Инфоурок / Школьному психологу / Другие методич. материалы / Психология "Психика мен сананың дамуы"

Психология "Психика мен сананың дамуы"

Такого ещё не было!
Скидка 70% на курсы повышения квалификации

Количество мест со скидкой ограничено!
Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок"

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок" 20 мая 2016 г. бессрочно).


Список курсов, на которые распространяется скидка 70%:

Курсы повышения квалификации (144 часа, 1800 рублей):

Курсы повышения квалификации (108 часов, 1500 рублей):

Курсы повышения квалификации (72 часа, 1200 рублей):
библиотека
материалов

6 Сабақ жоспары


Топ

Күн

ДШ-21

28.09.2015


Пәні:Психология және спорт

Сабақтың тақырыбы:Психика мен сананың дамуы

Сабақтың мақсаты:

Білімділік:Оқушыларды жүйке жүйесінің құрылысымен қызметтерімен таныстыру,танымдық қабілетін арттыра отырып мидың құрылысымен психика туралы білімдерін кеңейту,мағлұмат беру.

Дамытушылық:Психика мен сана түсініктері жайлы мәлімет бере отырып, белсенділік пен танымдық қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік:Оқушыларды төзімділікке, шапшаңдыққа, тапқырлыққа тәрбиелеу.Теориялық білімді болашақ кәсіби әрекетінде тиімді пайдалана білуге баулу.

Көрнекіліктер мен құралдар - жабдықтар:тест тапсырмасы,сандықтың суреті.

Сабақтың типі: Аралас сабақ

Сабақтың әдіс тәсілдері:түсіндіру, сұрақ-жауап.

Пәнаралық байланыс: Философия, Психология тарихы, Анатомия және т.б.

Пайдаланылатын әдебиеттер:

Қ.Жарықбаев «Психология».,

Ә.Алдамұратов«Жалпы психология»

К.Жұмасова «Психология»., Астана-2010ж

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі 5 мин (9.55-10.00)

ІІ. Студенттердің білімдерін өзектендіру кезеңі 15 мин (10.00-10.15)

ІІІ. Жаңа сабақ 40 мин(10.15-10.55)

ІV.Жаңа материалды бекіту 10 мин(10.55-11.05)

V. Бағалау 3 мин(11.05-11.08 )

VI. Үйге тапсырма 1 мин(11.08-11.09)

VII. Рефлексия 6 мин(11.09-11.15)

1. Ұйымдастыру кезеңі:

1. Екі жақты сәлемдесу

2. Түгендеу

3. Аудиторияның сабакка даярлығын тексеру

2. Үй тапсырмасын тексеру,пысықтау:

«Алтын сандық» жаттығуы.

Сандықтың ішіндегі сары алтын тиындардың реттік нөмері бойынша таңдап алып қойылған сұрақтарға жауап беру қажет.

  1. Жүйке жүйесі қандай жасудан тұрады? (нейрон)

  2. Нейронның ұзын тармағы қандай? (аксон)

  3. Жұлынның жуандығы қанша сантиметр? (1 см)

  4. Жұлынның тікелей жалғасы не? (сопақша ми)

  5. Импульс қай елдің сөзі? (латын)

  6. Ми сыңары неше бөліктен тұрады?( 2)

  7. «Рефлекс» туралы алқаш айтқан кім?( И.П.Павлов)

  8. Шартты,шартсыз рефлекстерді ашқан кім? ( И.П.Павлов)

  9. «Афференттік» сөзі қандай мағынаны білдіреді?(жеткізуші)

3. Жаңа сабақты түсіндіру:Психика мен сананың дамуы.

Жоспар:

1. Жануарлар дүниесінде психиканың тууы және дамуы.

2. Жануарлар психикасының негізгі түрлері.


Тірі организмнің психикалық дамуының бүкіл ұзақ процесі үлкен екі кезеңнен тұрады:

1. Жануарлардың психикасының дамуы (ол биология заңдарына, тұқым қуалаушылық, құбылмалылық, табиғи сұрыпталу заңдарына бағынады).

2. Адам санасының дамуы қоғамдық-тарихи заңдылықтарға сәйкес дамиды.

Жануарлардың психикасының дамуы қоршаған дүниені бейнелеудің және оның өзгеруіне бейімделу, күрделі психикалық процестердің пайда болуымен байланысты болды. Жануарлардың түйсіктерінің дамуының нәтижесінде оларда қабылдау туады. Сонымен қатар жануарлардың есі жетіле түседі. Мәселен, маймыл тығып қойған нананды іздей бастайды.

Омыртқалы жануарларда ойлау нышаны бар, бірақ ол адам ойлауынан әлдеқайда шамалы келеді. Психиканың дамуы үшін жануарлардың тұрмысының, қоршаған ортасының маңызы зор. Басқа жануарларға қарағанда ұшатын құстар мен балықтардың психикасы нашар дамыған. Бұл жағдай олардың тіршілік ететін ортасына байланысты, бірақ та құстың көзі жақсы көреді. Жемін алыстан көруіне көп көмек көрсетеді. Маймылдардың психикасының басқа жануарлармен салыстырғаңда жоғары дәрежеде дамуының себебі орманда өмір сүруіге бейімделуінен. Ағаш арасындағы тіршілік жағдайында иіс айырудың қажеті азайып, көру рөлі арта түседі. Ағаш бұтақтарында отырып теңселу, ағаштан-ағашқа секіру, көзбен мөлшерлеуге жаттықтырады, дененің сезімталдығын жетілдіреді, әрі жылдам қозғалуды талап етеді. Маймыл жаңғақтың ішіндегі дәнін, түрлі миуа атауылыны, шөптің сабағын тауып жейді. Ол үшін ептілік керек. Маймыл қолын жүру қызметіне де, ұстау қызметіне де қолдана алады. Маймылдардың психикасының даму сатысын аңғаруға негіз болатын маңызды бір факт - көз бақылауы мен ептіліктің пайда болуы. Бұл бейімділік бұтақтан-бұтаққа секіріп, тамақ тауып жеуіне көмектеседі. Жануарлар дүниесінің дамуында үш түрлі әрекет бар.

Олар:

1.Инстинкт

2.Дағды

3. Интеллект

1.Жануарлардың инстинкті.

Инстинкт деп жануарлардың биологиялық өмірінде түқым қуалай отырып, бойына біткен мінезінің пайдалы тума түрін айтады.

Инстинктің мынадай өзіне тэн ерекщеліктері бар:

1)Амалдық-тұтастық егерде қарапайым рефлекс организмнің жеке мүшелерінің аз уақыт ішінде бір рет қана жауап қайыруы болса, инстинкт ұзаққа созылып жануар үшін биояогиялық мәні зор, күрделі әрекет түрінде өтеді (ін қазу, үя салу, аң аулау, ұясына, ініне тамақ жинау).

2)Туа пайда болу. Бүл жануардың нерв жүйесінің бойына біткен тұқым қуу арқылы берілген қасиеті. Бүл инстинкт қайталап отыруды тілемейді.

3)Санасыздық. Сырт қарағанда саналы сияқты болып жануарлардың "ақылына" байланысты көрінгенімен, жануарлар ісінде саналылық деген болмайды.

Мәселен, бал арасының балауызын тесіп қойсаң да бал арасы оған бұрынғысынша бал келтіре береді. Ұяда жұмыртқа басып отырған қасқалдақ жем іздеп ұшып кеткен кезде, оның жұмыртқаларын басқа орынға көрсетіп ауыстырып қойсақ, қасқалдақ оны байқамай үйреншікті орнына отыра кетеді. Жұмыртқаның жоқ екендігінде қасқалдақтың жұмысы болмайды, қасында көрініп жатқан жұмыртқаларының үстіне қонуға ақылы жетпейді, Өйткені оның бұл атқарып отырған іс-қимылдары тек қана инстинкт.

Сонымен инстинкт - жануарлар мінезінің бейімделу қасиетінің өте жай өзгеретін түрі. Инстинкт - «инстинк-тус» деген латын сөзі, қазақша «санасыз ұмтылу» деген мағынаны білдіреді.

Инстинкт - омыртқасыздардың, құстардың, балықтардың сондай-ақ т.б. жануарлардың мінез-құлық іс-әрекетінің негізі болып табылады. Инстинкт адамда да болады. Бірақ адамның іс-әрекеті әдетте интеллектіге, ақыл-ойға бағынады.

2.Жануарлардың дағдылары.

Жануарлардың мінез-құлықтарының көптеген формалары тұқым қуалаған емес өз өмірінен, өзінің тәжірибесінен алғаны. Бір әрекеттің қайталана беруінің нәтижесінде бірте-бірте жасалған іс-әрекеттер - дағдылар деп аталады.

Дағды инстинктерге қарағанда өзгермелі, мінез-құлықтың икемді түрі. Сондықтан да, хайуан ортаға тез бейімделіп, көндігіп кете алады. Орыстың атақты аң үйретушісі В.Д. Дуров өз аңдарына кітап оқытты, үй сыпыртты, есеп шығартты, тіпті орамалмен мұрнын сүртуге дейін үйретті. 1919 жылы ұйымдастырылған аңдар бұрышын В.Д. Дуров "шартты рефлекстердің фабрикасы" деп атады. В.Д. Дуров осындай табысқа И.П. Павлов ілімінің нәтижесінде жетті. Өйткені, В.Д. Дуров жануларды жаттықтырып, үйрету үшін әр түрлі сигналдарды шартты рефлекстерді жасады. Мәселен, цирк алаңына келтірілген поезға тышқандар жапа-тармағай міне бастайды. Кішкене көк вагондарға сұр тышқандар, қызыл вагондарға ақ тышқандар кіріп орын алады. Тышқандарды осылайша жаттықтырып, үйрету ісі оларды тамақтандыру арқылы жүргізіледі (сұр тышқандар көк вагонда, ақ тышқандар қызыл вагонда тамақтандырылды). Тамақтандыруды сан рет қайталағаннан кейін вагондардын, бөлгілі бір түрі мен түсіне қарап қоректендіру тышқандарда шартты рефлекстерді қалыптастырады.

Дағдының физиологиялық негізі - шартты рефлекстер. Дағдының жасалуының арқасында жануарлардың туғандағы инстинктері кейде өзгереді. Мәселен, балықты дағдыға үйрету үшін, мынадай тәжірибе жасалған. Аквариумды шынымен екіге бөліп бір бөлігіне екі алабұға, екінші бөліміне тірі шабақ жіберілді. Шабақ – алабәғаның жемі. Сондықтан шабақты көре салысымен алабәғалар оған ұмтылады. Бірақ басы шыныға соғылып жей алмайды. Эксперимент екі ай бойы жүргізілді. Көп уақыт өткен соң алабүғалардың жеміне қарай үмтылу бәсендеп, мүлдем жойылды. Осыдан кейін аквариумды бөліп тұрған шыныны алып тастасақ, шабақ алабұғалардың бөлмесіне жүзіп, араласып кете барады. Бірақ алабұғылар шабаққа тимейді. Себебі шыны түрған кезде тауы шағылған алабұғалардың олармен бірге тұруға бойы үйрене бастайды да, ұмтылу инстинктісін жоғалтып алады. Сондықтан екінші бөлмеге ауыспайды. Алабұғаның мінезіңдегі мұндай шабуыл жасамау сипаты бірнеше күн қайталаудың яғни шартты рефлекс жасаудың арқасында пайда болады. Бұдан инстинктінің өзгеретіндігін байқаймыз. Инстинктінің өзгеруінде дағдының үлкен себебі бар.

3. Жануарлардың интеллекті.

Жоғары сатыдағы жануарлардан (маймыл, дельфиндер) ақылды деп айтуға тұрарлықтай мінез-құлық көріністерін байқауға болады. Мінез-құлықтың осындай түрі маймылдарға жасалған тәжірибеден сан рет байқалған. Мәселен: маймылдың сүйікті тағамы банан жемісін оның қолы жетпейтін жерге іліп қойса, маймыл жемісті алғысы келіп секіреді. Енді ол жәшіктің біреуін әкеліп, үстіне шығып көреді де, әлдеде қолы жетпейтіндігін байқайды. Сонан соң бірнеше жәшікті әкеліп, бірінің үстіне бірін қойып, биіктеткеннен кейін қара тер болып бананды алуға шамасы келеді. Мұндай әдіспен маймылдың осы қылығында қандай болмасын бір мәселені шешуге ұқсас көрініс бар. Жануарлардың интеллектік амалы алда тұрған бөгетті жеңе білуге байланысты туып отырады. Интеллекті хайуанның жеке өзіне ғана тән, оның ғана тапқан әдісі.

Интеллект - "интеллектус" деген латынның сөзі, қазақша "ақыл" деген мағынаны білдіреді.

4.Сабақты бекіту:

Жаңа сабақты қорытындылау үшін тест тапсырмасы.


Тест

  1. Жануарлар мінез-құлқының икемді түрі не деп аталады?

  1. Дағды

  2. Интеллект

  3. Инстинкт

  1. Маймылдар мен тұңғыш зерттеу жүргізген кім?

  1. И.П.Павлов

  2. В.Келлер

  3. И.М.Сеченов

  1. Жануарлар мінез-құлқының тума түрі не деп аталады?

  1. Инстинкт

  2. Дағды

  3. Интеллект

  1. Дененің барлық рецепторларымен,қабығымен байланысындағы көру төмпешігі қалай аталады?

  1. Рефлекс

  2. Жүйке жүйесі

  3. Афференттік

  1. «Инстинк қай елдің сөзі?

  1. Грек

  2. Ағылшын

  3. Латын

6. «Интеллект» қазақша қандай мағынаны білдіреді?

  1. Ақыл

  2. Даму

  3. Көңіл

  1. Дағдының физиологиялық негізі қандай?

  1. Шартты рефлекс

  2. Шартсыз рефлекс

  3. Дағды

5. Бағалау:

Үй тапсырмасын сұрап қосымша сұрақ қою арқылы бағалау.

6.Үйге тапсырмасы :

Адам мен жануардың психикасы мен санасын салыстырып жазып келу.

7.Рефлексия


C:\Users\Аида\AppData\Local\Microsoft\Windows\Temporary Internet Files\Content.Word\image01.png





Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 25 октября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Общая информация

Номер материала: ДВ-566952

Похожие материалы