Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Рабочие программы / Рабочая программа и КТП по КНРСЯ
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Рабочая программа и КТП по КНРСЯ

библиотека
материалов

hello_html_m3e99149.png



Быһаарыы сурук

«Саха сирин норуоттарын культурата» диэн предмети 1-4 кылааска үөрэтии программата оскуолаҕа Саха сирин норуоттарын культуратын уопсай орто үөрэхтээһин госстандартыгар тирэҕирэн оңоһуллубут. Учебник оңорорго ыйык буолар программаҕа үөрэтии стандартын ис хоһооно чопчуланар, үөрэх чааһа үллэриллэр, сүрүн ирдэбиллэри быһаарыллар.

Программа 3 чаастан: базиснай үөрэх былааныгар үөрэтиллэр предмет миэстэтин, характеристикатын арыйар, предмети үөрэтии сыалын уонна сүрүн ис хоһоонун хайысхаларын арыйар быһаарыы суруктан, быһа холоон тыырыллыбыт үөрэх чаастардаах сүрүннээн үөрэтии ис хоһоонуттан уонна начальнай оскуоланы бүтэрээччилэр билиилэрин, сатабылларын ирдэбиллэриттэн, хонтуруол көрүңнэриттэн – турар.

Саха оскуолатыгар Саха сирин норуоттарын культуратын үөрэтэр предмет быһыытынан оҕоҕо бэйэтин норуотун духовнай. Материальнай культуратын аан дойду культуратын арахсыспат чааһын курдук ылынарыгар көмөлөһөр, төрөөбүт тылы уонна культураны үөрэтэргэ, харыстыырга интэриэһи сайыннарар.

Начальнай оскуолаҕа бу үөрэх предметэ төрөөбүт тылынан суруллубут учебниктарынан, көрдөрөр тэриллэринэн хааччыллар. Онон Саха сирин норуоттарын культуратын 1-4 кылааска үөрэтии предметэ үөрэхтээһин систематыгар ураты суолталанар,атын предметтэеи кытта быһаччы ситимнэһэр.

«Саха сиирн норуоттарын культурата» предмет Саха сирин норуоттарын: сахалар, нууччалар, эбээннэр. Эбэңкилэр, юкагирдар, долганнар, чукчалар уо.д.а. – тустарынан үөрэнээччилэргэ киэң өйдөбүлү, билиини уонна араас сатабыллары биэрэр. Гуманитарнай уонна эстетическэй цикллээх предметтэри, физическэй бэлэмнэнии уонна «Технология» уруоктарын кытта сибээстээхтик үөрэтиллэр.

Программа алын сүһүөх оскуолаҕа бэйэтин норуотун культуратын билэр уонна атын норуоттар культураларын убаастыыр личноһы иитэн таһаарарга көмөлөһөр, төрөөбүт тылы уонна культураны сайыннарар, харыстыыр ирдэбили үөскэтэр.

Сүрүн хайысхаларынан төрөөбүт культура уонна тулалыыр эйгэ өйдөбүллэрэ – саха начальнай оскуолаларын үөрэхтээһин госстандартын компоненнара буолаллар. Бу компоненнар хотугу дойду норуотун олоҕун-дьаһаҕын, дьарыгын, абыычайын, үгэһин, ону тэңэ айылҕа. кыыл-сүөл, тулалыыр эйгэ тустарынан бастакы билиини-көрүүнү киллэрэллэр.

Саха оскуолатын начальнай кылаастарыгар Саха сирин норуоттарын культуратын үөрэтии сыала уонна соруктара:

- төрөөбүт тылы уонна Саха сирин норуоттарын культуратын сайыннарар уонна иңэринэр ирдэбили үөскэтии;

- бэйэтин норуотун культуратын билэр уонна атын норуот культуратын убаастыыр личноһы иитии;

- бэйэ норуотун духовнай уонна мматериальнай культуратын аан дойду культуратын арахсыбат чааһын курдук ылыныыны иңэрии;

- бэйэ норуотун культуратын олоҕун-дьаһаҕын, итэҕэлин, духовнай баайын билэргэ, өйдүүргэ, ис сүрэхтэн ылыныыга, таптыырга, төрөөбүт дойдуга бэриниилээх буолууга иитии.

Саха оскуолатыгар норуот культуратын үөрэтии маннык принциптэргэ олоҕурар: олоҕу кытары сибээс, культуралар алтыһыылара, саңарар хайысхалаах үөрэтии, өйдөөн үөрэтии.

Республика орто уопсай үөрэҕин базиснай былааныгар 1-4 кылаастарга «Саха сирин норуоттарын культурата» предмет нэдиэлэҕэ 1 чаас үөрэтиллэр (уопсайа 34 чаас).

Үөрэтии кэмигэр үөрэнээччи араас норуоттар культураларын көстүүлэрин кэтээн көрөр, иңэринэр, кэпсэтиигэ көхтөөхтүк кыттар, этиллибити ырытар, алтыһан үөрэнэр буолуохтаах. Оҕолор бэйэлэрэ толкуйдаан быһаара, атын оҕо саңатын истэ, ырыта, айыллыбыт быһыыны-майгыныоонньоон көрдөрө, бэйэлэрин дьарыктарын былаанныы, бииргэ үлэлии үөрэнэллэр.

Түмүк ситиһии сүрүн ирдэбиллэрэр: хас биирдии үөрэнээччи ылыахтаах/ өйдүөхтээх – хайаан да иңэриниэхтээх билиитин-көрүүтүн; баһылыахтаах – чопчу сатабыллары уонна дьоҕурдары; күннээҕи олоҕор туһаныахтаах – иңэриммит билиитин-көрүүтүн уонна сатабылларын. «Өбүгэ үгэһэ» үһүс кылааска үөрэнэр кинигэ автордара Е,И,Винокурова, У,Г. Егорова, Дьокуускай, «Бичик», 2009.


Үѳрэх биридимиэтин үѳрэтии түмүктэрэ

Ытык ѳйдѳбүллэри иҥэрии түмүгэ

Тус суолталаах дьайыы:

Ытык ѳйдѳбүллэри билинии:

    • саха тѳрүт үгэстэрин, ытык ѳйдѳбүллэрин ылыныы, олохсутуу;

    • үгэс буолбут тѳрүт култуураны норуот айымньытын түмүгүн уонна айылҕаны кытта бииргэ алтыhан олоруу курдук ылыныы;

    • ѳрѳспүүбүлүкэ норуоттарын ураты култуураларыгар убаастабыллаах сыhыаны култууралар алтыhыыларын сайдыытын сүрүн усулуобуйатын уонна утарсыылары быhаарар тѳрүтүн курдук ылыныы;

    • ахсааныттан, олорор сириттэн тутулуга суох хас биирдии норуот култууратын ылыныы;

    • норуоттар култууралара эгэлгэ араастааҕын уопсастыба култууратын байытыы тѳрдүн курдук ылыныы;

    • элбэх култууралар алтыhар эйгэлэрэ, бодоруhуулара, култууралар диалогтара – лиичинэс бэйэтэ уонна гражданскай уопсастыба социальнай сиэрэ-майгыта сайдар усулуобуйата буоларын ылыныы.

Сатабылы сайыннарыы:

  • бэйэ норуотун үгэhин күннээҕи олоххо уонна анал этнокултуурунай тэрээhиннэргэ (ыhыах, сиэр-туом у од.а.) тутуhуу;

  • бэйэни саха, Саха сирин уонна Россия гражданинын быhыытынан билинии;

  • бэйэни Хотугу дойду, Саха сирэ, Россия олохтооҕунабын диэн билиhиннэрии;

  • бэйэҕэ, тулалыыр дьоҥҥо-сэргэҕэ, айылҕа эйгэтигэр убаастабылы иитии.


Үѳрэх сатабылларын сайыннарыы түмүгэ

Бэйэни салайынар-дьаhанар сатабыллар:

                  • культуроведческай матырыйаалга олоҕуран сыалы-соругу таба туруорунар, бырайыактыыр дьарыгы сатаан былаанныыр;

                  • сиэри-туому, үгэhи толорууга тахсар алҕаhы кѳннѳрѳр;

                  • культуроведческай билиини, сатабылы, үѳрүйэҕи сѳпкѳ сыаналыыр;

                  • кэлэктиибинэн этнокултуурунай үлэҕэ кыттыhар (норуот бырааhынньыктарыгар уо.д.а.);

                  • араас этнокултуура усулуобуйатыгар тѳрүт үгэhи тутуhар уонна бэйэни сатаан салайынар;

                  • пааранан, бѳлѳҕүнэн,хамаанданан уо.д.а. бииргэ алтыhан үлэлиир;

                  • Саха сирин уонна Россия норуоттарын бодоруhар майгыларын-сигилилэрин олохсуйбут бэрээдэгин (этноэтикеты) бииргэ алтыhыы усулуобуйатыгар учуоттуур;

                  • тас кѳрүҥнэринэн, тылларынан, үгэстэринэн, итэҕэллэринэн уратылаhар дьону кытта ѳйдѳhѳргѳ уонна алтыhарга бэлэмнээх буолар;

                  • бэйэ норуотун култууратын атын омуктары кытта алтыhыыга Саха сирин, Россия таhымыгар сатаан кѳрдѳрѳр.





Тустаах үѳрэх биридимиэтин үѳрэтии түмүгэ

  • анал ѳйдѳбүллэр нѳҥүѳ бэйэни саха быhыытынан билиhиннэрэр сатабылы олохсутуу;

  • фольклор кѳрүҥнэрин, норуот ырыатын, музыкатын, тѳрүт үгэhин, сиэрин-туомун күннээҕи олоххо уонна күн-дьыл эргииринэн тутуhар сиэрин-туомун нѳҥүѳ ѳрѳспүүбүлүкэ култуураҕа, тылга уратылаhар үгүс ѳрүттээх олоҕун туhунан бастакы билсиhиитин олохсутуу;

  • ѳрѳспүүбүлүкэ уонна Россия норуоттарын култууратын туhунан билиини-кѳрүүнү кэҥэтэр араас матырыйаалы туhана үѳрэнии (үѳрэх, уус-уран, наука, ыйынньык литературатыттан, тылдьыттартан, аатыластартан, хаарталартан уо.д.а.);

  • тобуллаҕас ѳйү сайыннарар үѳрүйэхтэр:

- чопчу тэҥнээhин (конкретное сравнение) (дьиэ-уот: ураhа, балаҕан, дэриэбинэ, бѳhүѳлэк, куорат, ас-үѳл, таҥас-сап, туттар мал, киэргэл, симэх, о.д.а);

- ырытыы, холбооhун (анализ, синтез) (олох-дьаhах тэрээhинэ, сүѳhү иитиитэ, булт, сир оҥоhуута, уhаныы, иис; омук оонньуута, оонньуура, о.д.а.);

- түмүктээhин (обобщение) (хотугу дойду айылҕатыгар сѳп түбэhэн үѳскээбит итэҕэл, биhиги – Россия олохтоохторунабыт, биhиги – сахаларбыт, о.д.а.);

- ханыылатан, сыаналааhын (классификация) (аан дойду, айылҕа, сир, киhи, дьиэ кэргэн, уран оҥоhук (ойуу-бичик, оҥоhук, симэх); норуот музыката (хомус, кырыымпа, хобо, о.д.а.);

- дакаастаhын (доказательство) (айылҕаны кытта алтыhан олоруу уратылара уо.д.а);


























Программа ис тутула

Саха Республиката

  • Мин Республикам нэһилиэнньэтэ.

  • Саха сирин улуустара, куораттара, бөһүөлэктэрэ, өрүстэрэ, күөллэрэр. Ийэ дойду туһунан ырыалар уонна хоһооннор.

  • Саха сирин туһунан номохтор, үһүйээннэр, сэһэннэр, остуоруйалар.

  • Республикам сарсыңңыта.

Айылҕа – дойдубут баайа

  • Республикабыт сиртэн хостонор баайа, күндү түүлээҕэ, бултанар булда. Айылҕа кэрэ миэстэлэрэ: дэхси сирдэр, үрдүк сирдэр.

  • Ытык харамайдар. Кыһыл кинигэҕэ кииирбит харамайдар, үүнээйилэр. Заповедниктар.

  • Сахам сирин өрүстэрин, күөллэрин, үрэхтэрин хамсыыр харамайдара.

  • Муора кыыллара, көтөрдөрө, балыктара. Кыһыл кинигэҕэ киирбит харамайдар.

  • Айылҕаҕа харыстабыллаахтык сыһыаннаһыы. Айылҕаны туойуу, хоһуйуу. Айылҕа уонна дьыл кэмин туһунан уус-уран айымньылар. Экскурсия.

Биһиги удьуордарбыт

  • Аҕа, ийэ ууһунан биһиги удьуордарбыт. Биһиги ааппыт-суолбут.

  • Төрүт удьуордар силистэрэ. Удьуордар силистэрин оңоруу. Дьиэ кэргэн туһунан норуот уус-уран айымньыта.

  • Дьиэ кэргэн үгэһэ, бырааһынньыктара. Кырдьаҕастары ытыктааһын. Дьиэ кэргэн үтүө холобурдара. Үтүө үгэстэри утумнааһын.

Саха сиригэр олорор омууктар үгэс буолбут дьарыктара

  • Саха сиригэр олорор омуктар үгэс буолбут дьарыктара. Саха сирин норуоттарын сүрүн дьарыктарын көрүңнэрэ: бултааһын, балыктааһын, таба, сылгы, ынах иитиитэ.

  • Алмааһы, көмүһү, чоҕу, гаһы хостооһун, бурдук, оҕуруот аһын үүннэрии.

  • Үөрэх, наука, культура, искусство сайдыыта. Норуоттар биллиилээх дьонноро.

Аһылык

  • Сир аһа, тэллэй, от-мас, сибэкки арааһа.

  • Киһи сиир үүнээйилэрэ.

  • Мин аан маңнай астаабыт аһым. Отонтон мин маңнайгы бүлүүдэм.

Норуотум таңаһын оһуора-бичигэ

  • Таңаска киэргэл-симэх. Таңаһы-сабы ойуулуурга аналлаах оһуордар.

  • Норуот маастардарын билсиһии, көрсүһүү. Таңаска сыһыаннаах норуот уус-уран айымньылара.

Өбүгэбит оонньуурдара

  • Айылҕа матырыйаалыттан оонньуурдар. Норуот таптыыр оонньуурдарын оңоруу.

  • Үгэс буолбут норуот оонньуулара уонна оонньуурдара, кинилэр ааттара. Уол уонна кыыс оонньуурдара.

  • Оонньуурдар тустарынан норуот уус-уран айымньылара.

Национальнай инструменнар

Ырыа-тойук культурата

  • Биһик ырыалара, оҕоҕо аналлаах көрдөөх ырыалар.

  • Норуотум биллиилээх ырыаһыттара.

  • Оҕо ырыанан уус-уран айымньылара.

Норуот тылынан уус-уран айымньылара

  • Саха сирин омуктарын тылынан уус-уран айымньылара: өс хоһоонноро, таабырыннар, чабырҕахтар. Тыл номохторо.

  • Саха тылынан уус-уран айымньыта: олоңхо.

  • Олоңхо сирэ-дойдута.


Бэйэ дьарыга:

«Саха сирин театрдара»

Театр туhунан ѳйдѳбүл (спектакль, режиссер, репертуар, артыыс, уо.д.а.). Театрдар араастара (драматическай, музыкальнай, куукула театра уо.д.а.). Дьокуускай куоракка баар театрдар: П.А. Ойуунускай аатынан Саха драматическай театра; А.С. Пушкин аатынан Нуучча драматическай театра; Д.К.Сивцев – Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет государственнай театра; Эдэр кѳрѳѳччү театра. Саха сирин улуустарын, куораттарын, бѳhүѳлэктэрин театрдара. Бэйэ олорор сирин, оскуолатын театра.

«Өрѳспүүбүлүкэ музейдара»

Музей – норуот муудараhын кыладабыайа. Музей арааhа: ойуулуур-дьүhүннүүр, историческай, эьнографическай уо.д.а. Өрѳспүүбүлүкэ государственнай музейдара: Национальнай – художественнай музей; Ем. Ярославскай аатынан Саха сиринээҕи хоту норуоттар историяларын уонна култуураларын государственнай музейа; П.А. Ойуунускай аатынан государственнай литературнай музей.

Өрѳспүүбүлүкэ уонна улус музейдара: мамонт музейа, хомус музейа, Сунтаар улууhун Б. Андреев аатынан Элгээйитээҕи айылҕа музейа, Таатта улууhун Чѳркѳѳхтѳѳҕү историческай-этнографическай музейа уо.д.а. Саха биллиилээх худуоhунньуктара.

«Бибилэтиэкэ – билии-кѳрүү уйата»

Бибилэтиэкэ – грек тыла. Бибилэтиэкэҕэ сылдьыы быраабылата. Өрѳспүүбүлүкэтээҕи оҕо бибилэтиэкэтэ. Саха Өрѳспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтэ.

«Бырайыактыыр үлэ»

Мин дьиэ кэргэним тѳрүччүтэ. Айылҕа. Ыhыах – саха норуотун бырааhынньыга.




























Тематическай былаан


Күнэ

Тиэмэ



Былаан-

наммыт

Буол-

бут.


Саха Республиката

1.

08.09

08.09

Мин Республикам нэһилиэнньэтэ.

2.

15.09

15.09

Саха сирин улуустара, куораттара, бөһүөлэктэрэ, өрүстэрэ, күөллэрэ. Ийэ дойду туһунан ырыалар уонна хоһооннор.

3.

22.09

22.09

Саха сирин туһунан номохтор, үһүйээннэр, сэһэннэр, остуоруйалар.

4.

29.09


Республикам сарсыңңыта.

Айылҕа – дойдубут баайа

5.

06.10


Республикабыт сиртэн хостонор баайа, күндү түүлээҕэ, бултанар булда. Айылҕа кэрэ миэстэлэрэ: дэхси сирдэр, үрдүк сирдэр.

6.

13.10


Ытык харамайдар. Кыһыл кинигэҕэ кииирбит харамайдар, үүнээйилэр. Заповедниктар.

7.

20.10


Сахам сирин өрүстэрин, күөллэрин, үрэхтэрин хамсыыр харамайдара.

8.

27.10


Муора кыыллара, көтөрдөрө, балыктара. Кыһыл кинигэҕэ киирбит харамайдар.

9.

10.11


Айылҕаҕа харыстабыллаахтык сыһыаннаһыы. Айылҕаны туойуу, хоһуйуу. Айылҕа уонна дьыл кэмин туһунан уус-уран айымньылар. Экскурсия.


Биһиги удьуордарбыт

10.

17.11


Аҕа, ийэ ууһунан биһиги удьуордарбыт. Биһиги ааппыт-суолбут.

11.

24.11


Төрүт удьуордар силистэрэ. Удьуордар силистэрин оңоруу. Дьиэ кэргэн туһунан норуот уус-уран айымньыта.

12.

01.12


Дьиэ кэргэн үгэһэ, бырааһынньыктара. Кырдьаҕастары ытыктааһын. Дьиэ кэргэн үтүө холобурдара. Үтүө үгэстэри утумнааһын.


Саха сиригэр олорор омууктар үгэс буолбут дьарыктара

13.

08.12


Саха сиригэр олорор омуктар үгэс буолбут дьарыктара. Саха сирин норуоттарын сүрүн дьарыктарын көрүңнэрэ: бултааһын, балыктааһын, таба, сылгы, ынах иитиитэ.

14.

15.12


Алмааһы, көмүһү, чоҕу, гаһы хостооһун, бурдук, оҕуруот аһын үүннэрии.

15.

22.12


Үөрэх, наука, культура, искусство сайдыыта. Норуоттар биллиилээх дьонноро.


Аһылык

16.

12.01


Сир аһа, тэллэй, от-мас, сибэкки арааһа.

17.

19.01


Киһи сиир үүнээйилэрэ.

18.

26.01


Мин аан маңнай астаабыт аһым. Отонтон мин маңнайгы бүлүүдэм.


Норуотум таңаһын оһуора-бичигэ

19.

02.02


Таңаска киэргэл-симэх. Таңаһы-сабы ойуулуурга аналлаах оһуордар.

20.

09.02


Норуот маастардарын билсиһии, көрсүһүү. Таңаска сыһыаннаах норуот уус-уран айымньылара.


Өбүгэбит оонньуурдара

21.

16.02


Айылҕа матырыйаалыттан оонньуурдар. Норуот таптыыр оонньуурдарын оңоруу.

22.

23.02


Үгэс буолбут норуот оонньуулара уонна оонньуурдара, кинилэр ааттара. Уол уонна кыыс оонньуурдара.

23.

02.03


Оонньуурдар тустарынан норуот уус-уран айымньылара.


Национальнай инструменнар

24.

09.03


Национальнай инструменнар

25.

16.03


Национальнай инструменнар




Ырыа-тойук культурата

26.

23.03


Биһик ырыалара, оҕоҕо аналлаах көрдөөх ырыалар.

27.

06.04


Норуотум биллиилээх ырыаһыттара.

28.

13.04


Оҕо ырыанан уус-уран айымньылара.


Норуот тылынан уус-уран айымньылара

29.

20.04


Саха сирин омуктарын тылынан уус-уран айымньылара: өс хоһоонноро, таабырыннар, чабырҕахтар. Тыл номохторо.

30.

27.04


Саха тылынан уус-уран айымньыта: олоңхо.

31.

04.05


Саха тылынан уус-уран айымньыта: олоңхо.

32.

11.05


Олоңхо сирэ-дойдута.

33.

18.05


Олоңхо сирэ-дойдута.

34.

25.05


Түмүктүүр уруок. Бырайыактыыр үлэ.
































hello_html_317898d2.pnghello_html_13460e79.pnghello_html_m3a6c7c16.pnghello_html_m26e9480a.png

Автор
Дата добавления 28.01.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Рабочие программы
Просмотров503
Номер материала ДВ-387772
Получить свидетельство о публикации

Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх