Рационал сандарға амалдар қолдану
Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Әйтеке би кенті, Б.К.Мергенбаев атындағы №226 гимназияның математика пәнінің мұғалімі Қабақбаева Гүлдана Көмекбайқызы
|
Тақырыбы: |
Рационал сандарға амалдар қолдану |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Мақсаты: |
Рационал сандарды қосу, азайту, көбейту, бөлу амалдарының ережелерін қолданып есептер шығару дағдыларын дамыту. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Күтілетін нәтиже: |
Рационал сандарға амалдар қолдануға берілген есептерді шығара алады. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Негізгі идеялар: |
Рационал сандарды қосу, азайту, көбейту, бөлу ережелері |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақ кезеңдері |
Мұғалімнің іс-әрекеті |
Оқушының іс-әрекеті |
Ресурстар |
Бағалау |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ұйымдастыру 2минут |
Оқушылармен сәлемдесу. +, -, *, : амалдары арқылы оқушыларды 4 топқа бөлу |
Оқушылар мұғаліммен амандасады, сабаққа дайындалады, топпен орналасады |
Үлестірме қағаздар |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Үй тапсырмасы 3минут |
Үй тапсырмасын сұрау, есептерді тексеру |
Оқушылар дәптерлерін дайындайды. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Топтық жұмыс 7минут |
Оқушыларға үлестірме қағаздар таратылады, сол арқылы ережелерді құрастырады. Екі теріс рационал санды қосу үшін: Қосылғыштардың модульдерін қосып, шыққан санның алдына «-» таңбасы қойылады.
Таңбалары әр түрлі екі рационал санды қосу үшін: Үлкен модульден кіші модульді азайтып, шыққан нәтиженің алдына модулі үлкен қосылғыштың таңбасы қойылады.
Таңбалары әр түрлі екі рационал санды көбейту үшін: Көбейткіштердің модульдерін көбейтіп, шыққан санның алдына «-» таңбасын қою керек.
Екі теріс рационал санның бөліндісінің мәні оң сан. Таңбалары әртүрлі рационал сандардың бөліндісінің мәні теріс сан болып табылады. |
Оқушылар топпен жұмыс жасайды, берілген тапсырманы орындайды |
Мадақтау, мақтау (жарайсың, өте жақсы, тамаша, бармақпен) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Жеке жұмыс 5минут |
Графикалық диктант
|
Оқушылар жеке жұмыс орындайды |
Үлестірме қағаздар, презентация |
Бағалау парағына ұпай санын жазады |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Деңгейлік тапсырма 15минут |
1-деңгей:Есептеңдер: 1)-0,25∙(- 2-деңгей: №671 есеп (1,2) Есептеңдер 1)-6 2)(-2 3-деңгей:№675 есеп.(2,4) Өрнектің мәнін табыңдар: 2)-42∙5 4) |
Оқушылар деңгейлік тапсырма орындайды |
6 сынып математика оқулығы, презентация |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Оң және теріс сандар тарихынан 5минут |
«Оң сандар мен теріс сандар тарихынан»
Математика –ғылымдардың ішінде ең ерте шыққаны, оның тарихы ғасырлар түкпірінде жазу мен сызу жоқ кезде басталған. Күнкөріс қамы үшін жүргізілген күрес ерте заманның адамдарын айналасындағы заттарды санауға, нәрселердің мөлшерін өзара салыстыруға, жыл мезгілдерін айыруға мәжбүр еткен. Заттарды санаудан 1, 2 , 3, 4, 5, … т.с.с. натурал сандар ұғымы қалыптасқан. «Нәрселерді санағанда қолданылатын сандар натурал сандар деп аталады.» Кез келген натурал санды он цифр 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 арқылы жазып көрсетуге болады. Сандарды осылайша жазу тәсілі ондық тәсіл деп аталады. Натурал сандар жиыны ең қарапайым сандар жиынының бірі болып табылады. Теріс сандар математикаға XVII ғасырда толық кірді және кең қолданылды. Теріс сандар Грек математигі Диофант еңбектерінде көрінді, бірақ ол өзі оны мойындамады. Ол еңбектерінде «теріс» сан шықса, «мүмкін емес» деп тастап кетті. Ал Индиялық математик Брамагупта (VII ғасыр) өзінің есептеулерінде кең қолданып дұрыс түсінік берді. Ол мүлікті оң, ал қарызды теріс сандармен белгіледі. Ал оның жерлесі Бхаскара (XII ғасыр) теріс сан дәрежесінен пайдаланып өзінің «Венец системалары» еңбегінде (+5)²=25 (-5)²=25 деп көрсетті. Европа математиктері XVI ғасырда теріс сандарды пайдаланды. Олар теріс сандарды: «өтірік», «түсініксіз», «жоқтан кіші» тағы басқа деп атады. Тек Голландиялық математик Жирар (XVI-XVII ғасыр) теріс сан мен оң сандарды теңдей пайдаланды. XVII ғасырдан бастап теріс сандар математикаға жақсылап кірді және практикада қолдануға ие болды. Франциялық философ және математик Декарт координаталық түзу түсінігін берді. Әр түрлі құбылыстарды және математикалық өрнектерді график арқылы көрсету үшін ол теріс сандарды пайдаланды. Барлық натурал сандар жиынын барлық бүтін сандар жиынына дейін кеңейту нәтижесінде азайту амалы да әр уақытта орындалатын болды. Бөлу амалы барлық жағдайда орындалу үшін барлық бүтін сандар жиынын да кеңейту қажет болды. Нәтижеде рационал сандар жиыны пайда болды. |
Оқушылар оң және теріс сандар тарихын тыңдайды |
презентация |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Қорытынды 3минут |
Таңбалары әртүрлі рационал сандарды қалай қосамыз? Теріс рационал сандарды қалай қосамыз? Таңбалары әртүрлі рационал сандардың көбейтіндісі қандай сан болады? |
Ауызша жауаптарын айтады |
|
Мадақтау, мақтау (жарайсың, өте жақсы, тамаша, бармақпен) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Бағалау 2 минут |
Оқушылар білімін бағалау.
|
Күнделіктеріне баға қою |
9-8 ұпай «5» 7-6 ұпай «4» 5-4 ұпай «3» |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Үйге тапсырма 1минут |
№671(3,4), 672, 673есеп (161 бет) |
Үйге берілген тапсырманы күнделікке жазады |
6 сынып математика оқулығы |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Рефлексия 2минут |
Сабақта не үйрендің? Сабақта не қиын болды? Қиындықты қалай жеңесің? |
Оқушылар өз ойларын стикерге жазып тақтаға іледі. |
стикер |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Краткое описание материала
Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Әйтеке би кенті, Б.К.Мергенбаев атындағы №226 гимназияның математика пәнінің мұғалімі Қабақбаева Гүлдана Көмекбайқызы
| Тақырыбы: | Рационал сандарға амалдар қолдану | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Мақсаты: | Рационал сандарды қосу, азайту, көбейту, бөлу амалдарының ережелерін қолданып есептер шығару дағдыларын дамыту. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Күтілетін нәтиже: | Рационал сандарға амалдар қолдануға берілген есептерді шығара алады. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Негізгі идеялар: | Рационал сандарды қосу, азайту, көбейту, бөлу ережелері | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Сабақ кезеңдері | Мұғалімнің іс-әрекеті | Оқушының іс-әрекеті | Ресурстар | Бағалау | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ұйымдастыру 2минут | Оқушылармен сәлемдесу. +, -, *, : амалдары арқылы оқушыларды 4 топқа бөлу | Оқушылар мұғаліммен амандасады, сабаққа дайындалады, топпен орналасады | Үлестірме қағаздар |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Үй тапсырмасы 3минут | Үй тапсырмасын сұрау, есептерді тексеру | Оқушылар дәптерлерін дайындайды. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Топтық жұмыс 7минут | Оқушыларға үлестірме қағаздар таратылады, сол арқылы ережелерді құрастырады. Екі теріс рационал санды қосу үшін: Қосылғыштардың модульдерін қосып, шыққан санның алдына «-» таңбасы қойылады.
Таңбалары әр түрлі екі рационал санды қосу үшін: Үлкен модульден кіші модульді азайтып, шыққан нәтиженің алдына модулі үлкен қосылғыштың таңбасы қойылады.
Таңбалары әр түрлі екі рационал санды көбейту үшін: Көбейткіштердің модульдерін көбейтіп, шыққан санның алдына «-» таңбасын қою керек.
Екі теріс рационал санның бөліндісінің мәні оң сан. Таңбалары әртүрлі рационал сандардың бөліндісінің мәні теріс сан болып табылады. | Оқушылар топпен жұмыс жасайды, берілген тапсырманы орындайды | Мадақтау, мақтау (жарайсың, өте жақсы, тамаша, бармақпен) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Жеке жұмыс 5минут | Графикалық диктант
| Оқушылар жеке жұмыс орындайды | Үлестірме қағаздар, презентация | Бағалау парағына ұпай санын жазады | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Деңгейлік тапсырма 15минут | 1-деңгей:Есептеңдер: 1)-0,25∙(-); 2)9∙(-0,25); 3)-3: (-4) 2-деңгей: №671 есеп (1,2) Есептеңдер 1)-6 2)(-2+3)∙(-2) 3-деңгей:№675 есеп.(2,4) Өрнектің мәнін табыңдар: 2)-42∙5 4) | Оқушылар деңгейлік тапсырма орындайды | 6 сынып математика оқулығы, презентация |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Оң және теріс сандар тарихынан 5минут | «Оң сандар мен теріс сандар тарихынан»
Математика –ғылымдардың ішінде ең ерте шыққаны, оның тарихы ғасырлар түкпірінде жазу мен сызу жоқ кезде басталған. Күнкөріс қамы үшін жүргізілген күрес ерте заманның адамдарын айналасындағы заттарды санауға, нәрселердің мөлшерін өзара салыстыруға, жыл мезгілдерін айыруға мәжбүр еткен. Заттарды санаудан 1, 2 , 3, 4, 5, … т.с.с. натурал сандар ұғымы қалыптасқан. «Нәрселерді санағанда қолданылатын сандар натурал сандар деп аталады.» Кез келген натурал санды он цифр 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 арқылы жазып көрсетуге болады. Сандарды осылайша жазу тәсілі ондық тәсіл деп аталады. Натурал сандар жиыны ең қарапайым сандар жиынының бірі болып табылады. Теріс сандар математикаға XVII ғасырда толық кірді және кең қолданылды. Теріс сандар Грек математигі Диофант еңбектерінде көрінді, бірақ ол өзі оны мойындамады. Ол еңбектерінде «теріс» сан шықса, «мүмкін емес» деп тастап кетті. Ал Индиялық математик Брамагупта (VII ғасыр) өзінің есептеулерінде кең қолданып дұрыс түсінік берді. Ол мүлікті оң, ал қарызды теріс сандармен белгіледі. Ал оның жерлесі Бхаскара (XII ғасыр) теріс сан дәрежесінен пайдаланып өзінің «Венец системалары» еңбегінде (+5)²=25 (-5)²=25 деп көрсетті. Европа математиктері XVI ғасырда теріс сандарды пайдаланды. Олар теріс сандарды: «өтірік», «түсініксіз», «жоқтан кіші» тағы басқа деп атады. Тек Голландиялық математик Жирар (XVI-XVII ғасыр) теріс сан мен оң сандарды теңдей пайдаланды. XVII ғасырдан бастап теріс сандар математикаға жақсылап кірді және практикада қолдануға ие болды. Франциялық философ және математик Декарт координаталық түзу түсінігін берді. Әр түрлі құбылыстарды және математикалық өрнектерді график арқылы көрсету үшін ол теріс сандарды пайдаланды. Барлық натурал сандар жиынын барлық бүтін сандар жиынына дейін кеңейту нәтижесінде азайту амалы да әр уақытта орындалатын болды. Бөлу амалы барлық жағдайда орындалу үшін барлық бүтін сандар жиынын да кеңейту қажет болды. Нәтижеде рационал сандар жиыны пайда болды. | Оқушылар оң және теріс сандар тарихын тыңдайды | презентация | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Қорытынды 3минут | Таңбалары әртүрлі рационал сандарды қалай қосамыз? Теріс рационал сандарды қалай қосамыз? Таңбалары әртүрлі рационал сандардың көбейтіндісі қандай сан болады? | Ауызша жауаптарын айтады |
| Мадақтау, мақтау (жарайсың, өте жақсы, тамаша, бармақпен) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бағалау 2 минут | Оқушылар білімін бағалау. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
