Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Другие методич. материалы / Разработка по казахскому языку на тему " Жай және құрмалас сөйлем"

Разработка по казахскому языку на тему " Жай және құрмалас сөйлем"


  • Начальные классы

Поделитесь материалом с коллегами:

hello_html_353a1856.gifhello_html_3572c375.gifҚазақ тілі

Уақыты:

Кабинет: 29

Мұғалім:Амангельдиева

Сабақтың атауы

Жай және құрмалас сөйлем

Сілтеме

Қазақ тілі оқулығының әдістемесі

Сабақтың жабдығы

қазақтың ұлттық музыка аспаптарының суреттері, қобыздомбыра т. б

Жалпы мақсаттар

Құрмалас сөйлем туралы білімдерін арттыра отырып, оның, түрлерін ажырата білуге үйрету, оқушылардың теориялық білімдерін дамыту.
Шығармашылықпен жұмыс істей отырып, оқушылардың сөйлеу тілін дамыту, өз ойларын жеткізе білуге баулу.
Ана тілін қастерлеу, өз ұлтының ерекшелігін таныту, пәнге деген қызығушылығын арттыру.

Оқыту  нәтижесі

*жай сөйлем мен құрмалас сөйлемді ажырата алады

*талдайды

*саралайды

*ізденеді

*салыстырады

Топқа бөлу

Сыныпты екі топқа бөлеміз. 1 топ «Аламан» тобы, 2 топ «Жайдарман» тобы. Біз бүгін сіздермен Алатаудың биік шыңына бірге аттанамыз. Біз ол үшін төрт сатыдан өтуіміз керек.
Қоржыннан топ жетекшілері көрсетілген нөмірге байланысты асық алып, карточкадағы сұраққа топ мүшелерімен ақылдасып, 1 - минуттың ішінде дайындалып жауап беруге тиіс.
Осылайша әр команда ұпай санын жинайды.



Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Ынтымақтастық атмосферасы

Міндетіміз - еңбектену,
«5»ке қолды жеткізу.

Оқушылар ұранды жатқа айтады

Үй тапсырмасын сұрау


Балалар, үйге 69 бет, 33-жаттығу берілген.
- Кәне, кім оқиды?
Мәтіндегі жай сөйлемнің түрлеріне тоқталып өтеміз.

Қызығушылықты ояту

Жұмбақтар
1. Желмен ұшып жетеді,
Желмен ұшып кетеді.
(қаңбақ)
2.Қара ала тоны бар,
Аңдардың ол ұзыны,
Оны сен де танып ал. (керік)
3.Тігіп алып көк шатыр,
Қызыл күрең доп жатыр. (қызылша)

Мағынаны тану



Топпен жұмыс


































Жұптық жұмыс














Топпен жұмыс














Біз бүгінгі сабақта жай және құрмалас сөйлемнен өткенді жалғастырамыз.

Сұрақ – жауап:
1. Сөйлем деген не?
2. Құрмалас сөйлем деген не?
3.
Жай сөйлем дегеніміз не?

Құрмалас сөйлем және оның түрлері көне түркі ескерткіштерінде кездеседі. Біздің арғы тегіміз көне түркі дәуірінен басталады. Орхон жазулары туралы не білеміз?
Түркілердің негізгі мекені қай жер?
Түркі тілдес халықтарды ата.
Орхон - Енисей жазбаларында құрмалас сөйлем салалас, сабақтас, аралас болып үшке бөлінеді.

Балалар, алдарыңызда қандай ұлттық аспаптардың суреті?
Осы ұлттық аспаптар туралы не білеміз?
Қазақтың қасиетті домбырасы, қобызы т. б туралы айтып өтеміз.
Қобыз аспабын алғаш ойлап тапқан кім?
Қорқыт ата қай дәуірде өмір сүрді?
Балалар, қасиетті қобыздың үніне құлақ түрейік. (музыка ойналады)
37-жаттығу. Сөйлемдерді тиісті тыныс белгілерін қойып көшіріп жаз.сөйлемдердің қайсысы жай сөйлем, қайсысы құрмалас сөйлем екенін айт. Жазған кезде құрмалас сөйлемнің құрамындағы жай сөйлемдердің арасына қандай тыныс белгісін қойдың?

Біздің сынып шәкірттері тәртіпті, білімді болса, ұстаз қуанады. Туған жерге туың тік. Туған жердей жер болмас, туған елдей ел болмас. Мен өз елімді сүйемін. Бірлік болмай, тірлік болмайды.


38-жаттығу. Жай сөйлемдерді құрмалас сөйлемге айналдырып жаз.

Қыс түсті. Өзен суы қатты. Қарлыға аялдамаға келді. Меруерт күтіп тұр екен. Күн батты. Аспанда жұлдыздар шықты.


39-жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жаз. Кестені пайдаланып, ойыңды дәлелдей білуге үйрен.

Орманды үскірік жел кезді, бұталар судыр қақты. Құс қанатымен ұшып, құйрығымен қонады. Қарлығаш төмен ұшса, күн жауады.


ол екі немесе одан да көп жай

сөйлемнен құралған

Бұл – құрмалас

сөйлем,өйткені

оның құрамындағы жай сөйлемдер

мағыналық жағынан байланысып,

үтірмен ажыратылған.


40-жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жаз. Құрмалас сөйлем екенін дәлелде.

Дәлілдеу үлгісі: Лезде күн бұлттанып, сәлден соң жаңбыр жауа бастады – құрмалас сөйлем, өйткені ол екі жай сөйлемнен тұрады: бірінші жай сөйлем – Лезде күн бұлттанып, екінші жай сөйлем – сәлден соң жаңбыр жауа бастады. Лезде күн бұлттанып, сәлден соң жаңбыр жауа бастады жай сөйлемдері мағыналық жағынан байланысқан.

Аспанды бұлт қаптады да, кеш ерте түсті. Бекен жалт қараса, келіп тұрған Кемел екен. Шолпан орысша сұрап еді, Таня қазақша жауап берді. Көп сөз – көмір де, аз сөз – алтын.


41-жаттығу. Құрмалас сөйлемнің құрамындағы жай сөйлемдердің арасына тиісті тыныс белгісін қойып, мәтінді көшіріп жаз.

* Әрбір жай сөйлемнің баяндауышын тап.

* Құрмалас сөйлемдерді жай сөйлемге айналдырып айт, оларды өзара салыстыр.

* Бұл қай ертегіден алынған үзінді екенін айт.

* Ертегіні өзің одан әрі жалғастыр.

Бір қарлығаш ұя салып, балапандарын асырап жүреді. Бір күні жауыз жылан балапандарды жегісі келіп, ұя салынған ағашқа өрмелеп шыға бастайды. Қарлығаш жыланды көргенде қатты қорқып, қорғап қалатын арашаны ііздейді.

Сергіту сәті

«Сақина салу» ойыны.

(Ойынның шарты түсіндіріледі. Ортаға екі топтан екі оқушы шығып, сақина жасырады.) Жеңілген оқушылар берілген айыппұл төлейді.

Ой толғаныс

«Кім жылдам?»
Екі топқа сөйлем оқылады. Құрмалас сөйлемнің тыныс белгілерін қою (ауызша). Ұпай санын әділқазылар алқасы белгілейді.
1. Абай есіктен кіре, үйде отырған үлкендерге ашық дауыспен айқын сәлем берді.
2. Абай әкесіне сәлем бермек болып, әжесінен рұқсат алды.
3. Ол заманда ұл балаға бас кеспесе, қан төкпесе, ат қойылмайтын еді.
4. Сиырдың тұқымы да жақсы, бабы да келіскен екен.
5. Сізді ешкім шақырған жоқ, сондықтан сіз бармайсыз.

Үй тапсырмасы

71 бет, 42-жаттығу

Күнделіктеріне жазады

 Бағалау

  Жинаған ұпай санына байланысты бағалаймын.







Автор
Дата добавления 23.01.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров222
Номер материала ДВ-371153
Получить свидетельство о публикации

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх