Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Технология / Конспекты / Разработка по технологии на тему "Ұлттық киім"

Разработка по технологии на тему "Ұлттық киім"

  • Технология

Поделитесь материалом с коллегами:

Жітіқара ауданы әкімдігінің білім бөлімі» ММ-нің

«№2 орта мектеп» КММ-сі









Пәні: Технология


Сабақтың тақырыбы : « Қазақтың ұлттық киімдерінің тәрбиелік және эстетикалық мәні »


Сынып : 11








Пәні мұғалімі :Кубенова Карагоз Тулеуханқызы













2015-2016 оқу жылы



Сабақтың тақырыбы: « Қазақтың ұлттық киімдерінің тәрбиелік және эстетикалық мәні »

Сабақтың мақсаты:

Білімділік – қазақ ұлттық  киімдерінің түрлерімен таныстыру, қазақ ұлттық  киімдерінің үлгілерін көрсету,  ұлттық  киім  ерекшеліктерін баяндаубілімдерін толықтыру.

Дамытушылық – мәдениетті сөйлеуге дағдыландыру, сын тұрғысынан ойлау стратегиясы бойынша ой дамыту , есте сақтау  қабілетін  дамыту,

Тәрбиелік – ұлттық сыйластыққа,Отанымызға сүйіспеншілігін арттыруға  тәрбиелеу. салт-дәстүрлерді білуге, құрметтеуге, адамгершілікке тәрбиелеу.

Көрнекілігі:  интерактивті тақта,слайдтар,сурет.

Пәнаралық байланыс:  тарих,әдебиет.

Әдіс-тәсілдері:түсіндіру, сұрақ-жауап, іздену, зерттеу .

Сабақтың жоспары:

1. Ұйымдастыру кезеңі.

2. Үй тапсырмасын сұрау.

3. Жаңа сабақ.

4. Ауызша жұмыс

5. Бағалау .

6.Үй тапсырмасы.

Сабақтың барысы:


І. Ұйымдастыру кезеңі.

  • Оқушыларды түгендеу,

  • құралдарын бар-жоғын тексеру,

  • жұмыс орнының дайындығын тексеру.


ІІ.Үй тапсырмасын сұрау.

  1. Сұрақ –жауап:

  1. Эскиз деген не ?Кім өзінің эскизін дайындап әкелді?

  2. Қандай ұлттық киімдерді білесіндер?

  3. Қандай киім улгілерін білесіндер ()?


ІІІ. Жаңа сабақ.

1.Киімдердің шығу тарихынан мағлұмат.

2. Қазақтың ұлттық киімдерінің түрлері.

3. Қазақтың ұлттық киімдерінің ерекшеліктері.








Қазақтың ұлттық киімдері.

Киім – адам денесін ауа райының, қоршаған ортаның зиянды әсерінен қорғайтын бұйым. Олардың бәрі де адамдардың ақыл-ойы мен эстетикалық талғамының, еңбегінің жемісі. Адамзат палеолит - тас дәуірінде-ақ тігіссіз байланатын лыпа киімдерді пайдаланып, сүйек ине, сүйек бізді қолдана отырып тері және тоқыма киім-кешек жасауды үйренген. Ал енді неолит дәуірінен бастап өру, иіру, тоқу кәсібі өмірге келіп, иықтан, мықыннан киілетін киім түрлері пайда болды. Қазақтардың қазіргі киімдерінің көбісі сақ дәуірінен бастау алады. ХХ ғасырдың жиырмасыншы жылдары Ойыл мен Сағыз бойын мекендеген қазақтардың киім-кешегін палеоэтнологиялық деректермен салыстыра зерттеген С.И.Руденко, тіпті күпінің қазаққа, оның ата-бабасына кем дегенде екі мың жыл бұрын белгілі болған киім үлгісі екенін дәлелдеп берді. Негізінен, қазақ киімдерін кеңінен зерттеу Қазан революциясынан кейін ғана қолға алынды.

Слайдтар көрсетіледі:Киімнің негізгі түрлері:

Қазақтың ұлттық киімдері негізінен мынандай түрге бөлінеді: іштік киімдер, сыртқы (өң) киімдер, сулық киімдер, ерлердің бас киімдері, әйелдердің бас киімдері, аяқ киімдер. Бұларға мынандай киімдер жатады:
                                

Сәукеленің түрлері

 Әйелдердің бас киімі, 

Ерлердің бас киімі

Тапсырма. Мәтінді түсініп оқып, әңгімелеңдер.

Қазақ халқының ұлттық киімдері климаттық жағдайлар ескеріліп, ежелгі дәстүрлер бойынша тігіледі. Қазақтарда ішкі, сыртқы, сулық, біркиер, сәндік, салтанат-ғұрып киімдері болады. Біркиер киім қымбат матадан тігілген. Той-думандарға барғанда, жат елге сапарға шыққанда киетін сәнді киім болған. Ішкі киімдер: көйлек, желет, кәзекей; сыртқы киімдер: шапан, күпі,кеудеше,тон;сулық киімдерге:шекпен,шапан,т.б.жатады.Қазақ әйелдерінің ұлттық киімі: көйлек, кимешек, қамзол, тақия, сәукеле, кәзекей, кебіс, мәсі, т.б.

ІҮ . Ауызша жұмыс.

1-тапсырма. Мақал-мәтелдермен танысып, мағынасын түсіндіріңдер.

1.Жылы киім тәнді жылытар

Жылы сөз жанды жылытар.

(Теплая одежда тело согревает, теплое слово – душу).

2. Киім кірі жуса кетеді,

Көңіл кірі айтса кетеді.

2-тапсырма.  Қазақ киімдерінің эскизін салу.      

Еркек киімдерінің ең қымбаттысы — аң терісінен істелген ішіктер. Олар аң түрлерінің атына сәйкес бұлғын ішік, жанат ішік, түлкі ішік, қасқыр ішік, күзен ішік болып бірнеше түрге бөлінген. Аң терісінен тігілген ішіктердің сыртын шұға, мауыт, үш топ барқыт, атлас, көк берен, манат, қырмызы торғын, ләмбек сияқты бағалы да ширақы маталармен тыстаған.

Шапан көбінесе жүн тартылып бидайланып тысталған. Кей жерде шапанды әуелі астар мен бидайын қабып алып, тысты соның үстіне бос жабу арқылы тыстаса, кей жерлерде тура тыстың үстінен қабыған, кейде сыритын болған. Мұндай шапанды «сырмалы шапан» деп атаған.

Тон көбінесе иленген күздік қой терілерінен тігіледі. Орта денелі адамдарға 11—12 қойдың терісінен тон шығады. Олардың шап терілері мен пұшпақ терілері, таңлықтары, мойын терілері бөлек алынады, яғни олар тон тігісіне пайдаланылмайды. Тондардың жүндері ішіне қарайды, ет жағы қынамен, қабықпен, томар бояумен боялады.

                          

Әйел киімдерінің де әр аймақта әр түрлі үлгілер мен әр алуан атаулар бар. Солардың ішінде қазақ елінің бәріне тән түрлері: көйлек, кимешек, жаулық, сәукеле, желек, тақия, қамзол, кәзекей, кебіс-мәсі, көкірекше сияқты заттар. Әйел киімдері әшекей, ажар жағынан ел салты бойынша төрт топқа арналып тігілген. Олар қыз киімдері, келіншек киімдері, орта жастағы әйелдер мен қарт бәйбішелердің киімдері. Бұлардың әрқайсысының тігілу мәнері де әшекейі де әр қилы. Қыз киімдерінің кеуделері тар, қынамалы, омырауы мен жаға-жеңдері кестелі, көйлектері қос етекті, бас киімдері үкілі, моншақты, аяқ киімдерібиік өкшелі, жеңіл және қай киімі болса да алтын, күміс, меруерт моншақтармен әшекейленеді. Қыздар көбінесе құндыз бөрік, қатипа тақия киіп, шолпы тағып жүреді. Қыздар төсін жасыру үшін кеудесін көкірекшемен қатты тартып тастап жүрген.

 

                                          Тірек сызба (ассоциация)             

Кимешек — қазақ әйелдерінің киелі бас киімі.Әдетте кимешек ақ матадаң немесе ақ жібектен молдау пішіліп, адамның басын, иығын, кеудесі мен жаурынын жауып тұрады. Кимешекке қарап әйелдердің шырайын, жас мөлшерін, тұрмыс-жайын, тіпті жүріс-тұрысына дейін анық ажыратып алуға болады екен. Апаларымыздың ұқыптылығы мен салақтығы да кимешегінен көрінетін. Кимешектің түрі мен тарихи тұрпаты сан-алуан. Олар көбіне рулық-тайпалық өмірдің ерекшеліктеріне байланысты.

Суреттерде: Кимешек күндігімен - 1,2 ; Кимешектің әртүрлі үлгілері - 3-14; Дина Нұрпейісованың кімешегі - 15; өз әжем Нұғиның кимешегі (админнің ескертүі) - 16.

Орама кимешек — кимешектің кең тараған түрі ғана емес, ең көне тұрнаты да. Тұтас матаның төменгі бұрышы дөңгеленіп кесіледі де, жоғарғы бұрышы әйелдің бет-пішініне орай ойылып тасталады. Төбе жағына кейде тігіс түсуі де мүмкін. Казақстанның көп жерінде бұл кимешек трапециялық, не төбесі шолақ үшбұрыш түрінде пішіліп, жоғарғы жағы бетке киілетіндей етіп ойылады. Кимешектің артқы ұшы ұзын келеді, кейде өкшеге жетеді. Қазақстанның шығыс өңірінде кимешек қысқа болып, алдыңғы бұрышы қиылған төрт гүл келеді. Бұлкимешектер құрама матадан жасалып, құлақ жағына шаршы қиықтар тігіледі.

Ү. Бағалау: Оқушыларға бағалау парағы бойынша баға қою.

ІҮ.Үйге тапсырма: қазақтың ұлттық киімдеріне диалог құрастыру.

Выберите курс повышения квалификации со скидкой 50%:

Автор
Дата добавления 19.11.2015
Раздел Технология
Подраздел Конспекты
Просмотров160
Номер материала ДВ-170639
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх