Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Дошкольное образование / Конспекты / Разработка утренника "Шагаа" в подготовительной группе

Разработка утренника "Шагаа" в подготовительной группе


  • Дошкольное образование

Поделитесь материалом с коллегами:

Муниципальное бюджетное дошкольное образовательное учреждение

Детский сад «Чечек» комбинированного вида

с. Хандагайты Овюрского кожууна









ШАГАА








байырлалы

Улуг болук





C:\Users\Админ\Pictures\x_142c98cb.jpghttps://im-tub-ap-ru.yandex.net/pic/5afab3457767345f61cd1ba5ea23e534/cs4149.vk.me/u33786544/95558250/x_142c98cb.jpg



Кижизидикчи: Монгуш А.Д.



Хандагайты - 2015

Чаа-чыл-биле, эргим башкылар, ада-иелер база уруглар!

Ыдыктыг байырлалывыс - «Шагаам-сүзүглелим»


Дерилгези: Найыр эрттирер өрээлге чылдар демдээ, он ийи дириг амыттаннарның чуруун азар, тыва үлегер домактарны тывызыктарны, дүрген-чугааларны ханаларга парлааш азар.


Хогжум дерилгези: тыва кожамыктар, сыгыт-хөөмей ырызын салыр.


Уруглар залче кирип кээп, ада-иелер-биле чолукшуп турарлар.

(бичии кижи адыштарын улуг улустуң адыштарынга алдыыртан өрү дегзип, амыр-мендизин айтырар).

-Мендээ-ле бе?

-Мендээ,мендээ.

Башкы: «Шагаам-сузуглелим» деп аттыг «Чечек» уруглар садының улуг бөлүүнүң байырлалы ажыттынган деп чарладым. Эртип турар аът чылы база уткуп турар хой чылы- биле чыглып келген ада-иелерге, аалчыларга, уругларывыска, садиктиң башкыларынга база ажылдакчыларынга быжыг

каң дег кадыкшылды, улуг-улуг аас-кежикти, ажыл- ижинге чайынналчак чедиишкиннерни, чаагай чолду сеткиливис ханызындан күзеп тур бис.

Башкы:

Шагаа-дээрге тыва улустуң чаагай чанчылдары-биле холбашкан улуг байырлал.

Шагаа- дээрге эрги чылды үдеп, чаа чылды уткуурунуң байырлалы - дыр, уруглар. Ол дээрге тыва улустуң шаг- шаандан тура сагып чораан чанчылы.

Шагаа - дээрге чыл эргилдези - биле үндезилээн чыл санаашкыны -дыр ,уруглар. Ол чыл санаашкыны он ийи чыл эргилделиг болур, чыл бурузу аттыг болур.

Айтырыг: - Бис бо хүн чүү деп чылды уткуп турар бис,уруглар?

- Хой чылын уткуп турар бис.

-Чуу деп чылды үдеп турар ийик бис,уруглар?

-Аът чылы.

-Эр хейлер !

-Оон ынай кандыг чылдар билир силер, Алина?

-Куске, инек, пар, тоолай, улу, чылан, аът, хой, мечи, дагаа, ыт ,хаван .

-Шын -дыр, эр-хейлер, уруглар!

Шагаада эң-не онзагай белеткенир чүүл -аъш-чемни белеткээри. Чижээлээрге: шээр малдың ужа-төжү база манчы - хуужуур; тыва ак чем аймаандан: арбай,тараа, саржаг,чөкпек база конфет- чигирни, боова- боорзакты хөйү- биле белеткээш , от-көзңн чемгерип, артыжап, саң салып, чаа үнүп келген чыл бай- байлак болзун дээш оран - тандызынче өргүп йөрээл салыр.

База Шагаада янзы - бүрү дараазында оюннарны ойнаар: чижээ: даалы, шыдыраа салып, кажыкка (аът чарыштырып , дөрт бергени дүжүрүп маргыжып) тевек теп база кожамык ,үлегер домак , дүрген чугаалажып чижип тура хонар.

База Шагаада аал-оранын , бажын - балгадын арыглап аштап ,чу- гайлап ширбиир болгаштың бедик тейлерден багын - бачыдын арыдып чуңгулаар. Бо-ла бүгүнү баъш удур көрүп шилип алган турар ужурлуг. Ынчангаштын, Шагаа-биле! Чаа-чыл-биле! Эргим башкылар, ада-иелер база уруглар!


Сайын: -Шагаа ,шагаа амыр солчуп

Чалыы , кырган чолукшуулу!

Хорагай: -Шагаа, шагаа ууже бузуп

Чаглыг эъттен чооглаалы!

Хорагай, Булат : -Часты уткуп ,кышты үдээл!

Башкы: Шагаа дээрге тыва чоннуң

Чаагай сүзүк чанчылы-дыр

Чаа чылдың Шагаа ырын

Чыылган чонга бараалгадыыл!

Ыры: Шагаа.

Башкы: Шагаа эртенинде улуг кижи саң салып, чажыг чажар чалбарыыр, оран - тандызынче йөрээл салыр чуве-дир,уруглар.

Ынчангаш бистиң «Чечек» уруглар садының повары Ооржак Салбакай Кыдат-ооловнаны шагаа доюнуң эгелээнин чарлап, йөрээл чалбарыын чыглып келген чонга уругларга бараалгадып бээр- дир.

өрт чүкче сүт өргуп, чажыын чажып турар ).

-Айым чаазы, хүнүм эртези , өршээ!

Чаа үнген хой чылым Чаагай чолдан хайырла-ла,өршээ!

Чалыы салгал омак -хөглүг Чаагай оруун эдерер болзун,өршээ!

Аъттыг кижи көзүлбес Арбай тараа чаагай болзун 

Арга эзим хову шөлге Аян ыры куттулзун-на, өршээ!

Садиктин ажы-төлу,

Кадык шыырак өзер болзун, өршээ!

Улуг угаанныг болзун, өршээ!

Узун назылыг болзун,өршээ!

Өршээ! Курай ! Курай !

Уруглар: -Иөрээлиңер доктаар -ла болзунам!

Башкы: Тываларның хоюг үнүн, дынгылдайлап дыңнап чораан дыннанар даан тааланчыын, улуг бөлук уруглары ырлай берди.

Ыры:»Шайывыс».

Башкы: Үлегер домакта нүгүл чок дээр-ле болгай, уруглар, үлегер домактан салыптар бис бе ? Че-ве.

Чечек черде Кижи болуру-чажындан

Чечен менде. Аът болуру кулунундан

Эртинени черден казар

Эртемнерни номдан тыва

Куш уялыг Кижи өзер Ада сөзүн ажырып болбас

Кижи чурттуг Кидис шөйлүр Ие сөзүн ижип болбас


Куш уязынга ынак Ужук билбес кижи

Кулун иезинге ынак Үнү чоктан дора

Башкы: Үлегер сөске кончуг - дур силер үптеп чөптеп каар-дыр силер

Кожамыкка кандыг силер кагжып,чижип көрүңерем.

Кожамыкка кончуг-ла бис

Кожа тыртып салыр-ла бис

Кожар пөске хоржак-ла бис

Хокпайтып-ла калыр-ла бис.

Тываларнын байырлалы

Шагаа хүнү үнүп келди

Ада-ие бүгү чонга

Аас-кежик күзедивис.

Башкы: Кожамыкка кончуг - дурлар

Кожа тыртып салыр тырлар тывызыкка кандыг силер тывыңар че салыылынар !


Тейи дежик Мун кызыл өшкүм

Ишти курлуг. Ызырар кара ыттыг

Изигни изиг дивес Ашак кадай чогушту

Соокту соок дивес. Аал ишти тотту


Дөрт булун Ийи угбашкынын.

Дөңгур аас. Экти ден.


Көк анай Хөне сөөртү.

Кара ыдым хаалга кадарты.

Хүрең бугам хүннуң кусту.

Башкы: Тыва кижи черле ындыг

Танцы самга салымныглар.

Сам :Челер - ой.

Башкы : Танцы-самга кончуг -дур силер

Дазырадып кааптар -дыр силер

Дүрген - чугаага кандыг силер

Кагжып , чижип көөр бис бе?


Чаашкынназа -чаашкынназын, Хаалга -хак диди

Чаагай сиген чаптып үнзүн. Хаарга - хак диди.


Ойназа ойназын

Оолдар шупту ойназын

Оолдар шупту ойнааштың

Ойнаарагын ойнатсыннар.


Кижини кижи дээрге

Кижини кижи кижи дээр

Кижини кижи кижи дивеске

Кижи кижини кижи дивес.


Шагаа хуну мөөрейлиг,

Адыш- чарыш маргылдаалыг,

Чарыш хөг-даа динмиттелир,

Солун оюн «Аскак-Кадай».


Ыры «Хөглуг ыры»

Ада - иелерге мөөрейлер :

1 .Бир базым баскаш-ла 12чылдын 1 адын адаар.

2.Узун - тынышка мөөрей .


Башкы: Уткуп турар чылывыс,

Уттундурбас кежиктиг,

Ууттунмас буянныг болзун деп,

Чаагай чолду садиктиң ажы –төлү

Ада -ие ,башкыларга күзевишаан,

Шагаавысгы доозуп тур бис.


Литература:

1.Тыва улустуң алгыш йөрээлдери.

2.Матпаадыр .

З.Тыва оюннар.


Автор
Дата добавления 12.10.2015
Раздел Дошкольное образование
Подраздел Конспекты
Просмотров304
Номер материала ДВ-055672
Получить свидетельство о публикации

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх