Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Математика / Другие методич. материалы / Решение задач с помощью уравнений на татарском языке
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Математика

Решение задач с помощью уравнений на татарском языке

библиотека
материалов

Зәй муниципаль районы

«Татар гимназиясе»нең югары категорияле математика укытучысы Мөхәмова Гәйнелхәят Гөмәр кызы.

Тигезләмә төзеп мәсьәләләр чишү.

Физика,механика,экономика һәм күп кенә башка практик фәннәрнең күптөрле сораулары китереп чыгара торган күпсанлы мәсьәләләр тигезләмә ярдәмендә чишеләләр.Иң элек тигезләмәләр ярдәмендә мәсьәләләр чишүнең гомүми тәртибен искә төшерик.

1)Үзгәрешлеләр кертәләр,ягъних,у,z хәрефләре белән мәсьәләдә табарга тиешле яки эзләгән зурлыкларны табу өчен кирәк булган билгесез зурлыкларны билгелиләр.

2)Кертелгән үзгәрешлеләр һәм мәсьәләдә бирелгән саннар һәм алар арасындагы бәйләнешләр ярдәмендә тигезләмәләр системасы(яки тигезләмә) төзиләр.

3)Төзелгән тигезләмәләр системасын (яки тигезләмәне) чишәләр һәм табылган чишелешләр арасыннан мәсьәлә шартына туры килгәннәрен сайлап алалар.

4)Әгәр х,у,z хәрефләре белән эзләгән зурлыклар билгеләнмәгән булса,ул чакта табылган чишелешләр ярдәмендә мәсьәлә соравына җавап табалар.

1 нче мәсьәлә.

Икеурынлы санның берәмлекләр цифры дистәләр цифрыннан 2 гә зур.Эзләгән сан белән аның цифрлары суммасы тапкырчыгышы 144 кә тигез булса,бу икеурынлы санны табыгыз.

Чишү.

.Теләсә нинди икурынлы сан 10х+у рәвешендә язылырга мөмкин булуын искә төшерик,монда х-дистәләр цифры, ә у- берәмлекләр цифры.Шарт буенча ,әгәр х-дистәләр цифры булса, ул чакта берәмлекләр цифры х+2 була.Тигезләмә төзибез:

(10х+(х+2))(х+(х+2))=144.

Бу тигезләмәне чишеп, х1=2, х2=-3hello_html_8f85f18.gifне табабыз.Икенче тамыр мәсьәлә шартына туры килми.Шулай итеп,дистәләр цифры 2,берәмлекләр цифры 4.

Димәк,эзләгән сан 24 кә тигез.

2 нче мәсьәлә.

Сыешлыгы 54л лы кислота тутырылган савыттан берничә литрны агызып алалар һәм савытны су белән тутыралар, соңыннан шул ук кадәр катнашманы тагын агызып алалар.Шуннан соң савытта калган катнашмада 24л чиста кислота калганлыгы ачыклана.Беренче мәртәбә күпме кислота агызып алганнар.

Чишү.

Беренче мәртәбә х л кислота агызып алынган булсын. Димәк савытта(54-х) л кислота кала. Савытны су белән тутыргач, 54 л катнашма һәм аңарда (54-х) л кислота хасил була. Димәк 1 л катнашмада hello_html_m78d26947.gif л кислота (эремә концентрациясе) бар.Икенче мәртәбә алынган х л катнашма составында hello_html_17c8a278.gif л кислота була.Шулай итеп, беренче мәртәбә х л, икенчесендә hello_html_17c8a278.gif кислота, ә барысы бергә 54-24=30 литр кислота агызып алганнар. Нәтиҗәдә түбәндәге тигезләмәне төзибез:

Х+hello_html_17c8a278.gif =30

Тигезләмәне чишеп,ике тамыр табабыз:х1=90 һәм х2=18. Беренчесенең мәсьәлә шартын канәгатьләндермәве ачык.

Димәк, беренче мәртәбә 18 литр кислота агызып алынган.

3 нче мәсьәлә.

45% ы бакыр булган бакыр белән аккургаш эретмәсе кисәгенең массасы 12 кг. Яңа эретмәдә 40% бакыр булсын өчен, бу кисәккә күпме саф аккургаш өстәргә кирәк.

Чишү.

Хкг массалы аккургаш өстәгәннәр дип билгелик.Ул чакта 40 % ы бакыр булган (12+х) кг массалы эретмә хасил булыр.Димәк, яңа эретмәдә 0,4(12+х) кг бакыр бар.Баштагы эретмәнең массасы 12 кг, 45% ы бакыр, ягъни анда бакыр о,45 х12 кг була.

Бакырның массасы баштагы эретмәдә дә, яңасында да бер үк икәнен искә алып, тигезләмә төзибез:

0,4(12+х)=0,45х12

Бу тигезләмәне чишеп, х=1,5 икәнен табабыз.

Димәк, баштагы эретмәгә 1,5 кг аккургаш өстәргә кирәк.

4 нче мәсьәлә.

Составында 5% һәм 40% никель булган ике сорт корыч бар. Яңадан эретеп, никеле 30% булган 140т корыч табу өчен теге һәм бу сорттагыкорычны күпме алырга кирәк?

Чишү.

Беренче сорт корычныңмассасы х т булсын, ул чакта икечне сорт корыч( 140 – х ) т алыныр. Беренче сорт корычта никель 5%; димәк, беренче сортлы х т корычта 0,05х т никель бар. Икенче сорт корычта никель 40%; димәк, ( 140 – х ) т икенче сорт корычта 0,4( 140 – х ) т никель бар. Мәсьәлә шарты буенча, алынган ике сортны катнаштырганнан соң корычта 0,3х140 т никель булырга тиеш. Бы кадәр никель беренче сорт корычтагы 0,5х т һәм икенче сорт корычтагы 0,4( 140 – х ) т никельдән тора. Тигезләмә төзибез:

0,05х +0,4(140 - х ) = 0,3х140,

Анны чишеп, х=40 ны табабыз. Димәк, никеле 5% булган корычны 40 т, ә никеле 40% булган корычны 100 т алырга кирәк.

Математика.Гусев В.А.,Мордкович А.Г..

Алгебра М.И.Сканави.




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 22.11.2015
Раздел Математика
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров162
Номер материала ДВ-179359
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх