Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / География / Другие методич. материалы / Сабақ жоспары. Оңтүстік Американың ішкі сулары.7-класс

Сабақ жоспары. Оңтүстік Американың ішкі сулары.7-класс



57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


  • География

Поделитесь материалом с коллегами:

Сабақтың тақырыбы: Оңтүстік Американың ішкі сулары

Сабақтың мақсаты: Оңтүстік Американың ішкі сулары туралы білімін қалыптастыру, оқушыларды оқулық, карта, қосымша материалдарды пайдаланып, өздік жұмыс жасай білуге, ойлау қабілетін дамытуға үйрету.

Білімділік: оқушыларға Оңтүстік Американың ішкі суларының аса маңызды ерекшеліктерін түсіндіре отырып, білімдерін қалыптастыру.

Дамытушылық: Оқушыларға өзендер мен көлдердің таралуына жер бедері мен климаттың байланыстылығын көрсете отырып, білімдерін дамыту.

Тәрбиелік: Оқушыларға адам өміріне ішкі сулардың пайдасы мен қандай зияны бар екенін тәрбиелік жолмен айтып түсіндіру.

Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ

Сабақтың типі: саяхат сабақ

Сабақты жүргізу әдіс - тәсілдері: ауызша баяндау, сұрақ қою, картамен жұмыс, топтық жұмыс

Көрнекілігі: Оңтүстік Американың физикалық картасы, макет, слайд, суреттер, смайлик, видеоролик.

Сабақтың барысы

1. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасу. Түгендеу. Сабаққа дайындығын тексеру.

2. Үй тапсырмасын тексеру кезеңі

Бүгінгі сабақта, біз, Оңтүстік Америкаға саяхат жасаймыз. Әр саяхатшы саяхатқа шықпас бұрын керек-жарағын сайлап, дайындалады. Ең бірінші рет біз саяхатқа шығатындықтан бізге карта қажет. Ол үшін сендерді үй тапсырмасын тексеруге арналған бірнеше тапсырма берілген «Білім жолы» аялдамасы күтіп тұр.

Мұғалім: Балалар, үйге қандай тапсырма берілді?

Балалар: Оңтүстік Американың климаты, кескін картаға материктің климаттық белдеулерін және мұхит жағалауларындағы ағыстар жүйесін белгілеу.

1-тапсырма.

1. Климат қалыптастырушы факторлар.

 2. Экваторлық климаттық белдеу

3. Субэкваторлық климаттық белдеу

4. Тропиктік климаттық белдеу

5. Субтропиктік климаттық белдеу

6. Қоңыржай климаттық белдеу.

2-тапсырма.

Берілген Оңтүстік Америка материгіне қатысты сөздердің орнын табу:

1. Е Ь А Л Н Х-...................

2. А П Л Т А Л А-...................

3. Д Н А-............

4. Р О Н И К О О-.................

5. К Г А Н У О К А А-........................

6. У И А Г С У-..................

3-тапсырма

1. Оңтүстік Американың жер аумағы?

2. Шеткі мүйістері?

3. Ең биік нүктесі?

4. Ең төмен жатқан нүктесі?

5. Материк жағалауындағы мұхиттар

мен аралдар?

6. Материк жағалауындағы бұғаздар?

7. Материк жағалауындағы ағыстар?

8. Материктегі жазықтар?

9. Қандай пайдалы қазбаларға бай?

4-тапсырма

Латын Америкасына 4 рет саяхат жасаған саяхатшы?

1499 жылы саяхат жасаған?

Материктің табиғатын зерттеген?

Мәдени өсімдіктерін зерттеуші?

-Жарайсыңдар, біз картаға ие болдық.

3. Актуальдау

Біз, алғашқы аялдмадан өтіп, Оңтүстік Америка материгіне саяхатымызды жалғастырмыз. Сендерге мына бір өлеңді оқып бергім келеді.

Таулардан өзен ағар сарқыраған

Айнадай сәуле шашып жарқыраған

Жел соқса, ыстық соқса бір қалыпта,

Аралап тау мен тасты арқыраған.

Бұл өлең кімнің қандай өлеңі еді?

Ендеше біздің келесі аялдама «Тағы не білсем екен?» деп аталады.

4. Жаңа тақырыпты меңгеру кезеңі

hello_html_61fafcb.gif


Адасқан өзен бөліктерін тап:

  • 1. Өзеннің ағып шығатын жері А.сағасы

  • 2. Өзеннің құятын жері В.бастауы

  • 3. Негізгі өзенге жолда қосылатын өзендер С.салалары

  • 4. Аңғарлардың табанындағы өзен суы ағып жататын ойыс Д. арна

  • 5. Өзен арасындағы дөңбек тастар үйіліп қалған жерлер Е.атырау

  • 6. Өзен сағасының тармаққа бөлінуі Ж. шоңғал

  • 7. Өзен суының жартасты сатыдан төмен қарай құлауы З. сарқырама

Жоспары:

1.Оңтүстік Американың өзендері

2.Көлдері      

Сендер Оңтүстік Америка жеріне жауын-шашынның мол түсетінін білесіңдер. Сондықтан Жер шарындағы ең беткі суға бай материк болып табылады.

Өзендері. Материктің батысындағы Анд таулары Атлант және Тынық мұхит арасындағы басты суайрық жота болғандықтан, өзендердің барлығы дерлік Атлант мұхитына құяды. Атлант мұхитына және оның Кариб теңізіне материктің Амазонка, Парана, Ориноко, Магдалена сияқты ірі өзендері құяды. Анд тауларынан басталатын Амазонка Жер шарындағы ең мол сулы өзен болып табылады: төменгі ағысында өзен арнасы арқылы 1 сек-да 220 мың м³ су ағып өтеді. Бұл көрсеткіш бүкіл дүние жүзі өзендері арқылы ағып өтетін су мөлшерінен бірнеше есе артық. Амазонканың арнасының ені орта ағысында 5 км болса, төменгі ағысында 80 км-ге дейін жетеді. Өзен жаңбыр көп жауатын экватор маңын бойлай ағатындықтан жыл бойы мол сулы болады. Амазонканың су жинау алабының ауданы Аустралия материгінің жерімен парапар. Өзеннің 500-ден астам салалары бар, оларды суының түсіне қарай «ақ өзендер» (суында сазды жыныстар көп) және «қара өзендер» (суында шіріген өсімдік қалдықтары көп) деп атайды. Амазонканың деңгейі ірі және мол сулы оң жақ салаларының есебінен наурыз-сәуір айларында айрықша көтеріледі. Атлант мұхитындағы толысудың (ол қандай құбылыс?) әсерінен өзен суы 1,5-5 м-ге дейін көтеріліп, сағасынан 1400 км-ден астам қашықтыққа кері ағады. Жағалауды бұзып, өте жылдам қозғалатын бұл кері ағысты жергілікті үндістер амазуну (пороруку) деп атайды. Өзен атауы осыдан шыққан.

Амазонка мен оның салалары тіршілікке бай. Өзеннің суы тымық бөліктерінде өте ірі ақ гүлі бар, жапырағының диаметрі 2 м-ге жететін виктория-регия кездеседі. Амазонкада тұщы судағы ең ірі балық –ұзындығы 4 м, салмағы 200 кг болатын алып арапаима және жыртқыш ұсақ пиранья балықтары, электрі су жыланы, тұщы су дельфині –иния, кайман қолтырауындары тіршілік етеді. Амазонка өзенінің жойқын күші мен оның алабындағы қорыс батпақтары, қалың ну ормандардың құпиясы әлі толық ашылмағандықтан адамдарға үрей мен қорқыныш туғызады.

Парана мен Ориноко да мол сулы өзендер қатарына жатады, олардың Амазонкадан басты айырмашылығы – су деңгейі маусымға байланысты өзгереді. Парана өзенінің су жинау алабы Бразилия таулы үстіртінің оңтүстік беткейі мен Анд тауцлары аралығындағы жазықтарды қамтиды. Өзен басталар бөлігінде таулы үстірттен құлап ағатындықтан бірнеше сарқырамалар жүйесін қалыптастырады. Оның ең ірісі – Игуасу (биіктігі 72 м) 300 тармаққа бөліп, биік жартастардан құлап ағатын, табиғаты ең әсем сарқырамалардың бірі болып табылады. Парана орта және төменгі ағысында кең жайылып, баяу ағады, суының деңгейі мамыр айында көтеріледі. Ориноко өзені Гвиана таулы үстіртінен басталып, Ориноко ойпаты арқылы ағып өтеді. Атлант мұхитына құяр жерінде өзен сағасы үлкен атырау жасайды. Ориноко өзенінің бір саласында дүние жүзіндегі ең биік Анхель сарқырамасы орналасқан. Бұл екі өзенде су қуатының мол қоры бар, сонымен қатар кеме жүзуіне қолайлы.

Бейнеролик

Анхель және Игуасу сарқырамасы видеороликтен көрсетіледі.

Тынық мұхитына Анд тауларының батыс беткейінен басталатын мол сулы қысқа өзендер ғана құяды. Ал Анд тауларының тау арқылы үстіртті бөлігінің өзендері ішкі тұйық алапқа жатады.

Оңтүстік Америкада көлдер онша көп емес. Анд тауларында ірі тектоникалық Титикака көлі орналасқан. Көл атауы аймара үндістерінің тілінде «қалайы алаңы» дегенді білдіреді. Бұл атау судың ерекше түсіне байланысты қойылған. Мұнда су бетіндегі қамыстан жасалған қалқыма салдарда үндістердің үйлері орналасқан.

Титикаканың оңтүстігінде жазғы ыстықта кеуіп қалатын Поопо тұзды көлі бар. Материк жағалауларында мұхиттан бөлініп қалған лагуналық көлдер орналасқан, олардың ең ірісі – Маракайбо. Оның түбінен мұнай өндіріледі.

5. Жаңа тақырыпты бекіту кезеңі

1.«Алма ағашы» ойыны.   Слайд арқылы сұрақтар қойыладыЖауап берген оқушыға смайлик беріледі.

1. Оңтүстік Америка өзендері қандай алаптарға бөлінеді?

2. Материктің мол сулы, ірі өзендерін атаңдар.

3. Амазонканың жыл бойы сулы болуын немен түсіндіруге болады?

4. Амазонка өзенінде қандай тіршілік өкілдері кездеседі?

5. Титикака қандай көл қатарына жатады?

 

2. «Суреттерді таны» ойыны. Слайдтан суреттер көрсетіледі.

 

Дүние жүзіндегі ең биік сарқырама,  Оның құлау биіктігі – 1054 м.

(Анхель сарқырамасы)

 

 

Жер шарындағы ең мол сулы өзен.

(Амазонка өзені)

Жер шарындағы ең әдемі сарқырама құлау биіктігі – 72  м

(Игуасу сарқырамасы)

Көлдің бетінде қамыстан жасалған қалқыма салдарда үндістердің үйлері орналасқан. Бұл қай көл?

(Титикака көлі)

 

 

Түбінен мұнай өндірілетін көл.

(Маракайбо көлі)

 

Амазонкада тұщы судағы ең ірі балық –ұзындығы 4 м, салмағы 200 кг болатын алып балық.

(арапаима балығы)

 

Картамен жұмыс. «Географиялық домино» ойыны. Бұл ойында оқушылар берілген координа бойынша картадан өзендер мен көлдерді көрсетіп шығады.   

  • 3°о.е.-60°б.б.-Амазонка

  • 7°с.е.-65°б.б.-Ориноко

  • 31°о.е.-60°б.б.-Парана

  • 16°о.е.-69°б.б.-Титикака

  • 6°с.е.-63°б.б.-Анхель

  • 26°о.е.-54°б.б.-Игуасу

5. Сабақты қорытындылау кезеңі

 Енді оқушылар мына сөзжұмбақты шешейік.

 

7

 

 

4

 

6

Т

8

А

5

О

И

И

 

3

М

П

Р

Т

Г

1

2

П

А

О

И

И

У

А

М

А

З

О

Н

К

А

Н

А

Р

У

П

О

А

С

Х

Р

А

Н

О

К

К

У

Е

А

Н

У

 

О

А

 

Л

К

А

 

 

Ь

А

 

 

Й

Б

О

Сұрақтары:

1. Жер шарындағы ең биік сарқырама.

2. Оңтүстік Америкадағы лагуналық көл.

3. Суының деңгейі мамыр айында көтерілетін өзен.

4. Жағалауды бұзып, өте жылдам қозғалатын бұл кері ағысты жергілікті үндістер не деп атайды?

5. Тұзды көл.

6. Анхель сарқырамасы орналасқан өзен.

7. Анд тауында орналасқан тектоникалық көл.

8. Құлау биіктігі 72 м, 300 тармақ болап ағатын сарқырама.

6. Үйге тапсырма беру кезеңі      

Мазмұндау. Кескін картаға Оңтүстік Американың  өзендері мен көлдерін түсіру.

7. Бағалау кезеңі

Смайлик арқылы оқушыларды бағалау





57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


Автор
Дата добавления 05.02.2016
Раздел География
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров92
Номер материала ДВ-419549
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх