Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Иностранные языки / Конспекты / Сабақтың тақырыбы : Біріккен сөздер
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Иностранные языки

Сабақтың тақырыбы : Біріккен сөздер

библиотека
материалов

hello_html_5160660d.gifhello_html_m7d9aa3c9.gifhello_html_3ba08c35.gifСабақтың тақырыбы: Біріккен сөздер.

Сабақтың мақсаты:

1) білімділік: Оқушыларға сөз тұлғасы және біріккен сөздер жайлы толық түрде мәлімет беру,Мысалдар арқылы түсіндіру.

2)дамытушылық: ой-өрісін ,сөйлеу шеберлігі,тіл мәдениетін дамыту, шығармашылық қабілеттерін арттыру.

3) тәрбиелік: оқушыларды елін, жерін, Отанын қадірлей білуге, адамгершілікке, еңбексүйгіштікке, тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: жаңа білімді меңгерту сабақ

Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап,ойқозғау
Сабақтың көрнекілігі: тірек сызбалар, кестелер, семантикалық карта

Сабақтың барысы:

1) Ұйымдастыру кезеңін жүргіземін.

2) Үй тапсырмасын сұрау. Өткен сабақтар бойынша сұрақ-тапсырмалар.

"Ой қозғау" стратегиясы

Біз бір-бірімізбен не арқылы қатынас жасаймыз?

Тілдің негізгі байлығы не?

Сөздер қалай жасалады?

Сөзге қосымша жалғанғанда, сөз мағынасы қалай өзгереді?

Етік+етікші-аяқкиім- етік тігетін адам.

Бұл сөз жасаудың қандай түрі? (Туынды сөз)

Туынды сөз неден жасалады? (Түбір сөзден)

Түбірден басқа жолмен сөз жасауға бола ма?
Мына сөздерді салыстыр: Еңбекші – еңбекақы

3 .Жаңа сабақ:

Оқушылар жаңа сабақты меңгерту, мағынаны ашу үшін ертегімен бастау.

Ертеде бір Сөзстан деген ел болыпты. Осы елде бір ақсақал өмір сүріпті. Ол ақсақалдың аты – Күрделі сөздер екен. Оның үш ұлы болыпты. Бірінші ұлы – біріккен сөздер, екінші ұлы – қос сөздер, үшінші ұлы – қысқарған сөздер.

Күрделі сөздер


Күрделі сөздер


Біріккен сөздер


Қысқарған сөздер

Қос сөздер

Біріккен сөздер




Күрделі сөздер дегеніміз не?( ережесін сұрау)

Ендеше осы күрделі сөздердің бірінші баласы – біріккен сөздермен танысайық ( оқушыларға тақырыпты дәптерлеріне жазғызу)

Ережесін айту

Екі, я одан да көп түбірден бірігіп, тұтас бір ұғымды білдіретін күрделі сөздер біріккен сөздер деп аталады. Мысалы, белбеу, баспасөз, ашудас, өнеркәсіп, тоқсан деген сөздер екі сөзден құралып (бел және бау, баспа және сөз, ашу немесе ащы және тас (кейінді ыкпал заңы бойынша т дыбысы д-га айналып, тас сөзі дас болған), өнер және кәсіп, тогыз -тоқс және он-ан), бір ұгымның ғана атауы болып тұр.

Қазак тілінде біріккен сөз екі түрлі болады. Бірінде құрамына енген түбірлердің тұлгалары сақталып отырады. Мысалы: түйеқұс (түйе+құс), бұзаубас (бұзау+бас),басмақала (бас+мақала), т. б. Екіншісінде құрамына енген түбірлердің тұлғалары сақталмай, кейбір дыбыстың өзгерістерге ұшырайды. Мысалы: биыл (бұл және жыл: бірінші сөздегі л дыбысы түсіп қалган екінші сездің басындагы ж дыбысы и-ға айналған), жаздыгүні (жаздың және күні: бірінші сөздегі соңғы ң дыбысы түсіп калған, екінші сөздің басындағы к дыбысы ілгерінді ықпал заңы бойынша г-ге айналган), түрегелді (тұражөне келді: бірінші сөздегі дауысты дыбыстар екінші сездің әсерінен жіңішкеріп ү ү-ге, а е-ге айналған, екінші сөздің басындагы к дыбысы г-ге айналған). Бұлар ғылым тілінде кіріккен сөздер деп аталады.

Біріккен сөздерге көбіне мынадай атаулар жатады:

1) аң, құс, жәндік, өсімдік атаулары: қосаяқ, тас-бақа, егеуқұйрық, жолбарыс, көкқұтан,текесақал, ала-бота, аққу, итмұрын, саңырауқұлақ, бәптерек, бәйшешек, т. б.;

2) географиялық атаулар (жер, су, планета аттары): Жетіқарақшы, Темірқазық, Ақбозат,Көкбозат, Сарысу, Қызылорда, Әулиеата, Алакөл, т. б.;

кісі аттары: Орынбасар,Сейілбек,Мұхаметжан,Ерасыл, Аманжол,Есенәлі,
Бейсенбай, т. б.;

дене мүшелері (анатомиялық атаулар): асқазан, тоқішек, ұлтабар, мойыномыртқа,сегізкөз, тазқарын, т. б.;

5)ауру атаулары: алаөкпе, көкжөтел,қарасан, т. б.;

ойын атаулары: алтыбақан, ақсүйек, балтамтап, доптаяқ, орынсатпақ, т. б.;

ән, күй, өлең аттары: Сарыжайлау, Сарыарқа, Қароторгай, Кісенашқан,т. б.;

8)қоғамдық өмірге,күнделікті тұрмысқа байланысты әр түрлі атаулар:баспасөз,қолбасшы, кәсіпорын, шекара, еңбеккүн, отагасы, ақсақал

9)мезгілге байланысты

атаулар:биыл,бүгін,қыстыгүні,жазгытұрым,күздігүні,т. б.;

10) белгісіздік,болымсыздык мәндегі атаулар: ешкім,ештпеңе қайсыбіреу,әлдекім,әрқайсысы, ешқашан,кейбір, әрбіреу,әлдеқашан, т. б.

Сөзжұмбақ шешу:

  1. Бір түбірі тағам сөзімен мәндес, екінші түбір тағам пісіретін ыдыс аты.

Ол қандай сөз? (Асқазан)

  1. Үй жануарының бірінің аты мен сезім мүшесі айтылған сөз ол ненің аты? (Итмұрын)

Берілген біріккен сөздерге сөйлем құрап жаз: аққұтан, көкжиек, шекара.

Дәптермен жұмыс:

«Хайуанаттар бағына саяхат» тақырыбына әңгіме жазу. Біріккен сөз келетін аң – құстарды қатыстырып жазу.




Семантикалық картамен жұмыс



хана

мұрын

кәсіп

басшы

күні

Өнер



+



Қол




+


Ит


+




Жазды





+

Баспа

+






Сабақты бекіту:

  1. Окушыларға өздері білетін біріккен сөздерін жаздыру. Мысалы: жалборыс,Ақшұқыр, Гүлдана, асқазан, алтыбақан, ақсақал, бірнеше, күздігүні

  2. Сауаттылығын тексеруге арналған сөйлемдер.

  3. Бесатар белдескенде де керек, алыстан жаумен тілдескенде де керек.

  4. Жақсылықты көп қуған, Бақ-дәулетке молығар.

  5. Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай, Қыстың басы бірі ерте, біреуі жай. (Абай)

  6. Жаздыгүні шілде болғанда, Көкорай шалғын бәйшешек ұзарып өсіп толғанда. (Абай)

Оқушылардың берген жауаптарына қарай білімдерін бағалаймын.

Үйге тапсырма: 67-жаттығу жұмысының орындалу барысын түсіндіремін: Үйде өздерің оқып жүрген көркем әдебиеттерді пайдаланып, біріккен сөздерге мысал тауып жазу.



























.






















Краткое описание документа:

Сабақтың тақырыбы: Біріккен сөздер.

Сабақтың мақсаты:

1) білімділік: Оқушыларға сөз тұлғасы және біріккен сөздер жайлы толық түрде мәлімет беру,Мысалдар арқылы түсіндіру.

2)дамытушылық: ой-өрісін ,сөйлеу шеберлігі,тіл мәдениетін дамыту, шығармашылық қабілеттерін арттыру.

3) тәрбиелік: оқушыларды елін, жерін, Отанын қадірлей білуге, адамгершілікке, еңбексүйгіштікке, тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: жаңа білімді меңгерту сабақ

Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап,ойқозғау
Сабақтың көрнекілігі: тірек сызбалар, кестелер, семантикалық карта

Сабақтың барысы:

1) Ұйымдастыру кезеңін жүргіземін.

2) Үй тапсырмасын сұрау. Өткен сабақтар бойынша сұрақ-тапсырмалар.

"Ой қозғау" стратегиясы

Біз бір-бірімізбен не арқылы қатынас жасаймыз?

Тілдің негізгі байлығы не?

Сөздер қалай жасалады?

Сөзге қосымша жалғанғанда, сөз мағынасы қалай өзгереді?

Етік+етікші-аяқкиім- етік тігетін адам.

Бұл сөз жасаудың қандай түрі? (Туынды сөз)

Туынды сөз неден жасалады? (Түбір сөзден)

Түбірден басқа жолмен сөз жасауға бола ма?
Мына сөздерді салыстыр: Еңбекші – еңбекақы

3 .Жаңа сабақ:

Оқушылар жаңа сабақты меңгерту, мағынаны ашу үшін ертегімен бастау.

Ертеде бір Сөзстан деген ел болыпты. Осы елде бір ақсақал өмір сүріпті. Ол ақсақалдың аты – Күрделі сөздер екен. Оның үш ұлы болыпты. Бірінші ұлы – біріккен сөздер, екінші ұлы – қос сөздер, үшінші ұлы – қысқарған сөздер.

Күрделі сөздер дегеніміз не?( ережесін сұрау)

Ендеше осы күрделі сөздердің бірінші баласы – біріккен сөздермен танысайық ( оқушыларға тақырыпты дәптерлеріне жазғызу)

Ережесін айту

Екі, я одан да көп түбірден бірігіп, тұтас бір ұғымды білдіретін күрделі сөздер біріккен сөздер деп аталады. Мысалы, белбеу, баспасөз, ашудас, өнеркәсіп, тоқсан деген сөздер екі сөзден құралып (бел және бау, баспа және сөз, ашу немесе ащы және тас (кейінді ыкпал заңы бойынша т дыбысы д-га айналып, тас сөзі дас болған), өнер және кәсіп, тогыз -тоқс және он-ан), бір ұгымның ғана атауы болып тұр.

Қазак тілінде біріккен сөз екі түрлі болады. Бірінде құрамына енген түбірлердің тұлгалары сақталып отырады. Мысалы: түйеқұс (түйе+құс), бұзаубас (бұзау+бас),басмақала (бас+мақала), т. б. Екіншісінде құрамына енген түбірлердің тұлғалары сақталмай, кейбір дыбыстың өзгерістерге ұшырайды. Мысалы: биыл (бұл және жыл: бірінші сөздегі л дыбысы түсіп қалган екінші сездің басындагы ж дыбысы и-ға айналған), жаздыгүні (жаздың және күні: бірінші сөздегі соңғы ң дыбысы түсіп калған, екінші сөздің басындағы к дыбысы ілгерінді ықпал заңы бойынша г-ге айналган), түрегелді (тұражөне келді: бірінші сөздегі дауысты дыбыстар екінші сездің әсерінен жіңішкеріп ү ү-ге, а е-ге айналған, екінші сөздің басындагы к дыбысы г-ге айналған). Бұлар ғылым тілінде кіріккен сөздер деп аталады.

Біріккен сөздерге көбіне мынадай атаулар жатады:

1) аң, құс, жәндік, өсімдік атаулары: қосаяқ, тас-бақа, егеуқұйрық, жолбарыс, көкқұтан,текесақал, ала-бота, аққу, итмұрын, саңырауқұлақ, бәптерек, бәйшешек, т. б.;

2) географиялық атаулар (жер, су, планета аттары): Жетіқарақшы, Темірқазық, Ақбозат,Көкбозат, Сарысу, Қызылорда, Әулиеата, Алакөл, т. б.;

кісі аттары: Орынбасар,Сейілбек,Мұхаметжан,Ерасыл, Аманжол,Есенәлі,
Бейсенбай, т. б.;

дене мүшелері (анатомиялық атаулар): асқазан, тоқішек, ұлтабар, мойыномыртқа,сегізкөз, тазқарын, т. б.;

5)ауру атаулары: алаөкпе, көкжөтел,қарасан, т. б.;

ойын атаулары: алтыбақан, ақсүйек, балтамтап, доптаяқ, орынсатпақ, т. б.;

ән, күй, өлең аттары: Сарыжайлау, Сарыарқа, Қароторгай, Кісенашқан,т. б.;

8)қоғамдық өмірге,күнделікті тұрмысқа байланысты әр түрлі атаулар:баспасөз,қолбасшы, кәсіпорын, шекара, еңбеккүн, отагасы, ақсақал

9)мезгілге байланысты

атаулар:биыл,бүгін,қыстыгүні,жазгытұрым,күздігүні,т. б.;

10) белгісіздік,болымсыздык мәндегі атаулар: ешкім,ештпеңе қайсыбіреу,әлдекім,әрқайсысы, ешқашан,кейбір, әрбіреу,әлдеқашан, т. б.

Сөзжұмбақ шешу:

  • 1.Бір түбірі тағам сөзімен мәндес, екінші түбір тағам пісіретін ыдыс аты.
  • Ол қандай сөз? (Асқазан)
  • 2.Үй жануарының бірінің аты мен сезім мүшесі айтылған сөз ол ненің аты? (Итмұрын)
  • Берілген біріккен сөздерге сөйлем құрап жаз: аққұтан, көкжиек, шекара.
  • Дәптермен жұмыс:
  • «Хайуанаттар бағына саяхат» тақырыбына әңгіме жазу. Біріккен сөз келетін аң – құстарды қатыстырып жазу.
  • Семантикалық картамен жұмыс

Сабақты бекіту:

  • 1)Окушыларға өздері білетін біріккен сөздерін жаздыру. Мысалы: жалборыс,Ақшұқыр, Гүлдана, асқазан, алтыбақан, ақсақал, бірнеше, күздігүні
  • 2)Сауаттылығын тексеруге арналған сөйлемдер.
  • 3)Бесатар белдескенде де керек, алыстан жаумен тілдескенде де керек.
  • 4)Жақсылықты көп қуған, Бақ-дәулетке молығар.
  • 5)Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай, Қыстың басы бірі ерте, біреуі жай. (Абай)
  • 6)Жаздыгүні шілде болғанда, Көкорай шалғын бәйшешек ұзарып өсіп толғанда. (Абай)

Оқушылардың берген жауаптарына қарай білімдерін бағалаймын.

Үйге тапсырма: 67-жаттығу жұмысының орындалу барысын түсіндіремін: Үйде өздерің оқып жүрген көркем әдебиеттерді пайдаланып, біріккен сөздерге мысал тауып жазу.

Автор
Дата добавления 12.05.2015
Раздел Иностранные языки
Подраздел Конспекты
Просмотров3514
Номер материала 275051
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы
Спорт
12.05.2015
Просмотров: 590
Комментариев: 0

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх