Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Физика / Конспекты / Сабақтың тақырыбы: §13. Ньютонның үшінші заңы
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Физика

Сабақтың тақырыбы: §13. Ньютонның үшінші заңы

библиотека
материалов

Сабақтың тақырыбы: §13. Ньютонның үшінші заңы

Сабақтың білімділік мақсаты: Ньютонның үшінші заңын тәжірибе жасап отырып, түсіндіру.

Сабақтың тәрбиелік мақсаты: Оқушыларды сабақ үстінде ұқыптылыққа, өздеріне деген сенімділікке, уақыттарын дұрыс пайдалана білуге үйрету.

Сабақтың дамытушылық мақсаты: Оқушылардың өздігінен ойланып жұмыс істеу қабілетін арттыру.

Сабақтың түрі: жаңа сабақ.

Сабақтың әдісі: баяндау, сұрақ – жауап.

Сабақтың жүру барысы:

І. Ұйымдастыру: 1. Оқушылармен сәлемдесу.

2. Оқушыларды түгендеу.

3. Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

  1. Кинематика қандай тарау?

  2. Динамика қандай тарау?

  3. Қозғалыстың қандай түрлері бар?

  4. Үдеу қандай шама? Түрлерін ата.

  5. Ньютонның бірінші заңы.

  6. Ньютонның екінші заңы.

  7. Күш қандай шама?

  8. Күштің түрлерін ата.

  9. Есеп: №141

Массасы 4 кг дене қандай да бір күштің әсерінен 2 м/с2 үдеу алады. Массасы 10 кг денеге дәл осындай күшпен әсер еткенде ол қандай үдеу алады?

Шешуі: m1/m2=а21 а2=(m1а1)/m2=(4кг*2м/с2)/10кг=0,8м/с2


  1. Есеп: № 144

Реактивті ұшақтың массасы 60 т, двигателінің тарту күші 90 кН болса, ол екпін алғанда қандай үдеумен қозғалған?

Шешуі: а=F/m=90000Н/60000кг=1,5м/с2

  1. Есеп: № 143

    а

    4м/с2

    ?

    0,4 м/с2

    ?

    0,1 м/с2

    5 м/с2

    m

    5 кг

    3 кг

    200 кг

    10 т

    ?

    ?

    F

    ?

    6 Н

    ?

    20 кН

    20 Н

    1. кН

  2. Есеп: № 146

Массасы 0,5 кг допты ұрғанда 0,02 секундтан кейін 10 м/с жылдамдыққа ие болды. Соққының орташа күшін тап.

Шешуі: F= mа=mʋ/t=(0,5кг*10м/с)/0,02с=250Н

ІІІ. Жаңа материал енгізу.

Ньютонның үшінші заңы былайша тұжырымдалады: Әрекет етуші күшке әрқашан тең қарсы әрекет етуші күш бар болады. Басқаша айтқанда, денелердің бір-біріне әрекет етуші күштері модулі бойынша өзара тең және бағыттары қарама-қарсы:

F1=-F2

Әрекет және қарсы әрекет күштері әртүрлі денелерге түсіріледі. Сондықтан олар ешқашан теңеспейді және оларды теңәрекетті күшпен алмастыруға немесе қосуға болмайды. Бұл екі күштің тағы бір ерекшелігі — олардың табиғаты қашан да бір. Егер F1 серпімділік күші болса, онда F2 де серпімділік күші болады.

Күштер бір денеге түсірілген жағдайда ғана олар теңеседі деп айтуға болады, мысалы, тіректе жатқан денеге Fа ауырлық күші және үстел тарапынан ол күшке қарама-қарсы бағытталған серпімділік күші (тіректің реакция күші) әрекет етеді.

Бұл күштер тең және қарастырылып отырған денеге түсірілген. Бұл күштердің тендігі Ньютонның екінші заңының салдары болып табылады және олар үшін N+Fа теңдігін жазуға болады. Бұл жағдайдағы дененің үдеуі нөлге тең, ал бұдан F=-N болады да, дене тыныштық қалпын сақтайды.

Бұл күштердің табиғаты әртүрлі болғандықтан, "әрекет" және "қарсы әрекет" күштері бола алмайды. Ал әрекет және қарсы әрекет бір ғана өзара әрекеттесуді, мысалы, дененің тірекпен әрекеттесуін сипаттайды: тіректің N реакция күші модулі бойынша дененің тіректі кысып басатын күшіне, яғни P салмағына тең. Әрине, бұл күштер әртүрлі денелерге түсірілген және қарама- қарсы бағытталған.

Сонымен, біз Исаак Ньютон тұжырымдаған қозғалыстың негізгі үш заңымен таныстық. Олар айналамызда болып жатқан алуан түрлі механикалық қозғалыстар үшін бірдей. Алайда Ньютонның екінші және үшінші заңдары тек инерциялық санақ жүйелерінде және материялық нүктелер ретінде алынуы мүмкін баяу қозғалыстағы денелер үшін ғана орындалады. Ал жарық жылдамдығына жуық жылдамдықпен қозғалатын денелер үшін релятивтік механика заңдары орындалады.

ІV. Жаңа материалды пысықтау :

  1. Мысалдар келтір.

  2. Тәжірибе жаса.

V. Есептер шығару.

1. Есеп: № 139

  1. Н күш денеге 0,8 м/с2 үдеу береді. Осы денеге қандай күш 2 м/с2 үдеу

береді? Шешуі: F11=F22 F2=F1а21=(60Н∙2м/с2)/0,8 м/с2=150Н


2.Есеп: № 140

Ілмегіндегі тарту күші 15 кН болатын трактор тіркемеге 0,5 м/с2 үдеу

береді. Тарту күшін 60 кН-ға жеткізетін трактор сол тіркемеге қандай

үдеу береді?

Шешуі: F11=F22 а2=F2а1/F1=(60000Н∙0,5м/с2)/15000Н=2 м/с2


VІ. Оқулықпен жұмыс.

VІІ. Өзбеттік жұмыс.

9(Б). Массасы 2 т автомобиль орнынан қозғалып, 10 с ішінде 100 м жол жүрді. Тарту күшін тап.

VІІІ. Сабақты қорытындылау.

Ньютонның үш заңын айту.

ІХ. Қайталау: Тест жұмысы.

1. Физика зерттейді...
А) физикалық құбылыстарды.
Ә) химиялық құбылыстарды.
Б) табиғат құбылыстарын.
В) жердегі өмір жағдайын.

2. Астрономия пайда болды:
А) қызығушылықтан.

Ә
) уақытты өлшеу үшін және аспан денелерінің қозғалысын бақылау үшін.
Б) адамдардың тағдырын болжау үшін.
В) физикадан.
Г) жаңа материалды алу үшін.

3. Төмендегі құбылыстардың механикалық құбылыстарға
жататыны:

А) жапырақтың сарғаюы.
Ә) найзағайдың жарқырауы.
Б) автомашинаның қозғалысы.
В) судың қайнауы.
Г) картоптың бүлінуі.

4. Кез келген затты құрайтын молекулалардың бір-бірімен әсерлесуі:
А) тебіледі.
Ә) тартылады.
Б) аз қашықтықта тартылады, ал үлкен қашықтықта тебіледі.
В) аз қашықтықта тебіледі, ал үлкен қашықтықта тартылады.
Г) молекулалар бір-бірімен әсерлеспейді.

5. 100⁰С-де қандай температура
қабылданған?

А) қалыпты жағдайда судың қайнауы.
Ә) ащы судың қайнауы.
Б) будың конденсациясы.
В) судың булануы.
Г) қалыпты атмосфералық қысымда судың қайнауы.

Х. Үйге тапсырма: §10-13. Ньютонның үш заңы. № 11(4,5)

ХІ. Оқушыларды бағалау.





Краткое описание документа:

Сабақтың тақырыбы:  §13. Ньютонның үшінші заңы

Сабақтың білімділік мақсаты: Ньютонның үшінші заңын тәжірибе жасап отырып, түсіндіру.

Сабақтың тәрбиелік мақсаты: Оқушыларды сабақ үстінде ұқыптылыққа, өздеріне деген сенімділікке, уақыттарын дұрыс пайдалана білуге үйрету.

Сабақтың дамытушылық  мақсаты:  Оқушылардың өздігінен ойланып жұмыс істеу қабілетін арттыру.

Сабақтың түрі: жаңа сабақ.

Сабақтың әдісі: баяндау, сұрақ – жауап.

Сабақтың жүру барысы:

І. Ұйымдастыру: 1. Оқушылармен сәлемдесу.

                                     2. Оқушыларды түгендеу.

                                     3. Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1.    Кинематика қандай тарау?

2.    Динамика қандай тарау?

3.    Қозғалыстың қандай түрлері бар?

4.    Үдеу қандай шама? Түрлерін ата.

5.    Ньютонның бірінші заңы.

6.    Ньютонның екінші заңы.

7.    Күш қандай шама?

8.    Күштің түрлерін ата.

9.    Есеп:   №141

Массасы 4 кг дене қандай да бір күштің әсерінен 2 м/с2 үдеу алады. Массасы 10 кг денеге дәл осындай күшпен әсер еткенде ол қандай үдеу алады?

Шешуі: m1/m2=а2/а1         а2=(m1а1)/m2=(4кг*2м/с2)/10кг=0,8м/с2        

 

10.   Есеп:  № 144

Реактивті ұшақтың массасы 60 т, двигателінің тарту күші 90 кН болса, ол екпін алғанда қандай үдеумен қозғалған?

Шешуі:  а=F/m=90000Н/60000кг=1,5м/с2

11.   Есеп:   № 143

а

4м/с2

?

0,4 м/с2

?

0,1 м/с2

5 м/с2

m

5кг

3 кг

200 кг

10 т

?

?

F

?

6 Н

?

20 кН

20 Н

1      кН

12.   Есеп:    № 146

Массасы 0,5 кг допты ұрғанда 0,02 секундтан кейін 10 м/с жылдамдыққа ие болды. Соққының орташа күшін тап.

Шешуі: F= mа=mʋ/t=(0,5кг*10м/с)/0,02с=250Н

ІІІ. Жаңа материал енгізу.

    Ньютонның үшінші заңы былайша тұжырымдалады: Әрекет етуші күшке әрқашан тең қарсы әрекет етуші күш бар болады. Басқаша айтқанда, денелердің бір-біріне әрекет етуші күштері модулі бойынша өзара тең және бағыттары қарама-қарсы:

                                            F1=-F2

Әрекет және қарсы әрекет күштері әртүрлі денелерге түсіріледі. Сондықтан олар ешқашан теңеспейді және оларды теңәрекетті күшпен алмастыруға немесе қосуға болмайды. Бұл екі күштің тағы бір ерекшелігі — олардың табиғаты қашан да бір. Егер  F1 серпімділік күші болса, онда  F2 де серпімділік күші болады.

      Күштер бір денеге түсірілген жағдайда ғана олар теңеседі деп айтуға болады, мысалы, тіректе жатқан денеге  Fа ауырлық күші және үстел тарапынан ол күшке қарама-қарсы бағытталған  серпімділік күші (тіректің реакция күші) әрекет етеді.

      Бұл күштер тең және қарастырылып отырған денеге түсірілген. Бұл күштердің тендігі Ньютонның екінші заңының салдары болып табылады және олар үшін  N+Fа теңдігін жазуға болады. Бұл жағдайдағы дененің үдеуі нөлге тең, ал бұдан  F=-N болады да, дене тыныштық қалпын сақтайды.

      Бұл күштердің табиғаты әртүрлі болғандықтан, "әрекет" және "қарсы әрекет" күштері бола алмайды. Ал әрекет және қарсы әрекет бір ғана өзара әрекеттесуді, мысалы, дененің тірекпен әрекеттесуін сипаттайды: тіректің  N реакция күші модулі бойынша дененің тіректі кысып басатын күшіне, яғни P салмағына тең. Әрине, бұл күштер әртүрлі денелерге түсірілген және қарама- қарсы бағытталған.

      Сонымен, біз Исаак Ньютон тұжырымдаған қозғалыстың негізгі үш заңымен таныстық. Олар айналамызда болып жатқан алуан түрлі механикалық қозғалыстар үшін бірдей. Алайда Ньютонның екінші және үшінші заңдары тек инерциялық санақ жүйелерінде және материялық нүктелер ретінде алынуы мүмкін баяу қозғалыстағы денелер үшін ғана орындалады. Ал жарық жылдамдығына жуық жылдамдықпен қозғалатын денелер үшін релятивтік механика заңдары орындалады.

ІV. Жаңа материалды пысықтау :

1.    Мысалдар келтір.

2.    Тәжірибе жаса.

V. Есептер шығару.

1. Есеп:  № 139

60  Н күш денеге 0,8 м/с2 үдеу береді. Осы денеге қандай күш 2 м/с2 үдеу  

      береді?         Шешуі:  F1/а1=F2/а2       F2=F1а2/а1=(60Н∙2м/с2)/0,8 м/с2=150Н

 

2.Есеп:  № 140

       Ілмегіндегі тарту күші 15 кН болатын трактор тіркемеге 0,5 м/с2 үдеу  

       береді. Тарту күшін 60 кН-ға жеткізетін трактор сол тіркемеге қандай  

       үдеу береді?

                Шешуі: F1/а1=F2/а2       а2=F2а1/F1=(60000Н∙0,5м/с2)/15000Н=2 м/с2

 

VІ. Оқулықпен жұмыс.

VІІ. Өзбеттік жұмыс.

№ 9(Б). Массасы 2 т автомобиль орнынан қозғалып, 10 с ішінде 100 м жол           жүрді. Тарту күшін тап.

VІІІ. Сабақты қорытындылау.

         Ньютонның үш заңын айту.

ІХ. Қайталау: Тест жұмысы.

1. Физика зерттейді...
А) физикалық құбылыстарды.
Ә) химиялық құбылыстарды.
Б) табиғат құбылыстарын.
В) жердегі өмір жағдайын.

 2. Астрономия пайда болды:
А) қызығушылықтан.
Ә) уақытты өлшеу үшін және аспан денелерінің қозғалысын бақылау үшін.
 Б
) адамдардың тағдырын болжау үшін.
 В) физикадан.
 Г) жаңа материалды алу үшін.

3. Төмендегі құбылыстардың  механикалық құбылыстарға 
    жататыны:

А) жапырақтың сарғаюы.
Ә) найзағайдың жарқырауы.
Б) автомашинаның қозғалысы.
В) судың қайнауы.
Г) картоптың бүлінуі.

4. Кез келген затты құрайтын молекулалардың бір-бірімен әсерлесуі:
А) тебіледі.
Ә) тартылады.
Б) аз қашықтықта тартылады, ал үлкен қашықтықта тебіледі.
В) аз қашықтықта тебіледі, ал үлкен қашықтықта тартылады.
Г) молекулалар бір-бірімен әсерлеспейді.

5. 100⁰С-де қандай температура 
     қабылданған?

А) қалыпты жағдайда судың қайнауы.
Ә) ащы судың қайнауы.
Б) будың конденсациясы.
В) судың булануы.
Г) қалыпты атмосфералық қысымда судың қайнауы.

Х. Үйге тапсырма: §10-13. Ньютонның үш заңы. № 11(4,5)

 

ХІ. Оқушыларды бағалау.

Автор
Дата добавления 20.02.2015
Раздел Физика
Подраздел Конспекты
Просмотров1333
Номер материала 400161
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх