Инфоурок / Физика / Конспекты / Сабақтың тақырыбы: §13. Ньютонның үшінші заңы
Обращаем Ваше внимание, что в соответствии с Федеральным законом N 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» в организациях, осуществляющих образовательную деятельность, организовывается обучение и воспитание обучающихся с ОВЗ как совместно с другими обучающимися, так и в отдельных классах или группах.

Педагогическая деятельность в соответствии с новым ФГОС требует от учителя наличия системы специальных знаний в области анатомии, физиологии, специальной психологии, дефектологии и социальной работы.

Только сейчас Вы можете пройти дистанционное обучение прямо на сайте "Инфоурок" со скидкой 40% по курсу повышения квалификации "Организация работы с обучающимися с ограниченными возможностями здоровья (ОВЗ)" (72 часа). По окончании курса Вы получите печатное удостоверение о повышении квалификации установленного образца (доставка удостоверения бесплатна).

Автор курса: Логинова Наталья Геннадьевна, кандидат педагогических наук, учитель высшей категории. Начало обучения новой группы: 27 сентября.

Подать заявку на этот курс    Смотреть список всех 216 курсов со скидкой 40%

Сабақтың тақырыбы: §13. Ньютонның үшінші заңы

библиотека
материалов

Сабақтың тақырыбы: §13. Ньютонның үшінші заңы

Сабақтың білімділік мақсаты: Ньютонның үшінші заңын тәжірибе жасап отырып, түсіндіру.

Сабақтың тәрбиелік мақсаты: Оқушыларды сабақ үстінде ұқыптылыққа, өздеріне деген сенімділікке, уақыттарын дұрыс пайдалана білуге үйрету.

Сабақтың дамытушылық мақсаты: Оқушылардың өздігінен ойланып жұмыс істеу қабілетін арттыру.

Сабақтың түрі: жаңа сабақ.

Сабақтың әдісі: баяндау, сұрақ – жауап.

Сабақтың жүру барысы:

І. Ұйымдастыру: 1. Оқушылармен сәлемдесу.

2. Оқушыларды түгендеу.

3. Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

  1. Кинематика қандай тарау?

  2. Динамика қандай тарау?

  3. Қозғалыстың қандай түрлері бар?

  4. Үдеу қандай шама? Түрлерін ата.

  5. Ньютонның бірінші заңы.

  6. Ньютонның екінші заңы.

  7. Күш қандай шама?

  8. Күштің түрлерін ата.

  9. Есеп: №141

Массасы 4 кг дене қандай да бір күштің әсерінен 2 м/с2 үдеу алады. Массасы 10 кг денеге дәл осындай күшпен әсер еткенде ол қандай үдеу алады?

Шешуі: m1/m2=а21 а2=(m1а1)/m2=(4кг*2м/с2)/10кг=0,8м/с2


  1. Есеп: № 144

Реактивті ұшақтың массасы 60 т, двигателінің тарту күші 90 кН болса, ол екпін алғанда қандай үдеумен қозғалған?

Шешуі: а=F/m=90000Н/60000кг=1,5м/с2

  1. Есеп: № 143

    а

    4м/с2

    ?

    0,4 м/с2

    ?

    0,1 м/с2

    5 м/с2

    m

    5 кг

    3 кг

    200 кг

    10 т

    ?

    ?

    F

    ?

    6 Н

    ?

    20 кН

    20 Н

    1. кН

  2. Есеп: № 146

Массасы 0,5 кг допты ұрғанда 0,02 секундтан кейін 10 м/с жылдамдыққа ие болды. Соққының орташа күшін тап.

Шешуі: F= mа=mʋ/t=(0,5кг*10м/с)/0,02с=250Н

ІІІ. Жаңа материал енгізу.

Ньютонның үшінші заңы былайша тұжырымдалады: Әрекет етуші күшке әрқашан тең қарсы әрекет етуші күш бар болады. Басқаша айтқанда, денелердің бір-біріне әрекет етуші күштері модулі бойынша өзара тең және бағыттары қарама-қарсы:

F1=-F2

Әрекет және қарсы әрекет күштері әртүрлі денелерге түсіріледі. Сондықтан олар ешқашан теңеспейді және оларды теңәрекетті күшпен алмастыруға немесе қосуға болмайды. Бұл екі күштің тағы бір ерекшелігі — олардың табиғаты қашан да бір. Егер F1 серпімділік күші болса, онда F2 де серпімділік күші болады.

Күштер бір денеге түсірілген жағдайда ғана олар теңеседі деп айтуға болады, мысалы, тіректе жатқан денеге Fа ауырлық күші және үстел тарапынан ол күшке қарама-қарсы бағытталған серпімділік күші (тіректің реакция күші) әрекет етеді.

Бұл күштер тең және қарастырылып отырған денеге түсірілген. Бұл күштердің тендігі Ньютонның екінші заңының салдары болып табылады және олар үшін N+Fа теңдігін жазуға болады. Бұл жағдайдағы дененің үдеуі нөлге тең, ал бұдан F=-N болады да, дене тыныштық қалпын сақтайды.

Бұл күштердің табиғаты әртүрлі болғандықтан, "әрекет" және "қарсы әрекет" күштері бола алмайды. Ал әрекет және қарсы әрекет бір ғана өзара әрекеттесуді, мысалы, дененің тірекпен әрекеттесуін сипаттайды: тіректің N реакция күші модулі бойынша дененің тіректі кысып басатын күшіне, яғни P салмағына тең. Әрине, бұл күштер әртүрлі денелерге түсірілген және қарама- қарсы бағытталған.

Сонымен, біз Исаак Ньютон тұжырымдаған қозғалыстың негізгі үш заңымен таныстық. Олар айналамызда болып жатқан алуан түрлі механикалық қозғалыстар үшін бірдей. Алайда Ньютонның екінші және үшінші заңдары тек инерциялық санақ жүйелерінде және материялық нүктелер ретінде алынуы мүмкін баяу қозғалыстағы денелер үшін ғана орындалады. Ал жарық жылдамдығына жуық жылдамдықпен қозғалатын денелер үшін релятивтік механика заңдары орындалады.

ІV. Жаңа материалды пысықтау :

  1. Мысалдар келтір.

  2. Тәжірибе жаса.

V. Есептер шығару.

1. Есеп: № 139

  1. Н күш денеге 0,8 м/с2 үдеу береді. Осы денеге қандай күш 2 м/с2 үдеу

береді? Шешуі: F11=F22 F2=F1а21=(60Н∙2м/с2)/0,8 м/с2=150Н


2.Есеп: № 140

Ілмегіндегі тарту күші 15 кН болатын трактор тіркемеге 0,5 м/с2 үдеу

береді. Тарту күшін 60 кН-ға жеткізетін трактор сол тіркемеге қандай

үдеу береді?

Шешуі: F11=F22 а2=F2а1/F1=(60000Н∙0,5м/с2)/15000Н=2 м/с2


VІ. Оқулықпен жұмыс.

VІІ. Өзбеттік жұмыс.

9(Б). Массасы 2 т автомобиль орнынан қозғалып, 10 с ішінде 100 м жол жүрді. Тарту күшін тап.

VІІІ. Сабақты қорытындылау.

Ньютонның үш заңын айту.

ІХ. Қайталау: Тест жұмысы.

1. Физика зерттейді...
А) физикалық құбылыстарды.
Ә) химиялық құбылыстарды.
Б) табиғат құбылыстарын.
В) жердегі өмір жағдайын.

2. Астрономия пайда болды:
А) қызығушылықтан.

Ә
) уақытты өлшеу үшін және аспан денелерінің қозғалысын бақылау үшін.
Б) адамдардың тағдырын болжау үшін.
В) физикадан.
Г) жаңа материалды алу үшін.

3. Төмендегі құбылыстардың механикалық құбылыстарға
жататыны:

А) жапырақтың сарғаюы.
Ә) найзағайдың жарқырауы.
Б) автомашинаның қозғалысы.
В) судың қайнауы.
Г) картоптың бүлінуі.

4. Кез келген затты құрайтын молекулалардың бір-бірімен әсерлесуі:
А) тебіледі.
Ә) тартылады.
Б) аз қашықтықта тартылады, ал үлкен қашықтықта тебіледі.
В) аз қашықтықта тебіледі, ал үлкен қашықтықта тартылады.
Г) молекулалар бір-бірімен әсерлеспейді.

5. 100⁰С-де қандай температура
қабылданған?

А) қалыпты жағдайда судың қайнауы.
Ә) ащы судың қайнауы.
Б) будың конденсациясы.
В) судың булануы.
Г) қалыпты атмосфералық қысымда судың қайнауы.

Х. Үйге тапсырма: §10-13. Ньютонның үш заңы. № 11(4,5)

ХІ. Оқушыларды бағалау.







Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 27 сентября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Краткое описание документа:

Сабақтың тақырыбы:  §13. Ньютонның үшінші заңы

Сабақтың білімділік мақсаты: Ньютонның үшінші заңын тәжірибе жасап отырып, түсіндіру.

Сабақтың тәрбиелік мақсаты: Оқушыларды сабақ үстінде ұқыптылыққа, өздеріне деген сенімділікке, уақыттарын дұрыс пайдалана білуге үйрету.

Сабақтың дамытушылық  мақсаты:  Оқушылардың өздігінен ойланып жұмыс істеу қабілетін арттыру.

Сабақтың түрі: жаңа сабақ.

Сабақтың әдісі: баяндау, сұрақ – жауап.

Сабақтың жүру барысы:

І. Ұйымдастыру: 1. Оқушылармен сәлемдесу.

                                     2. Оқушыларды түгендеу.

                                     3. Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1.    Кинематика қандай тарау?

2.    Динамика қандай тарау?

3.    Қозғалыстың қандай түрлері бар?

4.    Үдеу қандай шама? Түрлерін ата.

5.    Ньютонның бірінші заңы.

6.    Ньютонның екінші заңы.

7.    Күш қандай шама?

8.    Күштің түрлерін ата.

9.    Есеп:   №141

Массасы 4 кг дене қандай да бір күштің әсерінен 2 м/с2 үдеу алады. Массасы 10 кг денеге дәл осындай күшпен әсер еткенде ол қандай үдеу алады?

Шешуі: m1/m2=а2/а1         а2=(m1а1)/m2=(4кг*2м/с2)/10кг=0,8м/с2        

 

10.   Есеп:  № 144

Реактивті ұшақтың массасы 60 т, двигателінің тарту күші 90 кН болса, ол екпін алғанда қандай үдеумен қозғалған?

Шешуі:  а=F/m=90000Н/60000кг=1,5м/с2

11.   Есеп:   № 143

а

4м/с2

?

0,4 м/с2

?

0,1 м/с2

5 м/с2

m

5кг

3 кг

200 кг

10 т

?

?

F

?

6 Н

?

20 кН

20 Н

1      кН

12.   Есеп:    № 146

Массасы 0,5 кг допты ұрғанда 0,02 секундтан кейін 10 м/с жылдамдыққа ие болды. Соққының орташа күшін тап.

Шешуі: F= mа=mʋ/t=(0,5кг*10м/с)/0,02с=250Н

ІІІ. Жаңа материал енгізу.

    Ньютонның үшінші заңы былайша тұжырымдалады: Әрекет етуші күшке әрқашан тең қарсы әрекет етуші күш бар болады. Басқаша айтқанда, денелердің бір-біріне әрекет етуші күштері модулі бойынша өзара тең және бағыттары қарама-қарсы:

                                            F1=-F2

Әрекет және қарсы әрекет күштері әртүрлі денелерге түсіріледі. Сондықтан олар ешқашан теңеспейді және оларды теңәрекетті күшпен алмастыруға немесе қосуға болмайды. Бұл екі күштің тағы бір ерекшелігі — олардың табиғаты қашан да бір. Егер  F1 серпімділік күші болса, онда  F2 де серпімділік күші болады.

      Күштер бір денеге түсірілген жағдайда ғана олар теңеседі деп айтуға болады, мысалы, тіректе жатқан денеге  Fа ауырлық күші және үстел тарапынан ол күшке қарама-қарсы бағытталған  серпімділік күші (тіректің реакция күші) әрекет етеді.

      Бұл күштер тең және қарастырылып отырған денеге түсірілген. Бұл күштердің тендігі Ньютонның екінші заңының салдары болып табылады және олар үшін  N+Fа теңдігін жазуға болады. Бұл жағдайдағы дененің үдеуі нөлге тең, ал бұдан  F=-N болады да, дене тыныштық қалпын сақтайды.

      Бұл күштердің табиғаты әртүрлі болғандықтан, "әрекет" және "қарсы әрекет" күштері бола алмайды. Ал әрекет және қарсы әрекет бір ғана өзара әрекеттесуді, мысалы, дененің тірекпен әрекеттесуін сипаттайды: тіректің  N реакция күші модулі бойынша дененің тіректі кысып басатын күшіне, яғни P салмағына тең. Әрине, бұл күштер әртүрлі денелерге түсірілген және қарама- қарсы бағытталған.

      Сонымен, біз Исаак Ньютон тұжырымдаған қозғалыстың негізгі үш заңымен таныстық. Олар айналамызда болып жатқан алуан түрлі механикалық қозғалыстар үшін бірдей. Алайда Ньютонның екінші және үшінші заңдары тек инерциялық санақ жүйелерінде және материялық нүктелер ретінде алынуы мүмкін баяу қозғалыстағы денелер үшін ғана орындалады. Ал жарық жылдамдығына жуық жылдамдықпен қозғалатын денелер үшін релятивтік механика заңдары орындалады.

ІV. Жаңа материалды пысықтау :

1.    Мысалдар келтір.

2.    Тәжірибе жаса.

V. Есептер шығару.

1. Есеп:  № 139

60  Н күш денеге 0,8 м/с2 үдеу береді. Осы денеге қандай күш 2 м/с2 үдеу  

      береді?         Шешуі:  F1/а1=F2/а2       F2=F1а2/а1=(60Н∙2м/с2)/0,8 м/с2=150Н

 

2.Есеп:  № 140

       Ілмегіндегі тарту күші 15 кН болатын трактор тіркемеге 0,5 м/с2 үдеу  

       береді. Тарту күшін 60 кН-ға жеткізетін трактор сол тіркемеге қандай  

       үдеу береді?

                Шешуі: F1/а1=F2/а2       а2=F2а1/F1=(60000Н∙0,5м/с2)/15000Н=2 м/с2

 

VІ. Оқулықпен жұмыс.

VІІ. Өзбеттік жұмыс.

№ 9(Б). Массасы 2 т автомобиль орнынан қозғалып, 10 с ішінде 100 м жол           жүрді. Тарту күшін тап.

VІІІ. Сабақты қорытындылау.

         Ньютонның үш заңын айту.

ІХ. Қайталау: Тест жұмысы.

1. Физика зерттейді...
А) физикалық құбылыстарды.
Ә) химиялық құбылыстарды.
Б) табиғат құбылыстарын.
В) жердегі өмір жағдайын.

 2. Астрономия пайда болды:
А) қызығушылықтан.
Ә) уақытты өлшеу үшін және аспан денелерінің қозғалысын бақылау үшін.
 Б
) адамдардың тағдырын болжау үшін.
 В) физикадан.
 Г) жаңа материалды алу үшін.

3. Төмендегі құбылыстардың  механикалық құбылыстарға 
    жататыны:

А) жапырақтың сарғаюы.
Ә) найзағайдың жарқырауы.
Б) автомашинаның қозғалысы.
В) судың қайнауы.
Г) картоптың бүлінуі.

4. Кез келген затты құрайтын молекулалардың бір-бірімен әсерлесуі:
А) тебіледі.
Ә) тартылады.
Б) аз қашықтықта тартылады, ал үлкен қашықтықта тебіледі.
В) аз қашықтықта тебіледі, ал үлкен қашықтықта тартылады.
Г) молекулалар бір-бірімен әсерлеспейді.

5. 100⁰С-де қандай температура 
     қабылданған?

А) қалыпты жағдайда судың қайнауы.
Ә) ащы судың қайнауы.
Б) будың конденсациясы.
В) судың булануы.
Г) қалыпты атмосфералық қысымда судың қайнауы.

Х. Үйге тапсырма: §10-13. Ньютонның үш заңы. № 11(4,5)

 

ХІ. Оқушыларды бағалау.

Общая информация

Номер материала: 400161

Похожие материалы

2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации. Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии.

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Законы экологии», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

Конкурс "Законы экологии"