Инфоурок Математика Научные работыСан мен есептердегі сүйікті Рудный қаласы

Сан мен есептердегі сүйікті Рудный қаласы

Скачать материал

Қостанай  облысы  әкімдігі  білім  басқармасының“Рудный қаласы білім  бөлімінің  М.Дулатов атындағы жалпы білім беретін мектебі” КММ

 

 

 

 

САНДАР   МЕН   ЕСЕПТЕРДЕГІ

 СҮЙІКТІ  РУДНЫЙ  ҚАЛАСЫ

 

 

 

 

Бағыты:математика, қолданбалы математика

 

Орындаушы:Баймакова  Нурайлым 

7-сынып оқушысы

 

Ғылыми    жетекшісі:

Муратова Раушан  Дуйсенбаевна

математика  пәнінің   мұғалімі

 

 

 

 

 

 

 

 

                                              Рудный қ, 2023ж


 

Мазмұны

 

Аннотация -------------------------------------------------------------------------------2

I.Кіріспе----------------------------------------------------------------------------------5

II.Зерттеу бөлімі -----------------------------------------------------------------------6

1.1.Математиканың адамның практикалық өмірімен, тарихымен, географиясымен  және  басқа оқу пәндерімен  байланысын орнату

үшін мәтіндік есептерді зерттеу

1.2..Тапсырмалардың түрлері-------------------------------------------------------7

1.3 .Тапсырмалар мазмұны---------------------------------------------------------10

1.4.6-7 сынып оқушылары үшін тарихты,  мәдениетті және    басқа

 да сабақтас пәндерді зерттеуге ықпал ететін мәтіндік есептер----------11

IІІ.Қорытынды------------------------------------------------------------------------21

VІ.Пайдаланылған  әдебиеттер----------------------------------------------------23

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Аннотация

         Бүкіл жобаның негізгі тұжырымдамасы - "есеп"ұғымы. "Есеп" терминімен адамдар күнделікті өмірде, тұрмыстық және кәсіби деңгейде үнемі кездеседі. Әрқайсымыз көбінесе тапсырмалар деп атайтын белгілі бір мәселелерді шешуге тура келеді. Бұл жалпымемлекеттік міндеттер, белгілі бір ұжымдар мен топтардың міндеттері, сондай-ақ жеке тұлғалардың алдында тұрған міндеттер болуы мүмкін. Таза математикалық есептерді де, адамның өндірістік немесе тұрмыстық қызмет процесінде туындайтын есептерді де шешу мәселесі бұрыннан зерттелген. Математикалық есептерді шешуді үйрену өте маңызды, өйткені математикалық есептерді шешудің тәсілдерін біле отырып, адамдар басқа мектеп пәндерінде және жалпы өмірде жеткілікті болатын кез-келген тапсырмамен өзара әрекеттесуді үйренеді.

Өзектілігі: Күнделікті өмірде әр адам үнемі бағалау әрекеттерін орындап, ауызша санау дағдыларын қолдануы керек, натурал сандармен іс-әрекеттерді орындау мүмкіндігі бәріне қажет. Сондықтан математиканы оқу кезінде санмен жұмыс істеуге, есептеу дағдыларын қалыптастыруға және математикадан қарапайым білімді қажет ететін қарапайым практикалық есептерді шешуге көп көңіл бөлінеді . Алайда, мәтіндік есептерді шешу көптеген оқушыларға қиындық туғызады. Мұны үйрену үшін тапсырмаларды қалай шешуге болады? Әрине, тапсырмаларды неғұрлым көп шешсеңіз, нәтиже соғұрлым жақсы болады. Бұл дұрыс.  Бірақ практикалық мәселелерді шешуге қызығушылық тудыратын әдіс бар ма?

Зерттеу мақсаты:  математиканың адамның практикалық өмірімен, тарихымен, географиясымен  және  басқа оқу пәндерімен байланысын орнату үшін мәтіндік есептерді құрастыру.

 

 

Зерттеу міндеттері:

1) Математиканы оқып, кіші Отанымыздың, яғни  сүйікті  қаламыз Рудныйдың   тарихымен, оның географиялық орналасуымен және  мәдениетімен танысу.

2) Оқушылар есептің  мағынасын  түсініп, математикалық моделін құра  білу, оның шығарылу  жоспарын құру   және  қорытынды  жасау.

3) Дереккөздерден  пайдалана  білу, қосымша әдебиеттермен жұмыс жасау.

Гипотезасы: Авторлық есептерді құрастыру және шешу мәтіндік есептерді шешу қабілетін қалыптастыруға  ықпал етеді.

Зерттеу жұмысының кезеңдері:

-  Дайындық:Мәселені, әдебиет көздерін таңдау, жоспар құру. Қызмет өрісі мен жұмыс құрылымын анықтау.

-  Зерттеу: Гипотезаны тұжырымдау, сауалнама жасау, Жарияланған тақырып бойынша материалдарды зерттеу, өлшем бірліктерін пайдалану үшін қазақ фольклорын зерттеу

-  Практикалық: Теориялық есептеулер мен сауалнамаларға арналған материалдарды дайындау

Зерттеу әдістері: Әдебиетпен және басқа дереккөздермен жұмыс. Жобаның мазмұнды және практикалық компоненттерін түпкілікті анықтау

Жұмыстың ғылыми жаңалығы: Математика  ғылымының  өрісі кең.  «Математика ақыл-ойды тәртіпке  келтіреді, сондықтан  да  оны  оқу керек»  деген  М.Ломоносов.  Олай  болса  математиканы өмірмен  байланыстырмай, түрлі  көрнекі  құралдарды  пайдаланбай оқыту оқушылардың жан-жақты дамуына,  логикалық  ойлаудың дамуына кері  әсерін  тигізеді. Сондықтан есептер өмірмен байланысты құрылды. Оқушыларға  өз ойын  еркін  жеткізуге, шығармашылықты дамытуға, алған  білімдерін  өмірмен  байланыстыра  білуге мүмкіндік  береді.

Жұмыс нәтижесі мен қорытындысы:    Жоба бойынша қорытынды және практикалық есептерді тұжырымдау. Нәтижелерді талдау, қорытындыларды тұжырымдау.

Жұмыстың қолдану аясы: Мектепте 6-7 сынып оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту, туған өлке тарихын зерттей отырып мәтіндік есептер шығара білу дағдыларын тереңдетуде қолдану. Осы тақырып бойынша материалдар жинау және әдебиеттерді зерттеу;  Мәтіндік тапсырмалардың түрлерін  және  оларды  жасау  ережелерін қарастыру.  Мәтіндік тапсырмаларды құрастыру үшін жадынама жасау. Рудный қаласының  пайда болу тарихын, оның сыртқы келбетін және географиялық орналасуын зерттеу.  Рудный қаласы туралы тарихи және географиялық мәліметтерді пайдалана отырып, мәтіндік есептер  банкін құру.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кіріспе.

Математика нақты ғылым ретінде адамдар өмірінің бір бөлігі болып табылады, олардың шындықты қабылдауын сызықтар, сандар, формулалар арқылы көрсетеді. Бұл жұмысты жасау кезінде өзектілік қала тарихын зерттеуге қатысты мәселелерді зерттеудің әлеуметтік сипатқа ие болуы, өйткені ол адамның өзі бір бөлігі болып табылатын шындықты бейнелеу тәсілі болып табылады.

Бүкіл жобаның негізгі тұжырымдамасы - "тапсырма"ұғымы. "Тапсырма" терминімен адамдар күнделікті өмірде, тұрмыстық және кәсіби деңгейде үнемі кездеседі. Әрқайсымыз көбінесе тапсырмалар деп атайтын белгілі бір мәселелерді шешуге тура келеді. Бұл жалпымемлекеттік міндеттер, белгілі бір ұжымдар мен топтардың міндеттері, сондай-ақ жеке тұлғалардың алдында тұрған міндеттер болуы мүмкін. Таза математикалық есептерді де, адамның өндірістік немесе тұрмыстық қызмет процесінде туындайтын есептерді де шешу мәселесі бұрыннан зерттелген. Математикалық есептерді шешуді үйрену өте маңызды, өйткені математикалық есептерді шешудің тәсілдерін біле отырып, адамдар басқа мектеп пәндерінде және жалпы өмірде жеткілікті болатын кез-келген тапсырмамен өзара әрекеттесуді үйренеді.

Күнделікті өмірде әр адам үнемі бағалау әрекеттерін орындап, ауызша санау дағдыларын қолдануы керек, натурал сандармен іс-әрекеттерді орындау мүмкіндігі бәріне қажет. Сондықтан математиканы оқу кезінде санмен жұмыс істеуге, есептеу дағдыларын қалыптастыруға және математикадан қарапайым білімді қажет ететін қарапайым практикалық есептерді шешуге көп көңіл бөлінеді . Алайда, мәтіндік есептерді шешу көптеген оқушыларға қиындық туғызады. Мұны үйрену үшін тапсырмаларды қалай шешуге болады? Әрине, тапсырмаларды неғұрлым көп шешсеңіз, нәтиже соғұрлым жақсы болады. Бұл дұрыс. Бірақ практикалық мәселелерді шешуге қызығушылық тудыратын әдіс бар ма?

Мәтіндік есептерді тарихи мазмұнда құрастыру арқылы оқушылардың  математиканың адамның практикалық өмірімен, тарихымен, географиясымен байланысын орнату.

1) нақты деректерді жинау. Әрбір тапсырманы цифрлық деректері бар тарихи анықтамамен сүйемелдеу, яғни оларды мерзімді басылымдардан, Тарихи анықтамалықтардан, Интернеттен және басқа дереккөздерден іздеу.

2) тапсырманы құру процесі. Тарихи анықтамадан математикалық мазмұн мен есептің түрін таңдау. Есепті арифметика немесе теңдеу арқылы шешу керек және келесі тақырыптардың біріне сілтеме жасау керек : - Натурал сандармен әрекеттер. - Ұзындықты, ауданды өлшеу бірліктері. - Санды оның бір бөлігі бойынша табу.

3) тапсырма шарттарын тұжырымдау. Тапсырма қызықты, түсінікті және математика мен өлкетану тұрғысынан дұрыс айтылуы керек. Тапсырманы тұжырымдау бойынша қалай жұмыс істеу керек: а) Тарихи анықтамадан барлық сандық деректерді жазып, сандар арасындағы тәуелділіктерді белгілеу немесе бір санның екіншісінен қанша есе (қанша) ерекшеленетінін анықтау; б) тапсырманың шартын схема түрінде жасау, тапсырманың шарты мен сұрағын тұжырымдау; в) мәселені таңдалған әдіспен шешу немесе осы тақырып бойынша терминдермен кроссворд жасау немесе басқа әрекеттерді орындау арқылы жауап алу.

 

Тапсырмалардың түрлері.

1.     Математикалық есеп

Тапсырма адамның зерттеуі мен шешімін қажет ететін кейбір жағдайды білдіреді. Барлық объектілері математикалық есептер деп аталады. Математикада есептер түрлерінің бірнеше классификациясы бар. 1) тапсырмалардың түрлері мазмұны бойынша жіктеледі, оған келесі тапсырмалар түрлері кіреді: есептеу, дәлелдеуге арналған тапсырмалар, құрылысқа арналған тапсырмалар, біріктірілген тапсырмалар. Тапсырмаларды зерттеу кезінде дәстүрлі және дәстүрлі емес (проблемалық) деп бөлуге болатын мәтіндік тапсырмалар сияқты ерекше орын алады. Дәстүрлі мәтіндік тапсырмалар-бұл қозғалыс, жұмыс, қорытпалар және қоспалар. Проблемалық мәтіндік тапсырмалар-бұл стандартты емес тапсырмалар.

2) міндеттердің түрлері функциялары бойынша жіктеледі: дидактикалық, дамытушылық, танымдық және бақылаушы міндеттер. Жетекші сипаттағы дидактикалық міндеттер танымдық және дамытушылық болуы мүмкін. Тапсырмалардың функцияларын жаһандық және жергілікті түрде анықтауға болады. Жоғарыда аталған функциялар жаһандық болып табылады. Жергілікті функциялар белгілі бір сабаққа дайындық кезінде ескеріледі. Дидактикалық міндеттер бекіту кезеңінде қарастырылады және қолданылады. Танымдық міндеттер осы кезеңде оқыту мақсатында қарастырылған жаңа нәрселерді қамтиды. Дамытушылық міндеттер-бұл жаңа бейтаныс проблемалық міндеттер.

3) есептердің түрлері мектеп курсын оқудағы оқыту рөлі бойынша жіктеледі: меңгеруге арналған міндеттер, математикалық символиканы меңгеруге арналған міндеттер, дәлелдеуге үйретуге арналған міндеттер, математикалық дағдылар мен дағдыларды қалыптастыруға арналған міндеттер, дамытушылық сипаттағы міндеттер.Кез-келген дидактикалық немесе оқу міндетін дамытушылық функцияны күшейту арқылы өзгертуге болады, бұған әр түрлі жолдармен қол жеткізуге болады: тапсырмалар шарттарын ішінара өзгерту, оның нақты немесе шекті жағдайларын қарастыру, қосымша сұрақтар қою, мәселені неғұрлым ұтымды түрде шешу. 4) оқушыға белгілі компоненттер санына байланысты келесі тапсырмалар түрлері бөлінеді: жаттығу жаттығулары (шаблондық тапсырмалар), олардың мақсаты да, шешімі де, жауабы да белгілі. Тапсырмалардың бірінші түріне оқу міндеттері кіреді, онда тапсырманың мақсаты мен шарты белгілі, олар оқулықтың ең көп мазмұнын алады; стандартты емес тапсырмалар-мұндай тапсырмаларда тек шарт белгілі; тапсырмалар-проблемалар-тек мақсат белгілі. Бұл тапсырмалар

2. Мәтіндік тапсырмалар

Нақты объект болып табылатын кем дегенде бір объектісі бар математикалық есептерді әдетте мәтіндік есептер деп атайды. Мәтіндік тапсырма-жағдайдың, құбылыстардың, оқиғаның, процестің ауызша моделі. Мәтіндік есепте бүкіл оқиға немесе құбылыс емес, тек оның сандық сипаттамалары сипатталған. Мәтіндік тапсырмалардың басты ерекшелігі-олар тапсырманың талабына жауап алу үшін нақты қандай әрекетті орындау керектігін тікелей көрсетпейді. Әр тапсырмада мыналарды бөлуге болады: деректер немесе белгілі деп аталатын шамалардың сандық мәндері; тәуелділік жүйесі, жасырын түрде, ізделгенді деректермен және деректерді өзара байланыстырады (деректер мен ізделгендер арасындағы байланыстардың сипатын көрсететін ауызша материал); жауап табу керек талап немесе сұрақ.

Шамалардың сандық мәндері және олардың арасындағы тәуелділіктер, яғни.тапсырма объектілерінің сандық және сапалық сипаттамалары және олардың арасындағы қатынастар есептің шарты деп аталады. Тапсырмада әдетте бір емес, бірнеше шарттар бар, олар қарапайым деп аталады. Талаптар сұрақ түрінде де, баяндау түрінде де тұжырымдалуы мүмкін, олардың бірнешеуі де болуы мүмкін. Мәндерін табу қажет шаманы қажетті шама деп атайды, ал қажетті шамалардың сандық мәндерін ізделетін немесе белгісіз деп атайды. Тапсырманың талабына жауап оны шешу нәтижесінде алынады. Мәселені осы сөздің кең мағынасында шешу дегеніміз-тапсырманың шарты мен қажетті шамалар арасындағы байланыстарды ашу, тапсырма деректеріндегі әрекеттерді орындау және тапсырманың талабына жауап алу немесе оны орындаудың мүмкін .стігін дәлелдеу. Әрбір мәтіндік есепте сандық материал шындыққа сәйкес келуі керек, мәліметтер мен ізделгендердің сандық мәндері нақты болуы керек.

-әрекеттердің нәтижелері бойынша белгісіздерді табуға арналған міндеттер;

қозғалыс міндеттері;

- жұмысқа арналған тапсырмалар;

- пайыздар бойынша тапсырмалар бөліктерге, қоспалар мен қорытпаларға тапсырмалар және т. б.

Тапсырмаларды құрастыру жоспары

1) нақты деректерді жинау. Әрбір тапсырманы цифрлық деректері бар тарихи анықтамамен сүйемелдеу қажет (оларды мерзімді басылымдарда, Тарихи анықтамалықтарда, Интернетте және басқа дереккөздерде іздеуге болады).

 2) тапсырманы құру процесі. Тарихи анықтамадан математикалық мазмұн мен есептің түрін таңдау керек. Есепті арифметика немесе теңдеу арқылы шешу керек және келесі тақырыптардың біріне сілтеме жасау керек : - Натурал сандармен әрекеттер. - Ұзындықты, ауданды өлшеу бірліктері. - Санды оның бір бөлігі бойынша табу.

3) тапсырма шарттарын тұжырымдау. Тапсырма қызықты, түсінікті және математика мен өлкетану тұрғысынан дұрыс айтылуы керек. Тапсырманы тұжырымдау бойынша қалай жұмыс істеу керек: а) Тарихи анықтамадан барлық сандық деректерді жазып, сандар арасындағы тәуелділіктерді белгілеу немесе бір санның екіншісінен қанша есе (қанша) ерекшеленетінін анықтау;

б) тапсырманың шартын схема түрінде жасау, тапсырманың шарты мен сұрағын тұжырымдау; в) мәселені таңдалған әдіспен шешу немесе осы тақырып бойынша терминдермен кроссворд жасау немесе келесі әрекеттерді орындау арқылы жауап алу…

4) тапсырманы дұрыс рәсімдеу.

Әдістемелік жинақта негізінен Рудный қаласының тарихы, географиялық анықтамасы туралы  мәліметтерге  сүйеніп мәтіндік  есептер құрастырылды.

Сүйікті  Рудный  

1. Рудный . Географиялық анықтама

II. Экономикалық даму көрсеткіштері

III. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық

IV. Тұрғын үй құрылысы

VI. Білім

VII. Денсаулық сақтау

IX. Әлеуметтік көрсеткіштер

Тапсырмалар мазмұны:

1.      Көптаңбалы  сандарды стандарт  түрде  жазу  есептері.

2.      Статистика элементтері

3.      Пайыздар бойынша тапсырмалар.

4.      Жылдамдық, жол, уақыт.

5.      Әрекеттердің нәтижелері бойынша белгісіздерді табуға арналған есептер.

6. Ұзындықты, ауданды өлшеу бірліктері.

 

 

 

6-7 сыныптар  сыныптар үшін  математика пәнінен мәтінді  есептер

Рудныйдың өнеркәсіптік кәсіпорын

дары өнімнің республикадан тыс жер

лерде аса жоғары бағаланатын 40-тан астам түрін өндіреді. 2004 жылы қазір

г ібағамен алғанда 90 миллиард 420 миллион теңгенің өнімін өндірді, бұл 2003 жылмен салыстырғанда екі есе көп. 2003 жылы  қанша теңгенің өнімі  өндірілген? Нәтижені  стандат  түрде  жазыңыз.

 
№1  есеп

№2 есеп

Соколовскийде - жалпытереңдігі 200 мыңметрлік 835 ұңғыма. Геологтардың қорытындысытаңқалдырды: кендегітемірдіңмөлшері 43 - 45%. Сарбайжәне Соколов кенорындарындаосындайбағалы магнетит кендерініңқорларышамамен 1 млрд 750 млн тонна құрайды! 35-тен 120 метр тереңдіктерудалар бар. Үлкен Торғай бүкіл әлемді таң қалдырды.

1 млрд 750 млн санын цифрлармен жазыңдар.

 
 

 

 

 

 

 


«Біз жердің қазынасын алу үшін жерді бөлшектеуге қабілеттіміз», - деді Қостанай геологиялық басқармасының бас геологы Д.Д.Топорков зауыт пен қаланың дүниеге келген таңында. Кәсіби геолог, жұмысшы ғалым ретінде ол: «Бұл жерде шахталар, зауыттар, жаңа қалалар болады!» - деп қосты. «Үлкен Торғайдың» болашағы қандай екенін білесіз бе? 25 миллиард тонна!  Бұл темір рудасының қоры  туралы  айтылған қуанышты сөздерден үзінді. 25 000 000 000 санын стандарт  түрде жазыңдар.
 
№3 есеп

№4 есеп

Рудный қаласындағы «Казогнеупор» зауыты Қазақстандағы отқа төзімді кірпіш шығаратын бірден-бір өн­ді­ріс орны. Оның елімізде ба­ла­масыжоқ! Бұл бренд – руд­ный­лық­тардың мақтанышы. Үнемі өсіп отырған қалада бұл зауыт өткен ғасырдың 70-жылдары өнімінберебастады. Зауыт жы­лына 130 миллион АҚШ дол­ларының өнімін, яғни 250 мың тонна отқа төзімді кірпіш шығарды. Оның өнімі экспортқа да өтімді. Мәтіндегі сандарды стандарт  түрде  жазыңдар.

 
 

 

 

 


№5 есеп

     

Рудный Индустриалды қинститутының тарихы аумақтағы ең ірі кен байыту өндірісі –  «Соколов-Сарыбай тау-кен байыту өндірістік бірлестігі» АҚ-ның (алдын Соколов-Сарыбай кен байыту комбинаты) тарихымен тығыз байланысты. «Еліміздегіірі – жеті жылдық екпінді комсомол құрылысының бірі – жылына темір рудасының қуаттылығы 19 млн. тонна Соколов-Сарыбай кен байыту комбинаты құрылып жатқан Рудный қаласында – қазіргі уақытта 45 мың адам тұрып жатыр. ССКБК өндірісі мен Соколоврудстройтресінде 19 мыңға жуық адам жұмыс істейді, көбісі жастар...»-деп жазылған естеліктер бар.

19 000 000 санын стандарт түрде жазыңдар.

 
 

 

 

 

 

 


№6 есеп

     

Тобыл және Аят өзендері көлемі 580 млн текше метр Қаратомар су қоймасын толтырды. 580 000 000 санын стандарт түрде жазыңдар.

№7 есеп

   

12 желтоқсан күні кешке оқушылар мен Жастар сарайының концерт залында қаламыздың спорттық элитасы жиналды. Салтанатты марапаттау рәсімімен өткен жылдың спорттық қорытындылары шығарылды. Спортшылардың, олардың жаттықтырушыларының, ардагерлердің, сондай-ақ бұқаралық спорттың дамуына елеулі үлес қосатын рудныйлықтардың еңбегін атап өтті. Осылай марапатталған 6 спортшы 250 000 теңгеден, ал жаттықтырушылары 200 000 теңге сертификатын  алды. Спортшылардың  алған  барлық марапаты қанша  теңгені құрайтынын  есепте және  шыққан  санды  стандарт  түрде жазыңдар.

 
 

 

 

 

 


Рудный қаласындағы әлеуметтік нысандар. Қалада 12 мектепке дейінгі ұйым, 23 жалпы білім беретін мектеп, 1 қосалқы, 1 кешкі ауысымда оқытатын мектеп,1 мектеп-интернаты, 1 жоғары оқу мекемесі, 4 колледж, 3 кәсіби мектеп жұмыс істейді. Қала мектептерінің барлығы Интернет желісіне қосылған. Осы келтірілген  мысалдағы сандар тізбегінің модасын, өзгеріс ауқымын, медианасын, арифметикалық ортасын табыңыз.

 

 
№8 есеп

 

 

 

 

№9 есеп

Денсаулық сақтау. Қалада 9 медициналық қызмет көрсететін мемлекеттік объектісі (7 аурухана мекемесі, 1 емхана және 1 медициналық пункті) және 4 жекеменшік (1 аурухана және 3 амбулаторлы-емхана мекемесі) жұмыс істейді.Осы келтірілген  мысалдағы сандар тізбегінің модасын, өзгеріс ауқымын, медианасын, арифметикалық ортасын табыңыз.

 
 

 


 

 

№10 есеп.     Рудный климатына байланысты  есептер

Климаты күрт континенталды, төрт мезгілдің ауысуы айқын. Қыста бір апта ішінде ауа температурасы минус 25-40 °C деңгейіне жетеді. жазда екі апта ішінде 40 °C дейін

 

Көрсеткіш

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Жауын-шашынмөлшері мм

17

13

15

23

27

37

27

28

23

27

 

Берілген  кесте бойынша 10 күн  ішіндегі жауын-шашын  мөлшерінің модасын, өзгеріс  ауқымын табыңдар.

 

№11 есеп

Көрсеткіш

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Ауа райы

-17

-16

-16

-20

-20

-22

-23

-24

-23

-22

 

Берілген  кестедегі  мәліметтер бойынша  ауа  райы  өзгерісінің  абсолюттік  және  салыстырмалы  жиілігін  табыңдар

№12 есеп

Маусым, шілде, тамыз айларында Рудныйдағы Жоғары маусым, ауа-райы жақсы +25.1°C...+25.7°C. осы кезеңде қалада ең аз жаңбыр жауады, ай сайын шамамен 10 күн, 18.6-дан 26.3 мм-ге дейін жауын-шашын түседі. Ашық күндер саны 21-ден 25 күнге дейін. Ай бойынша Климат және Рудныйдағы температура соңғы жылдар негізінде есептелген.

 

Көрсеткіш

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Ауа райы

+17

+18

+18

+20

+22

+23

+23

+23

+25

+25

Берілген  кестедегі  мәліметтер бойынша  ауа  райы  өзгерісінің  абсолеттік  және  салыстырмалы  жиілігін  табыңдар

1955 жылы Рудный қаласындағы адамдар саны 30 мың еді. Осы жылы комсомол жолдамаларымен Үлкен Торғайға алғашқы адамдар келді. Комсомольск поселкесінде жаңадан қоныстанғандар 200 палаткада тұрды, әр палаткада 20 адамнан болды. Жаңадан қоныстанған  адамдар барлық  адамдардың  неше  пайызын құрайды?

 

 
№13 есеп

"Казогнеупор" жауапкершілігішектеулісеріктестігі Қазақстандағы құрамында алюмосиликаты бар отқа төзімдіөнімшығаратынбірден-біркәсіпорын. Оның өнімдері домна, мартен, кұрышбалқытужәнеайналмалыпештерді, болатқұятын шөміштерді жәнебасқа да жылуәбзелдерінқаптауүшін қоданылады. ЖШС 2004 жылы 9 мыңтоннаданастам, яғни 576,6 миллион теңгенің өнімін өндірді, ал бұл алдыңғы жылғы көрсеткіштен 2, 4 есеартық. 2003 жылы қанша  өнім  өндірілген?

 
№14 есеп

 

 

 

 

Рудный  қаласының тұрғындар  саны 124098 адам. Егер қазақтар барлық  адамдар  санының  19,7%, орыстар 59,1%, басқа  ұлттар 21,2%  құрайтын болса, Рудныйда   қазақтар,  орыстар  және  басқа  ұлттар  саны  қанша?

 
№15 есеп

 

 

 

 

Рудный қаласы  мен  облыс  орталығы Қостанай  қаласына  дейінгі арақашықтық 46 км. Сағатына 80км/сағ жылдамдықпен  жүретін  автобус Рудный  қаласынан  Қостанай қаласына  дейін   қанша  уақытта жүріп  өтеді.

 
№16 есеп

 

 

 

 

 

№17  есеп

Рудный қаласы  мен Шымкент  қалаларының  арақашықтығы 1821 км. Жеңіл көлікпен осы арақашықтықты 28 сағат 37 минутта жүріп өтуге болады. Жеңіл көліктің жылдамдығын табыңдар.

 

 
https://mygorod.kz/wp-content/uploads/2020/04/1587218140-e1587224382690.jpeg

Рудный – еліміздегі кен өндірісінің  флагманы.  Миллион  тонналап  темір   кенін өндіретін Соколов-Сарыбай  кен  өндіру  бірлестігі біздің  елімізге  ғана  емес  ТМД бойынша танымал алып кен орны екені мәлім. Оның құрамында бірнеше зауыт бар әрі бірлестікте 18 мың рудныйлықтар еңбек етеді. Бірлестіктегі жұмысшылар жалпы халықтың қанша  пайызын құрайды?

 
№18 есеп

 

 

 

 

 

№19 есеп

 

Рудный индустриалдық институты — Солтүстік Қазақстандағы жетекші мемлекеттік жоғарғы оқу орыны. Бүгінгі күні РИИ-де төрт мыңға жуық студент білім алады. Оларға 200 оқытушы, оның ішінде 4 ғылым докторы, 10 профессор, 45 ғылым кандидаты, сондай-ақдоценттер, академиктер мен Қазақстандық және халықаралық академиялардың мүше-корреспонденттері білім береді. Институтта инженер кадрлар аймақтың экономикалық проблемаларын ескере отырып даярланады. Институт өзінің 5 факультетінде 14 мамандық бойынша бакалаврлар дайындап шығарады. Аймақ кәсіпорындарының көпшілігінің инженер-техникалық құрамының жартысынан астамын РИИ түлектері құрайды. Оқытушылар саны 200 болса ғылым докторы, профессор және ғылым кандидаттарын пайыз арқылы  өрнектеңдер.

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 


Ауғанстан ДемократиялықРеспубликасындағысоғысшамамен 10 жылғасозылды. Осы кезеңде оны 22 мың қазақстандық өтті, оның 143-і кеншілерболды. Өкінішкеорай, 5 адам  тіріоралмады. Оларбізге 80-ші жылдарымәңгіқалғанпортреттерденқарайды. Бұл Анатолий Цепко, Сергей Болотников, Александр Мельников, Сергей Подоскин, Олег Горгуленко. Жауынгерлердің құрметіне  құрылған  ескерткіштің ені 2 м,  ұзындығы  4м,  биіктігі 1,5 м. Осы  ескерткіштің көлемін  табыңыздар.

 

 
№20 есеп

 

 

 

 

 

  

 

№21 есеп

Ескерткіште Ауғанстанда интернационалистік    борышын   орындау кезінде қайтыс болған жауынгерлердің аттары жазылған бес тікбұрышты плита орналастырылған. Тік бұрышты  плиталардың ені30 см,  болса,  ұзындығы 40 см әрбір  плитаның  ауданын  табыңыз.

 

 
 

 

 

 


Берілген мәліметтер бойынша Рудный қаласында  тұратын  әрбір ұлттық халық құрамының пайыздық көрсеткішін анықтаңдар.

 

 
№22  есеп

2021  жылғы мәліметтер бойынша

тұрғындарының саны 128 837

адамды құрады. Қалалық

 әкімшіліктің ұлттық халық құрамы

* орыстар-69 371

• қазақтар-41 942 адам

* украиндар-7162 адам


* татарлар - 2852 адам

* немістер - 2824 адам

* белорустар - 1317 адам

 * башқұрттар-606 адам 

* корейлер - 300 адам

* армяндар-287 адам

 * әзірбайжандар-262 адам

* молдовандықтар - 182 адам

* поляктар-153 адам

* мордва-129 адам

* удмурты - 129 адам

* басқалары-1230 адам


* Барлығы-128 837 адам

 

№23 есеп

Рудный қаласының ең басты  көшесі Ленин атындағы көше. Көшенің ұзындығы оңтүстіктен солтүстікке қарай 0,742 шақырым, батыстан шығысқа қарай оңтүстігінде 4,778 км — ден солтүстігінде 4,777 км-ге дейін.Көшенің ұзындығын  метрмен өрнектеңдер.

http://photocdn.photogoroda.com/source2/cn1894/r2040/c2051/4467022.jpg   

      В.И.Ленин алаңы 70 жылдар              Парк көшесі 1965 жыл

№24 есеп

Рудный қаласындағы  ең алғашқы көшелердің бірі Парк көшесі. Суретте 1965 жылғы парк  көшесінің көрінісі бейнеленген. Көшенің оңтүстіктен солтүстікке қарай ұзындығы 0,618 шақырым, батыстан шығысқа қарай –оңтүстікте 3,847 шақырымнан солтүстікте 3,846 шақырымға дейін. Көшенің ұзындығын  метрмен өрнектеңдер.

 

 
    Парковая ул., 102 - Рудный

 

 

 

№25 есеп    Автостанция 1965 жыл

    

Тікелей байланыс Рудныйды Магнитогорск, Қорған, Челябі, Качар, Новопавловка, Тарановкамен байланыстырады. Көбінесе Қостанайға автобус бар - 5-20 минут сайын. Еліміздегі алыс бағыттардан  Астана, Қарағанды, Петропавл қалаларын ерекшелеуге болады.Сондай-ақ Екатеринбург, Лисаковск, Ақтөбе, Мақсұт, Варваринка, Чайковский, Денисовка, Жітіқара және басқа елді мекендерге транзиттік рейстер Рудный автовокзалы арқылы өтеді.Рудныйдан Лисаковскге дейін автобус 66 км жолды 1 сағат 15 минут жүреді. Автобустың жылдамдығын  табыңдар.

 

 
 

 

 

 


-

№26 есеп      Горняк мәдениет  үйінің құрылысы 1964 жыл

Рудныйда Кеншілер мәдениет сарайы 1967 жылы 31 желтоқсанда ашылды. Оның негізгі келушілері және көптеген іс-шараларға қатысушылары «ССГПО» АҚ жұмысшылары мен олардың отбасылары. Отбасылық мерекелер, корпоративтік кештер, балаларға арналған жаңа жылдық кештер – осының барлығы осында үлкен табыспен өтеді. 2004 жылы Мәдениет сарайы «Мәдени-сауықорталығы» болып қайта жаңғыртылды. Қазір «Горняк» КРК-да: 320 орындық концерт залы, 300 орындық дискотека залы, сондай-ақ әртүрлі тағамдардың 4 мейрамханасы және тақырыптық аймақтар бар. Сондай-ақ, азаматтар ойын автоматтары залы мен боулингке бара алады. «Горняк» сауықтыру орталығында 9 көркемөнерпаздар ұжымы, түрлі жанрдағы үш хореографиялық студия жұмыс істейді. Мәдениет сарайы бір күнде қаша адам қабылдай алады?

 

 
 

 

 

 

 

 


http://samatshow.kz/wp-content/uploads/photo-gallery/gornyak/review/002-gornyak.jpg

Рудный  қаласының даму тарихы бойынша Тест

1.Рудный  қаласы қай жылы құрылды?

а) 1957 жылы 30 тамыздаб) 1958жылы 30 тамыздав) 1958 жылы 30 мамырда

2.Рудный  қай өзеннің жағасында құрылды?

а) Есіл өзенінің жағасында б) Тобол өзенінің  жағасында    в) Данабике өзенінің жағасында

3.Алғашқы кезде  Рудный  қаласы қалай  аталды?

а) Рудногорск    б) Рудный жұмысшылар  поселкесі    в) Магнитка

4.Рудный қаласына қанша жыл  толды?

а) 65 жыл   б) 56 жыл    в) 60 жыл

5. Рудный қаласында  жалпы білім  беретін неше  мектеп бар?

а) 20   б) 25   в) 23

6.2022 жылда Рудный қаласының  тұрғындар  саны

а) 115 313    б) 114548   В) 124098

7.Рудный қаласының пошта индексі қандай?

а) 112653-122356б) 111500-111501в)111502-111523

8.Рудный қаласындағы Қазақтелеком ұйымы қайсы  көшеде  орналасқан?

а) Парк  көшесі 52 үй    б) Ленин көшеі 52 үйв) Б.Марите көшесі 60 үй

9 Рудный қаласының жер  аумағы қанша?

1   25,6 мың га 2   26,25 мың га3. 25,7 мың га

10. Рудный қаласындағы  көп қабатты үйлер саны қанша?

а) 773 дана     б) 800 дана   в) 776  дана

 

Қорытынды

Осы мәселе бойынша әдебиеттерді зерттеу барысында "тапсырма" ұғымы қарастырылды, әртүрлі белгілер бойынша тапсырмалардың түрлері қарастырылды, мәтіндік тапсырманың анықтамасы анықталды. Мәтіндік тапсырмалардың жіктелуі жүргізіліп, олардың түрлері анықталды. Менің көп іздену барысында жасаған "Авторлық тапсырмалар"деп аталатын тапсырмалардың түрі қарастырылады. Авторлық міндеттер көптеген мәселелерге  жүгінуге  мүмкіндік береді: аймақтық қауымдастыққа жату, туған қалаға деген сүйіспеншілік пен құрмет, оған деген мақтаныш сезімі. Осындай міндеттерді шешу барысында қала экономикасының дамуы, оның тарихы, қаланың өскелең ұрпақ үшін не істеп жатқаны туралы қосымша мәліметтер алуға болатынын білдім.

Өз мәселемді ойлап тауып, оның математикалық мәніне тереңірек үңіліп, есептердің белгілі түрлерін талдап, салыстырып, өзімнің математикалық тәжірибемді  толықтырдым. Өлкетану материалына тапсырмалар жасау ерекше қызығушылық тудырды. Туған өлкенің тарихын және оның географиялық орналасуын зерттегеннен кейін математикалық есептер жасалды, оларды шеше отырып, мәтіндік есептерді шешу дағдысын қалыптастырып  қана  қоймай, сонымен  қатар Рудный  қаласының тарихымен, оның ерекшеліктерімен және географиялық орналасуымен танысуға болатынын түсіндім.

 

 

 

 

 

Ұсыныстар:

1.   Мен осы зерттеу жұмысын жүргізіп, өлкетану материалына тапсырмалар жасау барысында  өзімнің математика пәніне деген қызығушылығым тағы да арта түсті. Келешекте оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыру үшін әрбір тапсырманы күнделікті тұрмыспен байланыстыра отырып құрастыру.

2.Мәтінді есептерді шеше отырып  Рудный  қаласының тарихымен, оның ерекшеліктерімен және географиялық орналасуымен танысу.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Пайдаланылған әдебиеттер:

1.Рудный  қаласының тарихы.   Интернет көздерінен https://qazir.kz/article/Rudnyi_qalasy

2.Рудный қаласының 2022-2024 жылдарға арналған түсімдері мен шығындары.  Интернет көздерінен. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V21NB026234

3.Рудный . Географиялық анықтама. Интернет көздерінен. https://kk.wikipedia.org/wiki/

4.Дереккөзі: Алтын дала; Костанайская область; фотокнига /сост. Г. Дильдяев; осн. фотосъемка В. Бугаева; предисл. С. Кулагина.- Алматы: Атамұра, 2005.- 352 стр.

5.https://rudny.ucoz.kz/RundyiBooklet.pdf

 

 

Просмотрено: 0%
Просмотрено: 0%
Скачать материал
Скачать материал "Сан мен есептердегі сүйікті Рудный қаласы"

Методические разработки к Вашему уроку:

Получите новую специальность за 2 месяца

Специалист по студенческому спорту

Получите профессию

Секретарь-администратор

за 6 месяцев

Пройти курс

Рабочие листы
к вашим урокам

Скачать

Краткое описание документа:

Бұл жобада туған қалам Рудныйдың сандық көрсеткіштерін пайдаландым. Әртүрлі сандық көрсеткіштер, суреттерді пайдаланып есептер құрастырдым.

Скачать материал

Найдите материал к любому уроку, указав свой предмет (категорию), класс, учебник и тему:

6 745 557 материалов в базе

Скачать материал

Другие материалы

Вам будут интересны эти курсы:

Оставьте свой комментарий

Авторизуйтесь, чтобы задавать вопросы.

  • Скачать материал
    • 22.05.2023 132
    • DOCX 7.7 мбайт
    • Оцените материал:
  • Настоящий материал опубликован пользователем Муратова Раушан Дуйсенбаевна. Инфоурок является информационным посредником и предоставляет пользователям возможность размещать на сайте методические материалы. Всю ответственность за опубликованные материалы, содержащиеся в них сведения, а также за соблюдение авторских прав несут пользователи, загрузившие материал на сайт

    Если Вы считаете, что материал нарушает авторские права либо по каким-то другим причинам должен быть удален с сайта, Вы можете оставить жалобу на материал.

    Удалить материал
  • Автор материала

    Муратова Раушан Дуйсенбаевна
    Муратова Раушан Дуйсенбаевна
    • На сайте: 1 год и 9 месяцев
    • Подписчики: 0
    • Всего просмотров: 321
    • Всего материалов: 2

Ваша скидка на курсы

40%
Скидка для нового слушателя. Войдите на сайт, чтобы применить скидку к любому курсу
Курсы со скидкой

Мини-курс

Конкурентные стратегии и позиционирование на рынке

2 ч.

780 руб. 390 руб.
Подать заявку О курсе

Мини-курс

Основы логопедической ритмики

3 ч.

780 руб. 390 руб.
Подать заявку О курсе

Мини-курс

Практика адаптивной физической культуры

3 ч.

780 руб. 390 руб.
Подать заявку О курсе