Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / География / Другие методич. материалы / "Сарыарқа немесе Қазақтың ұсақ шоқысы" 8 сынып
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • География

"Сарыарқа немесе Қазақтың ұсақ шоқысы" 8 сынып

библиотека
материалов

Аhello_html_m6223a51c.png
лматы облысы Алакөл ауданы

«Безродных атындағы орта мектебі

мектеп жасына дейінгі шағын орталығы

бар» коммуналдық мемлекеттік мекемесі,

география пәні мұғалімі

Исова Зере Балғабайқызы




Сабақтың тақырыбы: Сарыарқа немесе Қазақтың ұсақ шоқысы.


Мақсаты: Сарыарқаның географиялық орнын, жер бедерін, геологиялық құрылысын,климатын, ішкі суларын, пайдалы қазбаларын оқушыларға оқытып үйрету, сонымен қатар, Сарыарқа жерінің экологиялық жағдайына түсінік беру ; табиғатты сүйе білуге, қорғай білуге тәрбиелеу.

Әдісі: баяндау, сұрақ- жауап, топпен жұмыс.

Көрнекілігі: Қазақстанның физикалық картасы, интербелсенді тақта.

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсымасын тексеру кезеңі.


«Ой шақыру».

Қазақстанның табиғаты алуан түрлі. Сарыарқаның ұлан байтақ жерінде географиялық зоналық, жазық жерлерінде ендік, биіктік белдеулік айқын байқалады. Қазақстанды физикалық- географиялық тұрғыдан алғаш рет 1913 жылы академик Л.С.Берг аудандастырған. 1970 жылы Қазақстан аумағын Б.А.Федорович басқарған ғалымдар тобы 8 табиғи ауданға бөлген, кейіннен Жоңғар Алатауы мен Сауыр Тарбағатай екі тау жоталарын екіге бөлді. Содан бері 9 физикалық -географиялық аудандар болып қалыптасты. Олар:

  1. Шығыс Европа жазығы.

  2. Солтүстік Қазақстан жазығы немесе Батыс Сібір жазығы.

  3. Тұран ойпаты.

  4. Орал тауы.

  5. Сарыарқа немесе Қазақтың ұсақ шоқысы.

  6. Алтай- Саян.

  7. Жоңғар Алатауы.

  8. Сауыр -Тарбағатай өлкесі.

  9. Тянь- Шань таулы өлкесі.

Дәптерге жазу үшін 30 сек уақыт беріп, Сарыарқа дегенде көздерінің алдына қандай өлке елестейтінін сұрау, жазу. Қазақтың ұлы күйшісі Құрманғазының «Сарыарқа » күйін тыңдату.






Ірі кен орны Аласа таулы өлке Ерекше тас мүсіндері бар

Прямая со стрелкой 15Прямая со стрелкой 16Прямая со стрелкой 17

ЕПрямая со стрелкой 14сіл, Нұра Сарысу Ақбөкен

ӨПрямая со стрелкой 18зендері САРЫАРҚА

Прямая со стрелкой 13Прямая со стрелкой 19hello_html_3be7744.gifОрталық Қазақстанды

алып жатыр

Қорғалжын қорығы бар

Жауын шашын мөлшері орташа

Топтық жұмыс жүргізу үшін сыныпты 4 топқа бөліп, тапсырма жазылған конверт таратылады. Әр топ өздеріне берілген тапсырманы 5 минут уақыт ішінде оқулықтан тауып , айтып беруі тиіс.

  1. топ. Пайдалы қазбалар.

  2. топ. Климаты.

  3. топ. Ішкі сулар.

  4. топ. Табиғат зоналары.


Үлестірілген конверт бойынша топтар жауап береді.

Сұрақ: Кез келген аймақ туралы түсінік алуды неден бастаймыз?

Жауап: географиялық орнынан.(географиялық орны туралы мұғалім өзі айтып береді. Сарыарқа Орталық Қазақстанның көпшілік орнын алып жатқан аласа таулы өлке. Батыста Торғай үстіртімен, шығыста Сауыр Тарбағатаймен, солтүстікте Солтүстік Қазақ жазығымен, оңтүстік батысында Тұран ойпатымен шектесіп жатыр.Батыстан шығысқа дейінгі ұзындығы 1200шқ, ені шығыс бөлігінде 400 шқ, батыс бөлігінде 900шқ. шамасында.Сарыарқа негізінен мүжілген және тегістелген қыраттардан, ұсақ шоқылы аласа таулардан тұрады).

Сұрақ: Геологиялық құрлысы жайлы не білдік?

Сарыарқа өлкесі, негізінен, палезойдың магмалық және шөгінді жыныстарынан құралған аласа таулы аймақ. Жер бедерінің қалыптасуында жыныстардың жату бағыты бойынша үгілу үдерісі басты рөл атқарған, сондықтан да аласа таулар мүжілген. Сарыарқаның ең биік тауы - Қызыларай. Оның биік нүктесі Ақсораң (1565м), одан солтүстікке қарай Қарқаралы (1403м), Кент (1460м), Баянауыл (950м), шығысында Шыңғыстау (1300м) таулары бар. Бұл таулар жүйесі негізінен граниттерден тұрады. Солтүстік беткейлерінде қарағайлы орман өседі, оңтүстік беткейі жалаңаш, құзды болып келеді. Солтүстік батысында Көкшетау, оңтүстік батысында Ұлытау тау жүйелері орналасқан. Көкшетау аса биік емес таулы өлке (900м), Ұлытау (1134м) граниттен тұратын меридиан бағытындағы ірі антиклинальдың қалдығы. Сарыарқа көмірге, мыс, марганец, темір т.б. пайдалы қазбаларға бай. Пайдалы қазбаларын зерттеген қазақтың тұңғыш академигі Қ.И.Сатпаев.

Сұрақ: Сарыарқа өлкесінің климаты туралы қай топ нені меңгерді?

Климаты мұхиттан алыс жатқандықтан, құрғақ, континетті болып келеді. Қысы суық, қаңтардағы орташа температурасы -14о -18о С. Жазы құрғақ, ыстық, шілденің орташа темпеературасы +20о, +24оС, кейде +35о С-ға дейін көтеріледі. Жауын- шашын мөлшері -200-300 мм. Ұсақ шоқылы тауларда ылғал молырақ (370 мм)түседі.

Сұрақ: ішкі сулар туралы не білдік?

Ішкі суы: басты өзендері Есіл, Нұра, Сарысу, Сілеті, Шідерті, Тоқырауын және т.б. Өзендердің бәрі дерлік көктемде қар суымен қоректенеді, көктемде тасиды. Жаз айларында құрғап, үзіліп қара суға айналады.

Орталық Қазақстанды тұщы сумен қамтамасыз ету мақсатында Ертіс -Қарағанды каналы тартылды. Сарыарқада көл көп, көбінің суы ащы. Тұщы көлдер Көкшетау аймағында- Бурабай, Шортанды, Қорғалжын.

Сұрақ: табиғат зонасының ерекшеліктері туралы не білдік?

Табиғат зонасы: Сарыарқа жеріне дала, шөлейт, шөл зоналары кіреді. Шөл зонасы Ұлытаудың оңтүстігі мен Жезқазғанның маңы , солтүстік Балқаш жағалауын қамтиды. Дала зонасының топырағы- қара, өсімдіктері- қарағай, биші қайың, дәрілік өсімдіктер, арша, тал терек т.б. Шөл және шөлейт зоналарының топырағы- құм, қошқыл, сұр топырақ. Өсімдіктері- шалғын, тобылғы, қараған, боз, бетеге, жусан, ақселеу т.б. Жануарлары: бұғы. елік, ақбөкен, қасқыр, түлкі т.б. Құстары көп. Қорғалжын қорығы 1968 жылы құрылды.

Сарыарқа мыңдаған жылдар бойы жел, су әрекетімен, т.б. әсерлерден пайда болған тас табиғи мүсіндерімен ерекшелінеді: Шөккен бура, Жеке батыр, Жұмбақ тас, Оқжетпес, Тас құрбақа, Мыстан кемпір т.б.


Бекіту. І.«Сен маған- мен саған» ойыны. Топтар бір- біріне екі- екіден сұрақтар қояды.

1. Сарыарқаның ірі өзендерін ата.

2. Сарыарқа батыстан шығысқа қарай қанша шақырымға созылып жатыр.

3. Сарыарқа өлкесінің жер бедері қандай?

4. Сарыарқаның табиғи тас мүсінді пішіндерін ата.

5. Сарыарқаның ең биік жері.

6. Граниттен тұратын меридиан бағытындағы ірі антиклинальдың қалдық тауды атаңыз.

7.Сарыарқада құрылған қорық қай қорық?

8. Сарыарқаның өзендері көбнесе қандай сумен қоректенеді?

ІІ. Кескін картамен жұмыс: Сарыарқаның басты өзендерін кескін картаға түсіру.

Сабақты қорытындылау. Оқушылардың сабақты қаншалықты меңгергенін білу үшін кесте толтырады.

Не білемін?

Не білгім келеді?

Нені білдім?





Бағалау: оқушыларды бағалау.

Рефлекция.

Үйге тапсырма:

1. Тақырыпты оқу.

2. Реферат жазу («Көкшенің кереметі»).

Автор
Дата добавления 07.12.2015
Раздел География
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров1035
Номер материала ДВ-236384
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх