Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Конспекты / СЦЕНÆ аив фæлгонцгонд, къултыл æвзаджы тыххæй базырджын ныхæстæ, астæуæй равдысты сæргонд. ÆВЗАДЖЫ ХÆЛÆРТТÆ ÆМÆ ЗНÆГТÆ
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Другое

СЦЕНÆ аив фæлгонцгонд, къултыл æвзаджы тыххæй базырджын ныхæстæ, астæуæй равдысты сæргонд. ÆВЗАДЖЫ ХÆЛÆРТТÆ ÆМÆ ЗНÆГТÆ

библиотека
материалов








СЦЕНÆ

аив фæлгонцгонд, къултыл æвзаджы

тыххæй базырджын ныхæстæ,

астæуæй равдысты сæргонд.



ÆВЗАДЖЫ ХÆЛÆРТТÆ ÆМÆ ЗНÆГТÆ





hello_html_7ea645c3.jpg




Г.Алагир








ЛТæРТЫ

















Æвзаджы хæлæрттæ æмæ знæгтæ.

Хуыцау æмæ Уастырджийы ныхас.

Хуыцау – урс дзаумæтты – урс худ, урс къахыдарæс, урс хæдон, йæ зачъета урс æмæ даргъ, бады урс æврагъыл; хъуыдыты аныгъуылд.

Уастырджи – уый дæр урс дзаумæтты-цухъхъайыл, уый дæр бады урс æврагъыл, фæлæ ныллæгдæр.

Хуыцау: Æз ирæтты зондджын, хъæбатыр адæмыл нымайын. Афтæмæй та уыдоны æхсæн, йæ мадæлон æвзагыл рæсугъд, аив æмæ сыгъдæг чи дзуры, ахæм адæмтæ бирæ нæй. Уый хыгъдмæ дзы бирæ ис, ирон – уырыссаг æвзагыл хæццæ чи дзуры, ахæмтæ, иннæтæ та иронау сдзурын сæ сæрмæ нал хæссынц. Ехх, ирон адæм…(паузæ) хуыздæр сæм кæсынц æндæр æвзагдтæ.

Уастырджи: Диссимиляци аралло кæны ирон æвзаджы!

Хуыцау: Æвзаг у нацийы хуыздæр хъæздыгдзинад. Ирон æвзаг фæлмæн, æхсызгон у. Ирон æвзаг нæу, цы фыдмитæ æвзары, уыдоны аккаг.

Уастырджи: Æвæццæгæн, æппæт адæтты аххос у политикæ дæр. Фæлæ, мæнмæ гæсгæ, ирæттæ зæрдигдæрæй куы архаиккой се ´взаг бахъахъ-хъæныныл, йæ сыгъдæгдзинадыл, уæд уавæр хуыздæр уаид.



(Хуыцау æмæ Уастырджийы ныхас. Хуыцау урс дзаумæтты: урс худ, урс къахыдарæс, урс хæдон, йæ зачъета урс æмæ даргъ, бады урс æврагъыл; хъуыдыты аныгъуылд. Уастырджи – уый дæр урс дзаумæтты-цухъхъа йыл, уый дæр бады урс æврагъыл, фæлæ ныллæгдæр.)


Хуыцау: Æз ирæтты зондджын, хъæбатыр адæмыл нымайын. Афтæмæй та уыдоны æхсæн, йæ мадæлон æвзагыл рæсугъд, аив æмæ сыгъдæг чи дзуры, ахæм адæмтæ бирæ нæй. Уый хыгъдмæ дзы бирæ ис, ирон – уырыссаг æвзагыл хæццæ чи дзуры, ахæмтæ, иннæтæ та иронау сдзурын сæ сæрмæ нал хæссынц. Ехх, ирон адæм…(Паузæ.) Хуыздæр сæм кæсынц æндæр æвзагтæ.

Уастырджи: Диссимиляци аралло кæны ирон æвзаджы!

Хуыцау: Æвзаг у нацийы хуыздæр хъæздыгдзинад. Ирон æвзаг фæл-мæн, æхсызгон у. Ирон æвзаг нæу, цы фыдмитæ æвзары, уыдоны аккаг.

Уастырджи: Æвæццæгæн, æппæт адæтты аххос у политикæ дæр. Фæлæ, мæнмæ гæсгæ, ирæттæ зæрдигдæрæй куы архаиккой се ´взаг бахъахъ-хъæныныл, йæ сыгъдæгдзинадыл, уæд уавæр хуыздæр уаид.

Хуыцау: Æрбайхъус мæм, мæ хæлар! Ды ирон адæмæн сæ фæндæгты бардуаг дæ. Уыдонæн се ´взаг æндæр æвзæгтау кæддæриддæр фæндагыл лæуд у, цардимæ иумæ цæуынц размæ. Гъе, æмæ йын æххуысгæнæг у!

Уастырджи: Табуафси, фæлæ ирон адæм сæхæдæг дæр хъуамæ батых-сой се ´взаджы дарддæры хуыздæр цардыл, йæ суыгъдæдзинадыл, кæннод иунæджы архайд бæллицаг фæстиуæг не ´рхæсдзæн. (Паузæ.) Уæдæмæ-ма абалц кæнæм, æркæсæм уæларвæй зæхмæ æмæ нæхи цæстытæй фенæм, цы уавæры ис ныртæккæ ирон æвзаг, чи сты йе ´знæгтæ æмæ йæ хæлæрттæ.

Иумæ: Акæсæм, афæлгæсæм.


(Скъоладзаутæ кæсынц æмдзæвгæтæ мадæлон æвзаджы тыххæй: “12 дзырды”, “Дзур-иу иронау”).


1-аг арх .(амоны дзурджытæм æнæрвæссонæй): Мадæлон æвзаг, мадæ-лон æвзаг! Æз уын амæлон, цыма æгас дуне ууыл лæууы, цыма дуне уый фыдæй цин кæны, афтæ банхъæлæн ис.

2-аг арх: Уый базон, мадæлон æвзаг йемæ хæссы æгъдау, уæздандзи-над. Уым ис адæмы царды рæстдзинад, сæ хорз зонд, сæ хъыгтæ, сæ цин.

1-аг арх (йæ былтæ акъуырдта): Хæссы, хæссы! Куыннæ стæй, хæссы, тæбæгъы æвæрдæй. Диссаджы ныхæстæ фæкæныс æмæ тобæ дæр нæ зæгъыс.

2-аг арх: Дæуæн та, алцыдæр дæ размæ тæбæгъы æвæрдæй куы хæссиккой, уый дæ фæфæнды.

1-аг арх: Омæ хорз, мæсты ма кæн, фæлæ ма мæнмæ дæр байхъус! Кæм ма ис ирон æвзаг? Уæртæ Хуссар Ирыстоны схæццæ гуырдзиаг æвзагимæ. Акас ма дæ алыварс, байхъус ма, хæдзары уа, уынджы уа – куыд дзурынц, уымæ.

(Равдыст-сценкæ Вовочка.)


1-аг арх: Цæй, ныр та ма цы зæгъдзынæ?

2-аг арх: Æмæ ныр дыууæ адæймаджы тыххæй афтæ зæгъæм, ирон æвзаг нал ис, зæгъгæ, уæд уый раст нæу. Фæлтау ма байхъус, Цæрукъаты Алыксандр куыд загъы, уымæ:


Ирон зыланг ныхас, дæу айс мæнæй,

Уæд баззаин къуырма æмæ куырмæй,

Нæ арв, нæ зæххæн нал уынин сæ хуызтæ,

Æнæ дæу мын мæ къæхтыл ацæуæн дæр нæй!


1-аг арх (йæ къух ауыгъта): Уый Цæрукъаты Алыксандрмæ афтæ кæсы. Бирæтæм та афтæ касы ныртæккæ, æмæ ирон æвзаг ардыгай Елхотмæ, стæй никæйыуал хъæуы.

2-аг арх: Алцыдæр хистæртæй аразгæ у.

1-аг арх: Хистæртæй? (Ахъуыды кодта.. Уый бæргæ афтæ у, фæлæ нæ хистæртæй бирæтæ куыд дзурынц уымæ никуы æрыхъуыстай? Иубон автобусы дыууæ зæронд усы ныхас кодтой, æмæ сæм куы байхъуыстаис.

2-аг арх: Сыгъдæг ирон æвзагæй дзырдтой, æмæ сæ нæ бамбæрстай æвæццæгæн.

1-аг арх: О, о, Байхъус ма сæм дæхæдæг.


(Сценкæ Уæрæседзаутæ автобусы.)


1-аг арх: Кæддæр А.С.Пушкин уырыссаг адæмæй афтæ загьта: “Гово-рим по-русски, заикаемся по-французски”. Ныр та ирон адæмæй афтæ зæгъ-æн ис: “Говорят по-осетински, заикаются по-русски”.

2-аг арх: Ахæм “уæрæседзауты” тыххæй нæ мадæлон æвзаг бирæ ирæттæн æцæгæлон ссис, æнæрвæссонæй йæм кæсынц, иронау дзурын сæ сæрмæ нæ хæссынц, фæлæ йæхи æцæг ирон чи хоны, ирон æвзаджы сыгъдæг-дзинадыл чи тох кæны, уыдон сты бирæ фылдæр, рæсугъд ирон æгъдæуттæ фæстæмæ царды рауадзынмæ чи хъавы, уыдон дæр гæзæмæ не сты.


(Чысыл ныв Хæдзаронтæ. Зарынц, арфæтæ кæнынц,

нæмгуытæ згъалынц, басылтæ курынц. Кувынц бæгæныйы къусимæ).


3-аг арх (хæдзаронтæй): Кæсы æмдзæвгæ, авт. Галуанты Зоя.


Мæ адæмуарз – Ирыстон,

Мæ фæндиаг дæ аз.

Ызнаг фæуæд гæныстон,

Ыскæнæд ыл фыдаз.

Дæ къонайл цъæхахст куыд

Дæ ноггуырдау хъуысæд.

Дæ уæзæгыл къæрццæмдзæгъд

Фæндыримæ зæлæд.

Мæ рæдауарм Ирыстон,

Æдыхст, æнæмаст у.

Дæ саумæр зæхх – дыргъыстон,

Тыллæг, рæгъаудзаг уа.

Дæ хистæртæ сæрыстыр

Сæ кæстæртæй куыд уой.

Лæбурды ныхмæ ´гъатыр

Æнæсæттон куыд уой.

Дæ фидæн азтæ дарддæр

Зæрдæрухсдæр кæнæнт,

Дæ бæллицты рæсугъддæр –

Нæ бæстæ сабыр уæд!


(Бæгæныйы къус дæтты кæстæрмæ, уый аходы, дæтты йæ фæстæ-мæ).

2-аг арх: Ирон адæммæ ис бирæ арфхъуыдыджын рæсугъд æгъдæуттæ, цымыдисаг æмбисæндтæ, куырыхон “Н.К” Уыдон махæн бахъахъхъæдтой нæ фыдæлтæ, æмæ сæ дарддæр та хъуама мах ахæццæ кæнæм, æмæ сæ хъахъ-хъæнæм цæсты гагуыйау.

1-аг арх: Ууыл æз разы дæн демæ.

2-аг арх: Мадæлон æвзаг мадау адджын у, рæвдауæг. Махæн нæ нанатæ æмæ дадатæ цас рæсугъд рæвдауæн ныхæстæ фæдзурынц. Мæнæ ма байхъусæм, ацы чысыл сабитæн сæ нанатæ цы буц ныхæстæ фæкæнынц, уымæ.

(Кæстæр кары ахуыргæнинæгтæ дзурынц рæвдвуæн ныхæстæ).


(Сценка Цъиусур æмæ халон)

Æмбисонд: Цъиусур æмæ халон фысыл сæмбæлдысты.

“Дæ хорзæхæй, фæлæу-ма, бафæрсæм дæ.”

“Цæмæй мæ фæрсут?”

Халон æм йæхи баласта æмæ зæгъы:

“ХуыцАуы тыххæй, дæ хъуын афтæ фæлмæн цæмæн у?”

Фыс сын загъта:

“Сымах мæ нæ зонут, мæ хуры чысылтæ. Мæнæн мæ зæрдæ дæр афтæ фæлмæн у.”

Йа зæрдæ йын куы базыдтой, уæд æй ныттыдтой. Фыдæлтæй уымæн баззадис ахæм ныхас:

“Фысау (кæнæ уыгау) дæ зæрдæ макæмæн базонын кæн.”

2-аг арх: Абон нæм æрбацыдысты 2 чызджы 9-æм къласæй, уыдоны фæнды азарын сатирикон куплеттæ.


(Зарынц дыууæйæ:)


Адæмæн сæ хæрд – сæ мæт,

Стонгæй куы амæлой сæ куысты

Охай, хъæздгуытæм ма уæд

Чи цæудзæн æххуырсты?

Иу ран сæвæрын хъуыди

Хъуыдыйады къæдзыгой.

Депутаттæ йыл къуыри

Думæйы фæдзырдтой.

Фыртæн горæтæй хъæумæ

Æруайын йæ бæллиц.

Мæ ныййарджытæн сæ къух

Æз фæрог кæндзынæн.

Афтæмæй æрвылкъуыри

Дзыппытæ фæрог кæны.

Цардæн ис дыууæ цæсгомы:

Иу дзы сау у, иннæ урс.

Иу дзы сау хъуыддæгтæм хоны,

Иннæ йемæ ’рхæссы рухс.


(Фæндыры цыгъд, кафт.)


2-аг арх: Нæ дыууæ Ирыстоныл тохы бонтæ куы скодта, уæд ирон фæсивæд равдыстой стыр хъæбатырдзинад. Сæ хъæбатырдзинады тыххæй сыл фыст цæуы зарджытæ, æмдзæвгæтæ. Уыдоны зæрдæмæ хъарынц æрмæстдæр мадæлон æвзагыл.


мдзæвгæтæ “Реквием”, ”Ирцæргæстæ” – Уалыты Л.)


Хуыцау: Раппæлинæгтæ ис, Уастырджи, ирон зæххыл, фæлæ ма дзы бафхæрын æмæ бафидисы аккæгтæ дæр ис. Уыдон æрмæст ирон æвзаджы нæ, фæлæ ирон адæмы, райгуырæн бæстæйы уæйгæджытæ дæр сты!

Уастырджи: Мæнмæ гæсгæ, ирон авзаджды хæлæрттæ фылдæр сты йе знæгтæй. Æмæ уыцы знæгтæн та æз афтæ зæгъын: æмбисонд фос сты, фæлæ æз никуыма фехъуыстон, бæх сæгъы уаст кæна, кæнæ сæгъ бæхы мыр-мыр кæны, сымах та адæм стут, афтæмæй уæ мадæлон æвзаг сафынмæ хъавут.

Хуыцау: Æндæр æвзæгтæ, æвæццæгæн, тындæр уарзынц…

Уастырджи: Нæ мæ уырны! Цæмæй æндæр æвзаг дæ бон бауарзын суа, уыйтыххæй фыццаг хъуамæ дæ мадæлон æвзаг уарзай.

Хуыцау: Дæ хорзæхæй, баххуыс кæн ирон фæсивæдæн, раст фæндагыл сæ бафтау!

Уастырджи: Табуафси, бацархайдзынæн. Фæлæ фылдæр сæхицæй аразгæ у. Æнгомдæр æрбалæууæд кæрæдзимæ æвзаджы хæлæрттæ æмæ сæ нымæц фылдæрæй – фылдæр кæндзæн.

(“Ирон цагъд. Кафт Симд)


К æ р о н!


Автор
Дата добавления 17.12.2015
Раздел Другое
Подраздел Конспекты
Просмотров122
Номер материала ДВ-267662
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх