Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Воспитательная работа / Другие методич. материалы / Сценарий "Конкурс посвященный к 70-летию Победы"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Воспитательная работа

Сценарий "Конкурс посвященный к 70-летию Победы"

библиотека
материалов


Конкурс посвященный к 70-летию Победы “Тыыннаахтар умнубат сыллара”


Киирии тыл



Конкурс сыала: Иитэр көлүөнэ ыччакка аҕа дойду сэриитин кыттыылаахтарын туһунан ытык өйдөбүлү хаалларан, кэлэр кэнчээри ыччакка тиэрдии, дирин ытыктабылы иитии. Билиҥҥи оҕолорго кинилэр эһээлэрэ. эбээлэрэ сэрии ыар сылларыгар олорон, үлэлээн, кыргыһыы толоонугар кыттыыны ылан кэлбиттэрин туһунан умнуллубат өйдөбүлү хаалларыы, көлүөнэттэн көлүөнэҕэ тириэрдии.


Ааспыт үйэҕэ буолан ааспыт Аҕа дойду сэриитэ хас биирдии киһи олоҕор ыар охсуулаахтык ааспыта. Билиҥҥи кэмнэ ол барыта умнууга хаалан эрэрэ хомолтолоох суол. Биһиги Сахабыт сириттэн үгүс элбэх чулуу дьон ол уоттаах сэриигэ баран суорума суолламмыта, сураҕа суох сүппүттэрэ. Эргиллэн кэлбитэ бу билиҥҥи кэмҥэ дылы бэрт аҕыйах, тарбахха баттанар эрэ ордубут буолуохтаах. Буоларын курдук үксүгэр тустаах киһи аата, буолан ааспыт ханнык эрэ түбэлтэ ситэ биллибэккэ күлүккэ хаалан умнууга барара баар суол. Биһиги ону барытын билбэппит уонна өйдүү-саныы сылдьыбаппыт. Ол иһин биһиги бу конкурска кыттан, бэйэбит кыра да буоллар суолталаах үлэбитинэн сэрии ыар сылларыгар эьэлэрбит, эбэлэрбит кыайыыны уһансыыга сыралаах үлэлэрин, ааттарын үйэтитиигэ олук ууруохтаахпыт.

Баҕар эн эбэҥ, эһэҥ төрөппүттэрэ, биитэр хаан уруу аймахтара ол уоттаах сэриини ортотунан ааспыт умнууга хаалбыт дьон буолаарай? Толкуйдаа! Ырытан, ыйытан көр. Баҕар эн хос эһэн кыргыһыы хонуутугар геройдуу кыргыспыт саха саллаата буолуо. Ырытан, чинчийэн, үөрэтэн көр уонна бу конкурска кыттыыны ыл!
















ФАШИЗМЫ КЫАЙЫЫГА САХА СИРИН КЫТТЫЫТА


Государствобыт историятыгар 1941 сыл бэс ыйын 22 күнэ ынырыктаах трагедия быһыытынан киирбитэ. Фашисткай Германия саба түһүүтүттэн советскай дьон эйэлээх үлэлэрэ тохтообута. Баренцев муоратыттан Чёрнай муораҕа диэри историяҕа хаһан да буолбатах кыргыыһылар тэнийбиттэрэ. Фашистар үтүмэн үгүс танкалара, самолеттара дойдубут үөһүн диэки дьулуспуттара.

Ити иэдээни биһиги норуоппут эр санаатын булгуруппакка көрсүбүтэ. Дойду бүтүннүүтэ биир кэлим байыаннай лааҕырга кубулуйбута. Аҕа дойду Улуу сэриитэ аан дойду иккис сэриитин сүрүн уонна быһаарыылаах сорҕото буолбута. Ити кэмҥэ фашист саллаатын саппыкыта хайыы-үйэ Франция, Чехословакия, Польша, Греция, Югославия, Дания, Норвегия, Европа атын государстволарын сирдэрин тэпсибит бириэмэтэ этэ. Охсуһуу киининэн аны советскай-германскай фронт буолбута.

Сэрии биһиги государствобыт туһугар ыараханнык саҕаламмыта. Гитлер армията киһинэн уонна техниканан баһыйарын туһана, ону тэҥэ биһиги кылаабынай командованиебыт сыыһатыттан үктэл ылан, Кыһыл Армияны Дойду арҕаа уобаластарын хааллара-хааллара, чугуйарыгар күһэйбитэ. Советскай Союз салгыы баар буоларын биитэр эстэрин быһаарар түгэннэр үүммүттэрэ. Норуот хааннаах, өһүөннээх өстөөҕү утары өлөр-тиллэр охсуһууга туруммута.

Советскай правительство суоһар кырдьыгы норуокка сэрии бастакы күннэригэр эппитэ. “Ийэ дойдубут үрдүнэн өлөр куттал суоһаата, -диэн этиллибитэ Ынырыыга. –Билигин Советскай государство салгыы баар буолара биитэр эстэрэ, Советскай Союз норуоттара көҥүллэрин илдьэ хаалаллара биитэр кулуттааһыҥҥа түбэһэллэрэ быһаарыллар”. Правительство, Коммунистическай партия Киин Комитета норуоту куттал суоһаабытын дириҥник өйдүүргэ, өстөөҕү утары харысхала суох ытык охсуһууга турунарга, хас уллуҥах саҕа сири таммах хаан хаалыар диэри көмүскүүргэ ыҥырбыттара. Ыҥырыы маннык тылларынан түмүктэммитэ: “Биһиги дьыалабыт кырдьыктаах! Өстөөх үлтүрүтүллүөҕэ! Кыайыы биһиэнэ буолуо!”

Ити тыллар хас биирдии советскай киһиэхэ өстөөххө утарсар өйү-санааны үөскэппиттэрэ. Сэрии бастакы күннэригэр Кыһыл Армия олус ыарахан быһыыга-майгыга сэриилэһэргэ күһэллибитэ. Биһиги кыраныыссаҕа турар сэриилэрбит тиһэх ботуруоннара хаалыар диэри кыргыспыттара. Брест кириэппэс, Севастополь, Одесса, Ленинград, Москва, Сталинград, Тула, Таллинн, онтон атын куораттар көмүскэллэригэр советскай буойуннар, олохтоох нэһилиэнньэ туруулаһан киирсибиттэрэ, маассабай геройдуу быһыыны көрдөрбүттэрэ.

Советскай дьон патриотизмнара сэрии саҕаланыаҕыттан улахан күүстээхтик көстүбүтэ. Бастакы күннэргэ дойду военкоматтарыгар армияҕа көҥүл өртүлэринэн барар уонна фроҥҥа ыыталларын көрдөһөр сүүһүнэн тыһыынча сайабылыанньа киирбитэ. Фронт эргининээҕи куораттар, сэлиэнньэлэр мөлүйүөнүнэн олохтоохторо норуот ополчениятыгар киирбиттэрэ, партизанскай этэрээттэргэ барбыттара.

Саха сирэ ыраах тыылга олорбута. Ол эрээри гитлеровскай Германия биһиги дойдубутугар саба түспүт сураҕа улахан дьиксиниинэн көрсүллүбүтэ. Үгүс ахсааннах миитиннэргэ Саха сирин олохтоохтор туох баар күүстэрин өстөөҕү үлтүрүтүүгэ биэрэргэ бэлэмнэрин эппиттэрэ. Бастакы нэдиэлэ устата Саха сирин комиссариаттарыгар 660 сайабылыанньа бэриллибитэ.

Советскай былаас бастакы сылларыгар аҕыйах ахсааннаах саха нэһилиэнньэтиттэн Кыһыл Армияҕа хомуйуу ыытыллыбатаҕа. Арай 1939 сыллаахха республика сэттэ оройуонуттан, Якутскай куораттан аан бастаан 321 киһи ыҥырыллыбыта, итинтэн кэлин тоҕус оройуонтан 412 киһи ыҥырыллыбыта. Сэрии саҕаламмытын кэннэ, мобилизация биллэриллэн, саха нэһилиэнньэтиттэн армияҕа ыҥырыллаачы ахсаана лаппа элбээбитэ. Сэрии сылларын устата барыта республика киин, соҕуруу 18 оройуоннарыттан Кыһыл Армия кэккэтигэр 62 091 киһи, ол иһиттэн 1941 сылга – 17 179, 1942 сылга – 23 747, 1943 сылга – 13 894, 1944 сылга 5068 киһи ыҥырыллыбыта. Итини таһынан, сибээс, салгынтан саба түһүүттэн көмүскэнии чаастарыгар кыһыл армеецтары солбуйарга, фронт уонна армия госпиталларыгар аан бастаан 418 эдэр дьахталлар уонна кыргыттар барбыттара.

Саха сириттэн барбыттар, маршевай роталар састааптарыгар киирэн, байыаннай бэлэмнэниини Забайкальскай, Сибирскэй байыаннай уокуруктар подразделениеларыгар бараллара уонна Ар5ааны, Хотугулуу-Ар5ааны, Волховскай, Ленинградскай фроннарга ыытыллаллара. Саха сириттэн барбыт буойуннар кыраныыссаҕа буолбут бастакы кыргыһыыларга дэҥ кэриэтэ кыттыбыт буоллахтарына, 1941-42 сыллардааҕы кыһыҥҥы операцияларга хайыы-уйэҕэ тыһыынчанан ааҕыллаллара. Аҥардас Старай Русса аттыгар Саха сириттэн тыһыынчаттан тахса байыас кыргыспыттара. Москваны көмүскээччилэр ортолоругар 1-кы гвардейскай кавалерийскай корпуска Саха сириттэн 542 байыас баара.

1942 сыллаах ыҥырыы тохсунньуттан балаҕан ыйыгар диэри биэс төгүл ыытыллыбытынан уратылаах. Кыһыҥҥы суолунан автомашиналарынан Якутскайдааҕы, Чурапчытааҕы холбоһуктаах байыаннай комиссариаттартан балтараа тыһыынча кэриҥэ киһи атаарыллыбыта. Кэлин төгүл пароходунан ыыппыттара. Армияҕа ыҥырыллыбыттар командалар сүнньүнэн Ураллааҕы байыаннай уокурукка тиийбиттэрэ. Онно кинилэри хайыһар биригээдэлэригэр, атын воинскай подразделенияларга түмпүттэрэ. Кинилэртэн үксүлэрэ кэлин Сталинграды көмүскээччилэринэн буолбуттара. Бэс ыйыттан от ыйын устата уон биир тыһыынчаттан тахса Саха сирин дьонноро ыытыллыбыттара. Кинилэртэн үгүстэр байыаннай бэлэмнэниини үлэлии-үлэлии, өссө армияҕа ыҥырыллыахтарын иннинэ всеобуч подразделенияларыгар барбыттара.

Биһиги дьоннорбут сэрии бары көрүҥэр сулууспалаабыттара. Кинилэр ордук разведчик, сапер, артиллерист, бэргэн ытааччы быһыытынан биллибиттэрэ. Снайпердар Степан Кобров, Дмитрий Гуляев, Федор Охлопков, Алексей Миронов, Иван Кульбертинов, Прокопий Габышев, бырааттыы Егор, Сергей, Василий Кульбертиновтар албан ааттара бары фроннарга тарҕаммыта. Ийэ дойдуну көмүскээччилэр ортолоругар Саха сирин сэлиэнньэлэритэн, нэһилиэктэриттэн ыҥырыллыбыт бырааттыылар геройдуу кыргыспыттара. Ол курдук Чурапчыттан сэттэ бырааттыы Илларионовтар, Өлүөхүмэттэн алта бырааттыы Журавлевтар, Мэҥэ-Хаҥаластан биэс бырааттыы Габышевтар, Орджоникидзевскайтан түөрт быраатты Баишевтар, биэс бырааттыы Соколовтар кыргыспыттара. Итинник уонунан ааҕыллар холобуру аҕалыахха сөп.

Хорсун уонна геройдуу быһыыны көрдөрбүт үгүс офицердар, старшиналар, сержаннар, саллааттар орденнарынан, медалларынан наҕараадаламмыттара. Барыта сэрии сылларын устата үрдүк бойобуой наҕараадаҕа 2300 тахса Саха сирин дьонноро тиксибиттэрэ.

Сэрии саҕаланарын кытта Советскай правительство норуот хаһаайыстыбатын бүтүннүүтүн байыаннай ыллыкка туруорар сорунуулаах дьаһаллары ылбыта. Фашисткай оккупация суоһаабыт оройуоннарыттан балтараа тыһыынчаттан ордук бөдөҥ заводтар, фабрикалар көһөрүллүбүттэрэ. Производствоны сатабыллаах тэрийии, рабочайдар, специалистар маассабай геройдуу үлэлэрэ кылгас болдьох иһинэн фашисткай Германияны сэрии сэбин, бойобуой техниканы оҥорон таһаарыыга ситэр ааһан, аһары түһэр кыаҕы биэрбиттэрэ. Кыһыл Армия тыыла биир ньыгыл буолан, сэрии эриирин-мускуурун тулуйбута.

Саха сирин үлэһиттэрэ, ньургун уолаттарын фроҥҥа ыытан баран, Кыһыл Армия кыаҕын хаҥатарга туох баар күүстэрин ууран үлэлээбиттэрэ. Сэрии саҕаланыаҕыттан Оборона фондата тэриллибитэ. Онно государственнай заемнар облигациялара, харчы, күндү металтан оҥоһуллубут иһит-хомуос, киэргэл, түүлээх киирэрэ. Барыта сэрии сылларын устата араас усунуостан Оборона фондатыгар 90,5 мөлүйүөн кэриҥэ харчынан, 58 мөлүйүөн 914 тыһыынча солкуобайдаах госзаем облигацията киирбитэ. Көҥүл өртүнэн сиэртибэлэммит үбүнэн “Советская Якутия” икки танковай колонна, бойобуой самолеттар үс эскадрильялара тутуллан армияҕа бэриллибиттэрэ. Сэрии кэмигэр Саха сирин үлэһиттэрэ фроҥҥа тыһыынчанан ааҕыллар итии таҥаһы, бырааһынньык бэлэҕин ыыппыттара.

Советскай норуот бүтүннүүтүн сырата, фронт уонна тыыл биир ньыгыл буолуулара фашизмы кыайыы сүрүн төрүтүнэн буолбуттара. Аҕа дойду сэриитигэр советскай норуот көрдөрбүт хорсун быһыыта улуукан уонна умнуллубат. Фашизмы үлтүрүтүү, сэрии кыайыынан түмүктэниитэ киһи аймах иннигэр саҥа кэскили, тосту уларытыыны киллэрэр событиенан буолбуттара.

Биһиги кыайыыбыт сөҕүмэр үгүс киһи өлүүтүнэн, сэп-сэбиргэл, үп-үтүмэн хоромньутунан ситиһиллибитэ. Сэриигэ мөлүөйүөнүнэн киһи өлбүтэ, тыһыынчана сэлиэнньэ, куорат үлтүрүтүллүбүтэ, умайбыта. Саха сирин уонунан тыһыынча буойуннара кыргыһыы хонууларыгар үйэ-саас тухары хаалбыттара. Ол эрээри кинилэр тустарынан өйдөбүл кэлиҥҥи көлүөнэлэр умнубаттар наадатыгар куораттар, сэлиэнньэлэр болуоссаттарыгар, сквердэригэр туруоруллубут пааматынньыктар, обелистар, онно уматыллыбыт умуллубат уоттар санаталлар.




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 05.02.2016
Раздел Воспитательная работа
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров128
Номер материала ДВ-417727
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх