Выдаём удостоверения и дипломы установленного образца

Получите 5% кэшбэк!

Запишитесь на один из 793 курсов и получите 5% кэшбэк стоимости курса на карту

Выбрать курс
Инфоурок Классному руководителю Другие методич. материалыСценарий мероприятия "Хомус кунэ"

Сценарий мероприятия "Хомус кунэ"

Скачать материал
библиотека
материалов

Сценарий "День Хомуса"


Дата: ноябрь, 2017 учитель: Сосина Д.Т.


Бу сэтинньи 30 күнүгэр Саха сиригэр 7 сылын, Хомус күнун бэлиэтиибит.

Саха хомуhун туhунан бастакы бэлиэтээhиннэр  19 уйэ анаарыгар нуучча айанньыттарын, чинчийээччилэрин улэлэригэр бааллар. Н.Щукин, Р.Маак, академик Миддендорф, Иохельсон, В. Серощевскай, В. Трощанскай, Э.К. Пекарскай, И. Черскэй, В. Шкловскай уонна да атыттар бэйэлэрин этнографическай улэлэригэр ахтыбыттара.      Ол курдук Иван Алексеевич Худяков «Краткое описание Верхоянского округа…..» кылгас хомуурунньугар сахаларга мас уонна муос хомус баарын, хомуска элбэх буолан оонньооhун  туhунан суруйбута. Онтон В. Л. Серощевскай «Якуты» монографиятыгар сахаларга кырыымпа, хомус баарын туЬунан суруйан хаалларбыттар.

1,2 слайд

hello_html_29640b1d.jpg

Хомус диэн музыкальнай инструмент. Бу саха эрэ норуотугар буолбакка, бары норуокка угустук тар5аммыт тэрил буолар.   Ол эрээри, саха курдук, хомуһу өрө туппут омук суох. Саха хомуһа тыаһа ырааһынан, тыына уһунунан аан дойдуга аатырыан аатырар. Кини ураты оноьуутугар, матырыйаалыгар, форматыгар бол5омто ууруллар.

(хоьоон)

Бүгүн убайым кэллэ,
Хомус тыаһын дьиэрэттэ,
Хоспор сайыны киллэрдэ,
Кыһын, ыһыаҕы тилиннэрдэ.
Дьикти даҕаны хомустаах,
Арааһа, убайым аптаах!



3слайд(хоьоон)

hello_html_76b3a210.jpg

Лынкынас куоласкынан

Ырыаларын ыллыктаар

Хонкунас ырыа5ынан

Хоьооннорун холлотоор

Кэ5э чуораан тойуккунан

Кэпсээннэрин кэ5эьирдээр...

А.Е.Кулаковскай



4слайд(хоьоон)



hello_html_md423607.jpg

Хомусчаан, хомусчаан дьиэрэтиий,

Эьиэкэй тылынан этитиий!

Хомусчаан, хомусчаан дьуруьуй,

Куерэгэй ырыатын ыллатыый!

В.Егоров.

5слайд(хоьоон)

hello_html_2aa8dddc.jpg

Хонкунас тыастаах,

Хомуьум барахсан

Санаар5аан да ылаттыыра

Сайа5астык да ыллыыра,

Санааны мэлдьи сал5ыыра

Хатан тыастаах хомуьум.

И.Н Готовцев.



6 слайд



hello_html_4c2e5500.jpg

7слайд



hello_html_4fc72b37.jpg



8слайд



hello_html_m30c22f76.jpg





9 слайд (тардыы араастарын хомуска кердеребут)



hello_html_6c3d9426.jpg



10слайдСаха  норуотугар хомуьу сайыннарарга анаан тереебут туспа дьыл5алаах киьинэн Иван Егорович Алексеевы   Хомус Уйбааны аа5абыт.  

hello_html_6c47e63c.jpg

11 слайд Варган – итэ5эл ураты кестуутуттэн уескээбит музыкальнай инструмент буолар. Бу ейдебулу 1996 сыллаахха дьоппуон омук виртуоз-хомусчута Лео Тадагава биэрбитэ. Варган латыын уонна былыргы грек тылыттан уескээбит диэн быьаараллар. 

hello_html_62e7a78f.jpg

 12 слайдОҕолоор, хомус тюрк омуктарын тэриллэрэ уонна билиҥҥэ диэри барыларыгар баар: купас ( чуваштыы), кумыз (татардыы, башкирдыы), темир комуз (киргизтыы), комыс ( алтайдыы,хакастыы), тебир – кобус (таджиктыы) уо.д.а.

hello_html_2f1b15ab.jpg

13 слайдХас биирдии норуокка хомус туспа айылгылаах. Холобур, япония5а сиэр-туом толоруутугар туттуллар, уксугэр ойуун кыырарыгар сурун суолтаны ылар эбит.

hello_html_m22deaa6f.jpg

14слайдОрто уйэлэр кэмнэригэр Европа5а хомуска уксун эр дьон тапталга билиниилэригэр тутталлар эбит. Бу музыкальнай тэрили аан маннайгыннан Австрия5а айбыттар. Хомуьу «маультроммель» диэн ааттыыллара

hello_html_m192ec695.jpg

15 слайд Онтон биьиги сахабыт хомуьа олох уустугун, дьайын-дьаһаҕын барытын ньылбы ыраастыыр аналлаах, айар-тутар оҥоһуулаах, сырдыкка-кэрэҕэ таһаарар.

hello_html_58ea896.jpg

16 слайд Уустарбыт баар буолан сахабыт хомуһа күн бүгүнүгэр диэри тыыннаах.

hello_html_m12717ad5.jpg

(видео"Олонхо ыьыазар" Хомус онорор, тимир уустар курэхтэриттэн 2017с.)











17 слайд

hello_html_34131e35.jpg

18 слайд

hello_html_15368876.jpg

19 слайд

hello_html_m16a2bf85.jpg

20 слайд

hello_html_23f1bc24.jpg





21 слайд

hello_html_m6a902ac2.jpg

22 слайд

hello_html_m76062cd1.jpg

23слайд

hello_html_5cdb0f37.jpg

Саха хомуhа куйаарга кете сылдьыбыта.

Озолоор билигин тугу ейдеебуккутун боппуруоска эппиэттиэххит.

24 слайд (1990с.)

hello_html_701e7087.jpg





25 слайд(Алексеев И.Е.)

hello_html_7f9bb4a5.jpg

26 слайд (3)

hello_html_m316394cf.jpg

27 слайд (сынааза)

hello_html_17a9b8f7.jpg

28 слайд (2011с)

hello_html_183fd4d5.jpg

29 слайд (Лука Турнин)

hello_html_m3c6d1840.jpg

30 слайд (1344 киьи)

hello_html_m54844d24.jpg


31 слайд (106см.)

hello_html_47102ea4.jpg


Хомус кружогар сылдьар кыргыттар толорууларыгар ункуу.



Хомус тоҕо айыллыбытын, аналын туһунан А.Е.Кулаковскай хоһоонун ааҕыаҕыҥ.

ХОМУС

(оригинал, якутский язык)

Айыҥат хаан аймаҕа

Аан ийэ дайдыны

Айар күнүгэр,

Икки атахтааҕы

Ийэ сиргэ

Кэскиллиир күнүгэр,

Урааҥхай дьону

Орто дойдуга

Олохтуур күнүгэр,

Хохуоралаах тыллаах.

Хоҥкунас тыастаах,

Холобура суох хоһоонноох

Хомус барахсаны

Хомуһуннаан айбыта үһү.

Ол кэннэ таҥхалаабыта үһү

Ол курдук диэн:

«Бэрт тимиринэн бэйэлээтим,

Сүдү тимиринэн сүрүннээтим,

Сыыйыы тимиринэн сыҥаахтаатым,

Дьикти тимиринэн тиэрбэстээтим,

Тыйыс тимиринэн тыллаатым.


ХОМУС

(перевод В. Солоухина, русский язык)

В тот день,

Когда племя добрых богов

Сотворяло подлунный мир,

В тот день,

Когда нас, двуногих, они

Выпускали на землю жить,

В тот день,

Когда нас, якутов, они

Поселили среди земли,

В тот день

Это племя добрых богов

Сотворило в подарок нам

Голосистый, милый сердцу хомус

С дрожащим пружинистым язычком,

С железкой, звенящей вроде струны

На сто разнообразных ладов.

При этом племя добрых богов,

Не жалея самых красивых слов,

Разноцветных, как пригоршня ярких бус,

Заклинали сотворенный хомус:

Основу-планку

Мы из отборного сделали железа,

Зажимы-винтики

Мы из крепкого сделали железа,

Кольцо-петельку

Мы из твердого сделали железа,

Язычок-пластинку

Мы из чистого сделали железа.



KHOMUS

(перевод Е. Очировой (Шишигиной), английский язык)

The day

When the tribe of Great Gods

Was creating this undermooned world,

The day

When we, two-legged,

Were blessed to live on Earth,

The day

That we, the Yakuts,

Were let to live on Earth,

The day

The tribe of Great Gods

Created a gift for us -

Soundful and precious to our hearts,

With the shivering tongue,

With the iron stick ringing like a string,

Making a hundred various sounds,

Dearkhomus.

While doing that the tribe of Great Gods

Heartily using all the passionate words,

Coloured as the most colourful rainbow,

Were putting spells on the created khomus.

The frame-the metal strip

We made of the greatest steel,

The clips-the bolts

We made of the hardest steel,

The loop ring

We made of the strongest steel,

The tongue-the plait

We made of the most pure steel,

With the sweetest voices of different tribes

We filled the khomus,

All singable words of different tribes

We whispered to it,

Melodious murmuring of different tribes

We sent to khomus,

With wonderful songs of different tribes

We blessed the khomus,

Whistles and twitters of various birds

We let into it,

We taught it how to be

A blow of the light-aired wind.







CHOMUS

(перевод Л. Солодовниковой, немецкий язык)

Am Tag, als

der Stamm des Königs der Götter die Welt erschuf,

dem Tag als

der Stamm Uraankhay

in die Mitte der Welt niedergelassen wurde

erschufen sie

den magischen Chomus

mit einer gekrümmten Zunge,

klirrendem Klang

und unvergleichlichem Gesang

gesegnet sei dank Ürüng Aar Toyon.

An jenem Tag schenkte

Der Stamm der Götter

den vom Herzen geliebten, stimmlichen Chomus,

Chomus…

Mit der zitternden Zunge,

nur mit einer klingenden Saite,

auf Hundert verschiedenen Tonarten.

Dabei schenkten die Götter schöne Wörter

Bunt wie grelle Glasperlen

Auf einer Handfläche

Der von Göttern geschaffene Chomus

war beschwören

Wir haben uns viel Mühe gegeben,

damit der Chomus am schönsten gesungen wird

Basis, Schrauben und Klöppel

Sind aus reinem Eisen erfunden

Jetzt ist Chomus die klingende Seele

Verschiedener Stämme.

Wir haben ihm Melodien verschiedener

Stämme geflüstert und getraellertes

Gerede mitgeteilt,

schönklingende Lieder ihm geschenkt.

Pfiff und Triller der Vögel sind auch da.

Wir haben ihn auch gelehrt,

die Luftströme geben zu lassen. ..

Laß Chomus seine heiligen Lieder

für alle singen, für die

welche in Not und Elend leben

oder unglücklich sind!

Laß er seine Lieder singen,

um den Geist zu heilen,

die Sehnsucht wegzujagen!

Laß er seine Lieder singen für die,

die entweder Bedürfnis

oder Trauertage erleben.



KHOMOUS

(перевод В. Наумовой, Е. Май, французский язык)

Le jour où Ûrüng Aar Tojon

Créa la terre-mère,

Le jour où il offrit

Leur destin à ceux

Qui se tiennent sur deux jambes,

Le jour où il installa les Ourangkhaï

Dans le monde du milieu

Le même jour il forgea le khomous,

Ce bel instrument musical

A languette crochue et tremblante,

Au son résonnant et vibrant,

Au chant étonnant

Et doué de puissance magique.

Là-dessus il prédit:

Mon khomous,

Je t’ai forgé à partir du fer le meilleur,

Le plus noble,

Je t’ai ajouté un menton allongé

Dans le fer le plus solide,

Je t’ai ajusté

Un anneau dans le fer le plus merveilleux,

Je t’ai fait une languette

Dans le fer le plus dur. Je t’ai nourri

Du langage de nombreux peuples,

Je t’ai imbibé

De leurs récits,

J’ai mis en toi

Leur langue.

J’ai uni à ta languette

L’esprit du Mot

Sous forme d’un oiseau protecteur.

J’ai dissimulé en toi

L’écho des paroles immortelles,

Je t’ai offert

Des chants prophétiques porte-bonheur.

Que tes chants

Epurent et fortifient l’âme épuisée

De l’homme affaibli

Par des souffrances de la vie!

Que tes vers

Guérissent le corps souffrant

De l’homme harcelé

Par des supplices infinis!

Si le peuple sakha ourangkhaï

Est tourmenté par des misères,

Console-le pour fortifier son esprit.



Атын музыкальнай тэриллэртэн хомус уратыта диэн киьилиин «кыттыьан», тыын киллэринэн кинилиин тэннэ иэйдэ5инэ эрэ дууьаны долгутардыы туойара-ыллыыра буолар.

2кл. толоруутугар ырыа.


Оттон саха хомуьа этигэн тыаьынан элбэх омук кутун туппута.

Кини дьикти дорзооно

Аан дойдуга иьилиннэ

Саха дьонун саната

Сир урдугэр сатараата

Дьикти дорзоон

Аптаах дорзоон

Хомус, хомус.

Ольга Подлужная Италияза талааннары керуу конкурсугар кыттыбытын керуеххэ (видео)


Хомус костор дьуьунунэн судургу курдук эрээри, музыката баай, киэн, дирин. Кинини ытыска бигии, уоска-тиискэ да5айа тутулунна5ына, тардааччы тыыныттан тыын ылла5ына, киьи ис айылгытын арыйар ураты иэйиилээх музыканы уодутэр.


Хомус кружогар сылдьар озолор хомус тардан иьитиннэриэхтэрэ.


Саха төрүт музыкальнай инструмена тыына уһууругар, сайдарыгар, норуот аатын ааттатарыгар..Өбүгэлэрбит түҥ былыргыттан бүөбэйдээн илдьэ кэлбит, куттарын – сүрдэрин туттарбыт инструменнара, аныгы да дьалхааннаах олохпутугар хахха – көмө буола туруохтун. Дом!Дом! Дом!







  • Если Вы считаете, что материал нарушает авторские права либо по каким-то другим причинам должен быть удален с сайта, Вы можете оставить жалобу на материал.
    Пожаловаться на материал
Курс повышения квалификации
Скачать материал
Найдите материал к любому уроку,
указав свой предмет (категорию), класс, учебник и тему:
также Вы можете выбрать тип материала:
Скачать материал

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Психолого-педагогическая компетентность педагога»
Курс повышения квалификации «Организация работы с одаренными детьми в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Использование мини-проектов в школьном: начальном, основном и среднем общем и среднем профессиональном естественнонаучном образовании в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Сетевые и дистанционные (электронные) формы обучения в условиях реализации ФГОС по ТОП-50»
Курс повышения квалификации «Профессиональная компетентность педагогов в условиях внедрения ФГОС»
Курс повышения квалификации «Психолого-педагогические аспекты инклюзивного образования в условиях реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Организационно-педагогическая деятельность в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Скрайбинг и веб-квест как инновационные образовательные технологии в условиях реализации ФГОС СПО»
Курс профессиональной переподготовки «Тьюторское сопровождение обучающихся в системе инклюзивного образования»
Курс повышения квалификации «Система работы специалистов ОО по подготовке учащихся старших классов к сдаче экзаменов»
Курс повышения квалификации «Организация и проведение культурно-досуговых мероприятий в соответствии с ФГОС ДО»
Курс повышения квалификации «Разработка адаптированных образовательных программ в условиях ФГОС СПО»
Курс повышения квалификации «Методы интерактивного обучения»

Оставьте свой комментарий

Авторизуйтесь, чтобы задавать вопросы.