Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Физика / Научные работы / Серпімді деформацияны зерделеу 8 сынып
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Физика

Серпімді деформацияны зерделеу 8 сынып

библиотека
материалов

Есимжанова Надия Галибековна

Физика пәнінің зертханашысы

Алматы облысы

«Ескелді ауданы әкімдігінің

Ш.Уәлиханов атындағы орта мектебі»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі


6 зертханалық жұмыс


Серпімді деформацияны зерделеу


Жұмыстың мақсаты: тәжірибе жүзінде Гук заңының дұрыстығын тексеру.


ЖҰМЫСҚА ДАЙЫНДЫҚТЫ ТЕКСЕРУ СҰРАҚТАРЫ


1. Физикада күш деген сөзді біз қалай түсінеміз?

2. Күш бірлігі ретінде нені қолданамыз?

3. Деформация деп нені айтады?

4. Деформация қаншаға бөлінеді? Олар қайсылары?

5. Масса инерция өлшеуіші деп нені айтамыз? Мысал келтір.


ТЕОРИЯДАН ҚЫСҚАША МАҒЛҰМАТ


Гук заңы. Серпімді дененің ұзаруы мен оған түсірілген күштің арасындағы байланысты 1660 жылы ағылшын физигі Роберт Гук (1635-1703) анықтаған болатын. Кейінірек бұл анықталған байланыс бізге Гук заңы деген атпен белгілі болды. Бұл заң бойынша: серпімді деформацияның шамасы (созылуы немесе сығылуы) түсірілген күшке тура пропорционал, яғни:

hello_html_3d998754.jpg

F = kx.


Мұндағы F-түсірілген сыртқы күш, x = l-l0- дененің созылу немесе сығылу шамасы.k-қатаңдық деп аталатын пропорционалдық коэффициент.

SI жүйесінде қатаңдық ньютонның метрге Қатынасымен (H/м) өрнектеледі.k-қатаңдық дене материалына және оның өлшемі мен пішініне байланысты.

Динамометр. Күшті өлшеу үшін арнайы құралдар-динамометрлер (грекше динамис-күш және метро-өлшеймін) қолданылады.

Динамометрлердің негізгі бөлігі серпімді деформацияның әрекет ету аралығында созылатын серіппе болып табылады.

Динамометрлердің бірнеше түрі бар. Қол динамометрлері және біршама үлкен Шамадағы күштерді өлшейтін арнайы динамометрлер.


hello_html_m1271d4c2.jpg







Деформацияның түрлері. Қайсыбір себептердің әрекетінен дене пішінінің (формасының) немесе көлемінің өзгеруін деформация деп атайды.


1.Түсірілген күштің әрекетінен дене ұзындығының бір бағытта созылуын бойлық созылу деформациясы деп атайды.

2.Өзін бір бағытта сығып жатқан күштің әрекетінен дене ұзындығының кемуі бойлық сығылу деформациясы деп атайды.

3.Денені барлық бағытта созып жатқан күштің әрекетінен дене көллемінің ұлғаюы барлық жаққа созылу деформациясы деп аталады.

4.Жан-жақтан сығатын кұштің әрекетінен дене көлемінің кемуі барлық жақтан сығылу деформациясы деп аталады. ,

5.Осіне перпендикуляр күштің әрекетінен шыбықтың майысуы көлденең майысу деформациясы деп аталады.

6.Дененің параллель қабаттарының бір-біріне қатысты қос күштің әрекетінен бұрылуы бұралу деформациясы деп аталады.

7. Дененің параллель қабаттарының бір-біріне қатысты салыстырмалы түрде параллель орын ауыстыруы ығысу деформациясы деп аталады.

Жоғарыда айтылып кеткен деформациялардың әрқайсысы кіші де, үлкен де абсолют деформациямен бағалауға болады,бола алады.Олардың әрбіреуін Абсолют деформация деп күш әрекетінен болған дененің қайсыбір өлшемінің сандық өзгерісін атайды.

Деформацияланған қатты денедегі ішкі күштердің әрекетін сипаттайтын шама механикалық кернеу деп аталады.

SI жүйесінде бірлігі ретінде қимасының 1м2 ауданына 1H ішкі күш әрекет ететін материалдың механикалық кернеуі алынады.

Серпімділік, иілгіштік, морттық және қаттылық. Қатты дененің кез келген деформациясы кезінде ішкі күштердің әрекетінен денені құрайтын бөлшектер бір-біріне қатысты ығысады. Бұл материалда деформацияға қарсы әрекет ететін күштерді тудырады. Серпімділік күштері деп аталатын осы күштер деформацияланған дененің ішінде, оның жеке бөліктерінің арасында, дененің деформациясын тудыратын басқа денелерге де әрекет етеді. Олар деформацияланған дененің бұрынғы пішінін және көлемін қалпына келтіруге тырысады. Деформацияланған дененің сыртқы күштердің әрекеті тоқтағаннан кейін өзінің бұрынғы пішіні мен көлемін қабылдау қасиеті серпімділік деп аталады. Денеге түсірілген сырқы күштердің әрекеті тоқтаған бойда жоғалатын дененің деформациясы серпімді деформация деп аталады. Денеге түсірілген сыртқы күштердің әрекеті тоқталған кейін де деформацияны сақтап қалу қасиеті иілгіштік (пластьикалық) деп аталады. Іс жүзінде аз жүктемелер кезінде серпімді деформацияланатын, ал сырқы жүктемені арттырған кезде қалдық деформация пайда болмастан бұрын қирайтын материалдар кездеседі. Мұндай материалдар морт материалдар деп аталады (шыны, кірпіш, керамика).

Материалдың қаттылығын түрліше күштермен анықтайды. Көбіне қаттырақ материалдар деп екінші материалдың бетіне сызған кезде із қалдыратын материалды айтады. Ең қатты материал-алмаз.

Гук заңы. Серпімділік модулі. Серпімді деформация мен материалдардағы ішкі күшткрдің арасындағы байланысты тұңғыш тағайындаған ағылшын ғалымы Р.Гук. Гук заңының тұжырымдамасы мынандай: серпімді деформацияланған денедегі механикалық кернеу осы дененің салыстырмалы деформациясына тура пропорционал.

Материалдағы механикалық кернеудің зат тегіне және сыртқы шарттарға тәуелділігін сипаттайтын k шамасы серпімділік модулі деп аталады.

Серпімділік модулі материалдағы салыстырмалы серпімді деформация

Бірге тең кезде пайда болатын механикалық кернеумен өлшенеді.

Автор
Дата добавления 28.04.2016
Раздел Физика
Подраздел Научные работы
Просмотров561
Номер материала ДБ-057681
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх