Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Другие методич. материалы / "Шахмат-шалымдылар ойыны" Әдістемелік құрал

"Шахмат-шалымдылар ойыны" Әдістемелік құрал

  • Начальные классы

Поделитесь материалом с коллегами:

Сәкен Сейфуллин атындағы №7 мектеп-гимназиясы









«Шахмат – шалымдылар

ойыны»

Әдістемелік құрал





hello_html_m67c140ae.png



Балқаш қаласы

Шахмат тарихы


Шахмат – ғылыми ақыл-ой және халық шығармашылығы негізінде пайда болған ең танымды да, қызықты спорт ойыны.

Шахмат ойынын тақта үстіндегі соғыс деуге болады.

Ойын тұңғыш рет 5 ғасырда Үндістанда шыққан.

Ежелден қалған аңыздар бойынша, шахматты ең алғаш болып біздің эрамызға дейін 1000 жыл бұрын Үндістандық математик ойлап тауыпты.

Шахмат ойынының тұңғыш аты «чатуранга». Шығыста ел билеуші патшаны шах деп атайды. Ал «мат»-«өлді» деген сөз екен. Сонда «шахмат» сөзін: «Қарсыластың патшасына (короліне) өлім келсін!» - деп аударуға болады. Шахмат тақтасы ақ және қараға боялған бірдей бірдей 64 шақпаққа бөлінеді. Ойынның мәні де осында, мұнда «ақ жағы» мен қара жағының» екі армиясы 64 шаршылы тақта үстінде шайқасады. Ойынды заңды түрде 2 ойыншы ойнайды.





Мақсаты:


1.Оқушыларды шахмат ойнай білуге,шешім қабылдай білуге үйрету.


2.Ақыл-ойын,математикалық қабілетін дамыту,назар аударуын жинақтау,жадын жаттықтыру.


3.Оқушыларды қайраттылыққа,табанды-лыққа намысқойлыққа,жеңіске жетуге деген құштарлыққа тәрбиелеу.














Шахмат ойынының пайдасы

«Бірінші кезекте шахмат – ол күрес»


  • Шахмат адамды жылдам ойлауға, шешім қабылдауға және қадам жасауға итермелейді.

  • Ойнау логикасы зейінділікті дамытуға, әр алуан варианттарды жылдам әрі дәл есептей білуге, жеңіске жетуге деген ерік-жігерді қалыптастыруға және басқа да моральдық қасиеттерді тәрбиелеуге көмектеседі.

  • Шахмат ойыны – бұл адамның мінез-құлқын өзі басқарумен анықталатын қоғамдық тәжірибиені қалыптастыруға арналған жағдайлар негізіндегі іс-әрекет-тің бір түрі.


Сондықтан, адам баласының дүниетанымы кеңейеді, сөздік қоры, ойлау қабілеті дамиды, білім сауаттылығы математика, физика, химия сияқты пәндерге көп септігін тигізеді.


  • Логикалық ойлау қабілеттерін дамытады.


ШАХМАТ ТАҚТАСЫ


Шахмат ойынының арнаулы тақтасы бар.

Ол өзара ақ және қара түске

боялған бірдей 64 тең шаршыға

бөлінген. 64 шаршының қақ

жартысы, яғни 32-сі ақ түске, 32-сі

қара түске боялған. Тақтада фигуралар 3

түрлі жолмен жүре алады.

Олар: Вертикаль жолдар,

Горизанталь жолдар

Диагональ жолдар.

















ШАХМАТ ФИГУРАЛАРЫ


Шахмат ойынында барлығы 16 фигура, 16 пешка бар. Олардың жартысы ақ, жартысы қара түске боялған.

Фигуралардың атауы:

1.ПАТША - ең маңызды фигура


2.УӘЗІР – патшаның оң қолы, ең күшті фигура


3.ТҰРА – Уәзірден кейінгі күшті фигура


4.АТ – басқа фигураларды аттап өте алатын

бірден-бір фигура.

5.ПІЛ – Атпен күші бірдей фигура


6.ПЕШКА – ең әлсіз ойыншы


Фигуралар екіге бөлінеді.


1.Ауыр фигуралар: Уәзір, Тұра


2.Жеңіл фигуралар: Ат, Піл





ШАХМАТ ОЙЫНЫНЫҢ

Ережесі

Шахмат екі ойыншы арасында шахмат

тақтасында ойналады. Ойын тақтасы 64

шаршыдан тұрады. Ойынның басында

әрбір ойыншының иелігінде ақ немесе

қара түсті он алты тас (шахмат фигурасы)

болады: бір патша, бір уәзір, екі піл, екі ат,

екі тұра және сегіз пешка.

Ойынның мақсаты:

Қарсыластың тастарын шабуылдай отырып, ПАТШАҒА мат қою.



ТЕРМИН сөздер

  • ПАРТИЯ – ойыншылардың ойнаған әрбір ойыны


  • СТРАТЕГИЯ – ойынның жоспары


  • ТАКТИКА – айла тәсіл


  • ДЕБЮТ – ойынның басталуы, яғни алғашқы 10-15 жүріс.


  • МИТТЕЛЬШПИЛЬ – ойынның ортасы, шахматтың ең бір қызық кезеңі.


  • ЭНДШПИЛЬ ойынның аяғы, шахматтың соңғы кезеңі






ФИГУРАЛАРДЫҢ ЖҮРІСТЕРІ:


ПАТША тақта үстінде кез-келген бағытта

бір ғана шаршыға жүре алады.


УӘЗІР аттан басқа барлық фигуралардың

жүрісін жүре алады.


АТ жолында тұрған кез-келген

фигураның үстінен секіріп өте алады.

Оның жүрісі «Г» әрпін құрайды.


ПЕШКА тұрған орнынан ілгері

қарай бір ғана шаршы жүре алады.


ТҰРА горизанталь және вертикаль

жолдармен тіке жүр

ПІЛ диагональ жолдар

бойынша жүреді.






СЕН білесің бе?

1966 жылдан

бастап 20 шілде

Халықаралық шахмат

күні ретінде

тойланады. Бұл

мереке 1924 жылы

құрылған Әлемдік

шахмат федерациясы

шешімімен

бекітілген.






Құрастырған: Исабаева Айман Турсымбековна

Автор
Дата добавления 25.10.2015
Раздел Начальные классы
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров428
Номер материала ДВ-096655
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх