1274271
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
Добавить материал и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
ИнфоурокДругоеДругие методич. материалыСтатья "Қазақтың қанатты сөздері "

Статья "Қазақтың қанатты сөздері "

библиотека
материалов

Қазақтың қанатты сөздері

Аз сөзбен көп мағна беретін қаңатты, нақыл сөздер болады. Нақыл сөздер белгілі ерте заманнан бастап осы кезге дейн айтылып келеді. Қаңатты сөздердің түп негізі тілдің даму эвалюциясымен тікелей байланысты. Нақыл сөздер мен афоризмдердің тағы бір тобы: өнер білімге жетілу, туған елді сүюшілік , адамдарымыздың арасындағы достық, жолдастық қарым-қатынас, адамшылық қасиеттер, махаббат, бала тәрбиелеу,оны еңбекке баулу тақырыптарына арналған.

Халықтың асыл қоры- қанатты сөздер.

«Тіл өнері дертпен тең.» Абай тіл өнеріне де осылай жоғары баға берген. Ол Лермонтов өлендерін: « Өзіңе сенбе,жас ойшыл, тіл өнері дертпен тең.Көңілдің жүгін қиял қыл, Ызаға тұтқын бой мең-зең ...» - деп, сөз асылын тере отырып аударған.

« Балта шапқанша – дөңбек жал табат та» Бұл афоризм, істеймін деп жүргенде, біреу істеп қоймасын деген мағна береді.

«Басшы әділ болмаса жұртқа әділдік орнай ма?» Бұл, ел басқарған адамың адал, әділ болсын деген сөз.

«Берекені көктен тілеме, еткен еңбекпен тіле», « Биік мансам- биік жартас, ерінбей еңбекпен жылан да шығады. Екпіндеп ұшып қыран да шығады.»

« Бес нәрседен қашық бол, Бес нәрсеге асық бол. Адам болам десеңіз.

Өсек,өтірік, мақтаншақ, Еріншек, бекер мал шашпақ- Бес дұшпаның білсеңіз,

Талап,еңбек, терең ой,Қанағат, рақым ойлап қой- Бес асыл іс көнсеңіз»- Абай айтқан бұл нақыл, ел арасында ,зиянды нәрседен аулақ бол, пайдалы нәрсеге жақын бол деп тақпақтай айту үшін қолданылады деген.

« Баланың жақсысы- қызық, жаманы- күйік» Осы сөзбен ата-ана жақсы мінезді перзентіне сүйінгенде, жаман мінезді баласына күйінгенде мақалайды.

« Әр құстың өз алдына жемі бар, әркімнің алдына теңі бар.»

Бұл салыстырмалы кұрмалыс сөйлеммен халық жалпылама айтылған сөзге қарсы әркімнің өзіне лайықтысы бар дегенді білдіреді.

« Әкесі ұрысса балаға, ол да достық, баласы ұрысса әкеге,жараса ма?»

Бұл нақыл сөз баланы әдептілікке,кішіпейлділікке тәрбиелеу үшін қолданылады.

« Ашулы адамның сөзі аз болса, ыза қуаты артында болғаны..»

«Ашушаң болсаң сол қолың оң қолынды ұстасын.» Бұл сөз ашуың келгенде сабырлы бол, өзіңді өзің ұстай біл деген мағнаны білдіреді.

« Адамның адамшылығы істі бастағанынан білін еді», « Адасқанның алды жөн,арты соқпақ.», « Адамның ішкі сезімінің айнасы- көз.» Адамның ішкі дүниесінің алуан түрлі психологиялық өзгерістерін сыртқа ең алдымен жеткізетін көз ғой. Бұл афоризм осы бір құбылысты бейнелейді.

« Адал дос бірін бірі алдамайды.» мұны дос-жарандар арасында бір-біріне сенімсіздік көрсеткен жағдайда нақыл ретінде қолданады.

« Ғылым таппай мақтан ба, орын таппай баптан ба.» Абайдын осы -аналар оқушы балаларына өсиет ретінде: өнер-білімге жетілмей тұрып мақтан ба, өз орныңды сайлап алмай тұрып баптап ба деу үшін колданады.

«Өмір озады, ажар тозады.» Бұл сөзді халық өмір,тұрмыс өзгеріп отырады деп диалектикалық байлам жасау үшін айтады.

« Өнер- білім бәрі де оқуменен табылған.» Бұл қазақ жастарына өнер- білімнің , қайнар бұлағы, оқуда екенін айтыңдер деп ,оқындар , ғылым, жетіліңдер деп үгіттеді.

« Сыр түйіні ақиқат,ақиқат шындық көпке ортақ.» Халық бұл сөзді қандай болмасын әрбір сырдың негізі, шегі,түйіні шындыққа барады. Шындық болса ол көпке ортақ деген мағнада айтады.

« Талай жан бар, аузымен айды алады. Қолымен қосаяқ соға алмайды!» Бұл сөзде ісінде берекесі жоқ,көп сөйлейтін, қолынан түк келмейтіндерге қолданады.



Май орта мектеп

Өзін-өзі тану мұғалім

Жанакова Гульнара









Найдите материал к любому уроку,
указав свой предмет (категорию), класс, учебник и тему:
также Вы можете выбрать тип материала:
Общая информация
Оставьте свой комментарий
Авторизуйтесь, чтобы задавать вопросы.
Основы туризма и гостеприимства
Курс повышения квалификации
Основы туризма и гостеприимства
Цена 1.600 руб. 72 часа
Подробнее о курсе
Введение в сетевые технологии
Курс повышения квалификации
Введение в сетевые технологии
Цена 1.600 руб. 72 часа
Подробнее о курсе
Управление финансами: как уйти от банкротства
Цена 1.600 руб. 72 часа
Подробнее о курсе
Применение  MS Word, Excel в финансовых расчетах
Курс повышения квалификации
Применение MS Word, Excel в финансовых расчетах
Цена 1.600 руб. 72 часа
Подробнее о курсе
Организация маркетинга в туризме
Курс профессиональной переподготовки
Организация маркетинга в туризме
Цена 7.120 руб. 600 часов
Квалификация: Начальник отдела маркетинга и продаж туристского агентства
Подробнее о курсе
Источники финансов
Курс повышения квалификации
Источники финансов
Цена 1.600 руб. 72 часа
Подробнее о курсе
Организация деятельности помощника-референта руководителя со знанием иностранных языков
Цена от 5.520 руб. 300 часов
Квалификация: Помощник-референт руководителя со знанием иностранных языков
Подробнее о курсе
Риск-менеджмент организации: организация эффективной работы системы управления рисками
Цена 7.120 руб. 600 часов
Квалификация: Руководитель службы управления рисками
Подробнее о курсе
Методика организации, руководства и координации музейной деятельности
Цена 7.120 руб. 600 часов
Квалификация: Главный хранитель
Подробнее о курсе
Осуществление и координация продаж
Курс профессиональной переподготовки
Осуществление и координация продаж
Цена 7.120 руб. 600 часов
Квалификация: Специалист по продажам
Подробнее о курсе
Организация маркетинговой деятельности
Курс профессиональной переподготовки
Организация маркетинговой деятельности
Цена от 5.520 руб. 300 часов
Квалификация: Маркетолог
Подробнее о курсе
Информационная этика и право
Курс повышения квалификации
Информационная этика и право
Цена 1.600 руб. 72 часа
Подробнее о курсе
Управление корпоративной информационной безопасностью: Администрирование и эксплуатация аппаратно-программных средств защиты информации в компьютерных системах
Цена 7.120 руб. 600 часов
Квалификация: Специалист по информационной безопасности
Подробнее о курсе
Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.