Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Биология / Рабочие программы / Сүйектер ,бұлшық ет , сіңірлер –тірек қимыл жүйесінің құрамдас бөліктері . Олардың маңызы . Қаңқада сүйектердің байланысуы Буындардың құрылысы .
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Биология

Сүйектер ,бұлшық ет , сіңірлер –тірек қимыл жүйесінің құрамдас бөліктері . Олардың маңызы . Қаңқада сүйектердің байланысуы Буындардың құрылысы .

библиотека
материалов

Сабақтың тақырыбы: Сүйектер ,бұлшық ет , сіңірлер –тірек қимыл жүйесінің құрамдас бөліктері . Олардың маңызы . Қаңқада сүйектердің байланысуы Буындардың құрылысы .



Мақсаты:Тірек қимыл мүшелер жүйесінің құрылысын,қаңқадағы әрбірсүйектің басқа сүйекпен ерекше байланысуын және буындардың құрылысын түсіндіру .

а) білімділік: тірек –қимыл жүйесінің құрылысы мен қызметтері туралы жаңа анатомиялық –физиологиялық түсініктерді қалыптастыру қаңқаның құрылысы мен қызметтері туралы білімдерін қалыптастыру

ә)дамытушылық: Адамның тік жүруіне және еңбек етуіне байланысты қаңқасында пайда болған ерекшеліктерді анықтауға үйрету .

б)тәрбиелік: Салауатты өмір сүруге үйрету санитарлық –гигиеналық дағдыларын қалыптастыру .

Пән аралық байланыс: Жануартану

Сабақтың түрі: Дәстүрлі сабақ

Сабақ типі: Аралас сабақ

Әдісі: сұрақ ,жауап, баяндау, тірек сызба



Сабақтың барысы: 1.Ұйымдастыру кезеңі.

2.Үй тапсырмасын тексеру кезеңі

3. Білімді тексеру кезеңі .

4. Мақсат қою кезеңі.

5. Материалды түсіндіру кезеңі .

6 .Жаңа сабақты түсінгенін тексеру кезеңі .

7. Бекіту кезеңі .

8.Үйге тапсырма беру кезеңі .

Жоспары:

1Тірек-қимыл жүйесінің маңызын ?

2Адам қаңқасының бөлімдерін ?

3Сүйектердің байланысын және буындардың құрылысын орналасуы мен қызметі қандай ?

Жаңа материлды оқыту

Қимыл –қозғалыс-бұл өмір Шынында да,адам о бастан қимылға бейімделген ,бәлікім табиғат солайшешкенболар. Біз сондықтан жүреміз ,жүгіреміз ,секіреміз,жүземіз ,күнде мыңдаған әр түрлі қимыл жасап ,еңкейіп тік жүреміз Мұның барлығын сүйек-бұлшықет жүйесі немесе тірек –қимыл апаратты қамтамасыз етеді . Барлық тірі ағзаларға тән қасиет –қимыл қозғалыс . Қимыл –қозғалыс дененің өсіп , дамуына әсер етеді .Оның адам денсаулығын сақтаудағы маңызы зор .

Қимыл-қозғалыссыз адамның еңбек етуі мүмкін емес .Дененің қимыл –қозғалысы сүйектерге бекінген бұлшық еттердің жиырылып –созылуына байланысты . Тірек –қимыл жүйесі денеге тяныш болып, оны қимыл-қозғалысқа келтіреді және ішкі мүшелерді қорғайды . Қаңқа және бұлшықет адамның тірек құрылымы мен қимыл –қозғалыс мүшелері болып табылады .Бұлардан құралған тірек –қимыл жүйесі адамның тік жүріп , түрлі еңбектермен шұғылдануына мүмкіндік туғызады . Адамның иық белдеулерінің эволюция тұрғысында дамуы ,олардың жүруге қатыспауы ,оның есесіне дене еңбегі түрлерінің дамуы,ой еңбегінің өрлеуіне үлкен қозғалтқыш күш болып ,әсерін тигізеді .Тірек-қимыл жүйесі бұдан басқа тіректік, қозғалтқыш және қорғаныш қызметтерін атқарады .Сүйек кемігінде қан жасушалары түзіледі.Сүйектің құрамында минералды тұздар мен микроэлементтер болатындықтан минералды алмасуға қатысады .Адам қаңқасы бір-бірімен өзара буын қалталары арқылыбайланысқан жеке сүйектерден тұрады Қаңқада 200-ден астам сүйектер бар. Ағзада болатын барлық сүйектер пішіні ,мөлшері жағынан ұзын сүйектер, қысқа сүйектер, жалпақ сүйектер деп бөлінеді . Ұзын сүйектеге қол –аяқты құрайтын жіліктер жатады .Ұзын сүйектердің жілік майы толтырып тұратын ортаңғы бөлігі қуыс болғандықтан түтікті сүйектер деп те атайды.Қысқа сүйектерге –омыртқа ,алақан,табан ,саусақ сүйектері жатады .Жалпақ сүйектердің ұзындығы мен ені әртүрлі. Жауырын , бас сүйектері , қабырға ,төс , жамбас сүйектері-жалпақ сүйектер .Сүйектердің байланысы. Сүйектің сыртында бұлшықеттер, сіңірлер бекінетін әр түрлі сайшалар төмпешіктер ,қантамырлары мен жүйкелер өтетін тесіктер болады Қаңқаны құрайтын сүйектер әр түрлі байланыыстар түзеді. Атқаратын қызметіне қарай байланыстар қозғалмайтын ,жартылай қозғалмалы және қозғалмалы деп бөлінеді. Қозғалмйтын байланысқа ми сауыты сүйектері мен сегізкөз жатады. Бұлар бір-бірімен тұтасып қозғалмайтындай болып байланысқан . Жартылай қозғалмалы-шеміршектер арқылы омыртқалар бір-бірімен байланысқан .Қозғалмалы немесе буындық байланыстарға аяқ-қол сүйектерінің байланысы жатады . Буындар адам денесінде 230-дан астам буындар бар .Буын деп сүйектердің қозғалмалы байланысатын жерін айтады .Әрбір буының сырты тығыз дәнекер ұлпадантүзілген қабықпен қапталған .Оны буын қапшығы дейді .Буын қапшығында қабырғаларынан бөлінетін буын сұйықтығы болады. Сұйықтық үйкелісті кемітіп ,сүйектердің буын ойығында еркін қозғалуына мүмкіндік береді .



Сонымен буында буын беті,буын қуысы ,буын сұйықтығы және қапшығы болады .Сүйектің бір-бірімен байланысатын шеті жылтыр ,тегіс шеміршекпен қапталған . Қозғалу кезінде шеміршек үйкелісті азайтып ,оқыс соққыны әлсіретеді .

6.Сабақты түсінгенін тексеру.



1. Сүйектер қандай ұлпаға жатады ?

А Эпителий

Б.Бұлшықет

В. Дәнекер

Г.Жүйке

Д. Борпылдақ талшықты дәнекер

2. Бұлшықет ұлпасының түрлері-

А .Безді эпителий

Б.Көлденең жолақты

В .Дәнекер

Г. Бірыңғай салалы

Д. Жүйке

3. Тірек –қимыл жүйесінің қызметі

А Қимыл-қозғалыс

Б Сезгіштік

В Тіректік

Г Қорғаныштық

Д Реттеу

4. Қысқа сүйектер

А Тоқпан жілік

Б Қабырғалар

В Омыртқалар

Г Білезік сүйектері

Д Жауырын

5. Жалпақ сүйектер

А Сирақ сүйектері

Б Төс

В Бас сүйектері

Г Жамбас

Д Жауырын.

7. Бекіту кезеңі. Тест тапсырмасы.

1. Сүйектер қандай ұлпаға жатады ?

А Эпителий

Б.Бұлшықет

В. Дәнекер

Г.Жүйке

Д. Борпылдақ талшықты дәнекер

2. Бұлшықет ұлпасының түрлері-

А .Безді эпителий

Б.Көлденең жолақты

В .Дәнекер

Г. Бірыңғай салалы

Д. Жүйке

3. Тірек –қимыл жүйесінің қызметі

А Қимыл-қозғалыс

Б Сезгіштік

В Тіректік

Г Қорғаныштық

Д Реттеу

4. Қысқа сүйектер

А Тоқпан жілік

Б Қабырғалар

В Омыртқалар

Г Білезік сүйектері

Д Жауырын

5. Жалпақ сүйектер

А Сирақ сүйектері

Б Төс

В Бас сүйектері

Г Жамбас

Д Жауырын

8. Үйге тапсырма беру.









































































Краткое описание документа:

Сабақтың тақырыбы: Сүйектер ,бұлшық ет , сіңірлер –тірек қимыл жүйесінің құрамдас бөліктері . Олардың маңызы . Қаңқада сүйектердің байланысуы Буындардың құрылысы .

 Мақсаты:Тірек қимыл мүшелер жүйесінің құрылысын,қаңқадағы әрбірсүйектің басқа сүйекпен ерекше байланысуын және буындардың құрылысын түсіндіру .

а) білімділік: тірек –қимыл жүйесінің  құрылысы мен қызметтері туралы жаңа анатомиялық –физиологиялық түсініктерді қалыптастыру қаңқаның құрылысы мен қызметтері туралы білімдерін қалыптастыру

ә)дамытушылық: Адамның тік жүруіне және еңбек етуіне байланысты қаңқасында пайда болған ерекшеліктерді анықтауға үйрету .

б)тәрбиелік: Салауатты өмір сүруге үйрету санитарлық –гигиеналық дағдыларын қалыптастыру .

Пән аралық байланыс: Жануартану

Сабақтың түрі: Дәстүрлі сабақ

Сабақ типі: Аралас сабақ

Әдісі: сұрақ ,жауап, баяндау, тірек сызба                    

 

Сабақтың барысы: 1.Ұйымдастыру кезеңі.     

   2.Үй тапсырмасын тексеру кезеңі                                                                                               

                                   3. Білімді тексеру кезеңі .

                                    4. Мақсат қою кезеңі.

                                  5. Материалды түсіндіру кезеңі .

                                   6 .Жаңа сабақты түсінгенін тексеру кезеңі .

                                   7. Бекіту кезеңі .

                                   8.Үйге тапсырма беру кезеңі .

Жоспары:

1Тірек-қимыл жүйесінің маңызын ?

2Адам қаңқасының бөлімдерін ?

3Сүйектердің байланысын және буындардың құрылысын орналасуы мен қызметі қандай ?

                                        Жаңа материлды оқыту        

Қимыл –қозғалыс-бұл өмір Шынында да,адам о бастан қимылға бейімделген ,бәлікім табиғат солайшешкенболар. Біз сондықтан жүреміз ,жүгіреміз ,секіреміз,жүземіз ,күнде мыңдаған әр түрлі қимыл жасап ,еңкейіп тік жүреміз Мұның барлығын сүйек-бұлшықет жүйесі немесе тірек –қимыл апаратты қамтамасыз етеді . Барлық тірі ағзаларға тән қасиет –қимыл қозғалыс . Қимыл –қозғалыс дененің өсіп , дамуына әсер етеді .Оның адам денсаулығын  сақтаудағы маңызы зор .

      Қимыл-қозғалыссыз адамның еңбек етуі мүмкін емес .Дененің қимыл –қозғалысы сүйектерге бекінген бұлшық еттердің жиырылып –созылуына байланысты . Тірек –қимыл  жүйесі денеге тяныш болып, оны қимыл-қозғалысқа келтіреді және ішкі мүшелерді  қорғайды . Қаңқа және бұлшықет  адамның тірек құрылымы мен қимыл –қозғалыс мүшелері болып табылады .Бұлардан құралған тірек –қимыл жүйесі адамның тік жүріп , түрлі еңбектермен шұғылдануына мүмкіндік туғызады .           Адамның иық белдеулерінің эволюция тұрғысында дамуы ,олардың жүруге қатыспауы ,оның есесіне дене еңбегі түрлерінің дамуы,ой еңбегінің өрлеуіне үлкен қозғалтқыш күш болып ,әсерін тигізеді .Тірек-қимыл жүйесі бұдан басқа тіректік, қозғалтқыш және қорғаныш қызметтерін атқарады .Сүйек кемігінде қан жасушалары түзіледі.Сүйектің құрамында минералды тұздар мен микроэлементтер болатындықтан минералды алмасуға қатысады .Адам қаңқасы бір-бірімен өзара буын қалталары арқылыбайланысқан жеке сүйектерден тұрады Қаңқада 200-ден астам сүйектер бар. Ағзада болатын барлық сүйектер  пішіні ,мөлшері  жағынан  ұзын  сүйектер, қысқа сүйектер, жалпақ сүйектер деп бөлінеді . Ұзын сүйектеге қол –аяқты құрайтын  жіліктер жатады .Ұзын сүйектердің жілік майы толтырып тұратын ортаңғы бөлігі қуыс болғандықтан түтікті сүйектер деп те атайды.Қысқа сүйектерге –омыртқа ,алақан,табан ,саусақ сүйектері жатады .Жалпақ  сүйектердің  ұзындығы  мен  ені  әртүрлі. Жауырын , бас сүйектері , қабырға ,төс , жамбас сүйектері-жалпақ сүйектер .Сүйектердің байланысы.                                    Сүйектің сыртында бұлшықеттер, сіңірлер бекінетін әр түрлі сайшалар төмпешіктер ,қантамырлары мен жүйкелер өтетін тесіктер болады Қаңқаны құрайтын сүйектер әр түрлі байланыыстар түзеді. Атқаратын қызметіне қарай байланыстар қозғалмайтын ,жартылай қозғалмалы және қозғалмалы деп бөлінеді. Қозғалмйтын байланысқа ми сауыты сүйектері мен сегізкөз жатады. Бұлар бір-бірімен тұтасып қозғалмайтындай болып байланысқан . Жартылай қозғалмалы-шеміршектер арқылы омыртқалар бір-бірімен байланысқан .Қозғалмалы немесе буындық байланыстарға аяқ-қол сүйектерінің байланысы жатады . Буындар адам денесінде 230-дан астам буындар бар .Буын деп сүйектердің қозғалмалы байланысатын жерін айтады .Әрбір буының сырты тығыз дәнекер ұлпадантүзілген қабықпен қапталған .Оны буын қапшығы дейді .Буын қапшығында қабырғаларынан бөлінетін буын сұйықтығы болады. Сұйықтық үйкелісті кемітіп ,сүйектердің буын ойығында еркін қозғалуына мүмкіндік береді .                                                                                                  Сонымен буында буын беті,буын қуысы ,буын сұйықтығы және қапшығы болады .Сүйектің бір-бірімен байланысатын шеті жылтыр ,тегіс шеміршекпен қапталған . Қозғалу кезінде шеміршек үйкелісті азайтып ,оқыс соққыны әлсіретеді .

6.Сабақты   түсінгенін  тексеру.

1. Сүйектер қандай ұлпаға жатады ?

    А Эпителий                                                   

    Б.Бұлшықет                                                  

    В. Дәнекер                                                    

     Г.Жүйке                                                       

    Д. Борпылдақ талшықты дәнекер               

2. Бұлшықет ұлпасының түрлері-

   А .Безді эпителий

   Б.Көлденең жолақты

   В .Дәнекер

   Г. Бірыңғай салалы

  Д. Жүйке

3. Тірек –қимыл жүйесінің қызметі

    А Қимыл-қозғалыс                                       

     Б Сезгіштік

     В Тіректік

     Г Қорғаныштық

     Д Реттеу

4.  Қысқа  сүйектер

     А  Тоқпан жілік

      Б  Қабырғалар

      В  Омыртқалар

       Г Білезік  сүйектері

       Д Жауырын

5. Жалпақ сүйектер

       А  Сирақ  сүйектері

       Б  Төс

       В  Бас сүйектері

       Г  Жамбас

       Д  Жауырын.

7. Бекіту кезеңі. Тест тапсырмасы.

1. Сүйектер қандай ұлпаға жатады ?

    А Эпителий                                                   

    Б.Бұлшықет                                                  

    В. Дәнекер                                                    

    Г.Жүйке                                           

   Д. Борпылдақ талшықты дәнекер              

2. Бұлшықет ұлпасының түрлері-

   А .Безді эпителий

   Б.Көлденең жолақты

   В .Дәнекер

   Г. Бірыңғай салалы

  Д. Жүйке

3. Тірек –қимыл жүйесінің қызметі

    А Қимыл-қозғалыс                                       

     Б Сезгіштік

     В Тіректік

     Г Қорғаныштық

     Д Реттеу

4.  Қысқа  сүйектер

     А  Тоқпан жілік

     Б  Қабырғалар

     В  Омыртқалар

     Г Білезік  сүйектері

     Д Жауырын

5. Жалпақ сүйектер

     А  Сирақ  сүйектері

     Б  Төс

     В  Бас сүйектері

     Г  Жамбас

     Д  Жауырын  

8. Үйге тапсырма беру

Автор
Дата добавления 09.02.2015
Раздел Биология
Подраздел Рабочие программы
Просмотров2472
Номер материала 375111
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх