235718
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокДругоеКонспектыСүйінбай Аронұлының өмірбаяны. «Жақсы мен жаман адам қасиеттері» атты шығармасы

Сүйінбай Аронұлының өмірбаяны. «Жақсы мен жаман адам қасиеттері» атты шығармасы

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Сүйінбай Аронұлының өмірбаяны.

«Жақсы мен жаман адам қасиеттері» атты шығармасы

Белгілі қазақ ақындарының бірі - Сүйінбай Алматы облысы,Жамбыл ауданы, Майтөбе жайлауында, 1822 жылы шілде айында туған. Өз әкесі -Арон Күсепұлы, арғы атасы - Жиенқұл деген кісілер. Сүйенбайдың аталарының көбіректұрған ежелгі - Қапал ауданындағы Көксу, Қараталға қатысты Екейқұм дегенжерлер. Ол кедей отбасыдан шыққан. Әкесі Аронның шаруасы тым шағын болып, кейдеішер ас, мінер атқа зар болған екен. Өзінің өмірі туралы айтқан өлеңдерініңбірінде ақын бұл жайлы және екей елінің түгел кедей болғанын толық бейнелейді.
 

Cүйінбайдың Тезек төремен кездесуі - кейінірек, кейінірек ақынныңер жетіп, елге танылған шағы. Қалың бұқараға сүйенген ақын тайсалмай сөйлеп,Тезек төрені де жалайырдағы Сұлтанға ұқсатып ел алдында әшкерелеп, бас көтертпейжалында сөзінің күшімен бөгеп отырды. Тіпті көрші қырғыз халқының қанды балақ,орақ ауыз Орман хан тұқымдарының орынсыз істерінде батыл сынайды. Ол шындық үшінкүресіп хан-төре тұқымының қылмыстарын бетіне басады. Әр түрлі дауғы түсіп, әділқазыдай әмірлі билік айтады.
А
қынның бұлайша ел ісіне арласуы оның қоғамдық бетін айқындайды,бетіне адам қаратпаған әрі ақын, әрі әкім төренің аузын буып, оның төрінеименбей шығып, табағынан ас, малынан бас беруге мәжбүр еткен - Сүйінбайдың тасжібітер өткір де батыл тілі. Табиғатынан талантты ақынға ел артқан сенім, ол көрсекенсый-құрмет өшпес даңқ әперіп, бойындағы сарқылмас талант бұлағының көзін ашты. Ақыненді үй айналасындағы әкесінің шағын шаруашылығымен  айналыспай, ағайын арасы ұсақ дау-шараға бөгелмей,ел кезіп, өмір көру, ділмар-шешен ақындармен кездесіп, олармен дидарласуарманын алға қояды.
Болаша
қ талант иесінің ізденуі басталады, Оңтүстік, Шығыс,Орталық Қазақстан жерін ол түгел аралайды. Өз кезіндегі халық ақындарыныңбіразымен кездесіп тілдеседі. Өзіне дейінгі ақындардан өз атасы Күсептіңжырларын, Жанкісі жыраудың өлеңдерін жақсы білген. Аға буын ақындардан Қабан,Жанақ, Түбек, Шөжеремен кездескен. Ал, өзіне тұстас Майлықожа, Майкөт, Қаңтарбай,Тезекбай, Бақтыбай, Қатаған сияқтылармен кездескен, кейбірімен айтысқан.                  
С
үйінбайдаң соңғыкезде табылған өлеңдерінің ішінде оның өмір белестерін танытатын кейбір толғауларыкездеседі. Онда ақының ата-бабасы мен ағайындары:Аран, Күсеп, Жиенқұл, жақынтуыстары Жұмық, Оспан, Жаманшалар, әйелі Еңіліктіңұпан деген бәйіпшесі өлгенненкейін алған) есімдері мәлім болады.
Б
ұл сөзге қарағанда, Сүйенбай 1827 жылы емес, 1822 жылытуып, 1895 жылы қайтыс болған. Сүйенбайдың сүйегі Қарақыстақ аңғарының жоғарғы  саласында шағын обаның үстіне, көне бейтке қойылған.

Сүйенбай - халқымыздың поэтикалық жетік шебер тілді, жүйрікақын. Бұған оның билер мен төрелерді сынап, мысқылдап айтқан өлеңдерінің өзі дәлел.Ақының «Кәрілік» атты өлеңін еске алсақ, бұл да адамның бастаған өмірбелестерін айқын бейнелеп, шешендестіре сөйлеуге ұста екенін танытады.

  Сүйінбай Аронұлы 1827 жылы қазіргі Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қарақыстақдеген жерде дүниеге келген. Ол он төрт-он бес жасынан бастап ақындық өнерінмашық ете бастаған. Алғашқы бетте ел аузынан естіген аңыз-ертегілерді, қисса-жырлардыжаттап алып, жиын-тойларда айтып жүрген. Кейінірек, өзінің замандас ақындарыішінен озық ойы, өткір тілімен қазақ пен қырғыз елдеріне аты тарап, әйгіліболған.
С
үйінбай ең алдымен айтыстың асқан шебері, ешкімге жүлдебермеген ерен ақын. Сонымен бірге ол халық мұңын мұңдап, үстем тап өкілдерініңәділетсіздігін бетіне басып әшкерелеп отырған батыл да, әділ сыншы. Сондықтанда, Мұхтар Әуезов Сүйінбайға баға бергенде оны «он тоғызыншы ғасырдағы Жетісуақындарының алтын діңгегі» деп атаған.

 




Жақсы мен жаман адам қасиеттері

 
  Жа
қсы жігіт ел - жұртының қаласындай, 

Жақсы әйел әмме жұрттың анасындай.

Жақсыға ешкімнің де жаттығы жоқ,

Көреді бәрін де өз баласындай.

Жақсы жігіт сөзіне сақ тұрады,

Қыранның қырдан байқар баласындай.

Жаман парқы жақсымен бірдей емес,

Жақсы жігіт елінің ағасындай.

Жақсының сөзін әркім пайдаланар,

Миуалы алма, өріктің ағашындай.

Жаманның көкірегі - көр, көзі - соқыр,

Жүрер жолдан тал түсте адасып - ай.

Жақсы адам қай жерден ажырайды,

Жақсымын деп бәрі жүр таласып - ай.

Жамандар - өтірікші, өсегі көп,

Ел-жұрттың іріткі салар арасына - ай.

Жалған сөзбен бықсытар ел арасын,

Жанбай қалған ағаштың шаласындай.

Соқтығып әркімге бір ұрынады,

Сиырдың тентек болған танасындай.

Сондай жанның ешкімге сүйкімі жоқ,

Жылқының қотыр болған аласындай.

Жақсы адам елдің басшы серкесіндей,

Жұғымды болар елге еркесіндей.

Жақсының жүзі жылы, сөзі майда,

Халқымның қалың жүнді көрпесіндей.

Жақсы болар баланың жүзі жақсы,

Орыстың күймей піскен бөлкесіндей.

Жақсыға үлкен-кіші бәрі жақсы,

Жасынан бірге өскен еркесіндей.

Жақсы кісі көрінер жыл құсындай,

Жаман адам балтаның ұңғысындай.

«Олақтан салақ жаман» ─ деген мақал,

Жамандар түзей алмас тұрмысын -  ай.

Жақсы адам алысты жақын етер,

Беттескен екі таудың тұрғысындай.

Жамандар өсек-аян айтып жүрер,

Ешкімнің білмесе де қылмысын-  ай.

Жаманның кеудесі үлкен, сөзі кесек,

Ақылы ауысқан адамның жындысынд - ай.

Екеуін салыстырып әдейі айттым,

Қажетін қолданарсың тұрмысыңа - ай.



Краткое описание документа:

Сүйінбай Аронұлының өмірбаяны.

«Жақсы мен жаман адам қасиеттері» атты шығармасы

·          

Белгілі қазақ ақындарының бірі - Сүйінбай Алматы облысы,Жамбыл ауданы, Майтөбе жайлауында, 1822 жылы шілде айында туған. Өз әкесі -Арон Күсепұлы, арғы атасы - Жиенқұл деген кісілер. Сүйенбайдың аталарының көбіректұрған ежелгі - Қапал ауданындағы Көксу, Қараталға қатысты Екейқұм дегенжерлер. Ол кедей отбасыдан шыққан. Әкесі Аронның шаруасы тым шағын болып, кейдеішер ас, мінер атқа зар болған екен. Өзініңөмірі туралы айтқан өлеңдерініңбірінде ақын бұл жайлы және екей елінің түгел кедей болғанын толық бейнелейді.
 

Cүйінбайдың Тезек төремен кездесуі - кейінірек, кейінірек ақынныңер жетіп, елге танылған шағы. Қалың бұқараға сүйенген ақын тайсалмай сөйлеп,Тезек төрені де жалайырдағы Сұлтанға ұқсатып ел алдында әшкерелеп, бас көтертпейжалында сөзінің күшімен бөгеп отырды. Тіпті көрші қырғыз халқыныңқанды балақ,орақ ауыз Орман хан тұқымдарының орынсыз істерінде батыл сынайды. Ол шындықүшінкүресіп хан-төре тұқымыныңқылмыстарын бетіне басады. Әр түрлі дауғы түсіп, әділқазыдай әмірлі билік айтады.
А
қынның бұлайша ел ісіне арласуы оныңқоғамдық бетін айқындайды,бетіне адам қаратпаған әрі ақын, әрі әкім төренің аузын буып, оның төрінеименбей шығып, табағынан ас, малынан бас беруге мәжбүр еткен - Сүйінбайдың тасжібітер өткір де батыл тілі. Табиғатынан талантты ақынға ел артқан сенім, ол көрсекенсый-құрмет өшпес даңқәперіп, бойындағы сарқылмас талант бұлағының көзін ашты. Ақыненді үй айналасындағы әкесінің шағын шаруашылығымен  айналыспай, ағайын арасы ұсақ дау-шараға бөгелмей,ел кезіп, өмір көру, ділмар-шешен ақындармен кездесіп, олармен дидарласуарманын алға қояды.
Болаша
қ талант иесінің ізденуі басталады, Оңтүстік, Шығыс,ОрталықҚазақстан жерін ол түгел аралайды. Өз кезіндегі халық ақындарыныңбіразымен кездесіп тілдеседі. Өзіне дейінгі ақындардан өз атасы Күсептіңжырларын, Жанкісі жыраудыңөлеңдерін жақсы білген. Аға буын ақындардан Қабан,Жанақ, Түбек, Шөжеремен кездескен. Ал, өзіне тұстас Майлықожа, Майкөт, Қаңтарбай,Тезекбай, Бақтыбай, Қатаған сияқтылармен кездескен, кейбірімен айтысқан.                  
С
үйінбайдаң соңғыкезде табылған өлеңдерінің ішінде оныңөмір белестерін танытатын кейбір толғауларыкездеседі. Онда ақының ата-бабасы мен ағайындары:Аран, Күсеп, Жиенқұл, жақынтуыстары Жұмық, Оспан, Жаманшалар, әйелі Еңіліктіңұпан деген бәйіпшесі өлгенненкейін алған) есімдері мәлім болады.
Б
ұл сөзге қарағанда, Сүйенбай 1827 жылы емес, 1822 жылытуып, 1895 жылы қайтыс болған. Сүйенбайдың сүйегі Қарақыста

Общая информация

Номер материала: 457781

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «Маркетинг: теория и методика обучения в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Правовое обеспечение деятельности коммерческой организации и индивидуальных предпринимателей»
Курс профессиональной переподготовки «Управление персоналом и оформление трудовых отношений»
Курс «Правовое обеспечение деятельности коммерческой организации и индивидуальных предпринимателей»
Курс повышения квалификации «Методика написания учебной и научно-исследовательской работы в школе (доклад, реферат, эссе, статья) в процессе реализации метапредметных задач ФГОС ОО»
Курс повышения квалификации «Организация научно-исследовательской работы студентов в соответствии с требованиями ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Экскурсоведение: основы организации экскурсионной деятельности»
Курс повышения квалификации «Экономика и право: налоги и налогообложение»
Курс повышения квалификации «Основы менеджмента в туризме»
Курс повышения квалификации «Организация маркетинга в туризме»
Курс повышения квалификации «Психодинамический подход в консультировании»
Курс повышения квалификации «Актуальные вопросы банковской деятельности»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности специалиста оценщика-эксперта по оценке имущества»
Курс повышения квалификации «Финансовые инструменты»
Курс профессиональной переподготовки «Техническая диагностика и контроль технического состояния автотранспортных средств»
Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.