Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Другое / Конспекты / Сүзнең туры һәм күчерелмә мәгънәләре
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Другое

Сүзнең туры һәм күчерелмә мәгънәләре

библиотека
материалов



Сүзнең туры һәм күчерелмә мәгънәләре”


Дәрес конспекты


Сыйныф: 5

Тема: Сүзнең туры һәм күчерелмә мәгънәләре

Максатлар: 1) сүзнең туры һәм күчерелмә мәгънәләре турында мәгълүмат бирү;

2) аларны җөмләдә дөрес куллануны камилләштерү;

3) әниләргә карата сөю, хөрмәт хисләре тәрбияләү;

4) укучыларның сүзлек байлыгын арттыру.

Җиһазлау: дәреслек, экран, сурәтләр, таратып бирү өчен тестлар, карточкалар.

Дәреснең тибы: катнаш

Дәрес планы:

I. Кереш өлеш

- Исәнләшү

- Дәреснең темасы һәм максаты белән таныштыру

- Актуальләштерү

II. Яңа теманы аңлату

III. Алган белемнәрне ныгыту
IV. Йомгаклау, өй эше бирү.



ДӘРЕС БАРЫШЫ


I. Кереш өлеш

1. Исәнләшү, һава торышы турында сөйләшү.

2. Теманы, максатны хәбәр итү.


II. Яңа теманы аңлату

1. Тактада яңа сүзләр (аңлату, сүзлекләргә язып кую)

ПРЯМОЕ – ТУРЫ

КҮЧЕРЕЛМӘ – ПЕРЕНОСНОЕ

МӘГЪНӘ – ЗНАЧЕНИЕ

2. Экранда теманы аңлату

Татар телендә туры мәгънәле сүзләр аз. Алар сүзнең үз мәгънәсендә генә кулланыла һәм бер генә мәгънә белдерә: КЫЯР (яшелчә), ӨСТӘЛ (җиһаз), МОРФОЛОГИЯ (термин) һ.б. Бу туры мәгънә була.


АК КАР, АК БӘХЕТ, АК ӨМЕТ мисалларында ак сүзе, кар белән килгәндә, туры мәгънәгә ия була. Ә инде бәхет, өмет сүзләре белән килгәндә күчерелмә мәгънә ала. Мондый сүзләр күп мәгънәле сүзләр дип йөртелә.


3. Тема буенча биремнәр

1 нче бирем (карточкалар белән эш)

БИРЕЛГӘН СҮЗЛӘР НИНДИ МӘГЪНӘДӘ КУЛЛАНЫЛГАНЫН ӘЙТЕГЕЗ.

Кыз моңлы итеп җырлый. Язны котлый, талпынып җырлый сандугач. Малайның сумкасы бик авыр иде. Бабай бик авыр уйларга чумды. Көзге яңгыр тәрәзәне шакый. Тышта кемдер ишек шакый. Авырттымы әллә башлары, ник болытлар елый башлады? Бишектә иркәләнеп кенә бала елый.

2 нче бирем

БИРЕЛГӘН СҮЗТЕЗМӘЛӘРНЕ, ҖӨМЛӘЛӘРНЕ ИКЕ БАГАНАГА БҮЛЕП ЯЗЫГЫЗ:

ТУРЫ КҮЧЕРЕЛМӘ

Кояш көлә, кайнар аш, җил сызгыра, таллар елый, малай елый, сыерчык җырлый, ак бәхет,җылы сүз, татлы уй, хыял канаты, авыр сүз, татлы алма, җылы көн, кайнар кочак,кош канаты, авыр күнегү.

3 нче бирем (тактада эш)

БИРЕЛГӘН СҮЗЛӘРНЕ ТУРЫ ҺӘМ КҮЧЕРЕЛМӘ МӘГЪНӘДӘ КУЛЛАНЫП ҖӨМЛӘЛӘР ТӨЗЕГЕЗ

Итәк, ява, җырлый, канат


III. Алган белемнәрне ныгыту

1) тест өстендә эш

1. Татар телендә туры мәгънәле сүзләр

а) күп

б) аз

в) бер

2. Җырлый сүзе нинди мәгънәләрдә килә ала?

а) туры

б) туры һәм күчерелмә

в) күчерелмә

3. Кайсы юлда елмая сүзе туры мәгънәдә кулланылган?

а) бала елмая

б) чәчәкләр елмая

в) кояш елмая

4. Кайсы юл туры мәгънәле сүзләрдән генә тора?

а) китап, өстәл, тәрәзә

б) өстәл, баш, авыр

в) кайнар, өстәл, баш

5. Кайсы юл күчерелмә мәгънәле сүзләрдән тора?

а) елмая, җырлый, елый

б) елый, йоклый, малай

в) җырлый, кыз, суган

6. Итәк сүзе кайсы юлда күчерелмә мәгънәдә кулланылган?

а) Тау итәгендә җиләк күп.

б) Бик матур итәк кигәнсең.

в) Аның итәге матур тукымадан тегелгән.


2) текст өстендә эш

Текстны укыгыз. Күчерелмә мәгънәдәге сүзләрне табыгыз.

Дөньяда изге күңелле, якты уйлы кешеләр күп. Алар гомер буе яхшылык кылып яшиләр. Безнең әниләребез дә шундый затлардан. Алар безне бик яраталар. Кайнар кочакларына кысып сөяләр. Тәмле ашлар белән сыйлыйлар. Авырып китсәк, баш очыбызда йокысыз төннәр уздыралар. Әниләр безнең өчен шатланалар, кайгыралар. Уңышларыбыз аларны канатландыра. Кайчак без аларны борчуга салабыз. Ә әниләрнең уңганлыгын әйтеп торасы да юк. Һәрнәрсәне булдыра алар, чөнки алтын куллылар.

Бирем

1) Ни өчен әнинең куллары алтын?

Ә кешегә ни өчен ике кул кирәк?

Сез әниләрегез турында ниләр әйтер идегез?

(укучыларның җавапларын тыңлау)

2) Тактада кояш рәсеме, тик аның нурлары юк. Нурлар булсын өчен әниләргә карата күчерелмә мәгънәдә сүзтезмәләр язарга кирәк.

(җылы кочак, кайнар йөрәк, алтын кул, тәмле сүз, ак бәхет, нурлы караш)


IV. Өй эше бирү

Туры һәм күчерелмә мәгънәдәге сүзләр кулланып кечкенә хикәя төзергә.

V. Йомгаклау

Без бүген дәрестә нәрсәләр белдек?

Нинди сүзләр туры мәгънәле була? Мисаллар

Нинди сүзләр күчерелмә мәгънәле дип атала? Мисаллар


VI. Билгеләр кую


VII. Йомгаклау




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 22.11.2016
Раздел Другое
Подраздел Конспекты
Просмотров117
Номер материала ДБ-381013
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх