634428
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 5 480 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1 400 руб.
Московские документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 60%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО до 28 февраля!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности №038767 выдана ООО "Столичный учебный центр", г.Москва)

Инфоурок / Другое / Научные работы / ТАТАР ЭТНИК КҮЗАЛЛАВЫНДА “ЯХШЫЛЫК - ЯВЫЗЛЫК” КОНЦЕПТУАЛЬ ОППОЗИЦИЯСЕ.

ТАТАР ЭТНИК КҮЗАЛЛАВЫНДА “ЯХШЫЛЫК - ЯВЫЗЛЫК” КОНЦЕПТУАЛЬ ОППОЗИЦИЯСЕ.


Напоминаем, что в соответствии с профстандартом педагога (утверждён Приказом Минтруда России), если у Вас нет соответствующего преподаваемому предмету образования, то Вам необходимо пройти профессиональную переподготовку по профилю педагогической деятельности. Сделать это Вы можете дистанционно на сайте проекта "Инфоурок" и получить диплом с присвоением квалификации уже через 2 месяца!

Только сейчас действует СКИДКА 50% для всех педагогов на все 184 курса профессиональной переподготовки! Доступна рассрочка с первым взносом всего 10%, при этом цена курса не увеличивается из-за использования рассрочки!

ВЫБРАТЬ КУРС И ПОДАТЬ ЗАЯВКУ
библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Татар этник күзаллавында “яхшылык -

явызлык” концептуаль оппозициясе.


Соңгы елларда дөньяга карашыбызбераз киңәеп, тирәнәеп киткәндәй булды. Әйтерсең лә озак вакытлар буена каплап, томалап торган элпә ниндидер могҗиза тәэсире белән кубып төште дә, күзебезне киң итеп ачып җибәрдек һәм җиһанның үз төсен – чын йөзен күрә башладык, тормыш дигәннең серләрен, хикмәтләрен тирәнрәк төшенү мөмкинлеге туды.

Димәк, концепт - ул мәдәниятнең бер өлеше һәм ул кешенең эчке дөньясында яши һәм һәрвакытта үсеш процессында була. Концепт – мантыйкта һәм фәлсәфәдә актив кулланыла (лат.сүзе conceptus – күзаллау, җыелыш мәгънәсендә). К.- ул диахроник булмаган авазлар процессы түгел, ә мәгънәләрнең синхрон рәвештә килүе, аның барлыкка килүе өчен, кимндә ике сөйләшүче кеше кирәк - сөйләүче һәм тыңлаучы, сораучы һәм җавап бирүче, ул исә, аңлаешлы һәм сине ишетер өчен мөһим аспект булып тора. К - “тотып алу, эләктереп” алу төшенчәсе, ул аңлаучының аерылгысыз өлеше, яисә рухи дөньяның үстерелүе (аң), ул талантлы кешеләрнең төрлечә аны җиткерүендә, яисә мәгънәләрне җыеп белдерү - универсалияләр дип исәпләнә.

XIV гасырдан алып, онтологик карашлар, концепт идеясы юкка чыга башлый һәм төшенчә үзе тулысынча К. сүзен алыштыра.

XX гасыр К. - белән кызыксынучы фәлсәфә персоналистлар арасыннан (М.М. Бахтин, В.С. Библер) К. терминын постмодернизм алдынгыларның берсе Ж.Делез алга сөрә. Концепт тел белемендә төрле чаралар ярдәмендә чагылыш таба (тел репрезентациясе, телнең ассоциатив ягы, тел объкты буларак концепт).

Тел белемендә концептның репрезентациясе:

  • Әзер лексема һәм фразатезмәләр;

  • ирекле сүзтезмәләр;

  • синтаксик концептлар;

  • мәкаль, әйтем, канатлы сүзләр;

  • ассоциатив сүзләр;

  • текст һәм аның төрле вариантлары.

Димәк, тел чаралары К.ның яшәве өчен түгел, ә концепт турында мәгълүмат бирү өчен кирәк.

Концепт (лат. сonceptus - төшенчә, яралу) - “мәдәниятнең кеше күңеленә үтеп керүенә һәм кешенең мәдәнияткә якынаюына хезмәт итә торган кеше аңындагы мәдәни катлам. Әдәби К.ның түбәндәге сыйфатларны аерып күрсәтәләр. Беренчедән, ул әдәби әсәрдән читтә яткан геополитик, тарихи, этнопсихологик һ.б. яссылыкларга алып чыгу көченә ия булган образ, символ яки мотив булып тора. Икенчедән К. текстның төрлечә аңлану мөмкинлеген тәэмин итә. Өченчедән, әдәби мәгънә һәм сүз мәгънәсе арасында аерма тудыра. Дүртенчедән, бер - берсенә капма - каршы мәгънәләр, үз - үзенә каршы килү хасил итә. К. төшенчәсенең асылы аны символ, константа, сүз, билге, мотив белән янәшә куеп тикшергәндә ачыграк аңлашыла. Тел белемендә шушы камилеккә ирешүнең концептларның роле аеруча зур. Концепт кешенең эчке дөньясында яши һәм һәрвакытта үсеш процессын тәшкил итә.

Тел белемендә концептларны дөрес, урынлы, файдалы куллану нәтиҗәсендә концептлар дөньясы, үз закончалыклары формалаша. Бик кечкенә берәмлек булса да, К. зур нәтиҗәлелек, тәэсир кеченә ия. Ул “кайчак - гади билге, кайчак - символ, киная ролендә килә”. Мәсәлән: Мөхәммәдъярның “Норы содур” әсәрендә яхшылык һәм явызлык төшенчәләрнең асылын ачып бирә торган концептларны күрсәтеп үттек. “яхшылык” концептын - сәхавәт, хәя, сабырлык, вафа, гафу кылу сүзләре белән ачып бирә. Әмма еллар узуга карамастан, әдипләребезнең карашы һәм шушы концептларга карата фикерләре үзгәрми, чөнки “яхшылык һәм явызлык” сүзләренең мәгънәсен ачып бирүгә карамастан, аларның турыдан-туры вазифасын һәм мәгънәсе үзгәрмәгән. Әхмәд Яссәвинең “хикмәтләре” исә, гомумән суфыйчыл характерда. Әдип суфыйчыл карашлары ярдәмендә, ак белән кара арасындагы көрәштә һичшиксез яхшылыкның җиңәчәген ассызыклый. Аяз Гыйляҗев, мәсәлән шушы концептларны мәкальләр аша җиткерергә тырыша: “яхшы сүзгә яман казык”, “явыздан нинди сүз чыкса да - ялгыш” һ.б. Шушы концептларның бирелеше аша әдипләр тормышны сүрәтли, милләт яшәешенең төрле якларын сүз белән билгели, аңа мәгънә сала. Тәлгат Галиуллинның роман-трилогиясендә автор мәкальләр ярдәмендә һәм аларда кулланылган “яхшылык - явызлык” концептлары аша геройларның көрәшүен һәм ахырда кем җиңәячәген , укучы инде сиземли. Равил Фәйзуллиның “Нюанслар иле” бездә кыскалыкның иң югары ноктасын һәм аңлауның ни дәрәҗәдә аңлаешлы булуын ачып сала. “Елан яман! Күрсәтмәсен!”, “Яхшылык эшлә дә, яманлык көт” һ.б.

Шунысы мөһим: тел белемендә концептларны куллану бик мәгънәле, үтемле нәтиҗәләргә китерә. Алар укучыда эстетик ләззәт хисләре уяталар, эстетик ләззәт аркылы укучының аңына, йөрәгенә тәэсир итәләр.

Әдәбият.

  1. Әдәбият белеме: терминнар һәм төшенчәләр сүзлеге. - Казан: Мәгариф, 2007. - 231б.

  2. Әдәбият белеме сүзлеге. - Казан: Татар.кит.нәшр., 1958. – 230б.

  3. Аскольдов С.А. Концепт и слово // Русская словесность. Антология. -М., 1997.

  4. Попова З.Д., Стернин И.А. Понятие « концепт » в лингвистических исследованиях. / З.Д. Попова., И.А. Стернин. - Воронеж, 1999.

  5. Хатипов Ф. Мөлкәтебезне барлаганда: Иҗат портретлары, тәнкыйди -теоретик мәкаләләр. - Казан: Татар.кит.нәшр., 2003. -272б.



4


Общая информация

Номер материала: ДБ-201309



Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 60% скидки (только до конца зимы) при обучении на курсах профессиональной переподготовки (124 курса на выбор).

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG

Только до конца зимы! Скидка 60% для педагогов на ДИПЛОМЫ от Столичного учебного центра!

Курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации от 1 400 руб.
Для выбора курса воспользуйтесь удобным поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВЫ).

Московские документы для аттестации: KURSY.ORG


Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «Маркетинг: теория и методика обучения в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Интеллектуальная собственность: авторское право, патенты, товарные знаки, бренды»
Курс повышения квалификации «Основы управления проектами в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Введение в сетевые технологии»
Курс повышения квалификации «История и философия науки в условиях реализации ФГОС ВО»
Курс повышения квалификации «Основы построения коммуникаций в организации»
Курс повышения квалификации «Разработка бизнес-плана и анализ инвестиционных проектов»
Курс профессиональной переподготовки «Управление ресурсами информационных технологий»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности специалиста оценщика-эксперта по оценке имущества»
Курс профессиональной переподготовки «Политология: взаимодействие с органами государственной власти и управления, негосударственными и международными организациями»
Курс профессиональной переподготовки «Техническая диагностика и контроль технического состояния автотранспортных средств»
Курс повышения квалификации «Международные валютно-кредитные отношения»
Курс профессиональной переподготовки «Теория и методика музейного дела и Охраны исторических памятников»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и управление процессом по предоставлению услуг по кредитному брокериджу»
Курс профессиональной переподготовки «Стандартизация и метрология»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.