895587
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 5.520 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.200 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ ДО 70%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокДругоеДругие методич. материалыТатар халкының сәламләшү, хушлашу формалары

Татар халкының сәламләшү, хушлашу формалары

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Тезислар

Татар халкының сәламләшү, хушлашу формалары

Чистай шәһәре МББУ “5 нче урта гомуми белем мәктәбе”нең 8 Гсыйныфы укучысы Гиниятуллина Диана Эдуардовна (рус төркеме)

Фәнни җитәкчесе: татар теле һәм әдәбияты укытучысы Абдрахманова А.Г.


Бер милләтне милләт итүче факторларның берсе тел булса, икенчесе, һичшиксез, гореф-гадәтләр. Теге яки бу халыкның үткәне дә, бүгенгесе дә милли традицияләрдә ачык чагыла. Татар халкының борынгы гореф-гадәтләре бик күп. Шулар арасында – сәламләшү, хушлашу формалары да. Кешеләр бер-берсе белән төрлечә исәнләшәләр һәм хушлашалар. Мәсәлән, “исәнмесез”, “әссәламәгаләйкүм”, “сәлам”, “хәерле көн”, “сау булыгыз” һ.б. Исәнләшү, саубуллашуның тагын нинди формалары бар икән? Алар ничек барлыкка килгән? Аларны куллану тәртибе ниндирәк? Бүгенгесе көндә бу тема актуаль, чөнки җәмгыятьтә әхлак тәрбиясе югары дәрәҗәдә түгел, бигрәк яшьләр һәм балалар арасында. Эшемнең максаты: татар халкының исәнләшү, хушлашу формаларын өйрәнү һәм тикшерү.

Максатны үтәр өчен алдыма түбәндәге бурычлар куйдым:

  • шушы тема буенча материал табу, аны өйрәнү;

  • татар галимнәренең хезмәтләрен уку;

  • татар халкының гореф-гадәтләре, этикеты белән тирәнрәк танышу.

Эшемдә чагыштыру, анализ, синтез кебек алымнар кулландым.

Татар халкының педагогик культурасын үстерүгә Ш. Мәрҗани, К. Насыйри, Х. Ямашев, Г. Сәйфетдинов, Г. Ибраһимов, Н. Исәнбәт күп көч куйганнар. Алар халыкка аң-белем бирүдә, тәрбияләүдә аеруча зур эшләр башкарганнар.

Каюм Насыйри – XIX йөз татар мәгърифәтчеләре арасында иң алдынгысы һәм эшлеклесе. “Китаб-әт-тәрбия” хезмәтендә галим әдәп-әхлак турында йөз унөч үгет-нәсыйхәт туплый. 106-107 нче тәрбияләрдә исәнләшү турында да яза. Ул: “Сәлам бирсәң, ишеттереп бир, сәлам алсаң, ишеттереп ал. Ягъни сәламне ишеттереп бирмәсәң, гүяки син сәлам бирмәдең, әгәр ишеттереп алмасаң, шулай ук сәламне алмаган кебек буладыр”, - дип әйтә. Әгәр бер кеше дә булмаган бер өйгә барып керсәң дә, сәлам бирү тиеш. Мәгърифәтче, педагог, язучы Ризаэддин Фәхреддин дә тәрбия эшенә күп игътибар бирә. Балаларга үгет-нәсыйхәтләрендә ул болай яза: “Мөселманнар бер-берләре белән очрашканда “Әс Сәламү Галәйкүм” дип сәламләшерләр. Сәламнән соң мөселманнар бер-берләрен кулдан кысарлар. Сәлам биргән кешегә “вә галәйкүм сәлам” дип җавап кайтару фарыз”. Язучы, педагог, галим Нәкый Исәнбәт төзегән “Татар теленең фразеологик сүзлеге”ндә сәламләшү, исәнләшү формалары белән фразеологик берәмлекләр бирелгән. Мәшһүр галим-ономаст Г. Саттаров-Мулилленең “Татар исемнәре ни сөйли?” дип аталган китабында нигезендә сәлам сүзе булган ир-ат исемнәре бар. Алар күп түгел, матур яңгырашлы һәм мәгънәле.

Эшемне башкаргач, мин шундый нәтиҗәләргә килдем:

1) Татар теле – бай тел, татар халкында сәламләшү-хушлашу формалары күп төрле. Алар халкыбызның матур, әдәпле-итәгатьле сүзләредер. Бу сүзләрне югалтмаска, тормышыбызда һәрвакыт кулланырга кирәк. Ләкин мөселманнар арасында “әссәламүгаләйкүм” дип сәламләшүнең мәгънәсе зуррак.

2) Исәнләшү, саубуллашуның үз тәртибе һәм кагыйдәләре бар, аларны һәрвакыт истә тотарга һәм дөрес үтәргә тырышырга кирәк. Сәламләшү, хушлашу сүзләрен куллану кешегә әдәпле, игътибарлы, ихтирамлы булырга ярдәм итә.

3) Сәламләшү, хушлашуны белдерә торган сүзләрнең күпчелеге - гарәп һәм төрки сүзләр.

4) Әдәп, әхлак темасы буенча бик күп татар галимнәре эшләгәннәр.

5) Сәлам бирү, хушлашу сүзләре татар халык иҗатында зур чагылыш тапкан: мәкаль-әйтемнәрдә, изге теләкләр һәм җавапларда, такмак-такмазаларда. Шул сүзләрне кертеп шагыйрьләр, язучылар күп санлы әсәрләрен иҗат иткәннәр: әкиятләр, хикәяләр, шигырьләр, композиторлар көй язып, җыр чыгарганнар. Исәнләшү, хушлашуның төрле формаларын куллану – телебезне баета, сөйләмебезне матурайта.

Общая информация

Номер материала: ДВ-324619

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «Основы религиозных культур и светской этики: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Методика написания учебной и научно-исследовательской работы в школе (доклад, реферат, эссе, статья) в процессе реализации метапредметных задач ФГОС ОО»
Курс повышения квалификации «Организация научно-исследовательской работы студентов в соответствии с требованиями ФГОС»
Курс повышения квалификации «Введение в сетевые технологии»
Курс повышения квалификации «Специфика преподавания конституционного права с учетом реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «История и философия науки в условиях реализации ФГОС ВО»
Курс повышения квалификации «Этика делового общения»
Курс повышения квалификации «Источники финансов»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности секретаря руководителя со знанием английского языка»
Курс профессиональной переподготовки «Организация технической поддержки клиентов при установке и эксплуатации информационно-коммуникационных систем»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности по водоотведению и очистке сточных вод»
Курс профессиональной переподготовки «Эксплуатация и обслуживание общего имущества многоквартирного дома»
Курс профессиональной переподготовки «Техническая диагностика и контроль технического состояния автотранспортных средств»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и управление службой рекламы и PR»
Курс профессиональной переподготовки «Осуществление и координация продаж»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.