Для всех учителей из 37 347 образовательных учреждений по всей стране

Скидка до 75% на все 778 курсов

Выбрать курс
Получите деньги за публикацию своих
разработок в библиотеке «Инфоурок»
Добавить авторскую разработку
и получить бесплатное свидетельство о размещении материала на сайте infourok.ru
Инфоурок Другое Рабочие программыТатар теле һәм әдәбиятыннан эш программасы

Татар теле һәм әдәбиятыннан эш программасы

библиотека
материалов

МБГББУ МБГББУ

ТР Буа муниципаль районы “ТР Буа муниципаль районы АТУГБМ”нең уку-укыту АТУГБМ” е директоры:

эшләре буенча директор ____________(Ф.В.Җаббаров)

урынбасары: “___”___________2017 нче ел

___________(Г.М.Таҗиева)

___”_________2017 нче ел











Муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесе

Татарстан Республикасы Буа муниципаль районы Адав-Толым-

бай урта гомуми белем мәктәбе”нең I квалификацион категория-

ле татар теле һәм әдәбияты укытучысы Кутдусова Венера Хәбир

кызының 7 нче сыйныф өчен татар теленнән эш программасы

(татар төркеме)









Педагогик киңәшмә

утырышында каралды

Беркетмә № _______

__ “ _____ 2017 нче ел





2017-2018 нче уку елы

КЕРЕШ

Һәр уку предметының эчтәлеге укытучы төзегән эш программасында чагылыш таба.

Эш программасы –“педагог тарафыннан конкрет белем бирү оешмасы һәм билгеле бер сыйныф (төркем) өчен үрнәк программа нигезендә төзелгән, эчтәлегендә, темаларны өйрәнү эзлеклегендә, сәгатьләр санында, уку-укытуны оештыру формаларын куллануда һ.б. үзгәрешләрне һәм өстәмәләрне үз эченә алган уку программасы ул” 1, икенче төрле әйткәндә, ул укытучының белем бирү эшчәнлеген оештыру системасын характерлый торган норматив-идарә итү документ.

Ул түбәндәге өлешләрдән тора: аңлатма язуы, уку предметының эчтәлеге, программаның бүлек һәм темаларны үз эченә алган календарь-тематик план, белем бирүнең планлаштырылган нәтиҗәләре, әлеге нәтиҗәләргә ирешүне бәяләү юллары һәм формалары. Гомуми белем бирүнең төрле баскычларында уку-укыту процессы әлеге программадан башка нәтиҗәле итеп оештырыла алмый.

Программаларны эшләү гомуми белем бирү оешмаларының уку-укыту, методик һәм норматив эшчәнлекнең аерылгысыз бер өлеше булып санала. Шул ук вакытта “Россия Федерациясендә Мәгариф турында”гы 273нче номерлы Федераль законы уку предметы, курсы, дисциплинасының (модуленең) эш программасы дигән төшенчәне үз эченә алса да, биредә әлеге төр программага куела торган таләпләр билгеләнми, шул сәбәпле укытучы эш программасын төзегән вакытта төрле характердагы сораулар белән очрашырга мөмкин.

Әлеге методик тәкъдимнәрдә әдәбият предметы буенча эш программасының моделен төзү буенча киңәшләр бирелә, эш программасының структурасы, төп өлешләре, аны төзү юнәлешләре билгеләнә.

Аерым уку предметы буенча төзелгән үрнәк программалар эш программасын төзүдә нигез булып тора, шуңа күрә аның билгеле параметрлары эш программасының структурын, өлешләрен төзүдә хезмәт итә.

Эш программасын төзегәндә аның максатларын, бурычларын һәм фукцияләрен истә тоту зарур.

Эш программасының төп максаты –уку-укытуның билгеле бер баскычында төп белем бирү программасын, планда каралган сәгатьләр санына туры килгән аерым уку предметы буенча үрнәк программаның эчтәлеген, дәрестән тыш эшләр планын, өстәмә белем бирү сәгатьләрен гамәлгә ашыру.

Эш программасының түбәндәгеләр тәшкил итә:

гомуми белем бирү оешмасының белем бирү эшчәнлегенең максатлары, бурычлары һәм укучыларның үзенчәлекләрен исәпкә алып аерым уку предметының эчтәлеген, күләмен, уку материалын өйрәнү тәртибен билгеләү;

уку еллары һәм белем алу баскычлары эчтәлегенең дәвамчанлыгын тәэмин итү;

төп гомуми белем бирү оешмасының билгеле бер шартларын, уку ихтыяҗларын һәм укучыларның үсеш үзенчәлекләрен исәпкә алып, педагогик эшчәнлекнең индивидуальлеген чагылдыру.

Эш программасының төп функцияләре:

норматив (эш программасы тулы күләмдә эшләнергә тиеш);

билгеле бер максатка ирешүне күздә тоту (эш программасы теге яки бу белем бирү өлкәсендә нәтиҗәгә ирешү өчен уку кыйммәтләрен һәм максатларын билгели);

  • эчтәлекле (эш программасы укучылар тарафыннан үзләштерергә һәм танып-белергә тиеш булган уку элементларының эчтәлеген, шулай ук аларның авырлык дәрәҗәсен билгеләүне күздә тота);

процессуаль (эш программасы эчтәлек элементларын үзләштерүнең логик эзлеклелеген, уку-укытуны оештыру формаларын, методларын, чараларын һәм шартларын, шулай ук уку-укыту процессының әлеге предмет буенча дәвамчанлыгын билгели);

бәя бирүче (эш программасы эчтәлек элементларын үзләштерүнең дәрәҗәсен, контрольгә алынучы объектны, контроль төрләрен һәм укучыларны бәяләү критерийларын ачыклый).

Аерым уку предметы буенча эш программасы РФ Мәгариф һәм фән министрлыгының 2015 елның декабрендә чыккан 1577 номерлы боерыгы буенча эш түбәндәге өлешләрдән торырга тиеш:

1)аерым уку предметын үзләштерүнең планлаштырылган нәтиҗәләре;

2)дәресләрне оештыру формаларын, укучыларның төп эшчәнлек төрләрен күрсәткән аерым уку предметының эчтәлеге;

3)һәр теманы үзләштерүгә бүлеп бирелгән сәгатьләрне күрсәткән календарь-тематик план.

Аерым уку предметы буенча эш программасын килештерү һәм раслауның тәртибе гомуми белем бирү оешмасының локаль норматив актлары белән билгеләнә.

РУС ТЕЛЕНДӘ ТӨП ГОМУМИ БЕЛЕМ БИРҮ МӘКТӘПЛӘРЕ (VIIСЫЙНЫФ)

ӨЧЕН ТАТАР ТЕЛЕННӘН ЭШ ПРОГРАММАСЫ

(Татар теле: рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен дәреслек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен)

7нче с-ф./ Р.К.Сәгъдиева, Г.Ф.Харисова, Л.К.Сабирҗанова, М.Ә.Нуриева.–Казан: “Мәгариф-Вакыт” нәшр., 2015. –215 б. Дәреслеге буенча)

Төзүче-авторлары:

1. Ханнанова Миләүшә Хатип кызы, Казан шәһәре Идел буе районы «35 нче лицей –«Галактика» укыту-белем бирү үзәге» муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесенең татар теле һәм татар әдәбияты укытучысы

2. Гыйлаҗева Гөлнара Фаил кызы, Казан шәһәре Идел буе районы «35 нче лицей –«Галактика» укыту-белем бирү үзәге» муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесенең татар теле һәм татар әдәбияты укытучысы

Аңлатма язуы

7 нче сыйныфлар өчен татар теленнән эш программасы түбәндәге хокукый-норматив документларга нигезләнеп төзелде:

1. Россия Федерациясенең “Мәгариф турында” Законы (No273 29.12.2012)

2. Татарстан Республикасының “Мәгариф турында” Законы (ТРЗ-No 68 22.07.2013)

3. Россия Федерациясенең “Россия Федерациясе халыклары телләре турында” (ФЗ-No126 24.07.1998).

4. “Татарстан Республикасы дәүләт телләре һәм Татарстан Республикасында башка телләр турында” Законы (No 1560 -XII 08.07.1992)

5. Төп гомуми белем бирүнең Федераль дәүләт белем бирү стандарты (РФ Мәгариф министрлыгында 1897 нче номерлы боерыгы белән кертелгән 17.12.2010)

6. Татарстан Республикасында 2012-2020 нче елларда Фән һәм мәгариф үсеше турында дәүләт программасы

7. Муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесенең төп гомуми белем бирүнең төп уку-укыту программасы (ФДББС таләпләренә нигезләнгән).

8. Муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесенең 2017-2018 нче уку елына календарь уку графигы.

9. Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан тәкъдим ителгән “Рус мәктәпләрендә укучы татар балаларына татар теле: үрнәк гомуми программа” (V-IХ сыйныфлар, төзүчеләр: Ф.Ф.Харисов, Ч.М.Харисова, Г.Р.Шакирова –Казан, 2013.

10. Рус телендә урта (тулы) гомуми белем бирү мәктәпләре өчен татар теле һәм әдәбиятыннан үрнәк программалар: 1-11 нче с-флар/ [басма өчен Ч.М.Харисава, К.С.Фәтхуллова, З.Н.Хәбибуллин җаваплы]. –Казан : Татар. кит. нәшр., 2011. –239б.

11. Рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен татар теленнән программа (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 5-9 нчы сыйныфлар / Р.К.Сәгъдиева, Р.М.Гарәпшина, Г.И.Хәйруллина. –Казан: “Мәгариф-Вакыт” нәшр., 2015. –35 б.

12. Дәреслек: Татар теле: рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен дәреслек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен) 7 нче с-ф. /Р.К.Сәгъдиева, Г.Ф.Харисова, Л.К.Сабирҗанова, М.Ә.Нуриева.-Казан: “Мәгариф-Вакыт” нәшр., 2015. –215 б.

Максат:

Федераль дәүләт стандарты таләпләрен тормышка ашыру белән бергә рус мәктәбендә татар теленә өйрәткәндә укучыларда лингвистик (тел), коммуникатив (аралашу), милли мәдәният өлкәсенә караган культурологик (мәдәниятлелек) компетенцияләр булдыру.

Бурычлар:

укучыларда ватанпәрвәрлек хисләре, туган телгә сакчыл караш тәрбияләү;

укучыларның сөйләм эшчәнлеген һәм фикерләү сәләтен, төрле шартларда әдәби телдә дөрес аралаша белү күнекмәләрен үстерү;

татар теле гыйлеме, аның төзелеше, кулланылыш өлкәсе, төп нормалары, сөйләм этикеты, стилистик чаралары белән танышу, сүз байлыгын арттыру;

тел фактларын анализлый, тел күренешләрен күрә, таба белү сәләтен, тәкъдим ителгән мәгълүматтан мөһимен сайлап ала белү осталыгын үстерү;

үзләштерелгән белемне һәм осталыкны тормышта максатчан кулланырга өйрәтү;

дәреслек, өстәмә һәм белешмә әдәбият белән эш итү, уку, язу күнекмәләрен камилләштерү;

үз милләтеңә, телеңә хөрмәт белән карау, шулай ук татар теле аша башка милләт вәкилләренә, аларның рухи мирасына мәхәббәт хисе тәрбияләү.

Предметка гомуми характеристика 7нче сыйныф укучыларының белем, осталык һәм күнекмәләренә төп таләпләр

Морфология:

1. Сүз төркемнәреннән фигыльне, бәйләгеч һәм модаль сүз төркемнәрен, хәбәрлек сүзләрне лексик-грамматик мәгънәләре, морфологик һәм синтаксик билгеләре буенча аера һәм аларны таный белү. Морфологик анализ ясый белү.

2. Өйрәнелгән сүз төркемнәре белән җөмләләр һәм текстлар төзү. Сүз төркемнәренең төрле ысуллар белән ясалышын белү.

Сөйләм эшчәнлеге:

1. Укучыларның, үз тәҗрибәләреннән чыгып, диалогик һәм монологик сөйләм оештыра белү.

2. Бирелгән план буенча сочинение язу.

3. Әдәби геройларны сурәтләп бирү.

4. Каралган спектакль буенча хикәя төзү (телдән яки язмача).

5. Программа буенча укылган китапның эчтәлеген сөйләү яки язу, үз фикереңне белдерү.

6. Эш кәгазьләреннән белдерү, бәйрәм белән котлау тексты язу.

7. Татарчадан русчага яки русчадан татарчага тәрҗемә итү күнегүләре эшләү.

Укыту планында предметның тоткан урыны

Мәктәпнең укыту планы нигезендә 7 нче сыйныфларда татар теле дәресләрен укытуга атнага 3 сәгать бирелә, ел дәвамында 105 дәрес тәшкил итә, эш программасында да уку елы дәвамында 105 дәрес үткәрү планлаштырыла.

Мәктәп компонентындагы сәгатьләр бүленеше* (һәр мәктәпнең укыту планы буенча)


Предметны үзләштерүнең шәхескә кагылышлы, метапредмет, предмет нәтиҗәләре

Икенче буын стандартлары ның нигезен яңа төр мөнәсәбәтләр тәшкил итә:

бүген укучының билгеле бер белем дәрәҗәсенә ия булуын дәүләт кенә түгел, ә бәлки укучы, аның әти-әнисе дә дәүләттән билгеле бер күләмдә сыйфатлы белем бирүен таләп итү хокукына ия.

Икенче буын стандартлары шәхес үсешен тәэмин итү, укытуга үз эшеңне төптән белеп якын килү бурычын куя. Башкача әйткәндә, мәгариф системасы баланы белемле итү хакында гына түгел, аңа күнекмәләр бирү, аны эшкә өйрәтү турында да кайгырта.

Нәтиҗәләргә таләпләр –гомуми белем программаларының барлык төрләренең состав өлеше. Алар шәхескә кагылышлы, метапредмет (эшчәнлекнең гомумиләштерелгән ысуллары) һәм предмет буенча (фәнне өйрәнү) нәтиҗәләрне үз эченә ала.

Укытуның көтелгән нәтиҗәләре:

Шәхескә кагылышлы нәтиҗәләр:

татар теленең байлыгын, матурлыгын тоярга өйрәнү, аның чисталыгын саклауга ихтыяҗ булу; туган телне өйрәнүнең әһәмиятен аңлау;

белем ала белү, тел белеме өлкәсендә белемнәрне мөстәкыйль рәвештә үзләштерү, фәнни-тикшеренү эшчәнлеген оештыра белү;

үзең алган белем күнекмәләрне тормышның төрле шартларында куллана белергә өйрәнү, тормышта үз урыныңны күзаллый башлау;-әхлак нормаларын, җәмгыятьтә яшәү кагыйдәләрен үзләштерү;

үзеңне тыңлаучы күзлегеннән анализлый белү, сөйләмне камилләштерергә омтылу;

үзбәягә сәләтле булу;

үз текстларыңны язуга кызыксыну булу.

Метапредмет нәтиҗәләре:

Танып-белү универсаль уку гамәлләре (ТБУУГ):

танып-белү мәсьәләсен мөстәкыйль ачыклау һәм шунан чыгып максатлар кую;

язма һәм телдән тексттагы мәгълүматны аңлый белү (мөстәкыйль рәвештә текстның темасын, күтәрелгән проблеманы ача белү);

уку мәсьәләсен чишүдә логик фикерләү;

төп билгеләрне аерып алу нигезендә кагыйдә формалаштыру;

төрле мәгълүмат чаралары белән эшли, кирәкле мөстәкыйль рәвештә мәгълүматны таба, анализлый һәм үз эшчәнлегендә куллана белү;

тел берәмлекләрен сөйләм эшчәнлегендә дөрес һәм урынлы файдалана белү, язма сөйләм процессында орфография һәм пунктуация кагыйдәләрен үтәү;

билгеле бер темага караган материалны сайлау һәм системалаштыру алымнарын үзләштерү;

тексттан фактик мәгълүматны аерып ала белү;

телләр арасындагы уртак проблемаларны, уртак кагыйдәләрне, аермалы якларны күрергә өйрәнү;

сүзлекләр, сүзлекчәләр, белешмә материаллардан файдалана белү;

телне әдәбият, тарих, җәмгыять белеме, экология предметлары белән бәйләп, дөнья, яшәү, табигать, кешелек җәмгыяте турында күзаллау формалаштыру;

үзеңнең белем системасында ориентлаша белү.

Коммуникатив универсаль уку гамәлләре (КУУГ):

сыйныфташлары һәм укытучы белән уку эшчәнлеген оештыруда хезмәттәшлек итү;

тыңлый белү, диалогта һәм коллектив фикер алышуда катнашу;

төрле фикерләрне исәпкә алып эш итү; үз фикерен тормыштагы мисаллар ярдәмендә дәлилли белү;

төрле җавапларны тыңлау, чагыштыру, нәтиҗә ясау;

үз фикереңне язмача һәм телдән тулы һәм төгәл итеп җиткерә белү;

күмәк эш вакытында уртак фикергә килү;

мәгълүмат туплауда үзара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү;

укылган текстлар буенча сораулар бирә алу;

парларда, төркемдә эшли белү;

башкаларны тыңлый, киңәш бирә белү;

сыйныфташлары каршында төрле темаларга чыгыш ясый белү.

Регулятив универсаль уку гамәлләре (РУУГ):

мөстәкыйль рәвештә дәреснең проблемасын (тема) һәм максатларын формалаштыру;

проблеманы аңлый белү, гипотеза чыгару, үз фикереңне раслау өчен дәлилләр таба белү, телдән (диалогик, монологик) һәм язма сөйләмдә сәбәп-нәтиҗә бәйләнешен аерып алу, нәтиҗәләрне формалаштыру;

максатка ирешү юлларын билгеләү;

укытучы белән бергәләп яки мөстәкыйль рәвештә үз эшеңне, иптәшләренең җавапларын бәяләү;

кагыйдә, күрсәтмәләрдән чыгып эшне оештыру;

үз эшчәнлегеңне контрольгә алу, үзконтроль; эшләнгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү;

биремнәрне үтәүнең дөреслеген бәяләү.

Предмет буенча нәтиҗәләр:

1-5 нче сыйныфларда өйрәнгән фонетик, сүз ясалышы һәм лексик закончалыкларны кабатлау;

6 нчы сыйныфта өйрәнгән исем, сыйфат, сан, рәвеш, алмашлык һәм затланышлы фигыльләрне хәтердә яңарту, аларга хас закончалыкларны тирәнәйтү;

затланышсыз фигыльләр, аваз ияртемнәре, хәбәрлек сүзләр, бәйләгеч һәм модаль сүз төркемнәрен өйрәнү,

укылган текстның эчтәлеген аңлау, үз мөнәсәбәтләрен белдерү, укылган текстка бәйле рәвештә телдән һәм язмача фикер белдерү, тәкъдим ителгән темага телдән һәм язмача бәйләнешле текст төзү,-татарчадан русчага һәм русчадан татарчага тәрҗемә итә белү.

Укучы 7 нче сыйныфны тәмамлаганда сөйләм эшчәнлеге төрләре буенча түбәндәге белем-күнекмәләргә ия булырга тиеш.

затланышсыз фигыльләр һәм аларга морфологик анализ ясый белергә, аларны аера белергә, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белергә;

аваз ияртемнәре һәм аларга морфологик анализ ясый белергә, аларны аера белергә, язма һәм телдән сөйләм дә куллана белергә;

хәбәрлек сүзләр һәм аларга морфологик анализ ясый белергә, аларны аера белергә, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белергә;

бәйлек һәм бәйлек сүзләрне белергә, аларга морфологик анализ ясый белергә, аларны аера белергә, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белергә;

теркәгеч һәм теркәгеч сүзләр һәм аларга морфологик анализ ясый белергә, аларны аера белергә, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белергә;

кисәкчәләр һәм аларга морфологик анализ ясый белергә, аларны аера белергә, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белергә;

ымлыклар һәм аларга морфологик анализ ясый белергә, аларны аера белергә, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белергә; модаль сүзләр һәм аларга морфологик анализ ясый белергә, аларны аера белергә, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белергә;

бирелгән темаларга, тормыштан алган фикер-карашларга, хис-кичерешләргә нигезләнеп, бәйләнешле сөйләм төзи белергә;

проект эшләрен башкара белергә;

укыган текстның эчтәлеген сөйли алырга, телдән монолог, диалог төзи белергә;

эш кәгазьләрен язарга белергә.

Предметның эчтәлеге(105 сәгать)

1.6 нчы сыйныфта үткәннәрне кабатлау (7 сәгать)

Фонетика. Сингармонизм законы. Сүз төркемнәре. Исем, сан, алмашлык, рәвеш, затланышлы фигыльләр, сыйфат сүз төркемнәрен кабатлау.

2.Сүз төркемнәре

2.1.Фигыль (37 сәгать)

Фигыль турында төшенчә. Фигыльләрнең ясалышы. Затланышлы һәм затланышсыз фигыльләр.Сыйфат фигыль, аның мәгънәсе, заман фөрмалары, исемләшүе. Сыйфат фигыльләрнең сөйләмдә кулланылышы.Хәл фигыль, аның мәгънәләре, формалары, сөйләмдә кулланылышы.Исем фигыль, аның мәгънәсе, формасы, сөйләмдә кулланылышы. Аларның исемгә күчү очраклары.Татар телендә фигыльләрнең төп формасы буларак сүзлекләрдә бирелүе. Инфинитив, аның мәгънәсе, формалары, сөйләмдә дөрес кулланылышы һәм дәрес язылышы.Татар телендә ярдәмче фигыльләрнең кулланылышы. Кайбер мөстәкыйль мәгънәле фигыльләрнең ярдәмче фигыль буларак кулланылу очраклары.Фигыльләргә морфологик анализ ясау.Фигыльләрне кабатлау.

2.2.Аваз ияртемнәре (5 сәгать)

Аваз ияртемнәре турында төшенчә. Аларның ясалуы, морфологик-синтаксик үзенчәлекләре.Аваз ияртемнәре нигезендә сүзләр ясалышы.Аваз ияртемнәренә морфологик анализ ясау.

2.3.Хәбәрлек сүзләр (3 сәгать)

Хәбәрлек сүзләр турында төшенчә. Татар телендә хәбәрлек сүзләрнең тоткан урыны.Хәбәрлек сүзләрнең формалары һәм җөмләдә кулланылышы.

2.4.Бәйлекләр (5 сәгать)

Бәйлек турында төшенчә. Аларның сөйләмдә кулланылу үзенчәлекләре.Бәйлекләрне төркемләү. Бәйлек сүзләр, аларның формалары, җөмләдә кулланылышы. Бәйлекләргә морфологик характеристика бирү.Бәйлек сүзләр.

2.5.Теркәгечләр (5 сәгать)

Теркәгечләр турында гомуми мәгълүмат бирү. Теркәгечләрне куллану үзенчәлекләре, аларның интонациягә бәйле булуы. Теркәгечләрне төркемләү. Татар һәм рус телләрендә теркәгечләрнең уртак яклары, җөмләдә кулланылышы.Теркәгечләрне морфологик яктан тикшерү.

2.6.Кисәкчәләр (5 сәгать)

Кисәкчәләр. Аларны мәгънәләре буенча төркемләү.Татар телендә кисәкчәләрнең дөрес язылышы.Кисәкчәләргә морфологик анализ ясау.

2.7.Ымлыклар (3 сәгать)

Ымлыклар. Аларның ясалу үзенчәлекләре һәм сойләмдә кулланылышы.

2.8.Модаль сүзләр (2 сәгать)

Модаль сүзләр турында төшенчә. Аларның җөмләдә кулланылышы.

3.Морфология буенча үткәннәрне гомумиләштереп кабатлау (8 сәгать)

Мөстәкыйль һәм ярдәмче сүз төркемнәре. Аларның җөмләдә кулланылышы. Сүз төркемнәренә морфологик анализ ясау.

4.Бәйләнешле сөйләм үстерү (25 сәгать)

1.Тыңлаучылар ачык күзалларлык итеп, яратып укыган берәр әдәби әсәрнең төп герое турында (затын үзгәртеп, мәсәлән, “мин” урынына “син” яки “ул” алмашлыкларын кулланып) сөйләү.

2.Мәктәптә уздырылачак берәр чара турында белдерү язу.

3.Бәйрәм белән котлау тексты язу.

4.Грамматик биремле контроль диктантлар язу.

5.Рәсемгә карап, хикәя төзү.

6.Грамматик биремле төрле типтагы диктантлар язу.

7.Программага кертелгән әдәби әсәрләрдән алынган өзекләрне файдаланып, изложениеләр язу.

8.Мөстәкыйль һәм ярдәмче сүз төркемнәрен кертеп төзелгән җөмләләрне тәрҗемә итү.

9.Экскурсиядә һәм төрле спектакль-концертларда, мәктәптә уздырылган бәйрәм кичәләрендә алган тәэсирләрдән файдаланып, сочинениеләр язу.

10.Картиналар буенча сочинениеләр язу (Иван Хруцкий. “Натюрморт”, Владимир Кочетков. “Кыш килде”, Шамил Якупов. «Урман әкияте», Викентий Лукиянов. “Май”).

11.Текст эчтәлегенә туры китереп план төзү һәм аның буенча сөйләү.

12.Тормыш-көнкүреш темаларына диалоглар һәм монологлар төзү.

13.Бирелгән текстның эчтәлеген орфоэпик нормаларны саклаган хәлдә сөйли белү.

14. Индивидуаль һәм төркемнәрдә проект-фәнни-тикшеренү эше башкару.

УКЫТУ-МЕТОДИК ҺӘМ МАТДИ -ТЕХНИК ТӘЭМИН ИТЕЛЕШ

Укытучы өчен:

1. Дәреслек: Татар теле: рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен дәреслек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен) 7 нче с-ф. / Р.К.Сәгъдиева, Г.Ф.Харисова, Л.К.Сабирҗанова, М.Ә.Нуриева; [рәссамы Л.Хисамова]. -Казан:“Мәгариф -Вакыт” нәшр., 2015. – 215 б.: рәс. б-н..

2. Шәмсетдинова Р.Р. Татар теле: Күнегүләр. Анализ үрнәкләре. Тестлар. – Казан: Татар. кит.нәшр., 2005. – 160 б.

3. Сафиуллина Ф. С. Хәзерге татар әдәби теле. Югары һәм урта уку йортлары өчен дәреслек. – Казан: “Мәгариф” нәшр., 2006.

4.Хәбибуллина З.Н., Нәбиуллина Г.Ш. Диктантлар җыентыгы: Татар урта гомуми белем бирү мәктәбенең 5–11 сыйныфлары өчен:Укытучылар өчен кулланма.–Казан: “Мәгариф” нәшр., 2006.

5.Максимов Н.В. “Урта мәктәптә татар теле укыту: Фонетика. Морфология.”Укытучылар өчен методик кулланма. –Казан: “Мәгариф” нәшрияты, 2004.

6.Ф.С.Сафиуллина, Э.Х.Вафина.Татар телендә тыныш билгеләре. Казан, “Мәгариф”, 2005.

7.Хәбибуллина З.Н., Нәбиуллина Г.Ш. Диктантлар җыентыгы: Татар урта гомуми белем бирү мәктәбенең 5 –11 сыйныфлары өчен:Укытучылар өчен кулланма. –Казан: “Мәгариф” нәшр., 2006.

8.Хәбибуллина З.Н., Гыйләҗев И.Г. Изложениеләр җыентыгы: Казан: Мәгариф, 1994. 199б.

Укучы өчен:

1.Дәреслек: Татар теле: рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен дәреслек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен) 7 нче с-ф. / Р.К.Сәгъдиева, Г.Ф.Харисова, Л.К.Сабирҗанова, М.Ә.Нуриева; [рәссамы Л.Хисамова]. -Казан: “Мәгариф»-Вакыт” нәшр., 2015. –215 б.: рәс. б-н.

2. Шәмсетдинова Р.Р. Татар теле: Күнегүләр. Анализ үрнәкләре. Тестлар. –Казан: Татар. кит.нәшр., 2005. –160 б.

Басма әдәбият:

1.Бердәм республика имтиханына әзерләнү өчен ярдәмлек. Татар теле. —Казан: РИЦ «Школа», 2008.

2.Вәлиев З.В.Эш кәгазьләре үрнәкләре —Казан: Татар, кит. нәшр., 1999.

3.Максимов Н.В., Трофимова С.М, Хәмидуллина М.З.Татар теленнән диктантлар һәм изложениеләр җыентыгы: Татар урта гомуми белем бирү мәкт. 5—11 с-флары өчен: Укытучылар өчен кулланма. —Казан: Мәгариф нәшр., 2005.

4.Максимов Н.В.Татар теленнән тестлар: Уку-укыту ярдәмлеге. —Казан: Мәгариф нәшр., 2008.

5.Максимов Н.В.Урта мәктәптә татар теле укыту: Фонетика. Морфология: Укытучылар өчен методик кулланма. —Казан: Мәгариф нәшр., 2004.

6.Максимов Н.В.Татар теленнән тестлар. -Казан: Мәгариф нәшр., 2002.

7.Сафиуллина Ф.С.Хәзерге татар әдәби теле. Югары һәм урта уку йортлары өчен дәреслек. -Казан: Мәгариф нәшр., 2006.

8.Хәбибуллина З.Н.,Нәбиуллина Г. Ш.Диктантлар җыентыгы: Татар урта гомуми белем бирү мәкт. 5-11 нче с-флары өчен: укытучылар өчен кулланма/ -Казан: Мәгариф нәшр., 2006.

9.Харисов Ф.Ф., Харисова Ч.М. Татар теле: Кагыйдәләр, күнегүләр: Урта гомуми белем бирү мәкт. өчен. -Казан : Мәгариф нәшр., 2007

Электрон кулланмалар:

1.Диск «Татар теле 5-11».

2.Диск «Татар телен һәм әдәбиятын укытуда интерактив технологияләр», 2006.

Техник чаралар.

1.Шәхси компьютер.

2. Мультимедия проекторы .

3. Экспозицион экран.

Интернет-ресурслар исемлеге:

http: //gzalilova.narod. ги/

http: //tarkhanova.ги/

http: //belem.ги/

http: //valievalf.ucoz.ги/

http: //lib.tatknigafund.ги/

http://school-collection.edu.ru

http:// suzlek.ru on-line русча сүзлек

http:// tatarile.org.com

http://www.mon.tatar.ru

Укучыларның белем, осталык һәм күнекмәләрен бәяләү нормалары

Укучыларның тел һәм сөйләм материалын үзләштерү дәрәҗәсен яки аларның гомуми грамоталылыгын диктант, изложение, сочинение яздырып тикшереп була; сорауларга язма рәвештә җавап алу да уңай нәтиҗә бирә. Сораулар укыган әсәр, аерым текст, рәсем яки караган фильмнар буенча тәкъдим ителә. Бу очракта язма эшнең күләме һәр сыйныфның изложение күләменнән артмый. Укытучы, эшне бәяләгәндә, түбәндәге таләпләрне истә тотарга тиеш: җавапның тулы, төгәл, дөрес булуы, сөйләмнең стилистик яктан камиллеге, орфографик һәм пунктуацион яктан грамоталылыгы.

Сорауларга җавап язуны бәяләү

Барлык сорауларга да дөрес җавап бирелсә, «5» ле куела (1 сөйләм хатасы яки 1пунктуацион хата булырга мөмкин).

Сорауларга дөрес җавап бирелсә, ләкин 2 сөйләм хатасы, 3 орфографик, 2 пунктуацион хата яки 2 сорауга җавап язганда, төгәлсезлек җибәрелсә, «4» ле куела.

Язма эштә сорауларга җавап бирә белү күнекмәләре сизелсә, 3 сөйләм хатасы, 4 орфографик, 5 пунктуацион хата булса, «3» ле куела.

Җавапларның яртысы дөрес булмаса, сөйләм хаталары 3 тән артса, 5 орфографик, 6 пунктуацион хатасы булса, «2» ле куела.

Язма эшләрнең күләме

Искәрмә. Җәя эчендә контроль характердагы эшләр саны күрсәтелде.

Татар теле дәресләрендә укытучы укучыларның язу тизлегенә дә игътибар итәргә тиеш. Акрынрак язган укучылар белән аерым эшләргә кирәк. Бу эшне оештыру өчен, сүзләр һәм хәрефләрнең саны түбәндәгечә тәкъдим ителә.

Сүзлек диктантының күләме - 7 нчы сыйныф –22 –30 сүз

Сүзлек диктантын бәяләү

1.Пөхтә итеп язылган, хатасы булмаган эшкә «5» ле куела.

2.1-2 орфографик хаталы эшкә «4» ле куела.

3.3-4 орфографик хаталы эшкә «3» ле куела.

4.5 һәм аннан күбрәк хаталы эшкә «2» ле куела.

Диктантларның күләме һәм аларны бәяләү

Диктант -укучының гомуми грамоталылыгын тикшерү өчен уздырыла торган язма эшнең бер төре. Диктантлар өйрәтү һәм контроль төрләргә бүленә.

Өйрәтү диктантлары берничә төрле була: сүзлек диктанты, искәртмәле, аңлатмалы, сайланма, иҗади, күрмә, хәтер, ирекле диктантлар.

1.Орфографик хатасы булмаса, «5» ле куела (1 пунктуацион хата булырга мөмкин).

2.1 орфографик, 1 пунктуацион хатасы булса, «4» ле куела.

3.1 орфографик, 2 пунктуацион хатасы булса, «3» ле куела.

4.5 орфографик, 4-6 пунктуацион хатасы булса, «2» ле куела.

Өйрәтү диктантлары 5-7 нче сыйныфларда ешрак яздырыла

Контроль диктантның күләме

Контроль диктант текстлары үз эченә өйрәнелгән тема яки темалар буенча орфограмма һәм пунктограммаларны (2-3 очрак) ала. Грамматик биремле диктант булганда, сүз саны киметелә дә ала. Контроль диктантта укучы тарафыннан төзәтүләр күп булса, билге бер баллга төшәргә мөмкин.

Контроль диктантны бәяләү

Изложение язу

Изложение яздыру өчен, матур әдәбият әсәрләреннән өзекләр, хикәяләр, аерым текстлар алына. Алар эчтәлеге һәм күләме ягыннан тиешле таләпләргә җавап бирергә, тәрбияви максатларны үз эченә алырга һәм бәйләнешле сөйләм күнекмәләрен үстерү, камилләштерү юнәлешендә булырга тиеш. Изложение ярдәмендә укучының тема эчтәлеген ача белү осталыгы, лексик байлыгы, орфография, грамматика, пунктуация өлкәсенә караган грамоталылыгы тикшерелә. Бу вакытта яңа сүзләр һәм тәгъбирләрне аңлатырга, аларны тактага язып куярга кирәк.

Изложение текстының күләме

Изложениене бәяләгәндә, фикерләрнең логик эзлеклелегенә, эчтәлекнең тулы, дөрес бирелүенә, язма сөйләм теленең камиллегенә, грамоталы итеп яза алу дәрәҗәсенә игътибар ителә. Изложение һәм сочинение өчен ике билге куела: беренчесе –эчтәлек һәм сөйләмне дөрес оештыра алуга, икенчесе–грамоталылыкка.

Изложениене бәяләү

Тема тулысынча ачылган, эчтәлеге һәм стиль бердәмлеге сакланган эшкә «5» ле куела (1 орфографик, 2 пунктуацион яки 2 грамматик хатасы булырга мөмкин).

2. Текстның эчтәлеге темага, нигездә, туры килсә, фикерне белдерүдә зур булмаган ялгышлар җибәрелсә, 1-2 фактик, 1-2 техник хатасы булса, 2 орфографик, 2-3 пунктуацион, 1 грамматик хатасы булган эшкә «4» ле куела.

3. Язмада эчтәлек эзлекле бирелмәсә, стиль бердәмлеге сакланмаса, 3 фактик, 2-3 техник хатасы булса, 3 орфографик, 4 пунктуацион, 2 грамматик хатасы булган эшкә «3» ле куела.

4. Эзлеклелек, стиль бердәмлеге сакланмаса, язма эш планга туры килмәсә, фактик һәм техник хаталары күп булса, орфографик хаталарның саны 4 тән артса, пунктуацион хаталарның саны 5 тән, грамматик хаталар саны 3 тән артса, «2» ле куела.

Сочинениенең күләме

Иҗади эшнең бер төре буларак, сочинение –укучының язма рәвештә үти торган эше. Ул бәйләнешле сөйләм үстерү күнекмәләре булдыруда зур әһәмияткә ия.

Әдәби (хикәяләү, очерк, истәлек, хат, рецензия һ.б.), әдәби-иҗади, өйрәтү характерындагы, ирекле, рәсемнәр нигезендә үткәрелә торган һәм контроль сочинениеләр була.

Сочинение план нигезендә языла. Ике сәгать дәвамында сыйныфта язылган сочинениенең күләме түбәндәгечә булырга тиеш:6-7 нче сыйныфларда 1-2 бит.

Сочинениене бәяләү

Язманың эчтәлеге темага тулысынча туры килүе, фактик ялгышлары булмаса, бай телдә, образлы итеп язылса, стиль бердәмлеге сакланса, «5» ле куела (1орфографик яисә 2 пунктуацион хата булырга мөмкин).

2. Язманың эчтәлеге, нигездә, темага туры килсә, хикәяләүдә зур булмаган ялгышлар күзәтелсә, 1-2 фактик хата җибәрелсә, теле бай, стиль ягы камил булып, 2 орфографик, 3 пунктуацион яисә 1-2 сөйләм ялгышы булса, «4»ле куела.

3.Эчтәлекне бирүдә җитди ялгышлар, аерым фактик төгәлсезлекләр булса, хикәяләүдә эзлеклелек югалса, сүзлек байлыгы ярлы булса, стиль бердәмлеге дөрес сакланмаган җөмләләр очраса, 3 орфографик, 4пунктуацион яисә 3-4сөйләм хатасы булса, «3» ле куела.

4. Язма темага туры килмичә, фактик төгәлсезлекләр күп булып, план нигезендә язылмаса, сүзлек байлыгы бик ярлы булса, текст кыска һәм бер типтагы җөмләләрдән торып, сүзләр дөрес кулланылмаса, стиль бердәмлеге сакланмаса, 5 орфографик, 8 пунктуацион яисә 4-6сөйләм хатасы булса, «2» ле куела.


Сәг.

саны


Укучы эшчәнлегенә

характерис

тика


Көтелгән нәтиҗәләр

Контроль

эш

төрләре

Үткәрү

вакыты


Предмет


Метапредмет


Шәхескә

кагылышлы


план

факт

6 нчы сыйныфта үткәннәрне кабатлау (7сәгать)

1.

Исәнме, мәктәп!” темасына әңгәмә


Телдән эш

Исәнме, мәктәп!” темасына диалог тө

зи белү, телнең

коммуникатив функциясен

билгели белү


ТБУУГ:үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү, телдән нәтиҗә чыгару, уку проблемасын чишү өчен план төзү.КУУГ: үз фикерләрен һ җавапларын телдән матур, дөрес итеп әй

тә белү. РУУГ: сыйныфташ

лар һ укытучы б/н уку эш

чәнлеген оештыруда хезмәт

тәшлек итү, коллектив фикер алуда катнашу.

Төркемдә, парларда

эшли белү,

башкаларны кабул итү, аңлау


агымдагы



2

6 нчы сыйныф

та өйрәнгән исем

сүз төркемен

кабатлау.

1

Телдән эш, күне

гүләр өстендә яз

ма эш, төркем

нәрдә эшләү

Исем сүз төркемен искә төшерү, исемнәрне телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү

ТБУУГ:үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү, тексттан фактик мәгълү

матны аерып алу.КУУГ:үз фикерләрен һ җавапларын телдән матур, дөрес итеп әй

тә белү.РУУГ:максатка ире

шү юлларын планлаштыру.

Үзмаксат кую, үз

мөмкинлекләреңне белү-белмәү

чикләрен билгеләү


агымдагы



3

6 нчы сыйныф

та өйрәнгән сан

сүз төркемен

кабатлау.


1

Телдән эш, күне

гүләр өстендә яз

ма эш, төркем

нәрдә эшләү

Сан сүз төркемен искә төшерү, саннар

ны телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү


ТБУУГ:үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе лү; тексттан фактик мәгълү

матны аерып алу. КУУГ: бәйләнешле сөйләм, үз фи

керләрен һ җавапларын тел

дән матур, дөрес итеп әйтә белү.РУУГ:эшләгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен

билгелә

Үзмаксат кую, үз

мөмкинлекләреңне белү-белмәү

чикләрен билгеләү


агымдагы



4.

Алмашлык сүз

төркемен

кабатлау


1

Телдән эш,

күнегүләр өстендә

язма эш


Алмашлык сүз төркемен искә тө

шерү, алмашлык

ларны телдән һәм язма сөйләмдә кул

лана белү

ТБУУГ:дәреснең проблема

сын һәм куелган бурычлар

ны дөрес аңлау; фикерләү

нең логик чылбырын төзү.

КУУГ:коллектив фикер алышуда катнашу.РУУГ: эшләгән эшнең сыйфатын һ дәрәҗәсен билгеләү.

Үзмаксат кую, үз

мөмкинлекләреңне белү-белмәү

чикләрен билгеләү


агымдагы



5

Рәвеш сүз

төркемен

кабатлау


1

Телдән эш,

күнегүләр өстендә

язма эш


Рәвеш сүз төр кемен искә төшерү, рәвеш

ләрне телдән

һәм язма сөйләмдә куллана

белү

ТБУУГ:үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү.КУУГ:индивидуаль һ төркемнәрдә эшләү бары

шында уку хезмәттәшлеге күнекмәләре формалашты

ру.РУУГ:сыйныфташлар һ укытучы б/н уку эшчәнле

ген оештыруда хезмәт

тәшлек итү.

Телне өйрәнүгә

кызыксыну булу;

үзеңнең

сөйләмеңне

камилләштерүгә

омтылу.


агымдагы



6

Затланышлы фигыль сүз

төркемен

кабатлау

1

Затланышлы фигыль төркем

чәләренә игъти

бар итү, нәтиҗә

ясау, күнегүләр

өстендә язма эш

Затланышлы, фигыльләрне искә төшерү, аларны телдән

һәм язма сөй

ләмдә куллана

белү

ТБУУГ:гомумиләштерүләр, нәтиҗәләр ясый белү. төп билгеләрне аерып чыгару нигезендә кагыйдә формала

штыру.КУУГ:мөстәкыйль рәвештә дәреснең проблема

сын һ максатларын форма

лаштыру.РУУГ: үзконтроль

Үзмаксат кую, үз мөмкинлекләреңне белү-белмәү

чикләрен чамалау



агымдагы



7

Сыйфат сүз

төркемен

кабатлау

1

Телдән эш, күнегүләр өстендэ язма эш

Сыйфат сүз төркеме турында белемнәрне искә төшерү, сыйфатларны телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү

ТБУУГ: мөстәкыйль рәвеш

тә дәреснец проблемасын һәм максатларын формалаш

тыру, телдэн нәтиҗә чыга

ру, уку проблемасын чишу өчен план яки модель төзү. Төп билгеләрне аерып чы

гару нигезендә кагыйдә формалаштыру. КУУГ: уз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү; мәгълүмат туплауда үзара хезмәттәш

лек инициативасы күрсәтү.

РУУГ: эшләгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү

Татар теленец эстетик

кыйммэтен ацлау; сейлэмнец сэнгатьлелеген тою.

агымдагы



8

Сочинение No1

Иван Хруцкий.

Натюрморт”

(Мөстәкыйль

сүз

төркемнәрен

кабатлауга)

1

Үз-үзеңә контроль

ясау


И. Хруцкийның “На

тюрморт” картинасы буенча логик бәйлә

нешне саклап, соч-е яза алу; текстны яз

ганда, татар теленең дөрес язу кагыйдәлә

рен һ әдәби нормала

рын саклау

ТБУУГ:рәсем буенча эшли белү.КУУГ:үз фикереңне дөрес итеп белдерә алу.

РУУГ:үз эшчәнлегеңне оештыра белү


Үз текстыңны

төзүгә кызыксыну булу; сөйләм

камиллегенә

омтылу


тематик



Фигыль( 37 сәгать)

9

Хаталар өстендә

эш. Сүз

төркемнәре.

Фигыль

1

Телдән эш,

күнегүләр өстендә

язма эш

Фигыль” төшенчәлә

ренең эчтәлеген бе

лү, фигыльгә хас бил

геләрне (зат-сан, за

ман, барлык-юклык) аера белү фигыльләр

не телдән һ язма сөй

ләмдә куллана алу

ТБУУГ:белемнәрне струк

туралаштыру.КУУГ:тың

лый белү, коллектив фикер алышуда катнашу, башка

ларның фикерен исәпкә алу.РУУГ:кагыйдә, күрсәт

мәләрне истә тоту һәм алар

га ияреп гамәлләр кылу.

Үз уңышларың

ның/ уңышсыз

лыкларыңның

сәбәпләре

турында фикер

йөртү


агымдагы



10

Фигыль

юнәлешләрен

кабатлау.

1

Фигыльләрнец лексик-грамма

тик мәгънәсенә һ морфологик үзенчәлекләренә игътибар итү, рус теленә тәр

жемә итү, күне

гүләр өстендә язма эш

"Исем фигыль" тө

шенчэсенең эчтәле

ген белу, аңа хас бил

гелэрне аера белү, төрле юнәлештәге фигыльлэрне телдән һәм язма сөйләм

дә куллана белү

ТБУУГ: кагыйдә-күрсәтмә

ләрне истә тоту һәм аларга ияреп гамәлләр кылу.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда үзара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү.

Сөйләмне

камилләштерүгә

омтылу.

агымдагы



11

Фигыльләрнең ясалышы.

1

Фигыльләрнең ясалышына игътибар итү, күнегүләр өстендә язма эш

Фигыль ясалыш төрләрен белү, тамыр һәм ясалма фигыльләрне таба һәм аера белү

ТБУУГ: фактик мәгълүмат

ны аерып алу нигезендә ка

гыйдә формалаштыру, уку мәсьәләсен чишүдә логик фикерләү.КУУГ: коллектив фикер алышуда катнашу.

РУУГ: иптәшеңнең һ үзең

нең гамәлләреңне бәяләү

Татар теленең байлыгын, матурлыгын аңлау, туган тел белән горурлану

агымдагы



12

Фигыль ясагыч кушымчалар

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Фигыль ясагыч кушымчалар” тө

шенчәсенең эчтә

леген белү, ясалма фигыльләрне телдән һәм язма сөйләмдә аера, куллана белү

ТБУУГ: кагыйдә-күрсәтмә

ләрне истә тоту һ аларга ия

реп гамәлләр кылу. КУУГ: үз фикереңне тулы һ төгәл итеп әйтә белү. РУУГ: мөстәкыйль рәвештә уку мәсьәләсен формалаштыру

Башка фикерләрне кабул итү, аңлау, үз фикерләреңне җиткерә алу.

агымдагы



13

Затланышлы һәм затланышсыз фигыльләр

1

Затланышлы һ затланышсыз фигыль төркем

чәләренә игъти

бар итү, рус те

ленә тәрҗемә итү, күнегүләр өстендә язма эш

Затланышлы һәм затланышсыз фигыльләр” төшенчәсен белү, аларны аера белә, телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: күренешләрне ча

гыштыру, уку проблемасын чишү өчен план яки модель төзү. КУУГ: телдән сөйләү барышында әдәби тел нор

маларын үтәү.РУУГ: мәгъ

лүмат туплауда узара хез

мәттәшлек инициативасы күрсәтү

Татар теленең байлыгын аңлау;

сөйләмне камилләштерүгә омтылу.

агымдагы



14

Диктант №1 “Ямьле Агый

дел буенда” (Тамыр һ ясал

ма, затланыш

лы фигыльләр

гә карата)

1

Үз-үзеңә контроль ясау

Сүзләрне дөрес язу; сүзләрне төркемнәр буенча аера белү

ТБУУГ: белемнәрне струк

туралаштыру КУУГ: сый

ныфташлар һ укытучы б/н уку эшчәнлеген оештыруда хезмәттәшлек итү. РУУГ: хаталарны табу, төзәтү.

Үзбәягә сәләтле булу

тематик



15

Хаталар өстендә эш. Сыйфат фигыль

1

Сыйфат фигыльләрне рус теленә тәрҗемә итү, күнегүләр өстендә язма эш, телдән эш

Сыйфат һ фигыльнең уртак һ аермалы якла

рын күрә белү, “сый

фат фигыль” төшен

чәсенең эчтәлеген бе

лү, сыйфат фигыль

ләрне телдән һ язма сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: кагыйдә-күрсәтмә

ләрне истә тоту һәм аларга ияреп гамәлләр кылу.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү;

РУУГ: хаталарны табу, төзәтү.

Әниләргә карата хөрмәт хисе булдыру, үзеңнең сөйләмеңне камилләштерүгә

омтылу.

агымдагы



16

Хәзерге заман сыйфат фигыль

1

Рус теленә тәрҗемә итү өстендә язма эш, телдән эш

Хәзерге заман сый

фат фигыльләрнең төп билгеләрен аера белү, телдән һ язма сөйләмдә куллана һ аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: фактик мәгълүмат

ның төп билгеләрен аерып чыгару. КУУГ: үз фикерең

не тулы һәм төгәл итеп әйтә белү. РУУГ: мәгълүмат туп

лауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү.

Татар теленең байлыгын, матурлыгын аңлау, туган тел белән горурлану; сүзләрне урынлы куллана белү

агымдагы



17

Хәзерге заман сыйфат фигыльләрнең исемләшүе, җөмләдә кулланылышы

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Исемләшү” төшенчәсенең мәгънәсенә төшенү, исемләшкән хәзерге заман сыйфат фигыльләрне телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: мөстәкыйль рәвеш

тә дәреснең проблемасын һ максатларын формалашты

ру, телдән нәтиҗә чыгару, уку проблемасын чишү өчен план төзү. КУУГ: кол

лектив фикер алышуда кат

нашу. РУУГ: тыңлый белү, иптәшеңнең гамәлләрен бәяләү

Татар теленең байлыгын,

матурлыгын аңлау; сөйләмне

камилләштерүгә омтылу.

агымдагы



18

Үткән заман сыйфат фигыль

1

Рус теленә тәрҗемә итү өстендә язма эш, телдән эш

Үткән заман сый

фат фигыль,” төшен

чәләренең мәгънәсе

нә төшенү, үткән за

ман сыйфат фигыль

ләрне таный, кулла

на һ аларга морфоло

гик анализ ясый белү

ТБУУГ: үрнәк буенча эш

ли белү; төп билгеләрен ае

рып чыгару.КУУГ: үз фике

реңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү. РУУГ: мәгълү

мат туплауда узара хезмәт

тәшлек инициативасы күрсәтү.

Татар теленең байлыгын,

матурлыгын аңлау; сөйләмне

камилләштерүгә омтылу.

агымдагы



19

Үткән заман сыйфат фигыльнең исемләшүе, җөмләдә кулланылышы

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Исемләшкән үткән заман сыйфат фигыльләрне аера, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү

ТБУУГ: мөстәкыйль рәвеш

тә кирәкле мәгълүматны та

ба белү. КУУГ: коллектив фикер алышу барышында үз фикереңне дәлилли белү РУУГ: коллектив һ индиви

дуаль эшне бәяләү

Үз уңышларың

ның (уңышсыз

лыкларыңның) сәбәпләре тур. фикер йөртү.

агымдагы



20

Сочинение №2

Владимир Кочетков. “Кыш килде” (Хәзерге һәм үткән заман сыйфат фигыльләрне кабатлау)

1

Үз-үзеңә контроль ясау

Владимир Кочетков

ның “Кыш килде” картинасы буенча, логик бәйләнешне саклап, сочинение яза алу; текстны яз

ганда, татар теленең дөрес язу кагыйдә

ләрен һәм әдәби нормаларын сакый белү.

ТБУУГ: картинадагы пейзажны тасвирлый белү.

КУУГ: үз фикереңне дөрес итеп белдерә алу.

РУУГ: уку мәсьәләсен кую.

Үз текстыңны тө

зүгә кызыксыну булу; сөйләм ка

миллегенә омты

лу; соч-е язу ба

рышында фикер

ләреңне төгәл һ ирекле куллану өчен грамматик чараларның һ сүз

лек запасы җитәр

лек булу

тематик



21

Хаталар өстендә эш. Киләчәк заман сыйфат фигыль

1

Рус теленә тәрҗемә итү өстендә язма эш, телдән эш

Киләчәк заман сый

фат фигыль” төшен

чәсенең эчтәлеген белү, киләчәк заман сыйфат фигыльләрне таный, куллана һәм аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: белешмәлекләр

дән, сүзлекләрдән кирәкле мәгълүматны эзли белү.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү.

Укуга кызыксыну уяту; туган телгә хөрмәт хисе булдыру.

агымдагы



22

Киләчәк заман сыйфат фигыльнең җөмләдә кулланылышы

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Киләчәк заман сыйфат фигыльләрне аера, телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: мөстәкыйль рәвеш

тә дәреснең проблемасын һ максатларын формалашты

ру, телдән нәтиҗә чыгару, уку проблемасын чишү өчен план төзү. КУУГ: кол

лектив фикер алышуда кат

нашу. РУУГ: укытучы һ сыйныфташларың б/н уку хезмәттәшлеген оештыра белү.

Телне өйрәнүгә кызыксыну уяту;

үзеңнең сөйләмеңне камилләштерүгә

омтылу.

агымдагы



23

Тәрҗемә эше.

1

Рус теленә тәрҗемә итү өстендә язма эш, телдән эш

Сүз тәртибе” төшенчәсенең мәгънәсенә төшенү. Сыйфат фигыльләрне язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: чагыштыру ниге

зендә нәтиҗәләр ясау. КУУГ: дәлилле итеп үз фи

керен монологта һ диалогта башкаларга җиткерә белү.

РУУГ: сыйныфташлар һ укытучы белән уку эшчәнле

ген оештыруда хезмәттәш

лек итү.

Башкаларныж фикерен кабул итү, аңлау, фикерләреңне җиткерә алу.

агымдагы



24

Сыйфат фигыльне кабатлау

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Сыйфат фигыль буенча белемнәрне системалаштыру. Аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: төп билгеләрне ае

рып чыгару. КУУГ: үз фи

кереңне тулы һ төгәл итеп дәлилли белү.РУУГ: мәгъ

лүмат туплауда узара хез

мәттәшлек инициативасы күрсәтү, эшеңнең уңыш

лылыгын билгеләү

Үзмаксат кую, үз мөмкинлекләреңне белү-белмәү чикләрен билгеләү.

агымдагы



25

Проект эше

1

Проект эше белән танышу. Сорауларга җавап бирү. Эшчәнлеккә нәтиҗә ясау.

Сыйфат фигыль буенча белемнәрне гомумиләштерү.

ТБУУГ: проект эшен баш

карганда татар әдәби теле

нең нормаларын саклау һ дөрес язу кагыйдәләрен үтәү, тәкъдим ителгән әдә

би текстны язма формада күрсәтә алу; башлангыч текстның темасыннан чы

гып, логик бәйләнешне сак

лый алу. КУУГ: үз фике

реңне тулы һәм төгәл итеп дәлилли белү. РУУГ: үз эш

чәнлегенең максатка ирешү

дә ни дәрәҗәдә әһәмиятле булуына төшенү, парларда эшли белү.

Әхлак сыйфатлары булдыру. Проект эшен башкаруга кызыксыну уяту.

тематик



26

Хәл фигыль

1

Хәл фигыльләрне рус теленә тәрҗемә итү, күнегүләр өстендә язма эш, телдән эш

Хәл фигыль” төшенчәләренең эчтәлеген белү. Хәл фигыльләрне аера, сөйләмдә куллана һәм аларга морфологик анализ ясый белү

ТБУУГ: күренешнең уртак һәм аермалы якларын ае

рып алу нигезендә кагыйдә формалаштыру.КУУГ: тел

дән сөйләү барышында та

тар әдәби теленең нормала

рын үтәү. Үз фикереңне ту

лы һәм төгәл итеп әйтә бе

лү. РУУГ: мәгълүмат туп

лауда үзара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү.

Үзмаксат кую, үз мөмкинлекләреңне белү-белмәү чикләрен чамалау.

агымдагы



27

Хәл фигыльнең төрләре

1

Телдән һәм язма эшләр

Хәл фигыль” төшенчәләренең эчтәлеген белү. Хәл фигыльләрнең төрләрен таный һәм аера, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: фактик мәгълүмат

ның уртак һәм аермалы як

ларын аерып алу нигезендә кагыйдә формалаштыру.

КУУГ: үз фикерләрен һәм җавапларын телдән матур, дөрес итеп әйтә белү. РУУГ: сыйныфташлар һәм укытучы белән уку эшчән

леген оештыруда хезмәт

тәшлек итү.

Сөйләмне камилләштерүгә омтылу.

агымдаг



28

Изложение №1 “Эш үткәч үкенүдә файда юк” (Хәл фигыльнең төрләрен кабатлауга)

1

Тыңлап аңлау

Текстның эчтәлеген аңлап язу белү

ТБУУГ: текстны кыскарту алымнарын белү; текстның төп фикерен формалашты

ру; тексттагы һәр абзацка исем бирү; бирелгән текст

тан төп мәгълүматны аера белү; план төзи белү; кыска текст төзи белү. Тәкъдим ителгән текстны язма фор

мада күрсәтә алу; башлан

гыч текстның темасыннан чыгып, логик бәйләнешне саклый алу. КУУГ: ишетеп аңлау. РУУГ: вакытны контрольдә тоту.

Ирекле фикер йөртү, үз фикереңне дәлилли белергә өйрәнү, үзеңнең сөйләмеңне камилләштерүгә омтылу.

тематик



29

Хаталар өстендә эш. Хәл фигыльнең кулланылышы.

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Хәл фигыльләрне телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү

ТБУУГ: нәтиҗәләр ясау.

КУУГ: сөйләмне камилләш

терүгә омтылу.РУУГ: үзең

нең һәм иптәшеңнең гамәлләрен бәяләү.

Үз уңышларың

ның/ уңышсыз

лыкларыңның сәбәпләрен ачыклау.

агымдагы



30

Хәл фигыльнең юклык формасы.


Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Хәл фигыльнең юк

лык формасы” төшен

чәләренең эчтәлеген белү, юклык форма

сындагы хәл фигыль

ләрнең язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: фактик мәгълүмат

ның үзенчәлекләрен истә тотып, кагыйдә формалаш

тыру. КУУГ: үз фикерлә

рен һәм җавапларын телдән матур, дөрес итеп әйтә белү.РУУГ: максатка ире

шү юлларын планлаштыру.

Үзмаксат кую, үз мөмкинлекләреңне белү-белмәү чикләрен билгеләү




31

Хәл фигыльнең дәрәҗә белән төрләнеше

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Хәл фигыль, артык

лык дәрәҗәсе, чагыш

тыру дәрәҗәсе” төшенчәләренең эчтәлеген белү. Дәрәҗә белән төрләнгән хәл фигыльләрне куллана белү.

ТБУУГ: фактик мәгълүмат

ның уртак һәм аермалы як

ларын аерып алу нигезендә кагыйдә формалаштыру; ка

гыйдә-күрсәтмәләрне истә тоту һәм аларга ияреп га

мәлләр кылу. КУУГ: үз фи

кереңне тулы һ төгәл итеп әйтә белү. РУУГ: мәгълү

мат туплауда үзара хезмәт

тәшлек инициативасы күр

сәтү

Башка фикерләрне кабул итү, аңлау, үз фикерләреңне җиткерә алу.

агымдагы



32

Диктант№ 2

Әнием кул

лары” (Хәл фигыльнең формаларын кабатлауга)

1

Үз-үзеңә контроль ясау

Диктант текстында

гы сүзләрне орфогра

фик, пунктацион нор

маларны истә тотып дөрес язу һ грамма

тик биремне башка

ра белү.

ТБУУГ: белемнәрне структуралаштыру.

КУУГ: башкаларны тыңлый белү.

РУУГ: уку мәсьәләсен кую һәм чишү.

Эшне нәтиҗәле итеп башкаруга омтылыш булу

тематик



33

өстендә эш. Хәл фигыльләргә морфологик анализ

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Хәл фигыльләргә морфологик анализ ясау тәртибен белү; сүзгә морфологик анализ ясау (телдән һәм язма).

ТБУУГ: фактик мәгълүмат турында белгәннәрне искә төшерү һәм кабатлау, төп билгеләрен аерып чыгару.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү.

Эшне эзлекле эшләү сәләте булдыру

агымдагы



34

Хәл фигыльләрне кабатлау

1

Хәл фигыльләр

нең лексик-грам

матик мәгънәсе

нә һ морфоло

гик үзенчәлеклә

ренә игътибар итү, рус теленә тәрҗемә итү, кү

негүләр өстендә язма

Хәл фигыльләрне язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү. Аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: төп билгеләрен аерып чыгару.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп дәлилли белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү

Мөстәкыйль эшләү күнекмәреңне ныгыту

агымдагы



35

Исем фигыль турында төшенчә

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Исем фигыльләрнең лексик-грамматик мәгънәсенә һәм морфологик үзенчәлекләренә төшенү, язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: уртак һ аермалы якларны аерып чыгару ни

гезендә кагыйдә формалаш

тыру, кагыйдә-күрсәтмәләр

не истә тотып гамәлләр кы

лу. КУУГ: үз фикереңне ту

лы һәм төгәл итеп әйтә бе

лү. РУУГ: максатка ирешү юлларын планлаштыру.

Үзмаксат кую, үз мөмкинлекләреңне белү-белмәү чикләрен чамалау

агымдагы



36

Исем фигыльгә морфологик анализ

1

Исем фигыль

ләрнең лексик-грамматик мәгъ

нәсенә һ морфо

логик үзенчәлек

ләренә игътибар итү, рус теленә тәрҗемә итү, кү

негүләр өстендә язма эш

Исем фигыльләргә морфологик анализ (телдән һәм язма) ясый белү

ТБУУГ: белемнәрне структуралаштыру.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү

Төркем эчендә эшләү күнекмәләрен ныгыту, эшне эзлекле эшләү сәләте булдыру.

агымдагы



37

Кайбер исем фигыльләрнең исемгә күчүе

1

Исемнәрнең һәм исем фигыльләр

нең лексик-грам

матик мәгънәсе

нә һәм морфоло

гик үзенчәлеклә

ренә игътибар итү, рус теленә тәрҗемә итү, кү

негүләр өстендә язма эш

Исемгә күчү” төшенчәсенең мәгънәсенә төшенү. Сүз төркеме буларак, исемнәрне һәм исем фигыльләрне таный, куллана, аларны аера һәм аларга морфологик анализ ясый белү

ТБУУГ: төп билгеләрне аерып чыгару; фикерләүнең логик чылбырын төзү.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү

Телне өйрәнүгә кызыксыну булу;

үзеңнең сөйләмеңне камилләштерүгә

омтылу

агымдагы



38

Исем фигыльләрне кабатлау

1

Исем фигыль

ләрнең лексик-грамматик мәгъ

нәсенә һ морфо

логик үзенчәлек

ләренә игътибар итү, рус теленә тәрҗемә итү, кү

негүләр өстендә язма

Исем фигыльләрне аера белү, аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: төп билгеләрен аерып белү.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп дәлилли белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү

Мөстәкыйль эшләү күнекмәреңне ныгыту

агымдагы



39

Диктант№ 3

Икмәкнең ка

дерен бел”

(Исем фигыль

не кабатлауга)

1

Үз-үзеңә контроль ясау

Диктант текстын

дагы сүзләрне дөрес яза белү һәм грамматик биремне башкара алу.

ТБУУГ: белемнәрне структуралаштыра белү

КУУГ: ишетеп аңлау

РУУГ: максатка ирешү юлларын планлаштыру.

Эшне нәтиҗәле башкаруга омтылу

тематик



40

Хаталар өстендә эш. Инфинитив турында төшенчә

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Инфинитив” төшенчәләренең мәгънәсенә төшенү. Инфинитивны таный һәм куллана белү, аларга морфологик анализ ясый белү

ТБУУГ: фактик мәгълүмат

тан чыгып, кагыйдә форма

лаштыру. КУУГ: үз фикер

ләреңне һәм җавапларны телдән матур, дөрес итеп әйтә белү. РУУГ: максатка ирешү юлларын планлаштыру.

Үзмаксат кую, үз мөмкинлекләреңне белү-белмәү чикләрен чамалау

агымдагы



41

Сочинение №3 Шамил Якупов. “Урман әкияте” (Затланышсыз фигыльләрне кабатлауга)

1

Үз-үзеңә контроль ясау

Шамил Якуповның “Урман әкияте” кар

тинасы буенча сочи

нение яза алу; текст

ны язганда, татар те

ленең дөрес язу ка

гыйдәләрен һ әдәби нормаларын саклау.

ТБУУГ: картинадагы пейзажны тасвирлау.

КУУГ: үз фикереңне дөрес итеп белдерә алу.

РУУГ: вакытны планлаштыра белү.

Үз текстыңны төзүгә кызыксыну булу; сөйләм камиллегенә омтылу

тематик



42

Хаталар өстен

дә эш. Инфини

тивның юклык формасы


Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Инфинитивның юк

лык формасын белү, аны язма һ телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: төп билгеләрне аерып чыгару; фикерләүнең логик чылбырын төзү.

КУУГ: үз фикереңне төгәл һәм ирекле җиткерә белү; сәнгатьле һәм дөрес уку.

РУУГ: максатка ирешү юлларын билгеләү.

Үзмаксат кую, үз мөмкинлекләреңне белү-белмәү чикләрен чамалау.

агымдагы



43

Инфинитивка морфологик анализ

1

Инфинитивның лексик-грамма

тик мәгънәсенә һәм морфологик үзенчәлекләренә игътибар итү, рус теленә тәр

җемә итү, күне

гүләр өстендә язма эш

Инфинитивка морфологик анализ ясау тәртибен белү; сүзгә морфологик анализ ясау (телдән һәм язма).

ТБУУГ: төп билгеләрне аерып чыгару.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү.

Төркемдә эшли белү

агымдагы



44

Инфинитивны кабатлау.

1

Инфинитивның лексик-грамма

тик мәгънәсенә һәм морфологик үзенчәлекләренә игътибар итү, рус теленә тәр

җемә итү, күне

гүләр өстендә язма

Инфинитив аера һәм аңа морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: төп билгеләрне аерып чыгару.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп дәлилли белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү

Мөстәкыйль эшләү күнекмәреңне ныгыту

агымдагы



45

Ярдәмче фигыльләр турында төшенчә

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Фигыль, ярдәмче фигыль, мәгънә” тө

шенчәләренең мәгъ

нәсенә төшенү. Яр

дәмче фигыльләрне мөстәкыйль фигыльләрдән аера, тлдән һәм язма сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: укытучы ярдәмен

дә өйрәнгән белемнәрне яңасыннан аера белү.

КУУГ: сыйныфташлар һәм укытучы белән уку эшчәнле

ген оештыруда, мәгълүмат туплауда үзара хезмәттәшл

ек инициативасы күрсәтү.

РУУГ: биремне үтәүнең дөреслеген тикшерү.

Үз мөмкинлек

ләреңне

белү-белмәү чикләрен билгеләү.

агымдагы



46

Мөстәкыйль фигыльләрнең ярдәмче фигыль ролендә йөрүе.

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Ярдәмче фигыль, мөстәкыйль фигыль

ләр” төшенчәләре

нең эчтәлеген белү. Ярдәмче фигыль

ләрне мөстәкыйль фигыльләрдән аера һәм куллана белү.

ТБУУГ: тел күренешләрен аера белү. КУУГ: сыйныф

ташлар һәм укытучы белән уку эшчәнлеген оештыруда, мәгълүмат туплауда үзара хезмәттәшлек инициати

васы күрсәтү, коллектив фикер алышуда катнашу.

РУУГ: биремне үтәүнең дөреслеген тикшерү.

Үз уңышларың

ның (уңышсыз

лыкларыңның) сәбәпләре турында фикер йөртә белү.

агымдагы



47

Ярдәмче фигыльләрнең кулланылышы

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Ярдәмче фигыльләрне телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү

ТБУУГ: тексттан фактик мәгълүматны таба белү

КУУГ: дәлилләр кулланып сөйли белү. РУУГ: мөстә

кыйль рәвештә дәреснең проблемасын һ максатла

рын формалаштыру

Телне өйрәнүгә кызыксыну булдыру

агымдагы



48

Ярдәмче фигыльләрнең зат-сан белән төрләнеше

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Ярдәмче фигыльләр

нең зат-сан б/н төр

ләндерә белү, телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: тексттан фактик мәгълүматны таба белү

КУУГ: үз фикереңне тулы һ төгәл итеп дәлилли белү.

РУУГ: уку проблемасын чишү өчен план төзү.

Татар теленең байлыгын, матурлыгын аңлау

агымдагы



49

Диктант № 4

Шахмат дөньясында”

(Ярдәмче фигыльләрне кабатлауга)

1

Үз-үзеңә контроль ясау

Диктант текстындагы сүзләрне дөрес язу һәм грамматик биремне башкару

ТБУУГ: орфографик, пунк

тацион кагыйдәләрдән чы

гып, дөрес яза белү КУУГ: ишетеп аңлау, фикереңне җиткерә белү.РУУГ: инди

видуаль эшне дөрес бәяли белү.

Язма сөйләмеңне камилләштерү

тематик



50

Хаталар өстендә эш. Фигыль сүз төркемен кабатлау.

1

Телдән эш, күнегүләр, таблицалар өстендә язма эш

Фигыльләргә морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: терминнарны дө

рес хәтердә калдыру һ урын

лы куллану; КУУГ: үз фике

реңне тулы һәм төгәл итеп дәлилли белү. РУУГ: эшең

нең уңышлылыгын билгеләү

Мөстәкыйль эшләү күнекмәреңне ныгыту

агымдагы



51

Мөстәкыйль һәм ярдәмче фигыльләрне кабатлау

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Мөстәкыйль һәм ярдәмче фигыльләр

не аера белү, аларны язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү, морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү; кагыйдә, күрсәтмәләрне истә тоту һәм аларга ияреп гамәлләр кылу. КУУГ: үз фикерләрен һ җавапларын телдән матур, дөрес итеп әйтә белү. РУУГ: сыйныф

ташлар һ укытучы б/н уку эшчәнлеген оештыруда, мәгълүмат туплауда үзара хезмәттәшлек инициатива

сы күрсәтү

Үз мөмкинлек

ләреңне белү-белмәү чикләрен чбилгеләү.

агымдагы



52

Фигыль төркемчәләрен кабатлау

1

Телдән эш, күнегүләр, таблицалар өстендә язма эш

Фигыльләрнең төркемчәләрен аера белү, аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: фактик мәгълүмат

ны искә төшерү һәм кабат

лау, төп билгеләрен аерып чыгару; терминнарны дөрес хәтердә калдыру һ урынлы куллану; КУУГ: үз фике

реңне тулы һәм төгәл итеп дәлилли белү.РУУГ: мәгъ

лүмат туплауда узара хез

мәттәшлек инициативасы күрсәтү

Мөстәкыйль эшләү күнекмәреңне ныгыту

агымдагы



53

Сочинение

4 “Мин – замана баласы” (Фигыль төркемчәләрен кабатлауга)

1

Үз-үзеңә контроль ясау

Мин – замана бала

сы” темасы буенча, логик бәйләнешне саклап, сочинение яза алу; татар теле

нең дөрес язу кагый

дәләрен һәм әдәби нормаларын саклый белү.

ТБУУГ: орфографик, пунктацион нормаларны саклап, дөрес яза белү

КУУГ: бирелгән тема буенча үз фикереңне дөрес итеп белдерә алу.

РУУГ: хаталарны табу һәм төзәтү

Татар теленең байлыгын, матурлыгын аңлау

тематик



54

Хаталар өстендә эш. Фигыльләргә морфологик анализ ясау тәртибен кабатлау.

1

Фигыльләрнең лексик-грамма

тик мәгънәсенә һәм морфологик үзенчәлекләренә игътибар итү, күнегүләр өстендә язма эш

Сүз төркеме буларак, фигыльләрне таный, телдән һәм язма сөйләмдә куллана, аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: фактик мәгълүмат турында белгәннәрне искә төшерү һәм кабатлау, төп билгеләрен аерып чыгару.

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү.

РУУГ: мәгълүмат туплауда узара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү.

Төркем эчендә эшләү күнекмәләрен ныгыту, эшне эзлекле эшләү сәләте булдыру.

агымдагы



55

Фигыльләрнең кулланылышын кабатлау.

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Фигыльләрне язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: фактик мәгълүмат турында белгәннәрне искә төшерү һәм кабатлау тел

дән нәтиҗә чыгару. КУУГ: тыңлый белү, коллектив фи

кер алышуда катнашу. РУУГ: иптәшеңнең гамәлләрен бәяли белү.

Телне өйрәнүгә кызыксыну булу

агымдагы



56

Изложение №2(1) “Канатлы дусларыбызны онытмыйк” (Фигыль сүз төркемен куллана белүне кабатлауга)

1

Тыңлап аңлау

Канатлы дусларыбызны онытмыйк” текстының эчтәлеген аңлап яза белү

ТБУУГ: текстны кыскарту алымнарын белү; текстның төп фикерен формалашты

ру; тексттагы һәр абзацка исем бирү; бирелгән текст

тан төп мәгълүматны аера белү; план төзи белү; кыска текст төзи белү; изложение яза белү. Тәкъдим ителгән текстны язма формада күр

сәтә алу; башлангыч текст

ның темасыннан чыгып, логик бәйләнешне саклый алу.КУУГ: ишетеп аңлау.

РУУГ: вакытны планлаш

тыра белү һәм контрольдә тоту.

Ирекле фикер йөртә, үз фикереңне дәлилли белү

тематик



57

Хаталар өстендә эш. Белдерү язу “Мәктәптә үздырылачак чара”.

1

Телдән эш, күнегүләр, таблицалар өстендә язма эш

Эш кәгазьләре үрнәкләрен яза белү.

ТБУУГ: кагыйдә, күрсәтмә

ләрне истә тоту һәм аларга ияреп гамәлләр кылу.

КУУГ: үз фикерләреңне һәм җавапларынңны телдән матур, дөрес итеп әйтә бе

лү. РУУГ: сыйныфташлар һәм укытучы белән уку эш

чәнлеген оештыруда, мәгъ

лүмат туплауда үзара хез

мәттәшлек инициативасы күрсәтү, коллектив фикер алышуда катнашу.

Әйләнә-тирәдәгеләргә игътибарлы булу

агымдагы



Аваз ияртемнәре (5 сәгать)

58

Аваз ияртемнәре турында төшенчә.

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Аваз ияртеме” төшенчәсенең мәгънәсен аңлау, аларны аера белү.

ТБУУГ: мөстәкыйль рәвеш

тә текстның темасын, күтә

релгән проблеманы ача бе

лү. КУУГ: тыңлый белү, диалог төзүдә һ коллектив фикер алышуда катнашу.

РУУГ: дәреснең максатла

рын формалаштыру

Үзбәя.

агымдагы



59

Аваз ияртемнәренең мәгънә һәм төзелеше ягыннан төрләре

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Аваз ияртемнәренең мәгънәләре һәм төзелешләре ягыннан төрләрен белү, аларны аера алу.

ТБУУГ: телне әдәбият, та

рих, җәмгыять белеме, эко

логия предметлары б/н бәй

ләп, дөнья, яшәү, табигать, кешелек җәмгыяте турында күзаллау булу. КУУГ: төр

ле җавапларны тыңлау, үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү. РУУГ: үз эшчәнлегеңнең максатка ирешүдә ни дәрәҗәдә нә

тиҗәле булуын күзәтү.

Җәмгыятьтә яшәү кагыйдәләрен үзләштерү.

агымдагы



60

Аваз ияртемнәре нигезендә сүзләр ясалышы.

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Аваз ияртемнәре нигезендә ясалган сүзләрне аера һәм сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: төп билгеләрне ае

рып ала белү. КУУГ: үз фикерләреңне һ җавапла

рыңны телдән матур, дөрес итеп әйтә белү. РУУГ: сый

ныфташлар һәм укытучы б/н уку эшчәнлеген оешты

руда, мәгълүмат туплауда үзара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү.

Үзең алган белем күнекмәләрен тормышта куллана белергә өйрәнү.

агымдагы



61

Аваз ияртемнәренә морфологик анализ ясау.

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Аваз ияртемнәренә морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү. КУУГ: коммуникатив максатлардан чыгып, сөй

ләмне оештыра белү.РУУГ: сыйныфташлар һәм укыту

чы белән уку эшчәнлеген оештыруда, мәгълүмат туп

лауда хезмәттәшлек итү.

Үз мөмкинлекләреңне билгеләү.

агымдагы



62

Аваз ияртемнәрен кабатлау.

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Аваз ияртемнәрен таный, сөйләмдә куллана һәм аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү. КУУГ: башкаларны тыңлый, төрле карашларны исәпкә ала белү. РУУГ: биремнәрне үтәүнең дөреслеген тикшерү.

Үз уңышларыңның

(уңышсызлыкларыңның) сәбәпләре турында фикер йөртү.

агымдагы



63

Диктант № 5 (1) “Авылым табигате” (Мөстәкыйль сүз төркемнә

рен кабатлауга)

1

Язма эш.

Диктант текстындагы сүзләрне дөрес яза һәм грамматик биремне башкаруа белү.

ТБУУГ: белгәннәрне искә төшереп, грамоталы язу.

КУУГ: ишетеп аңлау һәм дөрес язу.

РУУГ: вакытны контрольдә тоту.

Табигатькә сакчыл карау, аны сакларга кирәклеген аңлау.

гомумиләштереп



Хәбәрлек сүзләр (3 сәгать)

64

Хаталар өстендә эш.

Хәбәрлек сүзләр. Хәбәрлек сүзләр турында төшенчә.

1

Хаталар өстендә эш. Текстны уку, кагыйдәләр

не истә калды

ру, хәбәрлек сүз

ләрне әйтү, фи

кер алышуда катнашу.

Хәбәрлек сүз” төшенчәләренең мәгънәләрен аңлау, аларны аера белү.

ТБУУГ: мәгълүматны эз

ләп таба белү. КУУГ: төр

кемнәрдә, парларда эшли белү. РУУГ: мөстәкыйль рәвештә дәреснең пробле

масын (тема) һәм максатла

рын формалаштыру.

Үзбәя

агымдагы



65

Хәбәрлек сүзләргә морфологик анализ ясау.

1

Текстны уку, хә

бәрлек сүзләрне табу, мәгънәлә

рен билгеләү. Өстәмә сорау

ларга җавап бирү.

Хәбәрлек сүзләргә морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша белү. КУУГ: төрле җавап

ларны тыңлау; үз фикерең

не тулы һәм төгәл итеп әйтә белү. РУУГ: эшләнгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү.

Туган илең белән горурлана белү.

Агымдаг



66

Хәбәрлек сүзләрне кабатлау.

1

Текстны уку, хәбәрлек сүзләрне табу, мәгънәләрен билгеләү, фикер алышуда катнашу.

Хәбәрлек сүзләрне аера һәм урынлы куллана белү, аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: телне әдәбият, та

рих, экология предметлары белән бәйләп, дөнья, яшәү, табигать, кешелек җәмгыя

те турында күзаллый белү.

КУУГ: үз фикерен тормыш

тагы мисаллар ярдәмендә дәлилли белү. РУУГ: үзконтроль..

Үзеңдә уңай сыйфатлар булдырырга омтылу

агымдагы



Бәйлекләр (5 сәгать)

67

Бәйлекләр. Бәйлекләр турында төшенчә.

1

Мисалларны уку, чагыштыру, сорауларга җавап бирү.

Бәйлек”, “бәйләгеч сүз төркеме” төшенчәләренең мәгънәләрен аңлау, аларны язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: мөстәкыйль рәвеш

тә текстның темасын, күтә

релгән проблеманы ача бе

лү, фикер йөртү; уку мәсь

әләсен чишүдә логик фикер

ләү. КУУГ: мәгълүмат туп

лауда үзара хезмәттәшлек инициативасы күрсәтү.

РУУГ: максатка ирешү юлларын планлаштыру.

Гаиләдә дус һәм тату яшәргә кирәклегенә төшенү.

агымдагы



68

Бәйлекләрнең сөйләмдә куллану үзенчәлекләре.

1

Шигырьләрне сәнгатьле итеп уку, бәйлекләрне табу, тәрҗемә итү, нәтиҗә ясау. Диалог төзү.

Бәйлек”, “бәйләгеч сүз төркеме” төшенчәләренең мәгънәләрен аңлау, аларны язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: телдән нәтиҗә чы

гару, уку проблемасын чи

шү өчен план яки модель төзү; төп билгеләрне аерып чыгару.КУУГ: күршең б/н хезмәттәшлек итү.РУУГ: мөстәкыйль рәвештә дәрес

нең проблемасын һ максат

ларын формалаштыру.

Бер-береңә карата игътибарлы һәм ихтирамлы булырга өйрәнү.

агымдагы



69

Сочинение №5 “Ял көнендә” (Бәйлекләрнең сөйләмдә куллануын кабатлауга)

1

Язма эш.

Ял көнендә” картинасындагы пейзажны тасвирлау.

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү. КУУГ: тема буенча фи

кер йөртә һәм әңгәмә кора белү, ирекле, үз фикереңне дәлилли белү. РУУГ: уку мәсьәләсен чишү юлларын планлаштыру.

Башка фикерләрне кабул итү, аңлау, үз фикерләреңне җиткерә алу.

тематик



70

Хаталар өстендә эш. Бәйлек сүзләр турында төшенчә.

1

Күнегүләр эшләү. Рәсемгә карап, бәйлек сүзләрне кулланып, җөмләләр төзү.

Бәйлек”, “бәйлек сүз” төшенчәләренең мәгънәләрен аңлау, аларны язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: телне әдәбият, рә

сем һәм музыка сәнгате б/н бәйләп, сүз сәнгатенең кыйммәтен күрү, матурлы

гын тану.КУУГ: тыңлый белү, диалог төзүдә һ кол

лектив фикер алышуда кат

нашу. РУУГ: максатка ирешү юлларын билгеләү.

Хайваннарга карата мәрхәмәтле булырга өйрәнү.

агымдагы



71

Бәйлек һәм бәйлек сүзләрнең кулланылышы.

1

Мисалларны уку, биремнәрне үтәү, сорауларга җавап бирү, нәтиҗә чыгару.

Бәйлек”, “бәйлек сүз”, “бәйләгеч сүз төркеме” төшенчәлә

ренең мәгънәләрен аңлау, аларны язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: телдән нәтиҗә чы

гару, уку проблемасын чи

шү. КУУГ: үз фикереңне төгәл һәм ирекле җиткерә белү. РУУГ: мәгълүмат туплауда үзара хезмәттәш

лек инициативасы күрсәтү.

Әхлак нормаларын, җәмгыятьтә яшәү кагыйдәләрен үзләштерү.

агымдагы



72

Бәйлек һәм бәйлек сүзләрне кабатлау.

1

Мисалларны уку, мәгънәсен аңлау, морфологик анализ ясау.

Бәйлек һәм бәйлек сүзләргә морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: татарчадан русча

га, русчадан татарчага тәр

җемә итү юлы аша телләр арасындагы уртак проблема

ларны, уртак кагыйдәләрне, аермалы якларны күрергә өйрәнү. КУУГ: төркемнәр

дә эшләү.РУУГ: эшләнгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү.

Активлыкка, мөстәкыйль фикер йөртергә, акыл һәм рухи эшчәнлеккә өйрәнү.

агымдагы



73

Контроль изложение №3 (2) (бәйлек һәм бәйлек сүзләрне кабатлау) “Гүзәллек җырчысы”

1

Язма эш.

Текстны кыскарту алымнарын белү; текстның төп фике

рен формалаштыру һәм татар теленең дөрес язу кагыйдәлә

рен һ әдәби нормала

рын саклап яза белү

ТБУУГ: тәкъдим ителгән һәм укылган әдәби текстны язма формада күрсәтә алу; башлангыч текстның тема

сыннан чыгып, логик бәйлә

нешне саклый алу; КУУГ: ишетеп аңлау.РУУГ: үз эш

чәнлегеңне контрольгә алу.

Ирекле фикер йөртү, үз фикереңне дәлилли белергә өйрәнү.

тематик



Теркәгечләр (5 сәгать)

74

Хаталар өстендә эш. Теркәгечләр. Теркәгечләр турында төшенчә.

1

Шигырьне сәнгатьле уку, сүзләрне сүз төркемнәренә бүлеп язарга, сорауларга җавап бирү. Теркәгечләрне әйтү.

Теркәгеч (тезүче һәм ияртүче), бәйләгеч сүз төркемнәре” төшенчәләренең мәгънәләрен аңлау, аларны язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: төп билгеләрне ае

рып алу нигезендә кагыйдә формалаштыру, үзеңнең бе

лем системасында ориент

лаш белү.КУУГ: мәгълү

мат туплауда үзара хезмәт

тәшлек инициативасы күр

сәтү, үз мөмкинлекләреңне белү-белмәү чикләрен чама

лу.РУУГ: биремнәрне үтәү

нең дөреслеген тикшерү.

Туган ягыбызның язгы табигатенә соклана белү.

агымдагы



75

Теркәгечләр турында төшенчә. Теркәгечләр

не төркемләү.

1

Шигырьне сән

гатьле уку, тер

кәгечләрне әйтү, төрләрен билге

ләү, өстәмә би

ремнәр башка

ру, нәтиҗә чы

гару.

Теркәгеч (тезүче һ ияртүче), бәйләгеч сүз төркемнәре” тө

шенчәләренең мәгъ

нәләрен аңлау, алар

ны язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: телдән нәтиҗә чыгару, уку проблемасын чишү өчен план төзү.

КУУГ: төркемнәрдә эшләү.

РУУГ: эшләнгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү.

Туган ягыбызның язгы табигатенә соклана белү.

агымдагы



76

Теркәгечләр

нең кулланылышы.

1

Мисаллар эшләү, теркәгечләрне әйтү, төрләрен билгеләү. Фикер алышуда катнашу, нәтиҗә чыгару.

Теркәгечләрне (тезүче һәм ияртүче), аера һәм язма, телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: тексттан фактик мәгълүматны аерып алу; төрле мәгълүмат чаралары б/н эшли, кирәкле мәгълү

матны таба, анализлый һ үз эшчәнлегендә куллана белү. КУУГ: үз фикерен тормыш

тагы мисаллар ярдәмендә дәлилли белү. РУУГ: эш

ләнгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү.

Буыннан-буынга күчә торган кыйммәтләрне сакларга өйрәнү.

агымдагы



77

Теркәгечләргә морфологик анализ ясау.

1

Истәлекле әй

берәр тур. сөй

ләү. Мисаллар эшләү, теркәгеч

ләрне әйтү, төр

ләрен билгеләү. Фикер алышуда катнашу, нәти

җә чыгару. Мор

фологик анализ ясау..

Теркәгечләргә морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: төрле мәгълүмат чаралары белән эшли, ки

рәкле мәгълүматны таба, анализлый һәм үз эшчәнле

гендә куллана белү.КУУГ: күмәк эш вакытында уртак фикергә килү.

РУУГ: биремнәрне үтәүнең дөреслеген тикшерү.

Активлыкка, мөстәкыйль фикер йөртергә өйрәнү.

агымдагы



78

Теркәгечләрне кабатлау.

1

Мисалларны уку, теркәгечләр

не әйтү, өстәмә биремнәрне баш

кару. Теркәгеч

ләргә морфоло

гик анализ ясау.

Теркәгечләрне (тезүче һәм ияртүче) аера белү, аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү. КУУГ: үз фикерен тор

мыштагы мисаллар ярдә

мендә дәлилли белү; төрле җавапларны тыңлау.

РУУГ: биремнәрне үтәүнең дөреслеген тикшерү

Үз мөмкинлекләреңне билгеләү.

агымдагы



Кисәкчәләр (5 сәгать)

79

Кисәкчәләр. Кисәкләр турыда төшенчә

1

Мисалларны уку, сүз төркемнәрен әйтү. Таблица белән танышу, сорауларга җавап бирү, нәтиҗә ясау.

Кисәкчә”, “модаль сүз төркеме” төшенчәләренең мәгънәләрен аңлау, аларны язма һәм телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: төп билгеләрне ае

рып алу нигезендә кагыйдә формалаштыру, фикерләүдә логик чылбыр төзү. КУУГ: үз фикерләрен һ җавапла

рын телдән матур, дөрес итеп әйтә белү. РУУГ: уку эшчәнлеген оештыруда хезмәттәшлек итү.

Эчке матурлык сыйфатлары тәрбияләү.

агымдагы



80

Кисәкчәләрне мәгънәләре буенча төркемләү.

1

Шигырьне сәнгатьле уку. Таблица белән танышу, сорауларга җавап бирү, нәтиҗә ясау.

Кисәкчәләрнең мәгънә буенча төркемнәрен белү, аларны җөмләдә таба белү.

ТБУУГ: төп билгеләрне ае

рып алу нигезендә кагыйдә формалаштыру, яңа белем

нәр табу. КУУГ: үз фикер

ләрен һәм җавапларын тел

дән матур, дөрес итеп әйтә белү.РУУГ: күршең белән хезмәттәшлек итү.

Игътибарлылык, ярдәмчеллек сыйфатларына ия булу

агымдагы



81

Изложение

4

Кошлар” (кисәкчәләрне кабатлау)

1

Язма эш.

Текстны кыскарту алымнарын белү; текстның төп фикерен формалаштыру һәм татар теленең дөрес язу кагыйдәләрен һәм әдәби нормаларын саклап, кыска текст төзи белү.

ТБУУГ: тәкъдим ителгән һ укылган әдәби текстны яз

ма формада күрсәтә алу; башлангыч текстның тема

сыннан чыгып, логик бәйлә

нешне саклый алу.КУУГ: үз фикереңне формалашты

ра белү. РУУГ: дәреснең проблемасын һ куелган бу

рычларны дөрес аңлау, үз эшчәнлегенең максатка ире

шүдә ни дәрәҗәдә әһәмият

ле булуына төшенү.

Ирекле фикер йөртү, үз фикереңне дәлилли белергә өйрәнү.

тематик



82

Хаталар өстендә эш. Кисәкчәләрнең дөрес язылышы.

1

Таблица б/н та

нышу, сораулар

га җавап бирү, нәтиҗә ясау. Ми

салларны уку, кисәкчәләрне табу, дөрес итеп күчереп язу.

Кисәкчәләрнең дөрес язылышын белү.

ТБУУГ: фикерләүдә логик чылбыр төзү.

КУУГ: диалогта катнаша белү.

РУУГ: биремнәрне үтәүнең дөреслеген тикшерү.

Әдәп-әхлак сыйфатлары тәрбияләү.

агымдагы



83

Кисәкчәләргә морфологик анализ ясау.

1

Шигырьне сән

гатьле уку, ки

сәкчәләрнең мәгънәләрен әй

тү, өстәмә би

ремнәр башка

ру. Морфологик анализ ясау.

Кисәкчәләргә морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: эзлекле фикер йөр

тү, алга бурыч кую һәм аны чишү. КУУГ: партадашың белән хезмәттәшлек итү.

РУУГ: мөстәкыйль рәвеш

тә дәреснең проблемасын һ максатларын формалаштыру.

Дуслык, туган илең белән горурлану, әхлак сыйфатлары тәрбияләү.

агымдагы



84

Кисәкчәләрне кабатлау.

1

Шигырьне сән

гатьле уку, ки

сәкчәләрне әй

тү, өстәмә би

ремнәр башка

ру. Морфологик анализ ясау.

Кисәкчәләрне аера белү. Аларга морфологик анализ ясау үзенчәлекләрен истә калдыру һәм анализ ясый белү.

ТБУУГ: чагыштыру, тел

дән нәтиҗә чыгару, уку проблемасын чишү. КУУГ: үз фикерләреңне һәм җавап

ларыңны телдән матур, дө

рес итеп әйтә белү. РУУГ: биремнәрне үтәүнең дөреслеген тикшерү.

Сөйләмне камилләштерергә омтылу.

агымдагы



85

Проект эше

1

Проект эше белән танышу. Сорауларга җавап бирү. Эшчәнлеккә нәтиҗә ясау.

тематик

Йолдызнамә” темасы буенча проект эше башкара белү.

ТБУУГ: үзеңнең кызыксы

ну өлкәсен билгеләү, танып

-белү мәсьәләсен мөстә

кыйль ачыклау, проект эшен башкара белү;КУУГ: сыйныфташлары каршында төрле темаларга чыгыш ясый белү, диалогта катна

шу, сораулар бирә белү. РУУГ: үз эшчәнлегенең максатка ирешүдә ни дәрә

җәдә нәтиҗәле булуын кү

зәтү; иптәшенең гамәлләрен бәяләү.

Милли горурлык, гражданлык хисләре формалаштыру.

тематик



Ымлыклар (3 сәгать)

86

Ымлыклар. Ымлыклар турында төшенчә.

1

Шигырьне сәнгатьле уку, сорауларга җавап бирү, нәтиҗә ясау. Рәсемнәрне карау, ымлыкларны әйтү.

агымдагы

Ымлык” төшенчәсенең мәгънәсен белү, аларны җөмләдә аера белү.

ТБУУГ: төрле мәгълүмат чаралары белән эшли, ки

рәкле мәгълүматны таба, анализлый һәм үз эшчәнле

гендә куллана белү. КУУГ: тыңлый белү, диалог төзүдә һәм коллектив фикер алы

шуда катнашу.РУУГ: ка

гыйдә, күрсәтмәләрне истә тоту һәм аларга ияреп гамәлләр кылу.

Яхшы укуга омтылыш булу.

агымд



87

Ымлыкларның ясалу үзенчәлекләре һәм сөйләмдә кулланылышы.

1

Шигырьне сәнгатьле уку, сорауларга җавап бирү, ымлыкларны табу, нәтиҗә ясау. Өстәмә биремнәр башкару.

Ымлык ясалу үзенчәлекләрен, аларның сөйләмдә куланылышын белү.

ТБУУГ: төп билгеләрне ае

рып алу нигезендә кагыйдә формалаштыру; төрле мәгъ

лүмат чаралары б/н эшли, кирәкле мәгълүматны таба, анализлый һәм үз эшчәнле

гендә куллана белү.КУУГ: үз фикерен тормыштагы ми

саллар ярдәмендә дәлилли белү. РУУГ: эшләнгән эш

нең сыйфатын һ дәрәҗәсен билгеләү.

Чишмәләрне сакларга өйрәнү; табигатькә сакчыл караш булдыру.

агымдагы



88

Хикәя язу “Мин әбиемә булышам”

1

Язма эш.

Мин әбиемә булышам” темасына хикәя язу.

Орфографик, пунктацион нормаларны саклап, “Мин әбиемә булышам” темасына хикәя яза белү

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү.КУУГ: төрле җаваплар

ны тыңлау, чагыштыру, нә

тиҗә ясау; үз фикерен тор

мыштагы мисаллар ярдәмен

дә дәлилли белү. РУУГ: уку мәсьәләсен формалаш

тыру.

Әбиләргә карата игътибарлы булу, булышырга кирәклекне аңлау.

агымдагы



89

Ымлыкларга морфологик анализ.

1

Мисалларны уку, ымлыклар

ның мәгънәсен ачыклау, фикер алышу. Морфологик анализ ясау.

Ымлыкларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: тексттан фактик мәгълүматны аерып алу.

КУУГ: төрле фикерләрне исәпкә алып эш итү.

РУУГ: коллектив һәм индивидуаль эшне дөрес бәяли белү.

Белем-күнекмәләрне тормышның төрле шартларында куллана белергә өйрәнү.

агымдагы



90

Диктант № 6

Тайга ала

нында” (мо

даль сүз төркем

нәренә карата)

1

Язма эш.

Диктант текстын

дагы сүзләрне дөрес яза һәм грамматик биремне башкара белү.

ТБУУГ: белемнәрне струк

туралаштыру.КУУГ: укыту

чының сөйләмен тыңлау һ аңлау.РУУГ: вакытны контрольдә тота белү.

Табигатькә сакчыл караш булдыру.

тематик



Модаль сүзләр (2 сәгать)

91

Хаталар өстендә эш.

Модаль сүзләр турында төшенчә.

1

Текстны уку, диалог төзү, өс

тәмә биремнәр башкару. Мо

даль сүзләрнең мәгънәләрен әйтү.

Модаль сүз” төшенчәсенең мәгънәсен язма яки телдән сөйләмдә куллану белү.

ТБУУГ: уку проблемасын чишү, фикерләүдә логик чылбыр төзү. КУУГ: пар

ларда һәм күмәкләп эшли белү. РУУГ: хаталарны табу, төзәтү.

Табигатьне сакларга өйрәнү.

агымдагы



92

Модаль сүзләргә анализ ясау.

1

Табышмаклар

ны уку, җавбын табу, морфоло

гик анализ ясау.өстәмә би

ремнәр эшләү.

Модаль сүзләргә морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: текстан фактик мәгълүматны аерып алу.

КУУГ: мәгълүмат туплауда хезмәттәшлек итү.РУУГ: коллектив һәм индивидуаль эшне дөрес бәяли белү.

Әхлак сыйфатлары тәрбияләү.

агымдагы



93

Изложение

5

Батырлык” (сүз төркемнәрен кабатлау)

1

Тыңлап аңлау. План төзү һәм изложение язу.

Текстны кыскарту алымнарын белү; текстның төп фике

рен формалаштыру һ татар теленең дөрес язу кагыйдәләрен, әдәби нормаларын саклап, кыска текст төзи белү.

ТБУУГ: тәкъдим ителгән һ укылган әдәби текстны яз

ма формада күрсәтә алу; башлангыч текстның тема

сыннан чыгып, логик бәйлә

нешне саклый алу.КУУГ: башкаларның сөйләмен тың

лау һәм аңлау.РУУГ: максатка ирешү юлларын планлаштыру

Ирекле фикер йөртү, үз фикереңне дәлиллибелергә өйрәнү.

тематик



Морфология буенча үткәннәрне гомумиләштереп кабатлау (8 сәгать)

94

Хаталар өстендә эш. Ел буена үткәннәрне гомумиләште

реп кабатлау

1

Мисалларны уку, сорауларга җавап бирү, сүз төркемнәрен ис

кә төшерү. Фи

кер алышуда катнашу

Мөстәкыйль сүз төркемнәрен аера алу, сүз төркемнәренә морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: үзеңнең белем системасында ориентлаша белү,

КУУГ: партадашың белән хезмәттәшлек итү.

РУУГ: хаталарны табу, төзәтү.

Сөйләмне камилләштерер гә омтылу.

агымтагы



95

Ел буена үткәннәрне гомумиләштереп кабатлау

1

Мисалларны уку, сорауларга җавап бирү, өстәмә биремне эшләү, сүз төркемнәрен искә төшерү.

Мөстәкыйль сүз төркемнәрен аера белү, аларга морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: тәкьдим ителгән тема буенча сорауларга җа

вап бирү.КУУГ: үз фике

реңне дәлилли белү, әңгәмә

дә катнашу.РУУГ: мөстә

кыйль рәвештә дәреснең проблемасын һ максатла

рын формалаштыру.

Татар теленең байлыгын, матурлыгын аңлау.

агымдагы



96

Сочинение

5 (1): Викен

тий Лукиянов. “Май”. (Сүз төркемнәрен кабатлау белән бәйле)

1

язма эш

В.Лукияновның “Май” картинасындагы пейзажны тасвирлый белү, татар теленең орфографик нормаларын үтәү.

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү. КУУГ: тема буенча әң

гәмә кора белү, ирекле фи

кер йөртә, үз фикереңне дә

лилли белү. РУУГ: үзконтроль.

Үз текстныңны төзүгә кызыксыну уяту.

тематик



97

Хаталар өстендә эш. Ел буена үткәннәрне гомумиләште

реп кабатлау

1

Шигырьне сән

гатьле уку, сүз

ләрне күрсәтел

гән сүз төркем

нәренә аерып язу. Фразеоло

гизмнар.

Мөстәкыйль сүз төркемнәрен аера белү.

Фразеологизм” төшенчәсен искә төшерү, җөмләләрдән таба алу .

ТБУУГ: иҗади һәм эзләнү характерындагы проблема

ны билгеләү һәм аны чишү.

КУУГ: диалогик һәм моно

логик сөйләмдә катнаша бе

лү, сорауларга җавап бирү.

РУУГ: коллектив һәм индивидуаль эшне дөрес бәяли белү.

Туган якның матурлыгы белән горурлану.

агымдагы



98

Ел буена үткәннәрне гомумиләште

реп кабатлау

1

Текстны уку, эчтәлеген сөйләү, сүзләргә морфологик анализ ясау. Өстәмә мисаллар эшләү.

Мөстәкыйль сүз төркемнәрен аера белү, морфологик анализ ясау үзенчәлекләрен истә калдыру.

ТБУУГ:үз фикерләрен һ җа

вапларын телдән матур, дө

рес итеп әйтә белү. КУУГ: парларда һ күмәк эшли бе

лү. РУУГ: мөстәкыйль рә

вештә дәреснең проблема

сын һәм максатларын фор

малаштыру; кагыйдә, күр

сәтмәләрне истә тотып, гамәлләр кылу.

Уңай һәм тискәре сыйфатларны аера белү, үзеңдә уңай сыйфатлар булдырырга омтылу.

агымдагы



99

Ел буена үткәннәрне гомумиләште

реп кабатлау

1

Текстны уку, эчтәлеген сөйләү, сүзләргә морфологик анализ ясау. Өстәмә мисаллар эшләү.

Сүз төркемнәре турында алган белемнәрне язма яки телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: ел дәвамында үтел

гән темалар буенча кон

троль сорауларга җавап би

рү, үзләштерелгән белемнәр

не системалаштыру, термин

нарны дөрес хәтердә калды

ру. КУУГ: телнең әдәби тел нормаларын һәм дөрес язу кагыйдәләрен истә кал

дыру. РУУГ: дәреснең проблемасын һ максатла

рын формалаштыру

Үзеңнең белем дәрәҗәсен билгеләү.

агымдагы



100

Контроль диктант № 7(2)

Аккош” (сүз төркемнәренә карата)

1

Язма эш

Диктант текстындагы сүзләрне дөрес яза һәм грамматик биремне башкара белү.

ТБУУГ: өйрәнелгән кагый

дәләрне дөрес куллана бе

лү. КУУГ: укытучының сөйләмен тыңлау һ аңлау.

РУУГ: эш урынын оештыра белү.

Мөстәкыйль эшләү күнекмәләрен ныгыту.

тематик



101

Хаталар өстендә эш. Ел буена үткәннәр

не гомумиләш

тереп кабатлау

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Мөстәкыйль сүз төркемнәре буенча контроль сорауларга җавап бирә, морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү. КУУГ: коллектив фи

кер алышуында катнашу.

РУУГ: хаталарны табу, төзәтү.

Укучыларның фикерләрен кабул итү, үз фикереңне башкаларга җиткерә алу.

агымдагы



102

Чыгарылыш сыйныф укучыларын бәйрәм белән котлау тексты язу

1

Телдән эш, котлау тесты өстендә язма эш

Котлау тексты яза белү.

ТБУУГ: алган белемнәрне гамәли куллана белү, ча

гыштыру, үрнәк буенча эш

ли белү. КУУГ: әңгәмәдә катнашу, үз фикереңне әйтә белү. РУУГ: коллектив һәм индивидуаль эшне дөрес бәяли белү.

Чыгарылыш сыйныф укучыларын хөрмәт итү.

агымдагы



103

Ел буена үткәннәрне гомумиләштереп кабатлау

1

Телдән эш, күнегүләр өстендә язма эш

Морфология” бүлеге буенча контроль сорауларга җавап бирә, сүз төркемнәренә морфологик анализ ясый белү.

ТБУУГ: алган белемнәрне гамәли куллана белү, нәти

җәләрне формалаштыру.

КУУГ: коллектив фикер алышуда катнашу. РУУГ: кагыйдә, күрсәтмәләрне истә тоту һәм аларга ияреп гамәлләр кылу.

Үз мөмкинлекләреңне билгеләү.

агымдагы



104

Ел буена үткәннәрне гомумиләште

реп кабатлау

1

Мисалларны уку, сорауларга җавап бирү, сүзләрне сүз төркемнәренә бүлеп язу.

Мөстәкыйль сүз төр

кемнәрен белү, алар

га морфологик ана

лиз ясый белү, язма яки телдән сөйләмдә куллана белү.

ТБУУГ: үзеңнең белем сис

темасында ориентлаша бе

лү. КУУГ: сыйныфташлар белән уку эшчәнлегендә оештыруда хезмәттәшлек итү. РУУГ: үзконтроль.

Үз уңышларың

ның (уңышсыз

лыкларыңның) сәбәпләре хакында фикер йөртү.

гомумиләштереп



105

Проект эше.

1

(429 н к) Шиг. сәнг.уку, рус те

ленә тәрҗемә итү, һәр сүзгә морфологик ана

лиз ясау. Сорау

ларга җавап бирү.

Татар теленнән проектлар эшли белү.

ТБУУГ: үзләштерелгән белемнәрне гамәли куллана белү. КУУГ: фикер алышуда катнашу, үз фикереңне җиткерә белү.

РУУГ: үзконтроль.

Башкаларның фикерен кабул итә, аңлый белү, үз фикереңне җиткерә алу.

гомумиләште реп



Календарь -тематик планлаштыруга төзәтмәләр

Дәрес темасы

Программа буенча сәгать саны

Факт буенча сәгать саны

Сәбәбе

әрсә аркасында кыскартылган, берләштерелгэн, арттырылган)














































































Татар теленнән йомгаклау контроль эше (тест)

7 нче сыйныф (татар төркеме).

I.вариант.

1 нче өлеш.А

А-1. Исем сүз төркеменә хас төрләнеш кайсы төркемдә дөрес күрсәтелгән?

а) сан, тартым, килеш; ә) килеш, зат, сан, юнәлеш; б) килеш, сан, дәрәҗә; в) килеш, тартым, юнәлеш.

А-2. Һичкем, беркайчан, һичнҽрсҽ Кемдер, ничектер, берҽү, ҽллҽ нҽрсҽ алмашлыкларының төркемчәсен күрсәтегез.

а) сорау алмашлыклары; б) билгеләү алмашлыклары; в) билгесезлек алмашлыклары; г) күрсәтү алмашлыклары.

А-3. Микъдар саныннан тәртип санын ясый торган кушымчаларны күрсәтегез.

а) –ар,-әр; б) кушымчалар ярдәмендә ясалмыйлар; в) –нчы, -нче, -ынчы, -енче; г) –лап, -ләп.

А-4. Җөмләдә калын белән бирелгән фигыльнең юнәлешен дөрес билгеләгез.Күктҽ йөзлҽгҽн йолдызлар күз кысыша.

а) төп юнәлештә; б) төшем юнәлешендә; в) уртаклык юнәлешендә; в) кайтым юнәлешендә.

А-5.Җөмләдә калын белән бирелгән сыйфатларның дәрәҗәсен дөрес билгеләгез.

Кайсы ягына карама, ямь-яшел йомры түбҽле биек-биек таулар. (Ҽ.Еники).

а) гади дәрәҗәдә; б) кимлек дәрәҗәсендә; в) артыклык дәрәҗәсендә; г) чагыштыру дәрәҗәсендә.

А-6. Беренче зат берлектәге тартым белән төрләнгән сүзне табыгыз.

а) барганнар; б) дустымны; в) китмәссең; г) моның.

А-7. Киләчәк заман сыйфат фигыльне табыгыз.

а) укылган китап; б) язгач бирәчәк; в) тыңлап эшләр; г) әйтәсе сүз.

А-8. Җөмләдә калын белән бирелгән фигыльләрнең төркемчәсен билгеләгез.

Кигҽн кием ничек туза, яшь гомер шулай уза. (Җыр).

а) сыйфат фигыль; б) инфинитив; в) хәл фигыль; г) хикәя фигыль.

А-9.Затланышлы фигыль төркемчәләрен билгеләгез.

а) сыйфат фигыль,исем фигыль, хәл фигыль; б) боерык фигыль, хикәя фигыль, инфинитив;

в) хикәя фигыль, боерык фигыль, шарт фигыль; г), исем фигыль, хикәя фигыль, боерык фигыль.

А-10. –дыр,-дер, -тыр, -тер, -т кушымчалары ялганып фигыльнең нинди юнәлеше ясала?

а) төшем; б)уртаклык; в) кайтым; г) йөкләтү.

А-11. Билгеле үткән заман хикәя фигыльне ясаучы кушымчаларны билгеләгез.

а) –ган, -гән, -кан,-кән; б) –ды, -де, -ты, -те; в) –ар, -әр, -ыр, -р; г) барысы да.

А-12. Кайтуы, каравы, эшлҽмҽве исем фигыльләре нәрсә белән төрләнгән?

а) килеш белән; б) тартым белән; в) зат-сан белән; г) сан белән.

А-13. Хәл фигыльнең ничә төре бар?

а) 1; б) 4; в) 3; г) 2.

А-14. Җөмләдә калын белән бирелгән фигыльләрнең төркемчәсен билгеләгез.

Бөтерелеп кала җиллҽр,

Күңеллҽрдҽ җилкенү. (Л.Зөлкарнҽй).

а) хикәя фигыль, шарт фигыль, хәл фигыль; б) хәл фигыль, хикәя фигыль, исем фигыль;

в)хикәя фигыль, исем фигыль; г) боерык фигыль, сыйфат фигыль, инфинитив.

А-15. Исем фигыльләрне табыгыз.

а) дошманны җиңү, укучы дәфтәре, сөйләшү темасы; б) китапны укыту, елгада йөзү, капка буяу;

в) төркемнән аерылу, соклану авазлары, йөзү бассейны; г) дөрес җавап юк.

2 нче өлеш.

В Җөмләләрне укыгыз һәм В1-В3нче биремнәрне үтәгез.

А. Болар бар да бизәнгән, сары, кызыл, ак чәчәкләр белән матурланган. Б. Әнә ерак таулар, урманнар.

В. Бу чәчәкләр өстендә матур кошлар үзләренең шатлыклы көйләрен сайрый. Г. Әнә безнең җиләк җыйган аланнарыбыз.

В-1. Текст булсын өчен, җөмләләрне тиешле эзлеклелектә урнаштырып языгыз.

В-2. Сыйфат фигыль булган җөмләне языгыз.

В-3. Бәйлек сүз булган җөмләне язып алыгыз.

3 нче өлеш. С

В өлешендә бирелгән җөмләләр нинди темага карый? Шул темага карата үз мөнәсәбәтегезне белдереп, кечкенә күләмле сочинение (12-14 җөмлә) языгыз. Фикерләрегезне дәлилләп аңлатыгыз.

Татар теленнән йомгаклау контроль эше (тест)

7 нче сыйныф (татар төркеме).

IIвариант.

1 нче өлеш. А

А-1 Җөмләдә калын белән бирелгән исемнең килешен дөрес билгеләгез.

Гаҗҽп бит! Җиңгәчәсенең сүзендҽ ник бер сыкрану ишетелсен! (Ҽ.Еники).

а) чыгыш килешендә; б) төшем килешендә; г) иялек килешендә; в) урын-вакыт килешендә.

А-2. Һичкем, беркайчан, һичнҽрсҽ алмашлыкларының төркемчәсен күрсәтегез.

а) сорау алмашлыклары; б) юклык алмашлыклары; в) билгесезлек алмашлыклары; г) күрсәтү алмашлыклары.

А-3. Җөмләдәге санның төркемчәсен билгеләгез. Мҽйданга меңлҽп халык җыелган иде.

а) микъдар саны; б)җыю саны; в) бүлем саны; г) чама саны.

А-4. Җөмләдә калын белән бирелгән фигыльнең юнәлешен дөрес билгеләгез

Җир йөзендҽ иң гүзҽл, иң мҽһабҽт нҽрсҽлҽр кеше кулы белҽн ясалган.

а) төп юнәлештә; б) төшем юнәлешендә; в) уртаклык юнәлешендә; в) кайтым юнәлешендә.

А-5. Җөмләдә калын белән бирелгән сыйфатларның дәрәҗәсен дөрес билгеләгез.

Агачларга инде саргылт

төс кунган, тик урыны белҽн генҽ

карасуяшеллек сакланып калган. (Х.Сарьян).

а) гади дәрәҗәдә; б) кимлек дәрәҗәсендә; в) артыклык дәрәҗәсендә; г) чагыштыру дәрәҗәсендә.

А-6. Беренче зат берлектәге тартым белән төрләнгән сүзне табыгыз.

а) алганнар; б) киңәшчемне; в) кайтмассың; г) тегесенең.

А-7. Үткән заман сыйфат фигыльне табыгыз.

а) укылачак китап; б) эзләгән йорт; в) уйлап язар; г) эшлисе эш.

А-8. Җөмләдә калын белән бирелгән фигыльләрнең төркемчәсен билгеләгез. Авыруның телҽге –сәламәтләнү, терелү.

а) сыйфат фигыль; б) исем фигыль; в) хәл фигыль; г) хикәя фигыль.

А-9.Затланышсыз фигыль төркемчәләрен билгеләгез.

а) сыйфат фигыль, исем фигыль, хәл фигыль, инфинитив;

б) хикәя фигыль, инфинитив, исем фигыль;

в) хикәя фигыль, боерык фигыль, шарт фигыль, хәл фигыль;

г), исем фигыль, инфинитив, сыйфат фигыль.

А10. –ш, -ыш, -еш кушымчалары ялганып фигыльнең нинди юнәлеше ясала?

а) төшем; б) уртаклык; в) кайтым; г) йөкләтү.

А-11. Билгесезүткән заман хикәя фигыльне ясаучы кушымчаларны билгеләгез.

а) –ган, -гән, -кан, -кән; б) –ды, -де, -ты, -те; в) –ар, -әр, -ыр,-р; г) барысы да.

А-12. Йөгерүчене, җырлый торганга, килүчедҽн, сыйфат фигыльләре нәрсә белән төрләнгән?

а) сан белән; б) тартым белән; в) зат-сан белән; г)килеш белән.

А-13. Хикәя фигыльнең ничә заман формасы бар?

а) 2; б) 4; в) 3; г) 5.

А-14. Җөмләдә калын белән бирелгән фигыльләрнең төркемчәсен билгеләгез.

Томырылып китәрбез бер-

Атлар шундый ярсыган. (Л.Зөлкарнҽй).

а) хикәя фигыль, шарт фигыль, хәл фигыль б) хәл фигыль, хикәя фигыль, хикәя фигыль;

в)хикәя фигыль, сыйфат фигыль; г) боерык фигыль, хикәя фигыль, исем фигыль.

А-15. Сыйфат фигыльләрне табыгыз.

а)тулган ай, эшчеләр җыелган, укучы бала; б) китаптан укылган, җырлап торучы кыз, капка буялган;

в) койган яңгыр баручы кеше, күрәсе кеше; г) дөрес җавап юк.

2 нче өлеш.В Җөмләләрне укыгыз һәм В1-В3нче биремнәрне үтәгез.

А.Күрше малайлар белән бергәләп, алар бакча артындагы куаклыкта туйганчы уйныйлар

.Б. Кар яугач, бакча аеруча ямьләнеп китә.

В. Тышта ап-ак кар ява.

Г. Вәлигә бу күренеш бик ошый, һәм ул, чанасын алып, урамга чыга.

В-1. Текст булсын өчен, җөмләләрне тиешле эзлеклелектә урнаштырып языгыз.

В-2.Өченче төр хәл фигыле булган җөмләне язып алыгыз.

В-3. Артыклык дәрәҗәсендәге сыйфат булган җөмләне языгыз.

3 нче өлеш.С

В өлешендә бирелгән җөмләләр нинди темага карый? Шул темага карата үз мөнәсәбәтегезне белдереп, кечкенә күләмле сочинение (12

-14 җөмлә) языгыз. Фикерләрегезне дәлилләп аңлаты







МБГББУ МБГББУ

ТР Буа муниципаль районы “ТР Буа муниципаль районы АТУГБМ”нең уку-укыту АТУГБМ” е директоры:

эшләре буенча директор ____________(Ф.В.Җаббаров)

урынбасары: “___”___________2017 нче ел

___________(Г.М.Таҗиева)

___”_________2017 нче ел










Муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесе

Татарстан Республикасы Буа муниципаль районы Адав-Толым-

бай урта гомуми белем мәктәбе”нең I квалификацион категория-

ле татар теле һәм әдәбияты укытучысы Кутдусова Венера Хәбир

кызының 7нче сыйныф өчен татар әдәбиятыннан эш программасы

(татар төркеме)








Педагогик киңәшмә

утырышында каралды

Беркетмә № _______

__ “ _____ 2017 нче ел






2017-2018 нче уку елы


РУС ТЕЛЕНДӘ ТӨП ГОМУМИ БЕЛЕМ БИРҮ МӘКТӘПЛӘРЕ (VIIСЫЙНЫФ)

ӨЧЕН ТАТАР ӘДӘБИЯТЫННАН ЭШ ПРОГРАММАСЫ

(Татар әдәбияты: рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен д-лек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 7 нче с-ф. Ике кисәктә/ Ф.Ф.Хәсәнова, Г.М.Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина. –Казан: “Мәгариф-Вакыт” нәшр., 2014. дәреслеге буенча)

Төзүче-авторлары:

1. Арсланова Ә.Д. –Казан шәһәре аерым фәннәрне тирәнтен өйрәнүче 35 нче гомуми урта белем мәктәбенең югары квалификацион категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы,

2. Миннегалиева Р.Х. –Казан шәһәре аерым фәннәрне тирәнтен өйрәнүче 35 нче гомуми урта белем мәктәбенең беренче квалификацион категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы,

3. Сафина К.Й. –Казан шәһәре аерым фәннәрне тирәнтен өйрәнүче 35 нче гомуми урта белем мәктәбенең беренчеквалификацион категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы

4. Фатрахманова Ф. С. –Яшел Үзән районы Зур Ключи гомуми урта белем мәктәбенең беренче квалификацион категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы

Аңлатма язуы

7нче сыйныфлар өчен татар әдәбиятыннан эш программасы Россия Федерациясендәге һәм Татарстан Республикасындагы мәгарифкә кагылышлы хокукый-норматив актларга һәм федераль дәүләт стандартларына нигезләнеп төзелде:

1. Россия Федерациясенең “Мәгариф турында”гы Законы (Федеральный закон от 29.12.2012 273 - ФЗ “Об образовании в Российской Федерации”).

2. Татарстан Республикасының “Мәгариф турында”гы Законы (Закон Республики Татарстан “Об образовании” No 68 - ЗРТ от 22 июля 2013 года, статья 8).

3. Россия Федерациясенең “Россия Федерациясе халык телләре турында”гы 126-ФЗ нче номерлы Законы (24.07.1998).

4. “Татарстан Республикасының халык телләре турында” Законы (Закон Республики Татарстан от 08.07.1992 No 1560-XII (ред. От 03.03

.2012г.) “О государственных языках Республики Татарстан и других языках в Республике Татарстан”).

5. “Татарстан Республикасы дәүләт телләре һәм Татарстан Республикасында башка телләр турында” Татарстан Республикасы Законы, 2004 нче ел, 1нче июль.

6 . “2014-2020 нче елларга Татарстан Республикасы дәүләт телләрен һәм Татарстан Республикасында башка телләрне саклау, өйрәнү һәм

үстерү буенча Татарстан Республикасы дәүләт программасы”, 2013 нче ел, 25 нче октябрь, 794 нче карар.

7. Төп гомуми белем бирүнең Федераль дәүләт белем бирү стандарты (Россия Мәгариф һәм Фән министрлыгында 2010 нчы елның 17 нче декабрь боерыгы 1897 нче номер белән расланган, РФ Юстиция Министрлыгында 19644 нче регистрацион номеры белән 2011нче елның 1 нче февралендә теркәлгән).

8. Татарстан Республикасында 2012-2020 нче елларда фән һәм мәгариф үсеше турында “Дәүләт программасы”.

9. Хәсәнова Ф.Ф. Рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен татар әдәбиятыннан программа (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 5-9 нчы сыйныфлар / Ф.Ф.Хәсәнова, Г.М. Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина. –Казан: “Мәгариф -Вакыт” нәшр., 2014. –51 б.

10. Татар әдәбияты: рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен д-лек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 7 нче с-ф. Ике кисәктә. 1 нче кисәк / Ф.Ф.Хәсәнова, Г.М.Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина; [рәссамы Фәридә Ризаева]. –Казан: “Мәгариф-Вакыт” нәшр., 2014. –143 б.: рәс. б-н .

Татар әдәбияты: рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен д-лек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 7 нче с-ф. Ике кисәктә. 2 нче кисәк / Ф.Ф.Хәсәнова, Г.М.Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина; [рәссамы Фәридә Ризаева]. –Казан: “Мәгариф -Вакыт” нәшр., 2014. –135 б.: рәс. б-н .

7 нче сыйныф өчен “Татар әдәбияты” курсының эш программасы Федераль дәүләт белем бирү стандартларының таләпләренә туры китереп, Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан рөхсәт ителгән Татарстан Республикасы Мәгариф һәм Фән министрлыгы тарафыннан тәкъдим ителгән “Рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен татар әдәбиятыннан программага (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен)” 5-9 нчы сыйныфлар, (төзүче-авторлары: Ф.Ф.Хәсәнова, Г.М.Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина. –Казан, 2014), 7 нче сыйныф өчен Ф.Ф.Хәсәнова, Г.М.Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина тарафыннан төзелгән (Казан: “Мәгариф-Вакыт” –2015) Татарстанның Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан тәкъдим ителгән дәреслеккә нигезләнеп төзелде.

Дәреслек: Татар әдәбияты. 7 сыйныф: рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен татар әдәбияты дәреслеге (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен) / Ф.Ф.Хәсәнова, Г.М.Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина. –Казан : “Мәгариф –Вакыт” нәшр., 2014 (2 кисәктә)

Рус телендә белем бирү мәктәбендә татар балаларына татар әдәбияты укытуның максаты укучыларны сүз сәнгатен аңларга өйрәтүне, татар әдәбияты һәм тәрҗемә әсәрләр аша рус һәм дөнья әдәбияты әсәрләренең байлыгы белән таныштыруны күз алдында тота. Баланы матур әдәбият әсәрләрен форма һәм эчтәлек берлегендә аңларга һәм анализларга өйрәтү, логик фикер йөртүләрен үстерү, рухи дөньяларын баету төп мәсьәләләрнең берсе булып тора. Әдәби белем бирүнең нигезе –әсәрне уку, анализлау, әсәрне аңлау өчен кирәк булган авторның биографик белешмәләре, тарихи-мәдәни фактлар белән таныштыру.

Татар әдәбияты дәресләренең төп бурычлары:

-татар әдәбияты тарихының төп фактларына нигезләнеп, әдәби әсәрне уку һәм анализлау күнекмәләре формалаштыру;

-матур әдәбият әсәрләрен мөстәкыйль уку ихтыяҗы булдыру;

-укучыларның телдән һәм язма сөйләмнәрен үстерү;

-татар халкына, аның әдәбияты һәм мәдәниятенә хөрмәт, дөньяга гуманлы караш, башка халыкларның мәдәниятләре белән кызыксыну тәрбияләү.

Уку фәненең уку планында тоткан урыны

Мәктәпнең укыту планы нигезендә 7 нче сыйныфларда татар әдәбияты дәресе укытуга атнага 2 сәгать бирелә, ел дәвамында 70 дәрес тәшкил итә (35 атна), эш программасында да уку елы дәвамында 70 дәрес үткәрү планлаштырыла (программада татар әдәбияты фәне атнага 2 сәгать, ел буена 70 сәгатькә исәпләнгән).

1. Укытуның планлаштырылган нәтиҗәләре

Предмет буенча нәтиҗәләр:

Танып-белү өлкәсендә

Төрле жанрдагы әдәби әсәрләрне аңлап һәм иҗади укый белү;

сәнгатьле укый алу;

кабатлап сөйләүнең төрле төрләрен (тулы итеп, кыскача, сайлап, аңлатмалар белән, иҗади бирем белән) куллана алу;

шигъри текстларны яисә чәчмә әсәрдән өзекләрне яттан белү;

әсәрләрне анализлый һәм шәрехли алу;

план төзи алу;

сочинение элементлары белән изложение яза алу;

әдәби әсәрләр буенча һәм тормыштан алган фикер-карашларга, хис-кичерешләргә нигезләнеп сочинение яза белү;

татар һәм башка халыклар фольклорында, Россия һәм чит ил классиклар иҗатында төп проблемаларны аңлау;

әдәби әсәрләрнең чор һәм язылышы арасындагы бәйләнеш, аларга салынган вакыт, шәхси кыйммәтләр, аларның яңача яңгырашын аңлау;

әдәби әсәрләрне анализлый, аларның билгеле бер жанрга каравын белү, теманы аңлый һәм формалаштыра алу, идеясен, әдәби әсәрнең әхлакый ягын табу, геройларга характеристика бирү, төрле әсәрдәге бер яки берничә герой белән чагыштыра белү;

композиция, сюжет элементларын, телнең сурәтләү чараларын, аларның әсәр эчтәлеген ачкандагы ролен ачыклау;

әдәби әсәрне анализлаганда, гади әдәби терминология куллана белү;

өстәмә белем чыганакларыннан язучыларның тормышы һәм иҗаты турында белү;

татар әдәбиятының һәм сәнгатенең күренекле вәкилләре, аларның иҗаты турында белү;

әдәби әсәрне, язучы иҗатын мөмкин кадәр мөстәкыйль анализлау, чор белән бәйләү өчен кирәкле булган тарихи, сәяси һ.б. мәгълүматлар белү.

Әхлакый кыйммәтләр юнәлеше өлкәсендә

татар әдәбияты һәм мәдәниятенең әхлакый һәм рухи кыйммәтләрен якынайту, башка халыкларныкы белән чагыштыра алу;

татар әдәбиятына үз мөнәсәбәтен формалаштыра, бәяли белү;

өйрәнелгән әдәби әсәрләргә аерым очракларда үзгәреш кертә белү;

автор карашын, мөнәсәбәтен аңлау.

Коммуникатив өлкәдә

төрле жанрдагы әдәби әсәрләрне ишетеп аңлау, аңлаешлы уку, дөрес кабул итү;

чәчмә әсәрләрне яки өзекләрне татар теленең әдәби чараларын һәм цитаталарын кулланып сөйли белү, укыган яки ишеткән текст буенча сорауларга җавап бирә белү, телдән төрле типтагы монологлар, диалоглар төзи, әңгәмә кора алу;

бирелгән темага, укылган әсәр темасы, проблемасына изложение яки сочинение, сыйныфта яки өйгә бирелгән иҗади эшләр, гомуммәдәният темаларына реферат яза алу.

Эстетик өлкәдә

Әдәбиятның образлы дөньясын сүз сәнгате күренеше буларак аңлау, әдәби әсәрләрнең эстетик ягын кабул итү, әсәрләрдән рухи тәм табу;

сүзнең эстетик вазифасын, әдәби образлар тудырганда сурәтләү көчен аңлау.

Метапредмет нәтиҗәләре

-әдәбиятны музыка, рәсем сәнгате белән бәйләп, сүз сәнгатенең кыйммәтен күрсәтү, матурлыкны танырга өйрәтү;

-әдәбиятны тел белеме белән бәйләп, әдәби әсәр теленең үзенчәлекләрен, әсәр стиле кебек төшенчәләрне җиткерү;

-татар әдәбиятын рус әдәбияты, башка халыклар әдәбиятлары белән бәйләп укытып, әдәбиятлар арасындагы уртак проблемаларны, уртак кыйммәтләрне күрсәтү аша дөнья культурасы, кешелек тарихы төшенчәләрен үзләштерү;

-әдәбиятны тарих, җәмгыять белеме, экология предметлары белән бәйләп, дөнья, яшәү, табигать, кешелек җәмгыяте турында күзаллау формалаштыру.

Танып белү универсаль уку гамәлләре (ТБУУГ)

-телдән (диалогик, монологик) һәм язма сөйләмдә сәбәп-нәтиҗә бәйләнешен аерып алу, нәтиҗәләрне формалаштыру;

-мөстәкыйль рәвештә төрле текстларны укый белү (төп текст, астөшермә Һ.6.), өстәмә материалларны таба һәм тиешле урында куллана белү;

-укуның төрле формаларыннан файдалану (аңлап уку, өстән-өстән, эчтәлекне аңлап);

-төрле мәгълүмат чаралары белән эшли, кирәкле мәгълүматны таба, анализлый һәм үз эшчәнлегендә куллана белү;

-үзенә кирәкле мәгълүматны төрле формада бирелгән чыганаклардан туплау (тулы текст, өзек, иллюстрация, схема);

-бер мәгълүматны икенче төрле итеп үзгәртә алу (план төзү, таблица, схема);

-укылган текстның эчтәлеген (яки ишеткәнне), текстка якын итеп, кыскача сайлап сөйли белү;

-сүзлекләр, белешмә материаллардан файдалану;

-анализ ясау, йомгаклау;

-проблеманы аңлый белү, гипотеза чыгару, материалны төзү, үз фикереңне раслау өчен дәлилләр сайлый белү.

-төрле мәгълүмат чараларын танып-белү һәм аралашу мәсьәләсен хәл иткәндә (сүзлекләр, энциклопедия, Интернет-ресурслар һ.б.) куллану;

Коммуникатив универсаль уку гамәлләре (КУУГ)

-төрле фикерләрне исәпкә алып эш итү;

-үз фикерен тексттан өземтәләр китереп дәлилли белү;

-бер фикер кабул иткәнче, төрле җавапларны тыңлау, чагыштыру, нәтиҗә ясау;

-күмәк эш вакытында, бигрәк тә фикер агышлары төрле булганда, бер фикергә килә белү;

-укылган, тыңланган текстлар буенча сораулар бирә белү;

-үз эшен контрольдә тоту, иптәшләренә ярдәм итү;

-коммуникатив күнекмәләрнең кеше тормышындагы ролен билгеләү;

-үз фикерләрен телдән һәм язма формада җиткерә белү;

-башкаларны тыңлый, кирәк булганда үз фикерләрен үзгәртә алу;

-иптәшләре каршында төрле темаларга чыгыш ясау.

Регулятив универсаль уку гамәлләре (РУУГ)

укучының үз эшчәнлеген мөстәкыйль рәвештә оештыра белүе, бәяләү, үзенең кызыксынучанлык өлкәсен билгеләве;

-мөстәкыйль рәвештә дәреснең проблемасын (тема) һәм максатларын формалаштыру;

-максатка ирешү юлларын билгеләү;

-уку проблемасын чишү өчен план төзү;

-шушы план нигезендә эш оештыру, үз эшчәнлегенең максатка ирешүдә ни дәрәҗәдә нәтиҗәле булуын күзәтү;

-укытучы белән бергәләп, үз эшен, иптәшләренең җавапларын бәяләү.

В. Шәхескә кагылышлы нәтиҗәләр

әхлакый-рухи сыйфатларны камилләштерү, күпмилләтле илебезгә карата ярату хисләре, татар әдәбиятына һәм башка халыклар әдәбиятына, мәдәниятенә ихтирамлы мөнәсәбәттә булу;

активлыкка, мөстәкыйль фикер йөртүгә, акыл һәм рухи эшчәнлеккә өйрәнү, шәхес буларак формалашу;

үзең белән идарә итүгә юнәлдерелгән белем һәм күнекмәләрне тормышның төрле шартларында куллана белергә өйрәнү, тормышта үз урыныңны күзаллый башлау;

Ватан алдында җаваплылык, милли горурлык, гражданлык хисләре формалашу;

дәүләт символларына (герб, флаг, гимн) хөрмәт хисенә төшенү;

әхлак нормаларын, җәмгыятьтә яшәү кагыйдәләрен белү.

2. Курсның эчтәлеге

Д.Гайнетдинова. Галиҗәнап Китап. Китапның, матур әдәбиятның кеше тормышындагы роле.Атаклы кеше

ләрнең китап турында әйткән фикерләре

Дәрес-презентация

Текст белән танышу. Китап уку турында әңгәмәдә катнашу. Мөстәкыйль эш башкару

Татар халык авыз иҗаты (11 сәгать)

2

Риваятьләр


3

Болгар каласының корылуы тур.”, “Сихерче кыз” һ Ка

занның килеп чыгуы тур. риваятьләр.”Казан кайда ко

рылган?”. БСҮ. “Казанның килеп чыгышы тур. риваять

ләр” Р.Заһидуллинның картинасының фоторепродукциясе

Дәрес-презента

ция, дәрес-эзлә

нү, дәрес-

экскурсия


Халык авыз иҗаты белән танышу, риваятьләргә билгеләмә бирү, риваятьлә

рне уку, анализлау, фикер алышу


3

Легендалар

2

Ярканат ничек дөньяны саклап калган?”, Х.Халиков "Ярканат",“Зөһрә йолдыз” легендалары

Дәрес-презента

ция, дәрес-эзлә

нү, дәрес-проект

Текстны уку, сәнгатьле уку, сорауларга җавап бирү, эчтәлек буенча фикер алы

шу, биремнәр үтәү, проект эшләү

4

Җырлар

2

Казан ханлыгы чорына караган тарихи җырлар. “Сөем

бикә китеп бара”. "Кайт, Сөембикә" җырын В.Ганиева башкаруында тыңлау. БСҮ. “Тоткын Сөембикә җы

руы”. Ф.Халиков. “Казан ханлыгы чорында Кремль” картинасы. Тарихи фактларны чагыштыру. Җыр мотивларын ачыклау

Дәрес-эзләнү, дәрес-презен

тация, дәрес- проект

Җырның охшаш һәм аермалы якларын табу, тарихи җырларга билгеләмә бирү, презентация карау, җыр тыңлау, фикер алышу

5

Эпос-дастаннар

1

Дастан жанры.

Җик Мәргән” дастаны. Халыкның бәйсезлек өчен көрәше

Дәрес-эзләнү

Текстны уку, анализлау, билгеләмә бирү, фикер алышу, сюжетны билгеләү, текстны өлешләргә бүлеп план төзү

6

Мәкаль һәм әйтемнәр

3

Татар халык мәкаль һәм әйтемнәре. Н.Исәнбәтнең "Мәкальләр һәм әйтемнәр" китабы. Дөнья халыклары мәкальләре. БСҮ. "Күп укыган – күп белгән". Белем турында татар халык мәкальләре

Дәрес-эзләнү, сөйләм үстерү дәресе

Мәкаль-әйтемнәргә билгеләмә бирү, охшаш һәм аермалы якларын табу, мәгънәләрен аңлату, фикер алышу, сочинение язу

Борынгы әдәбият үрнәкләре (2 сәгать)

7

Сәйф Сараи. “Сөһәйл вә Гөлдерсен”

2

Сәйф Сараи. Биографик белешмә.

Сөһәйл вә Гөлдерсен” . Өзекләр. Мәхәббәт турында поэма. Шәрыкъ мәхәббәт сюжетлары. Трагедия

Дәрес-презентация, дәрес-эзләнү

Текстны уку, презентация карау, фикер алышу, сүзлек эше, тексттан сурәтләү чараларын табу, шәрехләү

XVIII йөз әдәбияты (1 сәгать)

8

Мәҗмугыл хикәят”

1

Хикәят жанры. “Мәҗмугыл хикәят”. Солтан Мәхмүт Газнәви һәм үткен сүзле, зиһенле фәкыйрьләр”. Патша һәм вәзир турында шәрыкъ сюжеты. Мәхәббәт тарихы.

Н.Нәкъкаш-Исмәгыйль “Сабак бирә торган әсәрләр”

Дәрес-эзләнү

Белешмәне уку, хикәятләрне уку, фикер алышу, шәрехләү

XIX йөз әдәбияты (3 сәгать)

9

Закир Һади. “Мәгъсум” хикәясе

2

XIX йөз әдәбияты – татар әдәбияты үсешендә әһәмиятле этап. Закир Һадиның тормыш юлы һәм иҗаты. “Мәгъсум” хикәясе

Дәрес-презентация, дәрес-эзләнү

Укытучының сөйләвен тыңлау, презентация карау, өзекләрне уку, фикер алышу, биремнәрне үтәү

10

Ф.Яруллин “Ки

рәк күңел өчен” шигыре

1

Ф.Яруллин “Кирәк күңел өчен” шигыре. Фән-гыйлем турында мәкальләр

Дәрес-эзләнү

Шигырьне сәнгатьле уку, анализлау, әсәр буенча фикер алышу, диспутта катнашу

XX йөз башы әдәбияты (15 сәгать)

11

Габдулла Тукай иҗаты

9

Г.Тукайның тормышы һ иҗаты. “Милли моңнар” шигы

ре. "Әллүки" җырын тыңлау. О.Хәбибуллин. “Тукай портреты” картинасы. М.Хөсәен. “Тукай – шигьри кыя

быз”. Х.Казаков. “Бәләкәй Апуш” картинасы. Ф. Каза

ков тур.мәгълүмат.Ф.Нәфиев. “Моңсу бер тарих”. Г. Ту

кайның Казандагы музее. “Шагыйрь” шигыре. И.Әхмә

диев. “Тукай турында сюита” картинасы. Ә.Фәйзи. “Җаек” (“Тукай” романыннан өзекләр)

Дәрес-лекция, дәрес-презентация, дәрес-диспут, дәрес-эзләнү, дәрес-экскурсия, дәрес-проект

Укытучының сөйләвен тыңлау, презента

ция карау, дәреслектәге материалларны уку, шигырьне сәнгатьле итеп уку, анализ

лау, дәреслектә бирелгән биремнәрне эш

ләү, әсәр б/н картина өстендә эшләү, про

блемалы сорауга җавап эзләү, фикер алы

шу, романнан өзекләр уку, шәрехләү, го

мумиләштереп нәтиҗә ясау.

12

Дәрдмәнд иҗаты

2

Дәрдмәнднең тормыш юлы һәм иҗаты. “Видаг”, “Бәл

лү”. туган якны сагыну мотивлары. Дәрдемәнднең ши

гырьләрне иҗат итүдә шигъри алымнар. Н. Әхмәдиев. “Дәрдмәнд” поэмасы. Шагыйрьнең художестволы уйдырмасы. Биографик материаллар.

Дәрес-эзләнү

Укытучы сөйләвен тыңлау, презентация карау, шигырьләрне сәнгатьле уку, эчтәлеген аңлау, фикер алышу, хис-сәбәп нәтиҗәсен ачыклау, төп фикерне аерып чыгару, нәтиҗә ясау.

13

Г.Ибраһимов иҗаты

4

Г. Ибраһимовның тормыш юлы һ иҗаты. “Табигать ба

лалары”. Пейзаж. Хезмәтне данлау. Өмәләр. Аларның крестьян тормышындагы әһәмияте. "Өмә" җырын тың

лау. П.Пластовның “Печән өсте”, Р.Заһидуллинның “Печәнгә төшү” картиналары. Г.Сәгыйров. “Җәйге этюд” шигыре

Дәрес-презентация, дәрес-эзләнү, дәрес-проект

Укытучының сөйләвен тыңлау, язучы биографиясе буенча хронологик таблица төзү, хикәяне уку, анализлау, идеясен та

бу, картина б/н эшләү, пейзаж хасиятлә

рен ачыклап төшенчәгә билгеләмә бирү, шигырьне сәнгатьле уку, фикер алышу

1920-1930 нчы еллар әдәбияты (1 сәгать)

14

Һ.Такташ. “Алсу” поэмасы

1

Һ.Такташның тормыш юлы һәм иҗаты. “Алсу” поэмасы. матурлык һәм яшьлек турында поэма. Алсу образы.

Поэма төшенчәсе

Дәрес-презентация

Шагыйрь тур. мәгълүматны үзләштерү, поэманы уку, сорау-җавап, образларга бәяләмә бирү, төп фикерне аерып чыгару, әңгәмәдә катнашу, поэманың үзенчәлек

ләрен билгеләп, төшенчә итеп чыгару

Сугыш чоры әдәбияты (4 сәгать)

15

Ф. Кәрим иҗаты

3

Ф. Кәримнең тормыш юлы һ иҗаты. “Бездә яздыр” ши

гыре. Туган җирне сагыну.“Кыңгыраулы яшел гармун”. Юмор. Җиңүгә ышаныч. Туган җиргә мәхәббәт.Ф. Кә

рим тур. әсәрләр: Х.Әюп. Кайту”,Р. Мостафин.”Өзелер

гә җитеп, сыкрый күңелем...”,Р.Харис “Өченче ядрә”

Дәрес-презентация, дәрес-эзләнү, дәрес-диспут

Укытучы сөйләвен тыңлау, презентация карау, әсәрләрне уку, сорауларга җавап бирү, анал ясау, хис-сәбәп бәйләнешен ачыклау, тексттан мисаллар табып уку, биремнәрне үтәү, фикер алышу

16

Г.Кутуй. “Рәссам”

1

Г.Кутуйның “Рәссам” хикәясе. Солдатларның картина

га мөнәсәбәтләре. Картинада сурәтләнгән ана һәм бала образлары

Дәрес-эзләнү

Хикәяне уку, эчтәлеге уенча фикер алы

шу, анализлау, идеясен билгеләү, гомуми

ләштереп нәтиҗә чыгару

Сугыштан соңгы чор әдәбияты (13 сәгать)

17

Г.Әпсәләмов. "Миңа унтугыз яшь иде"

2

Г.Әпсәләмовның тормыш юлы һәм иҗаты. "Миңа унту

гыз яшь иде" хикәясе. Язучының үзенчәлекле стиле. Һә

лак булган солдат хикәясе.

Сибгат Хәким. “Батырлыкка чакырган кеше”.

Дәрес-презентация, дәрес-эзләнү

Язучы иҗатына күзәтү ясау, әсәрне укып, ярдәмче сорауларга нигезләнеп, идеясен билгеләү, әңгәмәдә катнашу, проблемалы сорауга җавап эзләү, нәтиҗә чыгару, дә

реслектәге мәкаләне уку, гомумиләштерү

18

С.Хәким иҗаты

3

Сибгат Хәкимнең тормыш юлы һәм иҗаты. “Бакчачы

лар” поэмасы. Авыл кешеләренең җиңүгә керткән өлеш

ләре. Тыл тормышының авыр көннәре

Дәрес-презентация, дәрес-эзләнү

Укытучы сөйләвен тыңлау, презентация карау, поэманы уку, эчтәлеге буенча фи

кер алышу, анализлау, сурәтләү чарала

рын табу, нәтиҗә ясау.

19

Г.Бәширов. “Менә сиңа мә!”

1

Г.Бәширов.“Менә сиңа мә!”хикәясе.Сугыштан соңгы елларда гаиләдәге мөнәсәбәтләрнең сурәтләнеше,тол хатыннар проблемасы.Эшчән татар хатын-кызы обра

зы.

Дәрес-эзләнү

Хикәяне уку, сорауларга җавап бирү, әсәрдәге төп фикерне билгеләү

20

Ә.Еники иҗаты

4

Ә.Еникинең тормыш юлы һәм иҗаты. "Кем җырлады?" хикәясе. Трагизм.

БСҮ. "Кем җырлады?" хикәясе буенча сочинение.

ДТУ. "Мәк чәчәге" нәсере. Нәсер жанрына билгеләмә

Дәрес-презентация, Дәрес-эзләнү, бәйләнешле сөйләм үстерү, дәрестән тыш уку дәресе

Укытучының язучы турында сөйләвен тыңлау, презентация карау, дәреслектәге материаллар белән танышу, хикәяне уку, анализлау, татар җыры туры фикер алы

шу, нәсер жанрына билгеләмә бирү, әсәр

дән алган хис-кичерешләргә нигезләнеп иҗади эш башкару, дәрестән тыш әдәби әсәрне уку, эчтәлеген сөйли алу, фикер алышу, гомумиләштереп нәтиҗә ясау

21

И.Гази. "Йолдызлы малай"

1

И.Газиның тормыш юлы һәм иҗаты. "Йолдызлы малай" хикәясе. Фашистларның ерткычлыгы. Малайның үлем алдыннан халәтенең бирелеше

Дәрес-эзләнү

Язучы иҗатына күзәтү ясау, хикәяне уку, эчтәлеге буенча фикер алышу, сорауларга җавап бирү, төп геройга бәяләмә бирү, нәтиҗә ясау

22

Р. Низами. "Блокада хатирәсе"

1

Рашат Низаминың "Блокада хатирәсе" хикәясе

Дәрес-эзләнү

Хикәяне уку, сорауларга җавап бирү, тексттан мисаллар табып уку, хикәядәге төп фикерне билгеләү, тема буенча әңгәмәдә катнашу

23

ДТУ. Повесть.

1

Сайлап алынган язучының повестен укып, сюжетын сөйләү. Повесть жанры

Дәрес-эзләнү

Дәрестән тыш уку өчен бирелгән повесть жанрындагы әсәрне уку, сюжеты буенча фикер алышу, повесть жанры хасиятлә

рен ачыклап, билгеләмә бирү

1960-1980 нче еллар әдәбияты (7 сәгать)

24

М. Мәһдиев. “Без кырык беренче ел балалары”

5

М. Мәһдиевнең тормыш юлы һәм иҗаты. “Без кырык беренче ел балалары” повесте. Сугыш һәм сугыштан соңгы чор еллары авырлыгы. Язучының үзенчәлекле стиле. Повестьтагы юмор. Гөберчәктәге М.Мәһдиев музее

Дәрес-презентация, дәрес-эзләнү, дәрес-экскурсия, дәрес-проект

Язучы турында укытучы сөйләвен тың

лау, презентация б/н танышу, повестьтан өзекләр уку, фикер алышу, геройларга ха

рактеристика бирү, әңгәмәдә катнашу, дә

реслектәге материаллар б/н танышу, вир

туаль экскурсиядә катнашу, гомумиләш

тереп нәтиҗә ясау, проект эше башкару

25

Т.Миңнуллин. “Монда тудык, монда үстек”

2

Т. Миңнуллинның “Монда тудык, монда үстек” драмасы. Нефтьчеләр турында драма. Табигатьне саклау проблемасы. Драма төшенчәсе

Дәрес-презентация, дәрес-эзләнү

Презентация карау, әсәрне уку, сораулар

га җавап бирү, рольләргә бүлеп уку, драма төшенчәсен чыгару, нәтиҗә ясау

Хәзерге әдәбият (5 сәгать)

26

М. Галиев. “Нигез”

5

М. Галиевның “Нигез” повесте. Ялгыз Тал образы. Халыкның этнографик традицияләре. Мифология белән бәйләнеш

Дәрес-эзләнү, дәрес-диспут, дәрес-проект

Повестьны уку, эчтәлеген ачыклау, ана

лизлау, фикер алышу, төп идеяне билге

ләү, әсәр турында әйтелгән фикерләр б/н танышу, проект эшен башкару

Тәрҗемә әсәрләр (3 сәгать)

27

А. Пушкин. “Кыш

кы кич”, “Мин яраттым, Сезне!”. Л. Шагыйрьҗан. "Минем дә үз Пушкиным бар"

2

А. Пушкинның “Кышкы кич”, “Мин яраттым, Сезне!” шигырьләре.

Л.Шагыйрьҗан. "Минем дә үз Пушкиным бар"

Дәрес- презентация, дәрес-эзләнү

Шагыйрьнең биографиясен искә төшерү, шигырьләрне уку, эчтәлекләре буенча фикер алышу, хис-сәбәп бәйләнешләрен ачыклау, сурәтләү чаралары өстендә эшләү

28

М. Лермонтов “Болытлар”

1

М.Лермонтовның “Болытлар” шигыре

Дәрес-эзләнү

Шигырьне уку, эчтәлеге буенча фикер алышу, хис-сәбәп бәйләнешләрен ачык

лау, сурәтләү чаралары өстендә эшләү

Фантастик әсәрләр (2 сәгать)

29

А.Тимергалин.“Сәер планетада”

1

А.Тимергалинның “Сәер планетада” хикәясе. Фантастика һәм чынбарлык

Дәрес-эзләнү

Фантастик эчтәлекле хикәяне аңлап уку, әсәр буенча фикер алышу, биремнәр үтәү, телдән сурәтләп хикәя төзү

30

Р. Фәизов. “Бер күбәләк”

1

Р. Фәизовның “Бер күбәләк” хикәясе.

Табигатьне саклау проблемасы.

Фантастика жанрына билгеләмә

Дәрес-эзләнү

Хикәяне уку, эчтәлеге буенча фикер алы

шу, сорауларга җавап бирү, фантастика жанрына билгеләмә бирү, гомумиләште

реп нәтиҗә ясау.

Балалар әдәбияты (1 сәгать)

31

Г.Гыйльманов. “Ике дус һәм Ак бабай хакында кыйсса”

1

Г. Гыйльмановның “Ике дус һәм Ак бабай хакында кыйсса”сы. Табигатьне саклау

Дәрес-эзләнү

Хикәяне уку, эчтәлеге буенча фикер алышу, геройларга характеристика бирү, биремнәрне үтәү

32

Кабатлау, йомгаклау

1

Ел буе үткәннәрне йомгаклау.Р. Фәйзуллинның “Бер

дәнбер”, Г. Афзалның “Акыл, намус, белем” шигырьләре

Йомгаклау дәресе

Шигырьләрне уку, анализлау, төп фикерне билгеләү, ел буена үткәннәргә гомумиләштереп йомгак ясау

Барлыгы: 70

Минимум

Татар язучылары әсәрләре:

1. Г.Тукай. «Милли моңнар»

2. Г.Ибраһимов«Табигать балалары» (өзек).

3. С.Хәким. «Бакчачылар»

4. Һ.Такташ. «Алсу».

5. Ф.Кәрим. «Бездә - яздыр»

6. Г.Кутуй. «Рәссам»

7. Ә.Еники. «Кем җырлады?»

8. Г.Бәширов. «Менә сиңа мә!»

9. И.Гази. «Йолдызлы малай»

10. М.Мәһдиев. «Без – кырык беренче ел балалары» (өзек)

11. М.Галиев. «Нигез» (өзек);

12. Т.Миңнуллин. «Монда тудык, монда үстек»

Язучы биографияләре белән танышу:

1. Г.Тукай,

2. С.Хәким,

3. Г.Әпсәләмов,

4. Ә.Еники (бер әсәр буларак карала).

Тәрҗәмәләр:

1. А.Пушкин. «Кышкы кич»


Әдәби әсәрләрне өйрәнү – 52

Сөйләм үстерү – 10

Дәрестән тыш уку – 4

Сочинение – 4

Яттан өйрәнү өчен

1. Г.Тукай. «Милли моңнар»

2. Дәрдемәнд. «Видаг» яки «Бәллү»

3. Һ.Такташ. «Алсу» (өзек)

4. Г.Ибраһимов. «Табигать балалары»

5. Ф.Кәрим. «Кыңгыраулы яшел гармун»


Сәг.

са

ны


Дәрес темасы


Укучы эшчәнлегенә

характерис

тика


Көтелгән нәтиҗәләр

Үткәрү

вакыты


Искәрмә

Шәхескә

кагылышлы

Метапредмет


Предмет


план

факт


1

1

БСҮ. Галиҗәнәп Китап

Текстны уку, фикер алышу, төрле халык язучыларының китап турындагы фикерлә

рен укып, фикер алышу

Китапка һәм китап укуга мәхәббәт хисе булу. Кеше тормышында китапның ролен аңлау

Төрле халыкларның фольк

лор үрнәкләре тур. мәгълү

мат алу, аларны чагышты

рып анализлау.Фикер йөр

түнең логик чылбырын тө

зү, гомумиләштерүләр ясау,

уку материалыннан файда

лану; әңгәмәдә катнашу, дә

лилләү; башкаларның җа

вапларын бәяләү, үзбәя

"Галиҗәнәп Китап" мәкаләсе белән танышу




Халык авыз иҗаты (11 сәгать)

2

1

Татар халык авыз иҗаты. Риваять.“Бол

гар каласының корылу турында”

Халык авыз иҗаты б/н танышу, фольк

лор төрләрен искә төшерү, мисаллар китерү. Риваятькә билгеләмә бирү, әсәр

дә бирелгән ривать

ләрне уку, фикер алышу

Татар халкының теленә, диненә, мәдәни мирасына хөрмәт белән карау

Төшенчә итеп чыгару, бе

лемнәрне синтезлау, укыл

ган тексстан кирәке инфор

мацияне аерып чыгару; фи

керләрне төгәл һ ачык итеп әйтә белү, хезмәттәшлек итү; уку мәсьәләсен тәгъ

бир итү, башкаларның җа

вапларын контрольдә тотып бәяләү

Халык авыз иҗа

тын гомуми күзал

лый алу. Риваять һ легендалар тур. мәгълүмат алу; Ри

ваятьнең халык авыз иҗатының башка төрләрен

нән нәрсә б/н аерылуын белү




3

1

«Сихерче кыз» риваяте

Сорауларга җавап эз

ләү, «Сихерче кыз» риваяте б/н танышу, фикер алышу, анализ

лау

Халык авыз иҗаты әсәре – риваятькә карата кызыксыну хисе булу

Объектларны чагыштырып, мөстәкыйль нәтиҗә ясый белү, өйрәнелгән текстка бәйле телдән һәм язмача фикерләрне белдерү, үзбәя

«Сихерче кыз» риваятенең эчтәлеген белү, анализлый алу




4

1

БСҮ. Казанның килеп чыгышы

турында риваятьләр

Казанның килеп чыгышы тур. риваять

ләр белән танышу, фикер алышу, анализлау

Милли горурлык, гражданлык хисләре формалашкагн булу

Белемнәрне структуралаш

тыру, синтезлау, билгеләр

не аерып чыгару максаты б/н объектларны анализлау; монолог төзү, әңгәмәдә кат

нашу, фикерләрне дәлилле итеп җиткерү; фаразлау, үзбәя

Риваять һәм аның үзенчәлекләре турында белемле булу. Тарихи һәм топонимик риваятьләрне чагыштыра алу




5

1

Легендалар. «Ярканат ничек итеп

дөньяны саклап калган?»

Легендалар белән танышу, өзекне сәнгатьле итеп уку, сорауларга җавап бирү, эчтәлеге буенча фикер алышу

Борынгы әдәбият хәзинәләренә хөрмәт, алар белән кызыксыну хисе булу

Билгеләрне аерып чыгару максаты б/н объектларны анализлау, чагыштыру, өй

рәнелә торган материал эчендә төп фикерне билге

ләү; сорауларга җавап бирү, фикерләрне тәгъбир итә алу; уку мәсьәләсен кую, планлаштыру, бәяләү

Легенда жанрын, риваять белән чагыштыру. Охшаш һәм аермалы якларын билгели алу




6

1

«Зөһрә йолдыз» легендасы

Монологик төзү, төркемнәрдә эшләү, сорауларга һәм биремнәргә җаваплар табу

Халык авыз иҗатына мәхәббәт хисенә төшенү

Билгеләрне аерып чыгару максаты б/н объектларны анализлау, тексттан төп фи

керне аерып чыгару; фикер

ләрне дәлилле итеп җитке

рү; билгеле бер күрсәтмә ни

гезендә эшли белү, бәяләү

Легенданы аңлап һәм иҗади укый алу, легендага хас билгеләрне белү




7

1

Казан ханлыгы чорына караган тарихи җырлар

Җыр төрләре б/н та

нышу, аларның ох

шаш һ аермалы якла

рын табу “Тарихи җыр” терминын ки

таптан уку. Тарихи җырлар б/н танышу, сорауларга җавап би

рү, авыр аңлаешсыз сүзләрне ачыклау, сүз

лек б/н эш. Презента

ция карау, сорауларга җавап эзләү, фикер алышу

Гыйлемнең кирәклеген, дуслыкның кадерен аңлау.

Җырларны тормыш белән бәйли белү. Текстларда әйтергә теләгән төп фикерне таба, нәтиҗәләр ясый алу, төшенчә итеп чыгару; башкаларның фикерләрен тыңлый белү, әңгәмәдә катнашу; башкаларның җавапларын бәяләү

Җырларны белү, аларда күтәрелгән проблемаларның тарихи яктан мөһимлеген аңлау




8

1

СТҮ.”Тоткын Сөембикә җыруы”

Сөембикә тур. белем

нәрне искә төшерү,фи

кер алышу. Җырны уку, тыңлау, өлешләр

гә бүлү, анализлау.Ин

тернеттан Сөембикә тур. өстәмә мәгълү

мат табу,фикер алы

шу

Хатын-кызга хас матур сыйфатлар төшенчәсен аңлау, милли җанлы, тәвәккәл булу хисе теләге уяну

Танып-белү мәсьәләсен аңлау, тыңлап аңлау, билге

ләрне аерып чыгару макса

ты б/н объектны анализлау, мәгълүмати эзләнү ысулла

рын куллану; әңгәмәдә кат

нашу, фикерләрне ачык һәм төгәл итеп җиткерү; үзбәя

Тоткын Сөембикә җыруы”ның эчтәлеген белү.

Сөембикәең халкына, дәүләтенә карашын билгеләү




9

1

Эпос-дастаннар. «Җик Мәргән»

Эпос-дастан жанры

ның билгеләмәсен бирү, “Батыр” сүзе

нең мәгънәсен аңла

ту, фикер алышу. Дастанны уку, герой

га хас сыйфатларны табу (гипербола). Әсәрнең сюжетын билгеләү, өлешләргә бүлеп, план төзү

Батырлык төшенчәсен аңлау

Рус әдәбиятыннан, татар ха

лык авыз иҗаты әсәрләрен

нән пәһлеваннар тур. мисал

лар чагыштыру. Конкрет шартлардан чыгып мәсьәлә

ләрне хәл итүнең нәтиҗәле юлларын сайлап алу, белем

нәрне синтезлау, структура

лаштыру; фикерләрне ачык һәм дөрес итеп җиткерү; план буенча эшләү эшчән

лекнең нәтиҗәләренә контроль ясау һәм бәяләү

«Җик Мәргән» дастанының эчтәлеген белү, анализлый алу. Эпос-дастан төшенчәсен аңлау




10

1

Мәкальләр һәм әйтемнәр

Мәкаль һ әйтемнәр

нең билгеләмәсен би

рү, охшаш, аермалы якларын табу. Н.Исән

бәтнең “Мәкальләр һ әйтемнәр” китабы б/н танышу, ошаган мә

кальләрне язып алу, мәгънәләрен аңлату

Мәкальләрнең кеше тормышындагы әһәмиятен аңлау

Сәбәп-нәтиҗә бәйләнешлә

рен билгеләү, фикер йөртү

нең логик чылбырын төзү, гомумиләштерүләр ясау; дәлилләү, хезмәттәшлек итү; билгеле бер күрсәтмәләр нигезендә эшләү, үзбәя

Мәкаль б/н тор

мыш тәҗрибәсе арасындагы бәй

ләнешне тоярга өйрәнү.Мәкальләр

не сөйләмдә кулланырга өйрәнү




11

1

БСҮ. Сочинение язу. «Күп укыган – күп

белгән»

Тема буенча фикер алышу, сүзлек өстен

дә эшләү, сорауларга җавап бирү, терәк сүз

ләр кулланып, сочине

ние язу.

Белемнең алтын-көмеш, затлы киемнәрдән өстен булуына төшенү

Татар һ рус әдәбиятларын

нан уку тур. мәкальләрне ча

гыштыру.Материалны ае

рып алу, үз фикерләрен бә

ян итә алу, план төзү, үзбәя

Китапларның бүгенге көндә дә актуальлеген аңлау, сочинение яза алу




12

1

Дөнья халыклары мәкальләре

Интернеттан төрле ха

лыкларның мәкальлә

рен язып алу, мәгънә

ләрен аңлату, аларда тема уртаклыгын та

бу, чагыштыру, фи

кер алышу

Мәкальләрнең кеше тормышындагы әһәмиятен аңлау

Текстларда фикер уртаклы

гын эзләү, үзара чагышты

ру, классификацияләү га

мәлләрен тормышка ашыру, нәтиҗә чыгару; үз позиция

сен тәгъбир итү; контроль-коррекция гамәлләрен башкару

Мәкальләргә салынган фикерләрнең мәгънәләренә төшенү




Борынгы әдәбият (2 сәгать)

13

1

Сәиф Сараиның “Сөһәйл вә Гөлдерсен ” әсәре

Борынгы әдәбият тур. белгәннәрне искә тө

шерү, “Борынгы әдә

биятыбыз үрнәкләре” мәкаләсе буенча фи

кер алышу, сораулар

га җаваплар, презента

ция карау сүзлек эше, өзекләрне уку, текст

тан сурәтләү чарала

рын табу, дәфтәрләр

дә эшләү

Борынгы әдәбият үрнәкләренә кызыксыну уяну. Хөрмәт хисен аңлау

Танып-белү мәсьәләсен аңлау, аңлап уку, уку мәсьәләсен чишү өчен тамга-символик чараларны куллану, билгеләрне аерып чыгару максаты беән объектларны анализлау, тексттан кирәкле информацияне таба белү,; әңгәмәдә катнашу, фикерләрне ачык һәм төгәл итеп җиткерү; үзбәя

Борынгы әдәбият тур. гомуми күзал

лаулы булу. Сәиф Сараиның иҗаты һ тормышы б/н та

ныш булу.“Сө

һәйл вә Гөлдерсен ” әсәренең эчтәле

ген белү. Әсәр иҗат ителгән чор һ тарихи шәхес

ләр тур.а кыскача мәгълүматлы булу




14

1

Сәиф Сараиның “Сөһәйл вә Гөлдерсен” әсәре

Коперник һәм Д.Бруно турында Интернетта бирелгән мәгълүматлар белән танышу, фикер алышу, әсәрдәге өзекләрне сәнгатьле һәм аңлап уку, шәрехләү; сүзлек эше

Борынгы әдәбият үрнәкләренә хөрмәт белән карау, милли горурлык хисләренә төшенү

Әдәбиятның фән б/н бәйлә

нешен ачыклау. Уку мәсь

әләсен чишү өчен анализ, синтез, чагыштыру гамәллә

рен тормышка ашыру, мәгъ

лүмати эзләнү ысулларын куллану, гомумитләштерү

ләр ясау; әңгәмәдә катнашу, коммуникатив мәсьәлә б/н бәйле рәвештә сөйләм чара

ларын куллану; фаразлау, планлаштыру, бәяләү

Әсәр иҗат ителгән чор һәм тарихи шәхесләр турында мәгълүматлы булу. “Сөһәйл вә Гөлдерсен ” әсәренең эчтәлеген белү,




XVIII йөз әдәбияты (1 сәгать)

15

1

Хикәят жанры. “Мәҗмугыл- хикәят” әсәре

Хикәят жанры үзенчә

лекләрен билгеләп тө

шенчә итеп чыгару, Н.Нәкъкаш мәкаләсе б/н танышу, мәкалә буенча фикер алышу, дәреслектә бирелгән хикәятләрне уку, роль

ләргә бүлеп уку, гыйб

рәтле вакыйгаларга нигезләнгән үгет-нә

сыйхәтләр тур. төр

кемнәрдә фикер алышу

Борынгы хәзинәбезгә карата кызыксыну һәм хөрмәт хисләре уяну

Синтезлау – өлешләрдән бөтен төзү, төшенчә итеп чыгару, дәреслек материалында кирәкле информацияне табу, аңлап уку; фикер алышуда катнашу, төркемнәрдә эшләп хезмәттәшлек итү; үз эшчәнлекләрен планлаштыру һәм оештыру, бәяләү

XYIII йөз турында тарихы турында белү. “Мәҗмугыл- хикәят” җыентыгында бирелгән хикәятләрнең эчтәлеген белү. Хикәят жанрын аңлау




XIX йөз әдәбияты (3 сәгать)

16

1

Закир Һадинең “Мәгъсум” хикәясе

Автор белән танышу, презентация карау, сүзлек эше, өзекләрне уку, Хәят абыстай

ның киңәшләре буен

ча фикер алышу, биремнәрне үтәү

Әниләргә ихтирамлы булу, биргән киңәшләрне истә тоту

Өйрәнелә торган материал эчендә төп фикерне билге

ләү, куелган максаттан чы

гып, тексттан фрагментлар аерып чыгару, нәтиҗә ясау; фикер алышуда катнашу, фикерләрне ачык һ төгәл җиткерү; билгеле бер күр

сәтмәләр нигезендә эшләү, контроль, бәяләү

XIX йөздә мәга

риф системасы һ мәдрәсәләр тур. мәгълүматлы бу

лу. З. Һадиның тормыш юлы һ иҗаты б/н таныш булу, “Мәгъсум” хикәясеннең эчтә

леген белү, анализ

лый алу




17

1

Мәгъсум” хикәясе

Дәреслек, дәфтәр б/н эш, яңа сүзләрне ак

тивлаштыру – җөмлә

ләр төзү, сайлап уку, Вәлид, Гариф образла

рына характеристика бирү, биремнәрне башкару, XIX йөздәге мәдрәсәләр һ бүгенге мәктәп тур фикер алышу

Белем алуга ихтыяҗ һәм омтылыш хисе булу

Дәреслек материалында кирәкле информацияне табу, аңлап уку,

гомумиләштерүләр ясау, билгеләрне аерып чыгару максаты белән объектларны анализлау; тыңлау һәм башкаларның сорауларына җавап бирү, тел нормаларына туры китереп, монолог төзү; бәяләү

Мәгъсум” хикәясеннең эчтәлеген белү, анализлый алу. Иске типтагы мәдрәсәләрдә белем һәм тәрбия бирү тәртипләре турында мәгълүматлы булу




18

1

Белем алу – энә белән кое казу

Презентация ярдәмен

дә Ф.Яруллинның тор

мышы б/н кыскача та

нышу, алдагы сый

ныфларда өйрәнгән әсәрләрен искә төше

рү, “Кирәк күңел өчен” шигырен актер башкаруында тыңлау, текстны уку, төркем

нәрдә фикер алышу, мәкальләрнең мәгънә

ләрен аңлату, “Белем – байлык” темасына диспут оештыру

Белем алуның “энә белән кое казу” икәнлеген, киләчәк өчен бик тә мөһим булуын аңлау

Тыңлап аңлау, сәбәп-нәтиҗә бәйләнешләрен мөстәкыйль рәвештә нәтиҗәләр чыгара белү урнаштыра белү; хезмәттәшлек итү, әңгәмәдәшенең тәртибенә җитәкчелек итү, үз позициясен тәгъбир итү, конфликтларны чишү; җавап алгоритмын планлаштыру, бәяләү


Фән-гыйлем турында мәкальләр һәм Ф.Яруллинның “Кирәк күңел өчен” шигыре белән таныш булу. Белемнең кешелек дөньясы өчен әһәмияте турында белү




XX йөз әдәбияты (15 сәгать)

19

1

Габдулла Тукайның тормыш юлы һәм иҗаты.

Презентация ярдәмен

дә язучы тормышы б/н танышу, биогра

фик белешмәне уку, әсәрләреннән күргәз

мә карау, алдагы сый

ныфларда өйрәнгән әсәрләрне искә төше

рү, төркемнәрдә фи

кер алышу, сораулар

га җавап бирү, ша

гыйрь булган урын

нарны барлау, хроно

логик таблица төзү

Язучы иҗатына кызыксыну уяну, шигырьләрен укырга теләк туу

Белемнәрне структуралаштыру, уку мәсьәләсен чишү өчен анализ, синтез, чагыштыру, классификацияләү гамәлләрен тормышка ашыру, нәтиҗәләр чыгару; үзенең карашын әйтү һәм дәлилләү; үз эшчәнлекләрен планлаштыру һәм оештыру, бәяләү

Габдулла Тукайның тормыш юлы һәм иҗатын белү. Әдип яшәгән чор турында гомуми күзаллаулы булу




20

1

Г.Тукайның “Милли моңнар” шигыре

Шигырьне актер баш

каруында тыңлау, ана

лизлау, төркемнәрдә фикер алышу, язылу тарихы б/н танышу, сүзлек белән эш, со

раулар һ биремнәрне үтәү, “Әллүки” көен тыңлау, О.Хәбибул

линның “Тукай порт

реты” исемле карти

насы өстендә эшләү

Милли үзаң төшенчәсен аңлау, милләткә карата ихтирам хисе уяну

Тыңлап аңлау, рәсем сәнга

те ярдәмендә тәкъдим ител

гән информацияне аңлау, сә

бәп-нәтиҗә бәйләнешләрен билгеләү, нәтиҗә чыгару; сорауларга җавап бирү, ком

муникатив мәсьәлә б/н бәй

ле рәвештә сөйләм чарала

рын куллану; кирәкле гамәл

ләрне укытучы һ сыйныф

ташлары б/н берлектә план

лаштыру, бәяләү

Г.Тукайның “Милли моңнар” шигыренең эчтәлеген белү, анализлый алу, “Милли хис”, “милли көй”, “милли сыйфатлар” төшенчәләрен аңлау




21

1

Мәхмүт Хөсәеннең “Тукай- шигъри кыябыз” шигыре

Тукай б/н бәйле урын

нар, аңа багышланган әсәрләр тур. әңгәмә уздыру, шигырь цик

лы тур. аңлату,ши

гырьне актер баш ка

руында тыңлау,дәф

тәрләрдә Тукайны ха

рактерлый торган ча

гыштыруларны, эпи

тетларны язу,сәнг.уку

Тукай иҗатын һәм аңа багышланган әсәрләрне өйрәнү аша шагыйрьнең татар тормышындагы ролен аңлау

Тыңлап аңлау, фикерләрне аңлы һәм ирекле рәвештә телдән формада төзү, текстан кирәкле информацияне аерып алу; әңгәмәдә катнашу, сорауларга дөрес җавап бирү; уку гамәлләрен башкару, үзбәя

Мәхмүт Хөсәен

нең “Тукай- шигъ

ри кыябыз” шигы

ренең эчтәлеген белү, идеясен бил

гели алу. Цикл тур.төшенчәне аң

лау. Тукай образы

ның сәнгатьтә бирелешен аңлау




22

1

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Х.Казаковның “Бәләкәй Апуш” карти

насы. Г.Тукайның Казандагы музее

Г.Тукайның “Исемдә калганнар” әсәре б/н картина арасындагы охшашлыкны табу, картина өстендә эш

ләү, картина буенча кечкенә хикәя төзү, Тукайның Казандагы музее турындагы яз

малар белән танышу, диалог төзү, Ф. Нәфи евнең “Моңсу бер та рих” хикәясен уку, фикер алышу

Шәфкатьлелек, кызгана белү хисенә төшенү.

Сәнгать җәүһәрләренә карата горурлык хисе булу

Әдәбият һәм рәсем сәнгатенең бәйләнеше турында сөйләшү. Рәсем сәнгате ярдәмендә тәкъдим ителгән информацияне аңлау, чагыштыру; тел нормаларына туры китереп, монолог, диалог төзү; план буенча эшләү, үзбәя

Х.Казаковның “Бәләкәй Апуш” картинасын аңлау.

Г.Тукайның Казандагы музее турында белү




23

1

Габдулла Тукайның “Шагыйрь” шигыре

Шигырьне актер баш

каруында тыңлау, сән

гатьле итеп уку, ша

гыйрь күңеле нинди булырга тиешлеге ту

рында төркемнәрдә фикер алышу һ бәхәс оештыру, А. С. Пуш

кинның “Поэт” шигы

ре белән охшаш якла

рын табу, И. Әхмәди

евнең “Тукай турын

да сюита”картинасы өстендә эшләү

Тукайның татар әдәбиятындагы урынын, бөек шагыйрь икәнлеген аңлау

Тыңлап аңлау, объектларны чагыштыру, классификацияләү критерийларын сайлау, рәсем сәнгате ярдәмендә тәкъдим ителгән информацияне аңлау; әңгәмәдә катнашу, конфликларны чишү; билгеле бер күрсәтмәләр нигезендә эшләү, контроль, бәяләү

Тукай яшәгән чор турында мәгълүматлы булу. Габдулла Тукайның “Шагыйрь” шигыренең эчтәлеген белү, идеясен аңлау




24

1

БСҮ. “Күңел кылларын тибрәтүче

шагыйрь “. Инша.

Тема буенча кереш әңгәмә оештыру, план төзү, инша язу.

Тукай шигъриятенең әһәмиятен аңлау, матурлыгын күрә белергә өйрәнү

Үз фикерләрен эзлекле язма рәвештә бәян итә алу, сөйләм телен, язу культурасын, иҗади фикерләвен үстерү, план буенча эшләү, үзбәя

Өйрәнелгән мате

риалны гомуми

ләштереп куллана белү. “Күңел кыл

ларын тибрәтүче

шагыйрь “ темасы буенча инша яза алу




25

1

Әхмәт Фәйзинең “Җаек” әсәрен өйрәнү (“Тукай” романыннан өзекләр) 1-5 нче бүлекләр

Дәреслектән Ә.Фәйзи турындагы биографик белешмәне уку һ пре

зентация карау, В. Фе доровның “Өчиледән –Кырлайга” һәм Х. Якуповның “Тукай апасы Газизә белән” картиналарына ни гезләнеп, әңгәмә оеш тыру, сүзлек эше, ро маннан өзекләр уку (1-5 нче бүлекләр)

план төзү, биремнәрне үтәү

Г.Тукайның нәсел шәҗәрәсенә һәм Җаектагы тормышына кызыксыну уяну

Кешене шәхес итеп формалаштыручы рухи-әхлакый сыйфатларны аңлау

Әсәр эчтәлеген тарих б/н бәйләп аңлау; XIX гасыр ахыры һ XX йөз башы тур. күзаллый белү. Уку мәсьәлә

сен чишү өчен тамга-симво

лик чараларны куллану, аң

лап һ йөгерек уку күнекмә

ләрен ия булу, нәтиҗә чыга

ру, бәяләү, укыганны аңла

та алу, уку мәсьәләсен чи

шү өчен анализ, синтез га

мәлләрен тормышка ашыру, фикер йөртүнең логик чыл

бырын төзү; төп күренеш

ләрнең һ эпизодларның эч

тәлеген сөйләү; план буен

ча эшләү, үзбәя

Ә. Фәйзинең “Җа

ек” әсәре (“Тукай” романыннан өзек

ләр) -1-5 нче бү

лекләрнең эчтәле

ген үзләштерү

XIX гасыр ахыры һ XX йөз башын

да татар мәдрәсә

ләре, аларда укы

ту системасы тур. мәгълүматлы бу

лу.








26

1

Әхмәт Фәйзинең “Җаек” әсәре (“Тукай” романыннан өзекләр). 7-16 нчы бүлекләр

Җаек”әсәреннән өзекләрне укуны дә

вам итү, текст ахы

рындагы биремнәрне үтәү, план төзү, төзел

гән план буенча эчтә

лекне ачу, школа б/н мәдрәсәнең аермасы нәрсәдә икәнлеген ачыклау, Шәпеш һәм Әхмәтша хәлфәләргә

характеристика бирү

Төрле ситуацияләрдә үз-үзеңне дөрес тотарга, әдәп-әхлак кагыйдәләрен белү, югары эрудицияле , мәгърифәтле шәхес төшенчәсен аңлау

Аңлап уку, билгеләрне аерып чыгару максаты белән объектларны аанализлау, чагыштыру; сорауларга дөрес җавап бирү, эчтәлек сөйләү; фаразлау, план буенча эшләү, бәяләү

Җаек” әсәреннән өзекләрнең эчтәлеген белү, әсәрне анализлый һәм шәрехли алу




27

1

Әхмәт Фәйзинең “Җаек” әсәре (“Тукай” романыннан өзекләр). 20 -22 нче бүлекләр

Җаек” әсәреннән өзекләрне укуны дә

вам итү, текст ахы

рындагы биремнәрне үтәү, әсәрдән дуслык, теләктәшлек, мәрхә

мәтлелеккә мисаллар табу, Габдулланың Җаектагы тормышы турында монолог тө

зү, белем тур. мәкаль

ләрне искә төшерү.

Тормышта үз уры

ныңны, аңа ирешү юлларын табарга омтылышны аң

лау. Югары әхла

кый сыйфатларга ия булган, эрудицияле , мәгърифәтле шәхес төшенчәсен аңлау

Аңлап уку, текстта кирәкле информацияне табу, бил

геле бер күрсәтмәләр ниге

зендә эшләү, тел нормалары

на туры китереп, монолог төзү; сорауларга тулы һәм ачык җавап бирү; кирәкле гамәлләрне укытучы һ сый

ныфташлары б/н берлектә планлаштыру, контроль ясау, бәяләү

Җаек” әсәреннән өзекләрнең (20-22 нче бүлекләр) эчтәлеген белү, анализлый һәм шәрехли белү.

Тукайга көчле тәэсир уяткан рус шагыйрьләре турында мәгълүматлы булу




28

1

Дәрдмәнднең “Видаг”,

Бәллү” шигырьләре

Дәрдмәнд тур-гы био

график белешмәне уку һ үзләштерү, хро

нологик таблица төзү, сүзлек эше (псевдо

ним, матбага, матбага

чы, видаг сүзләре), әсәрләрне уку, бирем

нәрне үтәү, дәфтәр

ләргә иркәләү сүзлә

рен язу

Мәдәниятебезгә һәм аның күренекле вәкилләренә карата горурлык хисе төшенчәсен аңлау

Белемнәрне структуралаштыру, аңлап уку, эчтәлек белән бәйле рәвештә объектларны тану, атау һәм билгеләү; коммуникатив мәсьәлә белән бәйле рәвештә сөйләм чараларын куллану; үзбәя

XX йөз башында татар әдәбияты һ тарихи вакыйга

лар тур. кыскача мәгълүмат бирү. Дәрдмәнднең “Видаг”, “Бәллү” шигырьләренең эчтәлеген белү, идеяләрен билгели алу




29

1

Нур Әхмәдиевнең “Дәрдмәнд” поэмасы

Видаг” шигырен ят

тан сөйләтү, Дәрд

мәнд тур. башка әдип

ләр тарафыннан әй

телгән фикерләр б/н танышу, ятлап килгән шигырьне сөйләтү, Н. Әхмәдиевнең “Дәрд

мәнд” поэмасын уку, анализлау, “Сөт китә, Ватан кала” темасы буенча әңгәмәдә (дискуссиядә) катнашу, сүзлек эше

Яшәү мәгънәсен аңлау, үзеңнән соң онытылмас эшләр калдыруга омтылыш уяну

Танып-белү мәсьәләсен аңлау, өйрәнелә торган материал эчендә төп фикерне билгеләү , мөстәкыйль рәвештә нәтиҗәләр чыгару; әңгәмәдә катнашу, фикерләрне тулы һәм дөрес итеп җиткерү; контроль, бәяләү

Чит илгә китеп яшәргә булган әдипләр турында мәгълүмалы булу.

Нур Әхмәдиевнең “Дәрдмәнд” поэмасының эчтәлеген белү һәм шәрехли алу




30

1

Галимҗан Ибраһимов

ның “Табигать балалары” хикәясе.

Бәдри карчык өмәсе

Язучының тормыш юлы, иҗаты б/н таны

шу, өйрәнгән әсәрләр буенча фикер алышу, хронологик таблица тутыру, сүзлек өстен

дә эш, керешне, III, Y, YI бүлекләрне уку, өзекләрнең эчтәлеге буенча әңгәмә, биремнәрне эшләү

Актив булу, хезмәт тәрбиясе төшенчәсен аңлау

Аңлап уку, укыганны аңлата белү, тексттан төп фикерне аерып чыгару, белемнәрне структуралаштыру, нәтиҗә чыгару; фикер алышуда катнашу, тулы, ачык фмкер белдерү; фаразлау, планлаштыру, бәяләү

Революциягә ка

дәрге чор һ шул чордагы яшәеш тур. мәгълүмат би

рү. Г. Ибраһимов

ның “Табигать балалары” әсәреннән III, Y, YI бүлекләрне уку һәм анализлау




31

1

Галимҗан Ибраһимовның “Табигать балалары” хикәясе. Шаһи бабай өмәсе

YIII, IX бүлекләрне үзлектән уку, эчтәлек буенча әңгәмәдә катнашу, шәрехләү һәм бәя бирү

Хезмәт төшенчәсен аңлау, әйткән сүзеңдә тора белергә өйрәнү, җаваплылык хисе уяну

Танып белү мәсьәләсен аңлау, куелган максаттан чыгып, тексттан фрагментлар аерып чыгару, нәтиҗәләр чыгару; сораулар бирә белү, үз позициясен тәгъбир итү; бәяләү

Революциягә ка

дәрге чор һәм шул чордагы яшәеш тур. мәгълүматлы булу, Г. Ибраһи

мов “Табигать балалары” әсәрен

нән YIII, IX бүлек

ләрнең эчтәлеген белү, анализлый алу




32

1

Ибраһимов

ның “Табигать балалары” хикәясе.

Печән чабу ярышы

X бүлекне укуның төрле формаларын кулланып уку, төп об

разларга характерис

тика бирү,”Өмә” җы

рын тыңлау, җырның сүзләрен сәнгатьле уку, эчтәлеге буенча фикер алышу, сәнгатьле уку

Әйткән сүзеңдә тора белергә өйрәнү, җаваплылык хисе төшенчәсен аңлау

Танып белү мәсьәләсен билгеләү, билгеләрне аерып чыгару максаты белән обүектларны анализлау, тыңлап аңлау; фикер алышуда каинашу, сорауларга җавап бирү, бәяләү

Г. Ибраһимов. “Та

бигать балалары” әсәреннән X бүле

генең эчтәлеген белү, анализлый алу. “Өмә җыры” б/н таныш булу. Татар мәдәнияте

нең мөһим элемен

ты буларак кален

дарь йолалар, өмә төшенчәләрен аңлау




33

1

Галимҗан Ибраһимов

ның “Табигать балалары” хикәясендә пейзаж.

Ятларга бирелгән өзекне сөйләтү, әсәр эчтәлеге буенча фрон

таль әңгәмә, әсәр эчтә

леген дәреслектәге картиналар һ фоторе

продукцияләр б/н ча

гыштыру, уртак һ аер

малы якларын табу,

пейзаж тур-гы теоре

тик белешмәне өйрә

нү, пейзажның әдәби деталь буларак вази

фасын билгеләү

Эстетик тәрбия алу, халкыбызның гореф-гадәтләренә, йолаларына ихтирам хисе төшенчәсең аңлау

Рәсем сәнгате белән әдәбиятның бәйләнешен аңлау. Объектларны чагыштыру, рәсем сәнгате ярдәмендә тәкъдим ителгән информацияне аңлау, төшенчә итеп чыгару; әңгәмәдә катнашу, хезмәттәшлек итү; уку мәсьәләсен кую, контроль, бәяләү

Пейзаж төшенчәсен үзләштерү һәм әсәрдәге YIII бүлектәге пейзажның ролен аңлау. А.Пластовның “Печән өсте”, Р.Заһидуллинның “Печәнгә төшү” картиналары белән таныш булу




1920-1930 нчы еллар әдәбияты (1 сәг.)

34

1

Һади Такташның ”Алсу” поэмасы. Поэма жанры

Әдипнең тормыш юлын, өйрәнгән әсәр

ләрен искә төшерү, теоретик төшенчә б/н танышу, поэма жанры тур. сөйләшү, поэма

ны уку, өлешләргә бү

лү, һәр өлештән Алсу

га хас сыйфатларны табу, дәреслектәге биремнәрне башкару

Һ.Такташ иҗатына кызыксыну уяну, матурлык, мәхәббәт төшенчәләрен аңлау

Аңлап уку, билгеләрне аерып чыгару максаты белән объектны анализлау, укылган тексттан кирәкле информацияне табып аеру, төшенчә итеп чыгару; төп күренешләрнең һәм эпизодларның эчтәлеген сөйләү; контроль ясау, бәяләү

1920-1930 еллар тур. мәгълүматлы булу. Һ. Такташ

ның “Алсу” поэмасын ың эчтәлеген белү, шәрехли белү. Поэма жанры төшенчәсен аңлау




Сугыш чоры әдәбияты ( 4 сәгать)

35

1

Патриот шагыйрь Фатих Кәримнең “Бездә - яздыр...” шигыре

Һ.Такташның “Алсу” поэмасыннан өзекне яттан сөйләтү, Бөек Ватан сугышы, анда катнашкан әдипләр тур. әңгәмә үткәрү, Ф.Кәримнең әсәрлә

реннән күргәзмә, дә

реслектә бирелгән биографик белешмә б/н танышу, “Бездә - яздыр...” шигырен уку,әсәргә анализ ясау, шигырьне актер башкаруында тыңлау, сәнгатьле уку

Кыюлык һәм ватанпәрвәрлек сыйфатлары төшенчәләрен аңлау. Фашизмга нәфрәт уяну

Тыңлап аңлау, анализ барышын төзү, конкрет шартлардан чыгып мәсьәләләрне хәл итүнең нәтиҗәле юлларын сайлап алу; фикер алышуда катнашу, үзенең карашын әйтү һәм дәлилләү; фаразлау, планлаштыру, бәяләү

Бөек Ватан сугышы һәм сугышта катнашкан язучылар турында мәгълүматлы булу. Патриот шагыйрь Фатих Кәримнең “Бездә – яздыр...” шигыренең эчтәлеген белү, анализлый алу




36

1

Фатих Кәримнең “Кыңгыраулы яшел гармун” поэмасы

Актер башкаруында тыңлау, сәнг. уку, дә

реслектәге биремнәр

не башкару,өлешләр

гә бүлү, образларга ха

рактеристика бирү,ин

версия күренешенә, риторик эндәшкә мисаллар табу

Кешелеклелек сыйфатлары, җаваплылык һәм Ватанга мәхәббәт хисләрен аңлау

Танып белү мәсьәләсен аң

лау, тыңлап аңлау, билгеләр

не аерып чыгару максаты б/н объектларны анализлау, нәтиҗә чыгару; сораулар кую, үз фикереңне җитәр

лек дәрәҗәдә тулы һ төгәл итеп әйтә белү; билгеле бер күрсәтмәләр нигезендә эшләү, бәяләү

Ф.Кәримнең “Кың

гыраулы яшел гар

мун” поэмасының эчтәлеген белү,

анализлый алу. Та

тар халкының мил

ли уен кораллары тур.мәгълүматлы булу.




37

1

Үлем турында уйлама, илең турында уйла (Фатих Кәрим турында сөйләшү)

Бәйләнешле сөйләм үстерү. Ф.Кәримгә багышланган фрон

таль әңгәмәдә катна

шу, викторина чишү, төркемнәрдә эшләү, фикер алышу

Милли горурлык, гражданлык

хисләрен аңлау

Белемнәрне системалашты

ру, конкрет шартлардан чы

гып мәсьәләләрне хәл итү

нең нәтиҗәле юлларын сай

лап алу; фикер алышуда кат

нашу, хезмәттәшлек итү; уку мәсьәләсен кую, контроль, бәяләү

Бөек Ватан сугы

шы һәм сугышта катнашкан язучы

лар турында мәгълүматлы булу. Ф. Кәрим турында белү




38

1

Гадел Кутуйның “Рәссам” хикәясе

Сугыш һәм аның нәти

җәләре тур. әңгәмә,

Г. Кутуй тур. кыскача мәгълүмат бирү, “Рәс

сам” хикәясен уку, эч

тәлек буенча әңгәмә, план төзү, Макс Ла

тисның “Гитлерга мең нәләт” картинасы өстендә эшләү, биремнәрне үтәү

Фашизмга карата нәфрәт хисен аңлау. Сәнгатьне ярата белү

Танып-белү мәсьәләсен аңлау, рәсем сәнгате ярдәмендә тәкъдим ителгән информацияне аңлау, гомумиләштерүләр ясау; әңгәмәдә катнашу, төгәл, ачык җаваплар бирү; план буенча эшләү, бәяләү

Бөек Ватан сугы

шы һ сугышта кат

нашкан әдипләр тур. мәгълүматлы булу. Г.Кутуйның “Рәссам” хикәясе

нең .эчтәлеген бе

лү, идеясен аңлау. Фашизмга каршы көрәштә сәнгать

нең көчле корал булуы тур. белү




Сугыштан соңгы әдәбият (13 сәгать)

39

1

Габдрахман Әпсәләмовның тормышы һәм иҗаты

Биографияне өйрәнү, китапларыннан ясал

ган күргәзмә һ презен

тация б/н танышу, дәфтәргә язучының романнары исемен язу, биографик белеш

мәгә нигезләнеп со

раулар төзү, сораулар

га җаваплар бирү

Габдрахман Әпсәләмовның әсәрләренә кызыксыну уяну

Танып белү мәсьәләсен аңлау, тыңлап аңлау, дәреслек материалында кирәкле информацияне табу, нәтиҗәләр чыгару;

сораулар куя белү, фикерләрне ачык һәм төгәл итеп җиткерү; уку мәсьәләсен кую, бәяләү

Г. Әпсәләмовның тормышы һ иҗаты

тур. мәгълүматлы булу.Г.Әпсәләмов иҗатында Бөек Ватан сугышы темасы урынын билгели алу




40

1

Г.Әпсәләмов. “Миңа унтугыз яшь иде” повесте

Г.Әпсәләмовның тор

мыш юлы һ иҗаты бу

енча тест үткәрү, Р. Әхмәтҗановның “Сол

датлар” шигырен тың

лау һ фикер алышу, повестьны уку, моно

лог төшенчәсенә аң

латма бирү, эчтәлек буенча әңгәмә оешты

ру, Маликка характе

ристика бирү, җыр

ның көче тур.а әңгәмә

Сугыш башлаучыларга һәм алып баручыларга нәфрәт хисе формалашкан булу

Билгеләрне аерып чыгару максаты белән объектны анализлау, аңлап уку, төшенчә итеп чыгару; әңгәмәдә катнашу, төп күренешләрнең һәм эпизодларның эчтәлеген сөйләү,

сорауларга дөрес җавап бирү; уку мәсьәләсен кую, үзбәя

Г.Әпсәләмов. “Ми

ңа унтугыз яшь иде” повестеның эчтәлеген белү, әсәрнең сюжет үзенчәлеген ачык

лый алу һ моно

лог төшенчәсе б/н таныш булу. Сугыш һәм аның нәтиҗәләре турында белү




41

1

Сибгат Хәкимнең тормышы һәм иҗаты

Шагыйрьнең тормыш юлы һәм иҗаты б/н та

нышу, әсәрләреннән күргәзмә һ презента

ция карау, өйрәнгән әсәрләрне искә төше

рү, “Фазыл чишмәсе” һ “Таң атканда” җыр

ларын тыңлау, туган якның матурлыгы, ка

дере тур. әңгәмә, биремнәрне үтәү

Туган якның газизлеген, якынлыгын һәм онытылмас икәнен аңлау.

Сибгат Хәкимнең иҗатына карата кызыксыну уяну

Тыңлап аңлау, эчтәлек белән бәйле рәвештә объектларны тану, атау һәм билгеләү; фикер алышуда катнашу, сораулар кую, үз позициясен тәгъбир итү; билгеле бер күрсәтмәләр нигезендә эшләү, бәяләү

Сибгат Хәкимнең тормышы һәм иҗаты белән таныш булу. Лирика, лирик шагыйрь төшенчәләрен аңлау




42

1

С.Хәкимнең “Бакчачылар” поэмасы

С.Хәкимнең тормыш юлы һәм иҗаты буен

ча тест үткәрү, 40-50 еллардагы алма бакча

лары тур. мәгълүмат бирү, сүзлек эше, поэманы уку, эчтәлек буенча әңгәмә, план төзү, дәреслектәге биремнәрне башкару

Хезмәт төшенчәсен аңлау һәм тыл хезмәткәрләренә ихтирам хисләре уяну

Танып белү мәсьәләсен аңлау, аңлап уку, укыганны аңлату, уку мәсьәләсен чишү өчен анализ, синтез, гамәлләрен тормышка ашыру; әңгәмәдә катнашу, төп күренешләрнең һәм эпизодларның эчтәлеген сөйләү сораулар бирү; билгеле бер күрсәтмәләр нигезендә эшләү, план төзү, бәяләү

С.Хәкимнең “Бак

чачылар” поэмасы

ның эчтәлеген бе

лү, анализлый алу, (1, 2, 3, 6нчы бүлекләр). Әсәрдә сугыш һ хезмәт те

масының биреле

шен билгели алу. Сугыш чорында тылның фронтка ярдәме тур.мәгъ

лүматлы булу




43

1

С.Хәкимнең “Бакчачылар”поэмасында бакчачыга мәдхия

Поэмадан 7,10,11,12, 13 нче бүлекләрне уку, бакчачы һөнәре һ аның эш-гамәлләре

сурәтләнгән урыннар

ны табып уку, тема буенча диалог төзү, дәрестән алган хисләр белән уртаклашу

Сугыш чорында тылда хезмәт иткән ветераннарга хөрмәтле булу

Өйрәнелә торган материал эчендә төп фикерне билге

ләү, укылган тексттан ки

рәкле информацияне табып аеру, нәтиҗәләр чыгару; фи

кер алышуда катнашу, тел нормаларына туры китереп, монолог төзү һ диалогта кат

нашу осталыгына ия булу; үз эшчәнлекләрен планлаш

тыру һәм оештыру, бәяләү

С.Хәкимнең “Бак

чачылар” поэмасы

ның эчтәлеген бе

лү, анализлый алу (7, 10, 11, 12, 13 нче бүлекләр).

Сугыш елларында тыл хезмәткәрлә

ренең фидакяр хезмәте тур. белү




44

1

Гомәр Бәшировның “Менә сиңа мә!” хикәясе

Уку, биремне үтәү, төп геройларга тел

дән характеристика бирү, сабырлык тур. мәкальләр табу, текст

тан фразеологик әй

телмәләрне язып алу, сабырлык тур. сөйләшү оештыру

Күркәм холыклы һәм сабыр булырга өйрәнү

Аңлап уку, билгеләрне ае

рып чыгару максаты б/н объектларны анализлау, тема буенча материал табу; әңгәмәдә катнашу, сораулар бирә белү; билгеле бер күрсәтмәләр нигезендә эшләү, планлаштыру, үзбәя

Гомәр Бәшировның “Менә сиңа мә!” хикәясенең эчтәлеген белү, идеясен билгеләү




45

1

Әмирхан Еникинең тормыш юлы һәм иҗаты

Әдипнең әсәрләрен

нән күргәзмә һ кереш әңгәмә, өйрәнгән әсәрләрне искә төше

рү, сүзлек эше (морза сүзенә аңлатма бирү), биографик белешмә

не тыңлау, аңлау дә

рәҗәсен тикшерү, хро

нологик таблица төзү

Әмирхан Еникинең әсәрләренә кызыксыну уяну

Белемнәрне системалаш

тыру, тыңлап аңлау, дәлил

ле җавап төзү өчен кабул ителгән информацияне синтезлау; сораулар бирә белү, хезмәттәшлек итү; котроль ясау, бәяләү

Әмирхан Еникинең тормыш юлы һәм иҗаты белән




46

1

Ә.Еники. “Кем җырлады?”

Ә.Еники стиле тур. укытучы сөйләвен тыңлау. Тест биреме эшләү. Җырның кеше тормышындагы роле тур. фикер алышу. Әсәрне уку, план тө

зү, план буенча эчтә

леген кыскача сөйләү, әсәрдән язучының сти

ле күренгән урыннар

ны табу. Төп герой

ларга характеристика бирү

Сугышка нәфрәт хисе уяну

Тыңлап аңлау, фикер йөртүнең логик чылбырын төзү, билгеләрне аерып чыгару максаты белән объектларны анализлау, нәтиҗә чыгару; әңгәмәдә катнашу, төп күренешләрнең һәм эпизодларның эчтәлеген сөйләү; план буенча эшләү, бәяләү

Ә.Еникиның “Кем җырлады” әсәре

нең эчтәленген белү, идеясин аңлау. Әсәрдә сагыну хисенең бирелешен һәм халык җырларының ролен аңлау




47

1

БСҮ. «Кем җырлады?» хикәясе буенча

сочинение

Тема буенча фикер алышу, сүзлек өст.эш, сорауларга җавап би

рү, терәк сүзләр кулланып, соч-е язу

Сугышка нәфрәт хисе уяну

Үз фикерләрен эзлекле бәян итү, сөйләм телен, язу культурасын, иҗади фикерләвен үстерү

Өйрәнелгән мате

риалны гомуми

ләштереп куллана белү. «Кем җырла

ды?» хикәясе буен

ча соч-е яза алу




48

1

СТУ.

Ә. Еники.

«Мәк чәчәге». Нәсер.

Нәсер жанрының билгеләмәсен искә төшерү. Нәсерне уку, эчтәлеген кыскача сөйләү, тулы анализ ясау

Яшәү көче, өмет, ышаныч төшенчәләрен аңлау

Танып белү мәсьәләсен аң

лау, аңлап уку, анализ бары

шын билгеләү, тексттан төп фикерне аерып чыгару; фи

кер алышуда катнашу, фи

керләрне тулы һ ачык итеп җиткерү; бәяләү

Ә. Еникинең «Мәк чәчәге» нәсеренең эчтәлеген белү, шәрехли алу




49

1

И. Гази. «Йолдызлы малай»

Яңа сүзләрне язу, эч

тәлек буенча төркем

нәрдә фикер алышу, әсәргә әдәби анализ ясау, биремнәр үтәү, әсәрне өлешләргә бүлү, план төзү, план буенча гади җөмлә

ләр белән сөйләү

Әсәр героена карата соклану, горурлану хисләре уяну

Аңлап уку, билгеләрне ае

рып чыгару максаты белән объектны анализлау, текст

тан төп фикерне аерып чы

гару; фикерләрне төгәл һәм ачык итеп җиткерү, эчтәлек сөйләү; билгеле бер күрсәт

мәләр нигезендә эшләү, план буенча эшләү, бәяләү

И.Газинең тормы

шы һәм иҗаты турында белү

«Йолдызлы малай»

өзегенең эчтәлеген белү, анализлый




50

1

Р. Низами. «Блокада хатирәсе».

Ленинграң блокадасы тур. китаптан, интер

неттан мәгьлүмат уку, шәһәрнең төрле исемнәре б/н танышу. Герой шәһәрләр тур. әңгәмәдә катнашу. Әсәрне укып, укыту

чы җитәкчелегендә бергәләп анализлау, нәтиҗә ясау.

Сугыш хәлендә яшәүче халыкка теләктәшлек хисе уяну

Мәгълүмати эзләнү ысулларын куллану, нәтиҗә ясау; тема буенча сораулар бирә белү, үз фикереңне дәлилләп җиткерү, хезмәттәшлек итү; билгеле бер күрсәтмә нигезендә эшли, бәяләү белү

«Блокада хатирәсе»

Әсәренең эчтәлеген белү, анализлый алу




51

1

СТУ. Повесть. Үзең теләгән бер язучының повестен укып, сюжетын сөйләү

Үзең теләгән бер язучының повестен укып сөйләү, анализлау, нәтиҗә ясау, повесть жанрына билгеләмә бирү

Повесть жанрындагы әсәрләрне укуга кызыксыну уяну

Аңлап уку, төшенчә итеп чыгару; фикер алышуда катнашу, сораулар бирү, сорауларга дөрес җавап бирү; үз эшчәнлекләрен планлаштыру һәм оештыру, бәяләү

Дәрестән тыш уку өчен бирелгән по

весть жанрындагы әсәрнеж эчтәлеген белү, повесть жанры төшенчәсен аңлау




1960-1980нче еллар әдәбияты ( 7 сәгать)

52

1

М. Мәһдиев. «Без – кырык беренче ел

балалары» (өзек): «Менә дигән бер майор...». Троп.Метонимия.

М.Мәһдиев тур. пре

зентация карау, әсәр

ләреннән күргәзмә ка

рау, китаптан мәгълү

мат уку. Троп, метони

мия терминнарының аңлатмасын уку, әсәр

дән өзекне укып, троп, метонимиягә мисаллар табу

Сугыш чоры балалалрына хөрмәт, алар белән

горурлану хисләре уяну

Тема буенча сораулар бирә белү, үз фикереңне дәлилләп җиткерү, билге-ле бер күрсәтмә нигезендә эшли белү

М. Мәһдиев. «Без – кырык беренче ел балалары» әсәре беренче өлешенең эчтәлеген белү




53

1

М. Мәһдиев. «Без —кырык беренче ел

ба-лалары» (өзек): «Йокы килә».

Автобиографик әсәрләр.

Әсәрне укып, төп об

разларга характерис

тика бирү, укытучы җитәкчелегендә бер

гәләп анализлау, нә

тиҗә ясау. Интернет

тан автобиография язу үрнәген карау, үзеңнең автобиогра

фияңне язу. Әсәрдән өзекне уку, сораулар төзү, эчтәлеген кыскача сөйләү

Туган якка мәхәббәт, өлкәннәргә хөрмәт хисләре уяну

Билгеләрне аерып чыгару максаты белән объектларны анализлау, укыганны гомумиләштерә, нәтиҗә ясый, иң мөһим мәгълүматны аерып ала белү; хезмәттәшлек итү, сораулар бирү; эшчәнлекне оештыра белү, бәяләү

М. Мәһдиев. «Без – кырык беренче ел ба-лалары» «Йокы килә» өзегенең эчтәлеген белү, шәрехли белү




54

1

М. Мәһдиев. «Без — кырык беренче ел

балалары» (өзек): «Колаямбу плантациядә

эшли...»

Өзекне уку, сораулар төзү, сыйныфташла

рыңның сорауларына җавап бирү, план тө

зү, план буенча сөй

ләү. Әсәрдән өзекне уку, метонимияләрне табу, дәлилләү. Өзек

не өлешләргә бүлеп, план төзү, план буен

ча сөйләү. Сугыш чо

ры балалары турында әңгәмәдә катнашу

Кешеләрдәге уңай

Сыйфатларны күрә белү, тәрҗемә әсәрләр белән танышырга теләк уяну

Тексттан кирәкле информацияне аерып чыгару, аерым эпизодын анализ барышын төзү; текстның эчтәлеген сөйләү, сораулар кую, дәлилле фикер җиткерү, әңгәмәдә катнаша алу; план буенча эшләү, үзбәя

М. Мәһдиев. «Без — кырык беренче ел балалары» (өзек): «Колаямбу плантациядә

эшли...» бүлегенең эчтәлеген белү, анализлый алу




55

1

СТУ. М. Мәһ диев. «Без — кырык берен

че ел балала

ры» (өзек):

«Моны Фаде

ев кына шулай яза ала»,

«Телеграф чыбыклары сызгыралар...»

Дәреслек, дәфтәр б/н эш, парлап сөйләшү, план төзү, укыганны гади җөмләләр б/н кыскача сөйли белү

Тирә-юньдәгеләргә игътибарлы булу

Танып-белү мәсьәләсен аң

лау, уку мәсьәләсен чишү өчен анализ, синтез, гамәл

ләрен тормышка ашыру, төп күренешләрнең һ эпи

зодларның эчтәлеген сөй

ләү, парларда конкрет уку-танып-белү мәсьәләләре б/н бәйле рәвештә бергәләп эш

ләү; үз эшчәнлекләрен план

лаштыру һ оештыру, план буенча эшләү, бәяләү

М.Мәһдиев.«Без — кырык беренче ел балалары» (өзек):

«Моны Фадеев кына шулай яза ала», «Телеграф чыбыклары сызгыралар...» бүлекләренең эчтәлеген белү, анализлый алу




56

1

М. Мәһдиев

нең Гөберчәк

тәге музеена

Сәяхәт. М. Мәһдиев тур.а әйтелгән фикерләр

М. Мәһдиевнең Гөберчәктәге музеена дәреслек аша сәяхәт кылу

М. Мәһдиев иҗатына мәхәббәт хисе уяну

Танып белү мәсьәләсен аң

лау, уку мәсьәләсен чишү өчен тамга-символик чара

ларны куллану кирәкле га

мәлләрне укытучы һ сый

ныфташлары б/н берлектә планлаштыру, мәгълүмати эзләнү методын куллану эшчәнлекнең нәтиҗәләренә контроль ясау һәм бәяләү

М. Мәһдиевнең музей экспонатлары белән таныш булу. М. Мәһдиев турында әйтелгән фикерләр белән таныш булу




57

1

Т.Миңнуллин.«Монда тудык,

монда үстек».

Т.Миңнуллин турында кыскача мәгълүмат тыңлау, әсәрләреннән күргәзмә карау. Әсәрне уку, фикер алышу, сорауларга җавап бирү

Табигать байлыкларының кадерен белергә кирәклеген аңлау

Танып белү мәсьәләсен аң

лау,эчтәлек б/н бәйле рәвеш

тә объектларны тану, атау һ билгеләү, нәтиҗәләр чыга

ру; фикер алышуда катна

шу, фикерне дөрес һ төгәл итеп җиткерә белү, конкрет шартлардан чыгып мәсьәлә

ләрне хәл итүнең нәтиҗәле юлларын сайлап алу, бәя

ләү

«Монда тудык, монда үстек» драмасының эчтәлеген белү, анализлый алу




58

1

Т. Миңнул

лин. «Монда тудык,

монда үстек». Драма

Драмага анализ ясау, сорауларга җавап би

рү. Драманы рольләр

гә бүлеп уку. Драма жанрына билгеләмә бирү, үзенчәлекләрен аңлату. Т. Миңнул

линның сәхнәдә уй

налган башка әсәрлә

ре тур. фикер алышу. Сурәтләү чараларын

табу. Образларга

характеристика бирү

Эшеңә намус белән карау төшенчәсен аңлау

Тексттагы проблеманы аңлый белү, аны хәл итү юлларын эзләү, гипотеза чыгару, билгеләрне аерып чыгару максаты белән объектларны анализлау; башкаларны тыңлау, үз позициясен тәгъбир итү; контроль ясау, бәяләү

«Монда тудык, монда үстек» драмасының эчтәлеген белү, шәрехли белү.

Сурәтләү чараларын Билгели белү. Образларга характеристика бирә алу




Хәзерге әдәбият (5 сәгать)

59

1

М. Галиев. «Нигез» (өзек). 1нче бүлек.

М.Галиев турында презентация карау, әсәрләреннән күргәзмә карау, китаптан мәгълүмат уку. Әсәрне укый башлау

Туган җирнең кадерен белергә өйрәнү

Тыңлап аңлау, уку материа

лыннан файдалану, төп кү

ренешләрнең һ эпизодлар

ның эчтәлеген сөйләү,тың

лау һ башкаларның сорау

ларына җавап бирү,уку мәсьәләсен аңлау һәм үтәү, бәяләү

М. Галиевның тор

мыш юлы һ иҗа

ты тур. мәгълүмат

лы булу. «Нигез» (өзек). 1нче бүле

генең эчтәлеген белү, анализлый алу




60

1

М. Галиев. «Нигез» (өзек). 1нче бүлек

Әсәрне уку, сорауларга җавап

бирү, анализлау, нәтиҗәләр чыгару.

Сентименталь рухтагы әсәрләр укый белү

Текстны аңлап истә калды

ру, өйрәнелә торган матери

ал эчендә төп фикерне бил

геләү нәтиҗәләр чыгару, фи

керләрне дәлилле итеп җит

керү; анализ барышын төзү, үзбәя

«Нигез» (өзек). 1 нче бүлегенең эчтәлеген белү, анализлый ау




61

1

М.Галиев. «Нигез» (өзек). 2 нче бүлек.

Сораулар төзү, җавап бирү; сүзлекчә белән эш,әсәрдә мифологик образларның бирелешен тикшерү

Туган җирнең, кадерен белергә өйрәнү, туган нигез төшенчәсен аңлау

Танып белү мәсьәләсен аң

лау, билгеләрне аерып чы

гару максаты б/н объектлар

ны анализлау, дәлилле җа

вап төзү өчен кабул ителгән информацияне синтезлау, нәтиҗәләр чыгару; сорау

лар бирү, фикерләрне дәлил

ле итеп җиткерү, билгеле бер күрсәтмәләр нигезендә эшли белү, контроль, бәяләү

«Нигез» (өзек). 2 нче бүлегенең эчтәлеген белү, шәрехли алу




62

1

СТУ. М.Галиев. «Нигез» (өзек).

2 нче бүлек

Ф.Урманченың "Нигез” повесте турындагы мәкаләсен укып фикер алышу, сорауларга җавап

бирү

Ватанпәрвәрлек хисләрен аңлау

Укыганны гомумиләштерә, нәтиҗә ясый, иң мөһим мәгълүматны аерып ала бе

лү, сораулар кую, үз фике

рен дәлилле җиткерү, эш

чәнлекнең нәтиҗәләренә контроль ясау һәм бәяләү

«Нигез» (өзек). 2 нче бүлегенең эчтәлеген белү, шәрехли алу




63

1

БСҮ. Инша. «Мин туган нигез»

Тема буенча кереш әңгәмә оештыру, план төзү, инша язу

Туган нигезнең кадерен белергә өйрәнү

Өйрәнелгән материалны го

мумиләштереп куллана бе

лү, сөйләм телен, язу куль

турасын, иҗади фикерләвен үстерү, үзбәя

«Мин туган нигез» темасы буенча инша яз алу




Тәрҗемә әсәрләр (3 сәгать)

64-65

2

А. Пушкин. «Кышкы кич», «Мин яраттым Сезне!».

Л.Шагыйрьҗан. "Минем дә үз Пушкиным бар"

А.Пушкин тур. белем

нәрне гомумиләште

рү, Г.Тукайның А. Пушкинга багышлан

ган шигырен уку, со

рауларга җавап бирү. "Кышкы кич", "Мин яраттым Сезне" ши

гырьләрен язмада тың

лау, аларны чагышты

рып, укытучы сор-на җавап бирү. Л. Ша

гыйрьҗан. "Минем дә үз Пушкиным бар" язмасы б/н танышу

А.Пушкин иҗатына

мәхәббәт хисенә төшенү

Танып белү мәсьәләсен аңлау, тыңлап аңлау, сәбәп-нәтиҗә бәйләнешәрен аңлау, текст эчендә төп фикерне билгеләү, гомумиләштерү; үз фикерләрен тәгъбир итү; бәяләү

А.Пушкин турында мәгълүматлы булу. А. Пушкин шигырьләренең эчтәлеген белү, анализлый алу. Тәрҗемәне оригиналы белән чагыштырып укый белү




66

1

М. Лермонтов. «Болытлар»

Г.Тукайның М. Лер

монтовка багышлан

ган шигырен уку. "Бо

лытлар" шигырен яз

мада тыңлау, актёрга охшатып уку, эчтәле

ге буенча фикер алышу, анализ ясау

М.Лермонтов иҗатына мәхәббәт

хисе төшенчәсен аңлау

Тыңлап аңлау, сәбәп-нәтиҗә бәйләнешләрен аңлау, текст эчендә төп фикерне билгеләү,

фикер алышуда катнашу, бәяләү

Шагыйрь М. Лер

монтов турында мәгълүмат булдыру, “Болытлар” шигыренең эчтәлеген белү, шәрехли алу




Фантастик әсәрләр (2 сәгать )

67

1

А. Тимерга

лин. «Сәер планетада».

Фантастика термины

ның аңлатмасын уку, фантастик әсәрләрне искә төшерү. Интер

неттан фантаст язучы

лар тур.мәгълүмат та

бу. Сүз. өст. эшләү. Әсәрне чылбыр буен

ча уку, план төзү, план буенча эчтәле

ген сөйләү. Хикәяне уку, эчтәлеге буенча фикер алышу, әсәр

дән фантастик элементларны табу

Фантастик әсәрләрне укуга кызыксыну уяну

Текст буенча сораулар бирә белү, мәгълүмати эзләнү ысулларын куллану, эчтәлек белән бәйле рәвештә объектларны тану, атау һәм билгеләү, үз фикереңне дәлилләп җиткерү, билгеле бер күрсәтмә нигезендэ эшли белү, план буенча эшләү, бәяләү

Адлер Тимергалин турында мәгълүматлы булу, “Сәер планетада”әсәренең эчтәлеген белү, анализлый алу.




68

1

Р. Фәизов.

«Бер күбәләк». Фантастика

Әсәрне уку, план тө

зү, план буенча эчтә

леген кыскача сөйләү. әсәрдән фантастик элементларны табу. Инсафиягә характеристика бирү

Табигатькә сакчыл карашлы булу. Сүз сәнгатенең

образлы табигатен

тоя белү

Танып белү мәсьәләсен аңлау, укылган тексттан кирәкле информацияне табып аеру, төшенчә итеп чыгару, фикер алышуда катнашу, план буенча эшләү, бәяләү

Р.Фәизов турында

белү, “Бер күбә

ләк”әсәрендә эч

тәлеген белү, ана

лизлый алу. Фан

тастика төшен

чәсен аңлау




Балалар әдәбияты (1 сәгать )

69

1

Г. Гыйльма

нов. «Ике дус һәм Акбабай хакында кыйсса»

Дуслык тур. мәкаль

ләр табу, мәгънәләрен аңлату, дуслык тур. әңгәмәдә катнашу. Кыйссаны уку, план төзү, план буенча эч

тәлеген кыскача сөйләү, фикер алышу

Өлкәннәргә хөрмәт хисе булу

Тема буенча материал табу, фикер йөртүнең логик чылбырын төзү,

үз фикерләрен ачык һәм тулы итеп җиткерү, эшчәнлекнең нәтиҗәләренә контроль ясау һәм бәяләү

Г. Гыйльманов тур. белү, “Ике дус һәм Ак бабай хакында кыйс

са»сының эчтә

леген белү, идея

сен билгели алу




Кабатлау, йомгаклау (1 сәгать )

70

1

Ел буена үт

кәннәрне йом

гаклау.Р.Фәй

зуллин.”Бер

дәнбер”. Г.Аф

зал.”Акыл, намус, белем”.

Шигырьләрне уку, анализлау. Ел буе өйрәнгән әсәрләрне, аларның авторларын искә төшерү, фикер алышу, тест биреме эшләү

Татар әдәбияты белән кызыксыну уяну

Гомумиләштерү, тема буенча сораулар бирә белү, уз фикереңне дәлилләп җиткерү, билгеле бер күрсәтмә нигезендә эшли белү

Р Фәйзуллин һәм Г.Афзал шигырьләрнең эчтәлеген белү, шәрехли белү. Ел буена үткәннәргә йомгак ясый белү





БЕЛЕМ БИРҮНЕҢ УКЫТУ-МЕТОДИК ҺӘМ МАТДИ-ТЕХНИК ЯКТАН ТӘЭМИН ИТЕЛЕШЕ

Укытучы өчен:

1. Рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен татар әдәбиятыннан программа (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 5-9 нчы сыйныфлар / Ф.Ф. Хәсәнова, Г.М. Сафиуллина, М.Я. Гарифуллина. – Казан: “Мәгариф- Вакыт” нәшр., 2014. 51 б.

2. Рус телендә урта (тулы) гомуми белем бирү мәктәпләре өчен татар теле һәм әдәбиятыннан үрнәк программалар : 1-11 нче с-флар / [басма өчен Ч.М.Харисова, К.С.Фәтхуллова, Х.Н.Хәбибуллина җаваплы]. – Казан: Татар. кит. нәш., 2011. 239 б.

3. Татар әдәбияты. 6 сыйныф : рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен д-лек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 6 нчы с-ф. Ике кисәктә. 1 нче кисәк / Ф.Ф. Хәсәнова, Г.М. Сафиуллина, М.Я. Гарифуллина; [рәссамы Фәридә Ризаева]. – Казан: “Мәгариф-Вакыт” нәшр., 2014. 151 б.: рәс. б-н .

4. Татар әдәбияты. 6 сыйныф : рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен д-лек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 6 нчы с-ф. Ике кисәктә. 2 нче кисәк / Ф.Ф. Хәсәнова, Г.М. Сафиуллина, М.Я. Гарифуллина; [рәссамы Фәридә Ризаева]. – Казан: “Мәгариф-Вакыт” нәшр., 2014. – 111 б.: рәс. б-н .

5. Татар әдәбияты: Рус телендә төп гомуми белем бирү оешмаларында (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар белән) эшләүче укытучылар өчен методик әсбап. 6 нчы с-ф. /Ф.Ф. Хәсәнова, Г.М. Сафиуллина, М.Я. Гарифуллина. – Казан: “Мәгариф-Вакыт” нәшр., 2014. 143 б.

6. Мәктәптә татар әдәбиятын укыту методикасы / Д.Ф. Заһидуллина.- Яңадан эшләнгән һәм тулыландырылган икенче басма. – Казан: Мәгариф, 2004. 367

7. Татар әдәбияты. Теория. Тарих. Д.Ф.Заһидуллина, Ә.М.Закирҗанов, Т.Ш.Гыйләҗев. – Казан: Мәгариф, 2004. 247б.;

8. Әдәбият белеме сүзлеге. А.Г.Әхмәдуллин. – Казан: Татар кит. нәшр., 1990. 238 б.

9. Әдипләребез: библиографик белешмәлелек. 2 томда/төз. Р.Даутов, Р.Рахмани. –Казан: Татар.кит.нәшр., 2009.

10. Заһидуллина Д.Ф. Әдәби әсәр: өйрәнәбез һәм анализ ясыйбыз /Д.Заһидуллина, М.Ибраһимов, В.Әминева. – Казан: Мәгариф, 2007, 112 б.

Укучы өчен:

Татар әдәбияты. 6 сыйныф : рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен д-лек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 6 нчы с-ф. Ике кисәктә. 1 нче кисәк / Ф.Ф.Хәсәнова, Г.М.Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина; [рәссамы Фәридә Ризаева]. – Казан : “Мәгариф – Вакыт” нәшр., 2014. 151 б.: рәс. б-н.

Татар әдәбияты. 6 сыйныф : рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен д-лек (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен). 6 нчы с-ф. Ике кисәктә. 2 нче кисәк / Ф.Ф.Хәсәнова, Г.М.Сафиуллина, М.Я.Гарифуллина; [рәссамы Фәридә Ризаева]. – Казан : “Мәгариф – Вакыт” нәшр., 2014. 111 б.: рәс. б-н .

Интернет-ресурс.

1. Единая коллекция Цифровых Образовательных Ресурсов. – Режим доступа : http://school-collection.edu.ru

Техник чаралар.

1. Шәхси компьютер.

2. Мультимедия проекторы.

3. Экспозицион экран.

Күрсәтмә һәм таратма материаллар

Тестлар, портретлар, презентацияләр, картиналар

Электрон ресурслар: «Бала» китапханәсе, «Татар мультфильмнары»; мультимедиа укыту программалары; татар сайтлары; электрон китапханә; татарча сайтлар (belem.ru; tatarile.org.com); аудио һәм видео әсбаплар:

- Габдулла Тукай. Энциклопедия. Дисклар коллекциясе.

- Шигърият бакчасында. Татар әдәбияты дәресләренә фонохрестоматия (5-11 сыйныфлар). СБ1, СБ2, СБЗ форматлы. Тезүчесе: Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының Республика мәгълүмат-методик тәэмин итү һәм мәгариф өлкәсендә контроль үзәгенең төп белгече Газимҗанова Р.Г.

- Классик әдәбиятыбыз үрнәкләре. Татар әдәбияты дәресләренә фонохрестоматия (5-11 сыйныфлар). СБ4 форматлы. Төзүчесе: Газимҗанова Р.Г.

- Язучыларыбызның чыгышлары һәм алар турында истәлекләр. Татар әдәбияты дәресләренә фонохрестоматия (5-11 сыйныфлар). СБ5 форматлы. Төзүчесе: Газимҗанова Р.Г.

- Язучылар, композиторлар һәм рәссамнар чыгышлары, алар турында истәлекләр. Татар әдәбияты дәресләренә фонохрестоматия (5-11 сыйныфлар). СБ6 форматлы. Төзүчесе: Газимҗанова Р.Г.

- Гаяз Исхакый. Тормыш юлы һәм иҗаты. Мультимедиа басма.

- Фәнис Яруллин. Тормышы һәм иҗатына багышланган методик әсбап.

Мультимедиа басмалар:

- Габдулла Тукай. Интерактив мультимедиа уку-укыту әсбабы;

- 5 нче сыйныф өчен электрон дәреслек. 2014;

Мәгълүмат чыганаклары

Белем бирү буенча федераль агентлык

http://www.apkppro.ru РФ мәгариф хезмәткәрләренең квалификациясен күтәрүһәм профессиональ әзерләү академиясе

http://www.lexed.ru Федеральный центр образовательного законодательства

http://www.rustest.ru Федераль тест үткәрү үзәге

http://www. tatedu.ru ТР Мәгариф һәм фән министрлыгы

http://www.edu. kzn.ru ТР Мәгариф һәм фән министрлыгы Белем порталы

http://www.mon.tatar.ru

http://www.shoolexpo.ru

http://. belem.ru

http://. tatar.ru ТР рәсми серверы

http://. Tat. Tatar-inform.ru ТР мәгълүмат агентлыгы

http://. intertat.ru ТР электрон газетасы

http://. xat.ru Татар хат алышу хезмәте

http://. suzlek.ru on-line русча сүзлек

http://. Kitapxane.at.ru татар телендәге әдәби әсәрләр китапханәсе

http://. Tatar.com.ru татар теле сүзлекләр һәм үзөйрәткечләр

http://. Tatarca.boom.ru татарча текстлар

http://. selet.ru “Сәләтяшьләр

http://. Kitapxane.at.ru татар телендәге әдәби әсәрләр китапханәсе

http://. Tatarca.boom.ru татарча текстлар

Электрон ресурслар: “Бала” китапханәсе, “Татар мультфильмнары”, мультимедиа укыту программалары; электрон китапханә; татар сайтлары (belem.ru, tatarile.org.com).

Курс профессиональной переподготовки
Педагог-библиотекарь
Курс повышения квалификации
Курс профессиональной переподготовки
Специалист в области охраны труда
Найдите материал к любому уроку,
указав свой предмет (категорию), класс, учебник и тему:
также Вы можете выбрать тип материала:
Общая информация

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Подростковый возраст - важнейшая фаза становления личности»
Курс повышения квалификации «Основы местного самоуправления и муниципальной службы»
Курс профессиональной переподготовки «Экскурсоведение: основы организации экскурсионной деятельности»
Курс профессиональной переподготовки «Организация логистической деятельности на транспорте»
Курс повышения квалификации «Введение в сетевые технологии»
Курс повышения квалификации «Основы построения коммуникаций в организации»
Курс повышения квалификации «Организация практики студентов в соответствии с требованиями ФГОС технических направлений подготовки»
Курс повышения квалификации «Экономика: инструменты контроллинга»
Курс повышения квалификации «Источники финансов»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности по водоотведению и очистке сточных вод»
Курс профессиональной переподготовки «Организация процесса страхования (перестрахования)»
Курс профессиональной переподготовки «Гражданско-правовые дисциплины: Теория и методика преподавания в образовательной организации»

Оставьте свой комментарий

Авторизуйтесь, чтобы задавать вопросы.

Репетиторы онлайн

✅ Подготовка к ЕГЭ/ГИА
✅ По школьным предметам

✅ На балансе занятий — 1

Подробнее