Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Конспекты / Тема урока "Башкортостан Н.Мусин "О берёзовом листе""

Тема урока "Башкортостан Н.Мусин "О берёзовом листе""

  • Другое

Поделитесь материалом с коллегами:

Тема: Баш6ортостан – бай ил. М.Кәримдең « Ҡайын япрағы тураһында» шиғыры.

Маҡсат: Баш6ортостанды5 байлы7ы, матурлы7ы, ар8а6лы ш1хест1ре мен1н танышыу8ы дауам ите9;

Шиғырҙың йөкмәткеһен өйрәнеү;

бәйләнешле телмәр үҫтереү;

уҡыусыларҙың тыуған еребеҙ Башкортостан, тыуған Ватаны хаҡындағы төшөнсәләрен киңәйтеү;

патриотизм тойғоһо тәрбиәләү.

Йыһаҙландырыу: Башҡортостан картаһы, республикабыҙҙың тәбиғәтен, тарихи үткәндәрән сағылдырған картиналар индерелгән презентация, .

Дәрес барышы:

I. Ойоштороу мәле. Дәрестең маҡсатын әйтеү.

II.Инеш һүҙ.

Компьютер8а Башкортостан картаһы,республиканың тарихын, тәбиғәтен сағылдырған иллюстрациялар күрһәтелә, тарихи-географик белешмә бирелә.

Баш6ортостан- 6урай иле,

Баш6ортостан- Урал ере,

Баш6ортостан- 6умы8 теле,

Баш6ортостан- 6ымы8 сере,

У6ытыусы:Ошо ши7ыр юлдарын у6ып ним1 тура3ында 1йт1бе8? Баш6ортостан нинд1й ил ул2г2н бе8 3е88е5 мен1н Баш6ортостан туура3ында 32л1ш1бе8.

Ысынлап та бе88е5 Баш6ортостан-бай ил.! кем бел1 Баш6ортостанды5 май8аны к9пме?К9пме халы6 й1ш1й?Нис1 6ала?Ауыл?

III.Яңы теманы өйрәнеү.

1)У6ыусылар8ы т2рк2мд1рг1 б9ле9.

1-се слайд к9лд1р. И5 8ур к9л …

2-се слайд йыл7алар И5 8ур йыл7а …

3-се слайд тау8ар И5 бейек тау

4-се слайд Фай8алы 6а8ылмалар

5-се слайд Халы6 ша7ир8ары, я8ыусылары

1р т2рк2м эшл1й.Эш 3282мт1л1рен к9р31т1л1р.

Ша7ир8ар ним1 я8а, я8ыусы ним1 я8а?

2)Бе8 98ебе88е5 т1би71т байлы6тарыбы8 мен1н бер р1тт1н арза6лы ш1хест1ребе8, я8ыусыл1рыбы8, ша7ир8арыбы8 мен1н танышыу8ы дауам ит1бе8.Шулар8ы5 бере3е М.К1рим. Х18ер уны5 тура3ында и4к1 т2ш2р2п 9т1йек.

Т2рк2мл1п эшл19

1-се т2рк2м портретын телд1н 39р1тл1й

2-се т2рк2м ши7ыр8арын и4к1 т2ш2р1

3-се т2рк2м хик1й1л1рен

4-се т2рк2м биография3ын у6ый

5-се т2рк2м наградалары

Ул к9бер1к ним1 я87ан?

Уҡытыусы картаға күрһәтеп:

Башкортостан картаһына

Ҡараһаң яҡшы ғына,

Башҡортостан шул картала

Бер япраҡ саҡлы ғына,-

тигән юлдарҙы ятҡа уҡый. Башҡортостандың географик урыны, тәбиғәте хаҡында мәғлүмәт бирә. Эйе, япраҡ, аҡ ҡайындың

Бер япрағы ни бары,

Ә ҡайыны- бөйөк Рәсәй-

Шундай йәшел , юғары,-

тигән юлдарҙы уҡығандан һуң шиғырза ҡайын япрағы, Башҡортостандың ҡайын образдары аша Рәсәйҙең һынладырылыуы асыҡлана.

Уҡытыусы: Япраҡ менән ҡайын ниндәй мөнәсәбәттә була? Был хаҡта шиғырҙа нисек әйтелгән? Шул өҙөктө уҡып күрһәтегеҙ.

Уҡыусы: Япраҡ ҡайындан башҡа йәшәй алмай. Ғорур ҡайын , әсә кеүек , япраҡты туйындыра, япраҡ ҡайындың һуты менән, көсө менә йәшәй. Был юлдар аша шағир Башҡортостандың Россия менән мөнәсәбәтен, уларҙың айырылғыһыҙ берҙәмлеген сағылдырырға теләгән.

Уҡытыусы: Нисә быуат шул япраҡты

Ҡайындан өҙмәк булып,-

тип башланҡан юлдарҙы уҡып сығығыҙ һәм япраҡты ҡайындан өҙмәк булыу, утта көйҙөрөү, йәки туңдырыу, кеүек кинәйәле һүҙҙәрҙең мәғәнәһен аңлатып бирегеҙ.

Уҡыусы: Был өҙөктә ҡайынды япраҡтан өҙмәк булып диңгеҙ артынан иҫкән елдәр образы аша шағирҙың сит ил дошмандарын, ә «милләт», «дәүләт», «өммәт» исеменән көрәшкән көстәр аша эске дошмандарҙы кәүҙәләндереүен аңлайбыҙ.

Ғорур япраҡ өҙөлмәгән

Ғорур ҡайын-әсәнән,- тигән юлдар Башкортостан менән Россияның айырылмаҫ берҙәмлеген сағылдыра.

Уҡытыусы: Цитаталы план төҙөгәндә, пландың беренсе пункты итеп ниндәй өҙөктө яҙып ҡуйырға мөмкин.

Уҡыусы: Был бүлектә ҡайын япрағы һәм ҡайын образдары, уларҙың айырылғыһыҙ берҙәмлеге сағыла. Пландың беренсе пункты итеп , «Ғорур япраҡ өҙөлмәгән ғорур ҡайын-әсәнән», тигән өҙөктө алырға мөмкин.

Уҡытыусы: Картаға ҡарап, еремде:

-Бер япраҡ саҡлы,- тинем,- тигән юлдар менән башланған өҙөктө уҡығыҙ. Был өҙөктә нимә тураһында һүҙ алып барылыуы тураһында әйтеп бирегеҙ.

Уҡыусы: Был бүлектә республиканың киңлеге, ҙурлығы, бөркөт ҡанатын талдырыр бейеклектәре, ғорур тауҙары , көмөш һыуҙары, алтын тупрағы, халыҡтың көр, имен тормошо данлана.

Уҡытыусы: Пландың икенсе пункты итеп ниндәй өҙөктө яҙып ҡуябыҙ?

Уҡыусы : Пландың икенсе пункты итеп:

Мин хайранмын киңлегенә,

Башҡортостаным- илем, -

тигән цитата алына.

Уҡытыусы: Донъя картаһында ерем

Бер япраҡ саҡлы ғына,-

Ә быуаттар төпкөлөнә

Ҡараһаң яҡшы ғына,-

тип башланған өҙөктө уҡығыҙ һәм был бүлектә «халыҡтың ҡандар менән яҙылған» тарихы нисек, ниндәй һүҙҙәр аша тасуирланыуын һөйләп бирегеҙ.

Уҡыусы:Шағир халыҡтың үткән тормошоноң һағышлы ла, сәмле лә, ҡандар менән яҙылған тарих булыуын әйтә.

Уҡытыусы: Беҙ юғарыла республикабыҙ образының географик планда ла, тарихи планда ла һүрәтләнеүен күрҙек. Шағир халҡыбыҙҙың тарихи үткәндәрен дөйөмләштереп, башҡорт халҡының үҙ азатлығы өсөн алып барған көрәшен-ҡан менән, ҡылыс менән яҙылған тарихты данлай, уның менән ғорурланыу хисен сағылдыра. Таҡтала пландың 3-сө пункты итеп: Был тупраҡҡа сәмле тарих

Ҡандар менән яҙылған,-

тигән цитата алына.

«Эйгән башты ҡылыс сапмай»,-

Тиһә лә иҫке мәҡәл,

Баш эймәгән тырыш халҡым,

Теҙ сүгеп йәшәмәгән.

...Бик хәйерсе булған халҡым,

Тик хәйер һорашмаған,

Билгә ҡылыс таҡҡан, шуға

Арҡаға тоҡ аҫмаған,

Билгә ҡылыс таҡҡан, ләкин

Күршегә ил баҫмаған,-

тигән өҙөк яҙманан тыңлана һәм шиғырҙа халыҡ образы нисек һүрәтләнеүен асыҡлау өсөн әңгәмә үткәрелә. Әңгәмәлә был өҙөктә шағирҙың башҡорт халҡының быуаттар буйы көрәш алып барған батыр улдарын данлауы, халыҡ бик хәйерсе булып йәшәһә лә, хәйер һорашмаған, меҫкен булмаған, арҡаға тоҡ аҫмаған, билгә ҡылыс тағып көрәшкән, ләкин күршеләрҙең ерен алыр өсөн түгел, үҙ еренә баҫып ингән дошманға ҡаршы һуғышҡан, тигән фекер үткәреүе асыҡлана. Был бүлек өсөн планға:

Баш эймәгән ғорур халҡым,

Теҙ сүгеп йәшәмәгән,- тигән өҙөк һайлатыла.

2.. «Ҡайын япрағы тураһында» шиғырын аназлау өсөн һорауҙар:

- Шиғырҙағы төп образдар ниндәй?

Шиғырҙа ҡайын япрағы, ҡайын образдары аша Башҡортостан һәм Ватаныбыҙ Рәсәй, уларҙың берҙәмлеге дөйөмләштерелгән. Ҡайын япрағы – Башҡортостандың киңлеге, байлығы, уның тарихи үткәндәре, ҡаһарман халҡы данлана. Шағир- лирик герой Башҡортостандың ҙурлығы, уңдырышлы тупрағы, бөркөт ҡанатын талдырыр бейеклектәре менән һоҡлана. Бар хазинан ҡәҙерлерәк булған халҡы менән ғорурлана.

Уҡытыусы: Лирик герой образы хаҡында нимә әйтергә мөмкин?

-Лирик герой- шағир был шиғырҙа тыуған республика, уның матурлығы, киңлеге, тарихи үткәндәре, ҡаһарман көрәшселәре менән ғорурлана белеүсе, үҙ ерен, халҡын ҡайнар һөйгән патриот булып күҙ алдына килеп баҫа.

Уҡытыусы: Шағир шиғырҙа һалынған патриотизм хисен, төп образдарҙы һүрәтләү өсөн ниндәй художестволы саралар ҡулланған?

Уҡыусы: Шағир Башҡортостан образын ҡайын япрағы, Рәсәйҙе ҡайын кеүек киңәйтелгән метафорик саралар ярҙамында символлаштыра.Ҡайын япрағы образын тағы ла тулыландырыу өсөн ул поэтик антиза алымын оҫта ҡуллана.

Картаға ҡарап еремде:

-Бер япраҡ саҡлы, -тинем,

Мин хайранмын киңлегенә,

Башҡоростаным- илем,-

тигән юлдар быға миҫал булып тора.

Уҡытыусы: Халыҡтың тарихи үткәндәрен һүрәтләгән строфаны уҡып күрһәтегеҙ.

Уҡыусы: Был тупраҡҡа сәмле тарих

Ҡандар менән яҙылған.

Ҡаяларҙа ҡылыс эҙе-

Ташҡа тамға һалынған,- кеүек метафоралар, «эйгән башты ҡылыс сапмай», «баш эймәгән», «теҙ сүгеп йәшәмәгән», «билгә ҡылыс таҡҡан» кеүек фразиологик әйтемдәр, «һыуҙарың көмөш», «тупрағың алтын», көрәште ел, дауыл кеүек метафоралар ярзамында һынландырыу әҫәрҙең идея художество кимәлен тағы ла күтәрә.

IV.Ны7ытыу.Ши7ыр8ан Баш6ортостанды5 б2г2нг2 к2н2н билд1л1г1н 39881р8е я8ыр7а.

V. Йомғаҡлау. Бе8 б2г2н ма6сатыбы87а ирештекме?Д1рест1 ним1л1р белдек?

Ба3алау.Балалар т1981 98-981рен ба3алай.Унан у6ытыусы билд1 6уя.

VI.Өйгә эш. Ши7ыр8ы ятлар7а.






















Цели:

  • Изучить биографию и творческий путь М.Карима.

  • Извлечь нравственные уроки из стихотворений народного поэта Башкортостана.

  • Привить учащимся чувство патриотизма к Родине, чувство любви к родной природе.

  • Выработать оптимистический настрой ко всему окружающему.

Оборудование: Портрет М.Карима, выставка книг М.Карима, карта Башкортостана на фоне «березового листа», афоризмы М.Карима (в виде плакатов), у каждого ученика распечатки стихотворений поэта.

Ход урока

1. Организационный момент

Организуем «Круглый стол».

2. Вступительное слово учителя

На доске:

«Один человек – а сколько огня и света оставил!» (М.Карим)

Учитель. О Мустае Кариме можно слышать теплые отзывы во всех краях нашей огромной многонациональной Родины, его имя звучит с самых высоких трибун, ибо его стихи идут в десятках театров, его светлая и мудрая проза благодаря посредничеству великого русского языка стала достоянием миллионов читателей на всех континентах Земли.

Сегодня отмечается 92-летняя годовщина со дня рождения великого поэта Республики Башкортостан.

3. Знакомство с жизнью и творчеством М.Карима

Родился Мустафа Саффич Каримов 20 октября 1919 года в д. Кляшево, распложенной на берегах прекрасной реки Дёмы (ныне Чишминский район), в 30 км от столицы нашей республики. В своем роду писатель оказался лишь вторым грамотным человеком. Первым научился читать и писать старший брат Мустая, окончивший после революции начальную школу. В 1941 г. Мустай Карим окончил факультет языка и литературы Башкирского государственного педагогического института. С первых дней Великой Отечественной войны и до Побед наш поэт был на фронте – служил начальником связи, начальником штаба артдивизиона. Был тяжело ранен, по излечении работал корреспондентом фронтовых газет. После войны всецело отдался творческой и общественной деятельности.

М.Карим начал писать в середине 30-х годов. В 1938 г. вышла в свет его первая книга стихов«Отряд тронулся», в 1941 г. – вторая книга «Весенние голоса».

С тех пор им было опубликовано более 100 поэтических и прозаических сборников, свыше 10драматических произведений. Произведения Мустая Карима переведены на десятки языков России и мира. За многие произведения великий поэт был удостоен множеством наград и ему были присуждены премии как республиканского, так и российского масштаба.

Наиболее известные произведения:

  • сборники стихов и поэм «Черные воды», «Возвращение», «Европа – Азия», «Времена»;

  • пьесы: романтическая драма «Страна Айгуль»(1967), веселая комедия «Похищение девушки» (1957), трагедии «В ночь лунного затмения» (1963), «Салават» (1971), «Не бросай огонь, Прометей!»;

  • повести «Радость нашего дома», «Таганок», «Помилование», «Долгое – долгое детство».

4. Анализ стихотворений М. Карима

1) Многолик, многогранен и многокрасочен мир, выраженный в художественной картине произведений выдающегося мастера слова. В ней извечные понятия любовь и верность, долг и честь, жизнелюбие и милосердие, терпение и мужество, решительность и надежность, радость и печаль, раскаяние и ответственность, совесть и скромность, бескорыстие и отзывчивость вырастают живыми травами, цветами и деревьями, поют птицами и напоминают о себе человеческими голосами.

Я иду цветущею долиной
В свой аул из дальнего похода.
Землянику рву и пью горстями
 
Родников родных живую воду…
Говорят цветы мне:
«Здравствуй, здравствуй!»
Легкие головки наклоняя…
Нет цветов таких на всей планете –
 
Я прошел по ней, я знаю!

Все поэтические ипостаси животворит и объединяет добродетельная мудрость поэта. Эта мудрость выросла, как зеленый дуб на родной башкирской земле, свободно расправила ветви, напоённая водою российских рек, устремилась вершиной к солнцу общечеловеческого братства.

Мустай Карим является истинным патриотом, благодарным своей Родине.

2) Выразительное чтение учеником стихотворения М.Карима «Я – россиянин» (перевод М.Дудина). (Приложение 1)

(Анализ стихотворения по плану).

План лирического произведения (у каждого ученика на парте)

  1. Тема (о чем говорится)

  2. Идея (что хотел сказать автор)

  3. Лирический герой (образ поэта-художника, чей внутренний мир находит отклик в сердцах читателей)

  4. Основные особенности поэтического языка (художественные средства выразительности)

  5. Какие чувства и мысли у читателя вызывает произведение?

  6. Нравственный урок М.Карима в его стихотворении.

Этой мудрости открылся великий символ нерушимого единства Башкортостана и России, башкирского и русского народов и всех народов России – зелёный листок на белоствольной березе. Стихотворение «О березовом листе» народный поэт Башкортостана написал без малого полвека назад – в 1952 г. Но и сейчас его строки по-прежнему подкупают читателя искренностью и огромной трепетной любовью к своей земле.

3) Выразительное чтение учеником отрывка из стихотворения М.Карима «О березовом листе» (перевод М.Светлова). (Приложение 2)

(Анализ стихотворения по плану).

Мустай Карим – мягкий, задушевный лирик-романтик. Он как бы запрограммирован на добро и красоту. Поэт любит людей. Борется за лучшее в них. И верит им. Он показывает в человеке главное – умение сочувствовать и сорадоваться. «Он видел только таких. Других как-то не запомнил», – как говорил сам поэт. Это взгляд мудреца, который зрит глубже и дальше, чем другие люди в своем ослеплении или повседневной суете.

4) В доказательство прочитаем его стихотворение «Жду вестей» (перевод Е.Николаевской).(Приложение 3)

(Анализ стихотворения по плану).

5. Итоги урока

М.Карим на протяжении всей своей жизни – и в боях, и в мирном труде, и в будни, и в праздники, и в поле, и за письменным столом, и в родной деревне, и в столицах, и на Родине, и за рубежом – всегда оставался простым, добрым и мудрым ЧЕЛОВЕКОМ. Поэтому о нем по праву можно сказать словами одного из его стихотворений: «Один человек – а сколько огня 

Дима

Обратите пожалуйста внимание сколько Званий и наград было у Мустая Карима 






Автор
Дата добавления 07.11.2016
Раздел Другое
Подраздел Конспекты
Просмотров36
Номер материала ДБ-327924
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх