Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Физика / Конспекты / Өткізгіштерді параллель және тізбектей жалғау. (8 сынып)
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Физика

Өткізгіштерді параллель және тізбектей жалғау. (8 сынып)

библиотека
материалов

Бекітемін:

Оқу ісінің меңгерушісі................. Л.Ғылымбаева Пәні Физика Күні 10 қаңтар 2016 жыл


Сыныбы 8а,ә № 40 сабақ


Сабақтың тақырыбы: Өткізгіштерді параллель және тізбектей жалғау.

Сабақтың мақсаты:

  1. Білімділік мақсаты: Өткізгіштерді тізбекке жалғаудың әдістері жөнінде түсінік беру, тізбектей және параллель жалғау кезіндегі негізгі физикалық заңдылықтарды оқып үйрену, талдау жасау, саралау қабілеттерін дамыту.

  2. Дамытушылық мақсаты: Оқушылардың білім деңгейін және білім мазмұнының тұрақтылығы мен оны игерудегі іскерлік пен дағдыны бақылау.

  3. Тәрбиелік мақсаты: Адамгершілікке, ұқыптылыққа, алғырлыққа, отансүйгіштікке, табиғатты аялауға, сыйластық пен әдептілікке баулу.


Сабақтың түрі: аралас

Сабақтың типі: жаңа білімді қалыптастыру, меңгерту.

Сабақтың әдіс-тәсілдері: өздік, ой шақыру, зерттеу, сұрақ-жауап,практикалық

Жаңа технология: ақпараттық

Сабақтың көрнекіліктері: документ-камера, электр тізбегі, үлестірмелі карта


Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі:

1. Сәлемдесу;

2. Оқушыларды түгендеу;

3. Сынып бөлмесінің тазалығын тексеру;

4. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру (жұмыс орны, отырыстары, сыртқы түрлері);

5. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру, қайталау.

А) теориялық білімдерін тексеру.

Ә) есептерін тексеру.

ІІІ. Жаңа материалды меңгерту:

«Тізбектей», «Параллель» деген сөздер арқылы сынып оқушыларын екі топқа бөлу.

¤ткізгіштерді тізбектей қосу

Практикада қолданылатын электр тізбектерінің қ±рамында бірнеше электр энергиясын т±тынушы элементтер болуы м‰мкін. Б±л элементтер бір-бірімен єрқалай қосылады, мысалы тізбектей немесе параллель.

Элементтерді тізбектей қосқанда, олар тібекке бірінен кейін бірі, тармақталмай қосылады. 41-суреттегі резисторлар осылай қосылған. Жалғаушы сымдарды кµрсететін сызықтардың формасы єр т‰рлі болуы м‰мкін, себебі тізбекті жалғаудың бір т‰ріне бірнеше кескін сєйкес келуі м‰мкін.

Тізбектің бірінші бµлігіне сєйкес келетін ток к‰шін — І1, кернеуді — U1 жєне кедергіні — R1 деп (41, а-суреттегі бірінші резистор), ал І2, U2, R2 — деп тізбектің екінші бµлігіндегі ток к‰шін, кернеуді, кедергіні белгілейік (41, а-суреттегі екінші резистор). Осы екі бµліктің толық кедергісін R, кернеуін U, ал ток кµзінің ток к‰шіне сєйкес келетін толық ток к‰шін І деп белгілейік. Сонда толық ток к‰шінің, кернеудің жєне кедергінің тізбектің єр бµлігіндегі мєндерімен байланысы мынадай қатынастар т‰рінде µрнектеледі:

I = I1 = I2,

(16.1)

U = U 1 + U 2,

(16.2)

R = R 1 + R 2.

(16.3)

Осы қатынастардың растығына кµз жеткізу ‰шін сєйкес тізбек қ±рап, амперметр мен вольтметрдің кµмегімен µлшеулер ж‰ргізу керек. C:\Program Files\Просвещение-Казахстан\ЭМОП\HTML\Courses\5\Chapters\images\Ph9_P16_041 copy.png

Сонымен, µткізгіштерді тізбектей қосқанда ток к‰ші барлық жерде бірдей, тізбек кернеуі єр бµліктегі кернеулер қосындысына тең, ал толық кедергі жеке кедергілердің қосындысына тең болады. (16.1) — (16.3) — қатынастарымен берілген заңдылықтар тізбектей қосылған µткізгіштердің кез-келген саны ‰шін орынды.

(16.3) — теңдіктен тізбектей қосылған µткізгіштердің толық кедергісі жеке µткізгіштердің кедергісіне артық болатынын кµруге болады. Б±л т‰сінікті де, себебі µткізгіштерді тізбектей қосып, біз олардың жалпы ±зындығын арттырамыз, ал ±зындық кµбейген сайын кедергі де артады.

Бірдей n элементті (резисторлар, шамдар жєне т.б.) тізбектей қосқанда, олардың толық кедергісі R єрбір R1 кедергіден п есе ‰лкен болады: R = nR1. Б±л кезде толық кернеу U бірдей n-ге бµлінеді, демек тізбектің єрбір элементіне толық кернеуден n есе кіші U1 — кернеу тура келеді. Мысалы кернеуі U ═ 220 В ток кµзіне бірдей он шамды тізбектей қоссақ, онда оның єрқайсысында U1U/10 ═ 22 В кернеу болады. ¤ткізгіштерді тізбектей қосудың ерекшеліктерінің бірі болып, олардың бірі істен шықса, онда олардың бєрінде ток болмайды. Мысалы, 42-суретте кµрсетілген тізбектегі бір шамды б±рап шығарсақ, онда осы сєтте екінші шам да сµніп қалады. Егер жаңа жылдық шыршаны тізбектей жалғанған шамдардан т±ратын жарқырауықпен (гирлянда) безендірсеңіздер олардың біреуі к‰йсе, онда бєрі бірдей сµніп қалады. Сондықтан к‰йген шамды анықтау ‰шін барлық шамдарды тексеру керек.C:\Program Files\Просвещение-Казахстан\ЭМОП\HTML\Courses\5\Chapters\images\Ph9_P16_042.png

¤ткізгіштерді параллель қосу

¤ткізгіштерді параллель қосу ‰шін (резисторлар, шамдар жєне т.б.) олардың бєрін А жєне В н‰ктелер ж±бына жалғау керек (43-сурет). Ток к‰шінің, кернеудің жєне кедергінің толық мєндерінің тізбек бµліктеріндегі мєндерімен байланысы тізбектей қосу кезіндегіден басқаша болады. Енді сєйкес формулалар мына т‰рде болады: I = I1 + I2, U = U 1 = U 2,hello_html_cec8618.gif

C:\Program Files\Просвещение-Казахстан\ЭМОП\HTML\Courses\5\Chapters\images\Ph9_P17_043 copy.png

Осы қатынастардың растығын тексеру ‰шін, амперметр мен вольтметр қосылған тізбек жинап, µлшеулер ж‰ргізу керек.

¤ткізгіштерді параллель қосқанда тізбектің бµліктерінде кернеу бірдей болады, толық ток к‰ші єр µткізгіштен µтетін ток к‰штерінің қосындысына , ал екі µткізгіштің толық кедергісі олардың кµбейтіндісінің әрбір өткізгіш кедергілерінің қосындысына қатынасына тең болады.

Осы заңдылықтардың алғашқы екеуі параллель қосылған µткізгіштердің кез-келген саны ‰шін д±рыс болса, соңғысы тек қана екі µткізгіш ‰шін д±рыс.

Егер R1 = R2 болса, ондаhello_html_472f1772.gif

Біз параллель қосылған бірдей екі µткізгіштің толық кедергісі бір µткізгіштің кедергісінен 2 есе аз болатынын кµреміз. Б±л заңдылықтан параллель қосылған бірдей п элементтің (резисторлар, шамдар жєне т.б.) толық кедергісі єр кедергіден n есе аз болатыны белгілі. Демек, параллель қосылған µткізгіштердің саны артқан сайын толық кедергісі азая береді. Б±л қызық кµрінуі м‰мкін. Шын мєнінде таң қаларлық ештеңе жоқ, себебі µткізгіштерді параллель қосқанда олардың кµлденең қималарының аудандары қосылып артады, ал µткізгіштің қимасының ауданы кµбейген сайын, оның кедергісі кеми береді. Параллель қосылған бірнеше элементтің бірі істен шықса қалғаны ж±мыс істей беретіндігі осылай қосудың ерекшелігі болып табылады. Мысалы, 44-суретте кµрсетілген тізбектегі шамдардың бірін ажыратқанда, екіншісі жанып т±ра береді.C:\Program Files\Просвещение-Казахстан\ЭМОП\HTML\Courses\5\Chapters\images\Ph9_P17_044.png

Электр энергиясын т±тынушы элементтер — электрлік қыздырғыш қ±ралдар, тоңазытқыштар, тігін машиналары, магнитофон, теледидар жєне т.б. желінің 220 В кернеуіне есептелген. Сондықтан олар желіге параллель қосылуы тиіс, тек қана осы жағдайда олардағы кернеу бірдей (220 В) болып, олардың бірін µшіргенде қалғаны ж±мыс істей береді. 45-суретте пєтер электр желісінің қарапайым кескіні кµрсетілген. Арасындағы кернеу 220 В болатын желі сымдары Ф жєне О єріптерімен белгіленген. Біріншісі – фазалық, екіншісі – нµлдік сым деп аталады. Нµлдік сым барлық қ±ралдармен тікелей қосылады, ал фазалық сым қосқыштар арқылы жалғанады. Қ±ралдар мен қосқыштарды осылай қосу адам қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.C:\Program Files\Просвещение-Казахстан\ЭМОП\HTML\Courses\5\Chapters\images\Ph9_P17_045.png

ІV. Оқытылып отырған оқу материалын қабылдаудағы оқушы түсінігін тексеру.

  • Сызбанұсқа арқылы әр топ электр тізбегін құру

  • §41 сұрақтарын талдау.


V. Оқытылып отырған оқу материалын бекіту немесе дағдыландыру жұмыстарын жүргізу.

20-жаттығу (3,4)


VI. Бағалау.

VII. Үй тапсырмасын беру: §41 20 – жаттығу (1,2)



Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 14.03.2016
Раздел Физика
Подраздел Конспекты
Просмотров228
Номер материала ДВ-525389
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх