Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Физика / Другие методич. материалы / Тұрақты тоқтың пайда болу шарттары

Тұрақты тоқтың пайда болу шарттары

  • Физика

Поделитесь материалом с коллегами:

Күні:

09.12.15




«Бекітемін»

Курсы:

І

І

І


Қармақшы аграрлы-техникалық колледж

Тобы:

190

192

191


директорының оқу- ісі жөніндегі





орынбасары: Г.Аралбаева





Сабақтың тақырыбы: № 43

Тұрақты тоқтың пайда болу шарттары

Сабақ/ оқу мақсаттары: 

Білімділігі – Студенттерге тұрақты тоқтың пайда болу шарттары жайлы
теориялық білім беріп, білімдерін есеп шығарту барысында жетілдіру

Тәрбиелілігі – Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Дамытушылығы – адамның келешекке,ғылымға,адамзатқа пайдасы туралы көзқарастарын дамыту.

Сабаққа қажетті:

Көрнектілігі: Үлестірмелі кеспелер,плакат

Сабақ беру әдісі: Ойын түрінде

Сабақ түрі: Аралас сабақ

Сабақ/оқу барысы

Реттік

  Сабақ/оқу кезеңі

Мазмұны

1

Ұйымдастыру кезеңі

Білім алушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

Журналға белгі соғу.

Назарларын сабаққа аудару.

2


Өткен сабақтар бойынша білім деңгейлерін тексеру(үй тапсырмасын сұрау)

Тақырыбы: ЕСЕПТЕР ШЫҒАРУ

3-есеп Үдеткішті потенциалдар айырымы (U)- ын анықтау керек, онда электр өрісінде электрон жүріп өткен, ол электронның жылдамдығы hello_html_m3b387192.gif м/с,Оның жылдамдығы n=2есе өсу керек.

4-есеп Массасы hello_html_40346fd4.gif-ға тең және периоды hello_html_60d8d2bd.gif-қа тең жүгі бар математикалық маятникке hello_html_ma698ad1.gifзарядберілді. Маятникті біртекті элетр өрісінде орналастырған, ол пластиналары горизонтал орналастырылған жазық конденсатордан құралған. Осы кезде тербеліс периоды hello_html_m13f22d62.gif-қа кеміді. Электр өрісінің тарапынан маятникқа әсер етуші күшті, электр өрісінің бағытын, потенциалдарайырымын, пластиналардағы заряд тығыздығын табу керек. Үлкен ауданның пластиналарының hello_html_m740fb9da.gif ара қашықтығы маятник жібінің ұзындығынан артық екені белгілі.












3







































Жаңа сабақты (материалды) түсіндіру
























Тақырыбы: Тұрақты тоқтың пайда болу шарттары

Тұрақты токток күшінің шамасы мен бағыты уақытқа байланысты өзгермейтін электр тогы.

Тұрақты ток тұрақты кернеудің әсерімен тек тұйықталған тізбекте ғана пайда болады. Тармақталмаған тұйық тізбектің кез келген қимасында тұрақты ток күшінің мәні өзгермейді. Тұрақты токтың негізгі заңдарына ток күші мен кернеудің байланысын сипаттайтын Ом заңы, өткізгішпен ток жүрген кезде бөлініп шығатын жылуды анықтайтын Джоуль-Ленц заңы және тармақталған тізбек үшін жазылатын Киргхоф ережелері жатады. Тұрақты ток көздеріне электр машиналарының генераторы, гальвани элементтері, термоэлементтер, батареяларға топтастырылған фотоэлементтер, күн көзінің батареялары, алдын ала зарядталған аккумуляторлар және — пайдалы әсер коэффициенті жоғары магниттік гидродинамика генераторлары жатады. Тұрақты токты жартылай өткізгіштердің және басқа түзеткіштердің көмегімен, айнымалы токты түзету арқылы өндіруге болады.

Еркін зарядталған бөлшектердің реттелген немесе бағытталған қозғалысын электр тогы деп атайды.

Электр тогының бағытына оң зарядталған бөлшектердің қозғалыс бағыты алынған.

Электр өрісінің әсерінен өткізгіштерде пайда болатын электр тогын өткізгіштік ток деп атайды, ал зарядталған денені тұтастай көшіретін болсақ, онда бұл кезде пайда болатын токты конвекциялық ток деп атайды.

Ортадан электр тогы өткенде келесі құбылыстар байқалады:

1.     Электр тогы өткенде орта қызады (электр тогының жылулық әсері).

2.     Электр тогы өткенде орта құрамды бөліктерге бөлінеді (электр тогының химиялық әсері).

3.     Электр тогы өзін қоршаған ортада магнит өрісін тудырады (электр тогының магниттік әсері).

Электр тогын сандық сипаттау үшін физикалық скаляр шама ток күші енгізілген. Ток күші деп - өткізгіштің көлденең қимасынан бірлік уақытта өтетін зарядты айтады.

http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image002.gif

өлшем бірлігіhttp://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image004.gif

Бағыты мен шамасы өзгермейтін электр тогын тұрақты электр тогы деп атайды. http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image006.gif

http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image008.gif

мұндағы: http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image010.gif- өткізгіштің көлденең қимасынан http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image012.gif уақытта өтетін зарядтың мөлшері.

Өткізгіштің қарастырылатын бетінің кез-келген нүктесіндегі электр тогының бағыты мен шамасын анықтау үшін физикалық векторлық шама электр тогының тығыздығы енгізілген.

http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image014.gif

өлшем бірлігі http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image016.gif.

Ток тығыздығының бағыты сол нүктедегі ток күшінің бағытымен сәйкес келеді және өткізгіштің көлденең қимасына перпендикуляр бағытталады.

Кез келген токтар үшін http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image018.gif

Тұрақты электр тогы үшін (http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image020.gif) ток тығыздығы http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image022.gif формуласымен анықталады.

Ток күшін және ток тығыздығын өткізгіштегі зарядтардың реттелген қозғалысының жылдамдығы, концентрациясы арқылы өрнектейік. Өткізгіштегі заряд тасушылар концентрациясы n және оның әрқайсысының заряды q0-ге тең болса, онда dt уақыт ішінде ауданы S көлденең қима арқылы өтетін зарядтар шамасы:

http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image024.gif

мұндағы: http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image026.gif - өткізгіштегі еркін электрондардың реттелген қозғалысының орташа жылдамдығы. Ток күші:

http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image028.gif

Ток тығыздығы:

http://sanatez.net/fiz_electronka/htm/3_5.files/image030.gif

Ортада электр тогы болу үшін қажетті шарттар:

1.     Ортада еркін зарядталған бөлшектер болуы қажет;

2.   Осы еркін зарядталған бөлшектерге сырттан күш әсер ету қажет, яғни ортада электр өрісі болуы керек.

Металдарда электр тогын тасымалдаушылар –электрондар, электролиттерде – оң және теріс иондар, газдарда – оң иондар мен электрондар және жартылай өткізгіштерде – электрондар мен кемтіктер болып табылады.

4

Өтілген сабақты(материалды) бекіту

тұрақты ток деп аталады: hello_html_5f896b42.gif;

Мұндағы: q - өкізгіштің көлденең қимасы арқылы t уақыт ішінде өтетін электр заряды. Тоқ күшінің өлщемі - 1 Ампер. Электр тогы өзі өткен бет бойынша біркелкі таралмауы да мүмкін. Электр тогы сан жағынан ток тығыздығы деген шамамен сипатталады. Сонымен ток тығыздығы деп өткізгіштің бірлік көлденең қимасынан өтетін ток күшін айтамыз: hello_html_m377eae6d.gif. Егер де ток өткізгіштің көлденең қимасынан біркелкі өтпесе, онда ток тығыздығы: hello_html_57fad285.gif.

Егер dt уақыт ішінде өткізгіштің көлденең қимасы арқылы заряд тасымалданса hello_html_m4d2cc405.gif (мұндағы n, e, hello_html_2ac1e939.gif - концентрация, заряд және зарядтың реттелген қозғалысының жылдамдығы), онда ток күші hello_html_m739fab30.gif.

Ал, өткізгіштегі ток тығыздығы мынаған тең болады: hello_html_6c61a49c.gif.

Тоқ тығыздығы - векторлық шама. Өлшем бірлігі: hello_html_m6b55862e.gif.

5

Үйге тапсырма

§9,1 оқып келу

6

Сабақ/оқу қорытындысын жасау, бағалау

Студенттердің білімін тексеріп бағалау

Физика пән оқытушысы: Қ.Ибрагимов

Выберите курс повышения квалификации со скидкой 50%:

Автор
Дата добавления 25.01.2016
Раздел Физика
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров629
Номер материала ДВ-377629
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх