Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Классному руководителю / Другие методич. материалы / Ул- Сталинградны азат итүче.
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Классному руководителю

Ул- Сталинградны азат итүче.

библиотека
материалов

Татарстан Республикасы Мамадыш муниципаль районы муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесе “ Кече Кирмән төп гомумбелем мәктәбе”










Бөек Ватан сугышында Җиңүнең 70 еллыгын каршылап.


hello_html_14974cb6.gif


Мөхәммәтшин Гата Мөхәммәтша улы.



Норма авылы.








Гыйздәтуллин.И.Р. башкарды.







2014

hello_html_16af71cb.jpg

Үлем турында уйлама,

Илең турында уйла .

Илең турында уйласаң ,

Гомерең озын була.

Ф. Кәрим

Безнең илебез ел саен Җиңү көнен бәйрәм итә. Бу бәйрәм 1945 нче елда нинди шатлыклы, тантаналы булса, хәзер дә – 70 ел узгач та , халык бу Җиңүнең нинди зур югалтулар белән яулануын онытмый.

Тыныч җәй таңын туплар шартлавы сискәндереп уятканга , зәңгәр күк йөзен кайгы пәрдәсе каплаганга да ничәмә – ничә еллар үтте бит инде.Шулай да йөрәк һаман да сыкрый, һаман сулкылдый.

Безгә – сугыштан соң туган буынга – утлы чор вакыйгалары тарих аша, китаплар, кинофильмнар аша килеп ирешә. Ата – бабаларыбыз истәлегенә калкып чыккан һәйкәлләр шул хакта искәртә.

Кешелек тарихына иң канкойгыч сугыш булып кереп калган Бөек Ватан сугышында җиңү армиябезгә, халкыбызга дан һәм шөһрәт китерә.

Сугыш... Иң куркыныч сүзләрнең берсе. Илебездәге һәр ике гаиләнең берсенә кара кайгы, югалтулар алып килгән сугыш. Бу сүздә күпме түгелгән яшь, кан, вакытсыз өзелгән гомерләр. Бу сүз күпме кешенең йөрәгендә авыр яра калдырган. Күпме кеше якты киләчәгебез өчен җанын кызганмаган. Миллионнарча корбаннар бәрабәренә килде Җиңү көне ...

Җиңү! Дүрт хәрефле шушы кечкенә генә сүз бихисап хатирәләр уята, безнең уйларыбызны канлы сугыш елларына алып китә.

Бөек Җиңүнең 70 еллыгы якынлашкан бу көннәрдә мин сугышта катнашкан авылдашларым турында мәгълүматлар туплый башладым . Әмма бу эш җиңелләрдән булып чыкмады. Чөнки ветераннар инде вафат, ә балаларының күпчелеге еракларда яши,туган авылда нәсел җепләре өзелгәннәре дә байтак.Ни кызганыч, ветеран сугышчыларыбыз турында балаларының күбесе бернинди мәгълүмат та бирә алмый, фоторәсемнәр дә сакланмаган, орден-медальләрнең дә бик азы гына исән калган.

Сүзем авылдашым, ветеран Гата Мөхәммәтша улы Мөхәммәтшин турында. Гата Мөхәммәтша улы Мөхәммәтшин 1923нче елда Норма авылында туган. Әти-әнисе Гөлсем апа белән Мөхәммәтша абзый – колхозчылар. Гаиләдә алты бала үсәләр. Көйле генә барган тормышны сугыш бүлә. Сугыш башланган чакта Гата абыйга 17 яшь була . Олы абыйлары сугышның беренче елында ук алына.

18 яше тулуга, 1942нче елның мартында Гата абыйны сугышка алалар. Ул Сталинград фронтына эләгә. Биредә барган сугышның нинди дәһшәтле булганлыгын без кинолардан карап һәм китаплардан укып беләбез. 1942 елның җәендә немецлар, совет—герман фронтының көньяк өлкәсендә зур көчләр туплап, июль уртасында Дон елгасы борылышына чыгалар, Идел буена һәм Кавказга бәреп керү куркынычы тудыралар. 17 июльдә икенче бөтен дөнья сугышының бөек бер вакыйгасы  Сталинград сугышының оборона чоры башлана.

Шул ук елның маенда Көньяк-Көнбатыш фронтка килгән 147 нче укчы дивизия 62 нче армия составына керә. 12 июльдә Сталинград фронты төзелә һәм дивизия Донның зур борылышындагы Суровикино районында сакка баса. Ул үз участогын 7 августка кадәр саклый, ләкин, ярдәмгә килүче булмагач, камалышта кала. 62 нче армия штабыннан әмер алганнан соң гына дивизия сугышчылары төркем-төркем булып камалыштан чыгалар. Аларның батырлыгы лаеклы бәя ала. 4 мең кешене командование хөкүмәт бүләкләренә тәкъдим итә. 27 кеше Советлар Союзы Герое исемен ала 1942 елның 19 ноябрендә Кызыл Армия Сталинград янында зур һөҗүмгә күчә. Ул дошманның 22 дивизиясен камап алып юк итү белән тәмамлана. Әлеге бик зур җиңү Бөек Ватан сугышында тамырдан борылыш башлангычы була, СССР җиреннән дошманны күпләп куып чыгаруга китерә.

Сталинград өчен барган сугышларда яраланып, Гата абый госпитальгә эләгә. Госпитальдә ике ай дәваланганнан соң, немец илбасарларыын илдән куар өчен 1943нче елда ул яңадан ут эченә керә.!943нче елның азагында , яралы иптәшен коткарган чакта, Гата абый әсирлеккә эләгә.Әсирлектә ул бер елга якын була. Шушы вакытта авылга аның сугышта һәлак булуы турында хәбәр килә. Сугыш бетәр алдыннан гына аларны тоткынлыктан азат итәләр. Ул хәрби хезмәтен дәвам итә. Туган авылына ул 1947нче елда гына әйләнеп кайта. Абыйсы яу кырында гомерлеккә ятып кала. Гата абыйга “Сталинград оборонасы өчен” медале бирелә.



hello_html_777cdae2.jpg

Сугыштан кайтканнан соң , Гата абый Зәйтүнә апа белән тормыш корып җибәрә. Тырыш гаилә авылдагы бер эштән дә курыкмый. Гомерләрен колхоз эшенә багышлый алар. Бу гаилә 7 бала үстерә. Балалары бүгенге көндә илебезнең төрле төбәкләрендә яшиләр. Кызганычка каршы , төп нигездә инде бүген беркем дә юк. Гата абый белән Зәйтүнә апа гомер иткән нигез бүген шул чор истәлекләрен хәтергә төшереп, моңаеп утыра.

Гата абыйның Хөкүмәт тарафыннан бирелгән бүләкләре:

- “50 лет Вооруженных Сил СССР» медале

-«20 лет Победы в ВОВ» медале

-«25 лет Победы в ВОВ» медале

-«30 лет Победы в ВОВ» медале

hello_html_m47dcd908.jpg













































hello_html_m347f6bc0.jpg





























Краткое описание документа:

Сүзем авылдашым, ветеран Гата Мөхәммәтша улы Мөхәммәтшин турында. Гата Мөхәммәтша улы Мөхәммәтшин 1923нче елда Норма авылында туган. Әти-әнисе  Гөлсем апа белән Мөхәммәтша абзый – колхозчылар. Гаиләдә алты бала үсәләр. Көйле генә барган тормышны сугыш бүлә. Сугыш башланган чакта Гата абыйга 17 яшь була . Олы абыйлары сугышның беренче елында ук алына.

18 яше тулуга, 1942нче елның мартында Гата абыйны сугышка алалар. Ул Сталинград фронтына эләгә. Биредә барган сугышның нинди дәһшәтле булганлыгын без кинолардан карап һәм китаплардан укып беләбез. 1942 елның җәендә немецлар, совет—герман фронтының көньяк өлкәсендә зур көчләр туплап, июль уртасында Дон елгасы борылышына чыгалар, Идел буена һәм Кавказга бәреп керү куркынычы тудыралар. 17 июльдә икенче бөтен дөнья сугышының бөек бер вакыйгасы  Сталинград сугышының оборона чоры башлана.

Шул ук елның маенда Көньяк-Көнбатыш фронтка килгән 147 нче укчы дивизия 62 нче армия составына керә. 12 июльдә Сталинград фронты төзелә һәм дивизия Донның зур борылышындагы Суровикино районында сакка баса. Ул үз участогын 7 августка кадәр саклый, ләкин, ярдәмгә килүче булмагач, камалышта кала. 62 нче армия штабыннан әмер алганнан соң гына дивизия сугышчылары төркем-төркем булып камалыштан чыгалар. Аларның батырлыгы лаеклы бәя ала. 4 мең кешене командование хөкүмәт бүләкләренә тәкъдим итә. 27 кеше Советлар Союзы Герое исемен ала 1942 елның 19 ноябрендәКызыл Армия Сталинград янында зур һөҗүмгә күчә. Ул дошманның 22 дивизиясен камап алып юк итү белән тәмамлана. Әлеге бик зур җиңү Бөек Ватан сугышында тамырдан борылыш башлангычы була, СССР җиреннән дошманны күпләп куып чыгаруга китерә.

 

Сталинград өчен барган сугышларда яраланып, Гата абый госпитальгә эләгә. Госпитальдә ике ай дәваланганнан соң, немец илбасарларыын илдән куар өчен 1943нче елда ул яңадан ут эченә керә.!943нче елның азагында , яралы иптәшен коткарган чакта, Гата абый әсирлеккә эләгә.Әсирлектә ул бер елга якын була. Шушы вакытта авылга аның сугышта һәлак булуы турында хәбәр килә. Сугыш бетәр алдыннан гына аларны тоткынлыктан азат итәләр. Ул хәрби хезмәтен дәвам итә. Туган авылына ул 1947нче елда гына әйләнеп кайта. Абыйсы яу кырында гомерлеккә ятып кала. Гата абыйга “Сталинград оборонасы өчен” медале бирелә.

Автор
Дата добавления 03.12.2014
Раздел Классному руководителю
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров302
Номер материала 171001
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх