Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Биология / Конспекты / Урок Биология Генетика такырыбы
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Биология

Урок Биология Генетика такырыбы

библиотека
материалов

hello_html_2c6bd407.gifhello_html_2c6bd407.gifӘ. С2Н5 ОН + О2

Б. С2Н5 ОН + Na

В.С2Н5 ОН + HBr

Г.С2Н5 ОН →

8.Спирттер толық жанған кезде түзілетін өнімдер:

A. Көмірқышқыл газы және су.

Ә. Көмірқышқыл газы және оттек.

Б.Альдегид және су.

В.Көмір қышқыл газы және сутек.

Г.Кетон және су.

9. C5H11Cl + KOH ...?+КСІ

Реакция нәтижесінде түзілетін қосылыс:

A. Пентанол.

Ә. Метанол.

Б.Бутандиол.

В.Бутанол.

Г.Этанол.

10.Белоктың біріншілік құрылысы дегеніміз не?

A. Белок молекуласында аминқышқылдарының қалдықтарының кезектесіп орналасу реті;

Ә. Белок молекуласының кеңістікте оралып орналасуы;

Б. Белок молекуласының нығыз орналасқан жұмыр денеге айналуы;

B. Белок молекуласының кеңістікте бүктеліп орналасуы;

Г. Оның басқа молекулалармен бірігіп биокомплекстер түзуі.

Тест 2нұсқа

1.Альдегидтердің функционалдық тобы қалай аталады?

A. Карбонил;
Ә. Карбоксил;
Б. Гидроксил;

B. Формил;
Г. Оксиметил.

2.Карбон қышқылдарының жалпы формуласы:

A. СnH2nO2

Ә. СnH2n+1OH

Б. СnH2n+2

B. RСООН

Г. СnH2n-2

3.Кip сабын кермек суда көпірмейтіні неліктен?

A. Ол кермек суда ериді;

Ә. Судың кермектілігін туғызатын Са2+ мен Mg2+, олардың стеарин қышқылымен түзетін тұздары ерімейді;

Б. Кермек суда сабынның диссоциациясы тежеледі;

B. Сабын молекулалары бірігіп ассоциацияланады;
Г. Кермек суда сабынның еруі нашарлайды.

4.Крахмалға мына заттардың қайсысы реактив болады?

А. РЬ(АС)2;

Ә. Ag(NH3)2OH;

Б. Сu(ОН)2;

В.Вг2;

Г. І2.

5. Белоктың денатурациясы дегеніміз не?

А. Физикалық жөне химиялық әсерлердің салдарынан белок молекуласының табиғи қасиетін жоғалтуы;

Ә. Белоктың іріп кайта ерімейтін тұнбаға түсуі;

Б. Белоктың еріткіш есерінен ісінуі, кептіргенде қалпына келеді;

В. Белок ұйып қалады да, кайта бастапқы қалпына келе алмайды;

Г. Белоктың шіруі.

6.Формуласы СН3─СOOH болатын органикалық затты ата:

А. Ацетальдегид

Ә. сірке қышқылы

Б. этанол

В.құмырсқа қышқылы

Г.сірке альдегиді

7.Этил спиртінің жану реакциясын анықта:

A. С2Н5 ОН + 3О2 → 2CO2 + 3H2O

Ә. С2Н5 ОН + CH3OH → С2Н5 О CH3 + H2O

Б.2Н5 ОН + 2Na → 2С2Н5 ОNa + H2

В. С2Н5 ОН + HBr → С2Н5Br + H2O

Г. С2Н5 ОН → C2H4 + H2O

8.Жоғары молекулалық қосылысты алуға болатын төмен молекулалы затты көрсет:

А.Эпимер

Ә.Мономер

Б.Рацемат

В.Полимер

Г.Еріткіш

9.Өсімдік майларының жануар майларынан қандай айырмашылығы бар?

A. Өсімдік майлары құнарсыздау;

Ә. Жануар майлары қатты, құнарлы;

Б. Өсімдік майларында қанықпаған жоғары молекулалы май қышқылдарының қалдықтары болады;

B. Өсімдік майлары тотықпайды;

Г. Жануар майлары оңай тотығады.

10.Аминқышқылдарының құрамына кіретін функционалдық топтар:

A.- NО2, - СООН;
Ә. - CN, - СООН;
Б. – NH
2, - СОН;

B. – NH2, - СООН;
Г. - СНО, - NО
2

Дұрыс жауаптары: 1нұсқа 1А,2Г,3Б,4Ә,5В,6А,7А,8А,9А,10А

2 нұсқа 1А,2В,3Ә,4Г,5А,6Г,7А,8Ә,9Б,10В ІҮ . Студенттердің білімін өзектілеу: Видеокөрініс 1. «Балық қабыршақты бала» 2. «Қартқа айналған Нұржан »5мин .

Ү. Жаңа білім негіздерін игерту: слаид1-6

Жоспар:

1.Теориялық бөлім

2.Есептер шығару

3.Қорытындылау

Теориялық бөлім: Генетика организмдердің тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі туралы ғылым. Бұл терминді ғылымға 1906 жылы ағылшын ғалымы У.Бэтсон енгізді.

Генетиканың нақты ғылым болып қалыптасуы чех ғалымы Грегор Мендельдің есіміне байланысты. Ол «Өсімдік будандарымен жүргізілген тәжірибелер» деген еңбегінде тұқым қуалаушылықтың негізгі заңдылықтарын атап көрсетті.

Г.Мендель бұршаққа тәжірибе жасады. Ол тәжірибе жүргізуге өте қолайлы объект болды. Себебі басқа өсімдіктермен салыстырғанда, бұршақтың мынадай ерекше қасиеттері бар: 1) бірнеше белгілері бойынша бір-бірінен айқын ажыратылатын көптеген сорттары бар; 2) өсіруге қолайлы, күй талғамайды; 3) гүліндегі күлте жапырақшалармен толық қалқаланып тұратындықтан, өздігінен де, айқас та тозаңданады; 4) бұршақтың 34 сорты болған, 22 сортына тәжірибе жасады.

Г.Мендель бір белгісі бойынша тәжірибе жасау арқылы екі заңдылық ашты. Мендельдің 1-ші заңы «бірінші ұрпақтың біркелкілігі» және Мендельдің 2-ші заңы «белгілердің ажырауы» заңдары деп аталады.

Екі жұп қарама-қарсы белгілері бойынша будандастыруды дигибридті будандастыру деп атайды. Дигибридті будандастыруға бұршақ өсімдігінің сары түсті, тегіс қабықты және жасыл түсті, кедір-бұдыр тұқымдары алынады.

Америкалық генетик Т.Морган жеміс шыбыны – дрозофилаға тәжірибе жасау арқылы «Тіркес тұқым қуалау заңын» ашты. (Микроскоппен дайын микропрепараттан дрозофила шыбыны)

Есептерді дұрыс шығарып, нақтылы нәтижелер алу үшін 1қадам Барлық генетикалық заңдылықтар мен ережелерді білу қажет. 2қадам Генетикалық символдармен бейнелеу, 3 қадам Пеннет торын құру, тура бағытта аталық гамета, ал көлденең бағытта аналық гаметаны жазу қажет. 4 қадам Тұқым қуалау заңдылығын сипаттап жауабын жазамыз.

Негізгі символдар мыналар:

Р – будандастыруға немесе шағылыстыруға арналған ата-енелік даралар.

Г – гаметалар (жыныс жасушалары)

F – алынған ұрпақ, қасына қойылған индекс ұрпақтың реттік санын көрсетеді.

F1 – бірінші ұрпақ

F2 – екінші ұрпақ және т.б.

Х – будандастыру белгісі.

- аналық дараның жыныстық белгісі (Венераның айнасы)

- аталық дараный жыныстық белгісі (Марстың қалқаны мен найзасы)

АА – доминантты белгі гомозиготалы

аа – рецессивті белгі ағза

Аа - гетерозиготалы ағза


Мысалы мынандай есептер шығарып көрейік:

Мендельдің 2-ші заңы «Ажырау заңы»

Генетикалық есептер шығару №1

Асбұршақтың тұқымының сары түсі жасыл түске қарағанда доминантты.Гетерозиготалы сары бұршақты жасыл бұршақпен будандастырғандағы ұрпақтың генотипі мен фенотипін анықта.

Аа- күлгін түсті намазшам гүлі

аа- сары түсті намазшам гүлі

Аа- күлгін түсті,гетерозиготалы

Р Аа х Аа

Г А а А а

Ғ2 А А А а Аа а а

Жауабы: «Ажырау заңы», Фенотипі 3:1, генотипі 1:2:1


Генетикалық есептер шығару №2

Әкесі сау,шешесі гемофилия гені бойынша гетерозиготалы болса,отбасының ұрпақтары қандай болмақ?

Н- дені сау, қалыпты

Һ- гемофилия ауруы белгісі

Р Хhello_html_200f3e87.gif Ү х Хhello_html_200f3e87.gifХhello_html_3cbe11b4.gif

Г Хhello_html_m32a7d82e.gif Ү Хhello_html_m32a7d82e.gif Хhello_html_3cbe11b4.gif

Ғ1 Хhello_html_200f3e87.gif Хhello_html_200f3e87.gif Хhello_html_m32a7d82e.gif Хhello_html_3cbe11b4.gif Хhello_html_200f3e87.gif Ү Хhello_html_200f3e87.gif Ү

Сау.қыз тасм.қыз сау ұл сау ұл Жауабы: 1 сау қыз,2сау ұл бала,1тасымалдаушы қыз


Тәжрибелік жұмыс№7 Генетикалық есептер шығару

Нұсқаулықпен жұмыс


VІ. Бекіту (Ауызша ,жалпы сұрау)-5мин

1. Генетика ғылымы нені зерттейді ? – тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті

2. Г.Мендельдің 1- заңы қалай аталады? – біркелкілік заңы

3. Дрозофила шыбыныны неліктен зерттеу обьектісі болды ?- өсімтал,хромосома саны-8

4. Моногибридті будандасу дегеніміз? – бір белгісімен ерекшеленетін будандасу

5. Тұқым қуалаушылық деген не? – ата-анадан ұрпаққа берілетін қасиет

6. Адамда хромосома саны қанша ?- 23 жұп

7. АА – қандай белгі? – гомозиготалы, доминантты (басым)

8. Дигибридті будандастырғанда асбұршақтың қандай белгілерін алды? – сары, тегіс қабықты, жасыл, бұдыр қабықты .

9. Г. Мендель кім? – тұқым қуалау заңдылықтарын ашқан чех ғалымы

10. Ген дегеніміз не? – хромосоманың белгілі бөлігінде орналасқан тұқым қуалау ақпаратының өлшем бірлігі


VІІ.Бағалау. Қорытындылау.-5мин


VІІІ.Үйге тапсырма (Есептер шығару)- 2мин


Есеп №10. Перзентханада екі баланы ауыстырып алған. Олардың біреуінің ата-аналарының қаны І және ІІ топ, ал екіншісінікі – ІІ және ІҮ топ екені анықталған. Балалардың қанын алып тексергенде І және ІІ топ болып шыққан. Қайсысы кімнің баласы екенін анықтау керек.




Қосымша:


Есеп №. 8

Әкесі дальтоник отбасында ұлының дальтоник болуы мүмкін бе? Жауабыңды дәлелде .


Есеп №. 9

Қара көзді (доминантты белгі) солақай (рецессивті белгі) еркек, көк көзді, оң қолымен жақсы пайдалана алатын әйелге үйленді. Осы семьяда көк көзді, солақай бала туды. Осы аталған адамдардың генотипі қандай? Қара көз А Көк көза Оң қолдылық В Солақай – в
















Тәжрибелік жұмыс № 7

Тақырыбы: Генетикалық есептер шығару.

Мақсаты: Генетикалық заңдылықтар негізінде гаметалар мен генотиптерді анықтай білуге, генетикалық есептердің шарттарын қысқаша жаза білу, әр түрлі типтегі есептерді шығарып үйрену.

Көрнекілігі: Моно, дигибридті шағылыстыру кестесі,нұсқаулықтар, Пеннет торының үлгісі.


Есептерді шығару жолдары

Негізгі символдар :

Р – будандастыруға немесе шағылыстыруға арналған ата-енелік даралар.

Г – гаметалар (жыныс жасушалары)

F – алынған ұрпақ, қасына қойылған индекс ұрпақтың реттік санын көрсетеді.

F1 – бірінші ұрпақ

F2 – екінші ұрпақ және т.б.

Х – будандастыру белгісі.

- аналық дараның жыныстық белгісі (Венераның айнасы)

- аталық дараның жыныстық белгісі (Марстың қалқаны мен найзасы)

АА – доминантты белгі гомозиготалы

аа – рецессивті белгі ағза

Аа - гетерозиготалы ағза



Моногибридті будандастыру

Есеп №1.

Үрмебұршақтың тұқымының қоңыр түсі доминантты , оны рецесивті тұқымы ақ түсті үрмебұршақпен будандастырғанда алынған бірінші ұрпақтың фенотипі мен генотипін анықта. Сызбанұсқаға орналастыр.

Есеп №2.

Гетерозиготалы қоңыр түсті тұқымды үрмебұршақтарды бір-бірімен қайта будандастырғанда қандай нәтиже алынады? Сызбанұсқаға орналастыр.

Есеп №3.

Толық емес доминанттылық кезінде ата-анадан берілген екі белгі де көрінбей аралық сипаттағы жаңа белгі пайда болады. Гомозиготалы қоңыр түсті тұқымды үрмебұршақ пен ақ түсті үрмебұршақты шағылыстырғанда бірінші ұрпақта будан ала түсті үрмебұршақтың тұқымы алынды. Ала түсті үрмебұршақтарды бір-бірімен қайта будандастырғанда қандай нәтиже алынады? Сызбанұсқаға орналастыр.

Есеп №4.

Күріш дәнегінің ұзын түрі домалақ дәнекке қарағанда доминантты болады. Бірінші ұрпақ дараларының фенотипі мен генотипін анықта .Сызбанұсқаға орналастыр.

Дигибридті будандастыру

Есеп №5.

Қызан (помидор) жемістерінің қызыл түсті,домалақ пішінді болуы доминантты гендермен ,ал сары түсті және алмұрт тәрізді пішіні рецессивті гендермен анықталады.Дигетерозиготалы қызыл түсті,домалақ пішінді қызанды бір-бірімен будандастырғанда , оның ұрпақтарынан қандай ажырауды күтуге болады?


Тіркес тұқым қуалау

Есеп №6. Шешесі сау,гомозиготалы. Әкесі гемофилиямен ауыратын отбасының ұрпақтары қандай болмақ?

Есеп №7 Шешесінің қаны І топқа, ал әкесінің қаны ІV топқа жатады.Балаларының қан топтарын анықта.


Қосымша:

Есеп №. 8

Әкесі дальтоник отбасында ұлының дальтоник болуы мүмкін бе?

Есеп №. 9

Қара көзді (доминантты белгі) солақай (рецессивті белгі) еркек, көк көзді, оң қолымен жақсы пайдалана алатын әйелге үйленді. Осы семьяда көк көзді, солақай бала туды. Осы аталған адамдардың генотипі қандай? Қара көз А Көк көза Оң қолдылық В Солақай – в


Үйге тапсырма :

Есеп №10. Перзентханада екі баланы ауыстырып алған. Олардың біреуінің ата-аналарының қаны І және ІІ топ, ал екіншісінікі – ІІ және ІҮ топ екені анықталған. Балалардың қанын алып тексергенде І және ІІ топ болып шыққан. Қайсысы кімнің баласы екенін анықтау керек.




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 26.12.2015
Раздел Биология
Подраздел Конспекты
Просмотров258
Номер материала ДВ-289533
Получить свидетельство о публикации

Комментарии:

1 год назад

Рахмет Вы здорово помагаете !!!!!

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх