Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Биология / Рабочие программы / Урок "Г.Мендельдің гибридологиялық әдісі"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Биология

Урок "Г.Мендельдің гибридологиялық әдісі"

библиотека
материалов
Сыныбы 9“Б" Күні 3/XII Сабақтың тақырыбы: Г.Мендельдің гибридологиялық әдісі...
III. Жаңа сабақты игеру. (Электрондық оқулық ) IV. Жаңа сабақты қорытындылау...
Гибридологиялық әдіс. Тұқым қуалаушылықтың заңдылықтарын зерттеудің ғылыми не...
Гибридологиялық талдау жасау үшін қолданатын шартты белгілер,ұғымдар мен тер...
Жаңа сабақты қорытындылау. I. Не білдік: (ауызша сұрақтар) 1. Генетика ғылымы...
4. _____________________________________________________________ 5. ________...
Жауабы. 1. Гомологті хромосомалар 2. Гаметаларға 3. Бір белгісін 4. Біреуі ғ...
IV. "Кім жүйрік" Әр сөйлемнің тұсындағы қоршаудың ішіне берілген сөздердің с...
3) Дене клеткасында жұп күйінде болатын хромосомалар 4) Ұрықтану нәтижесінде...
8) Организмнің ішкі және сыртқы белгілерінің жиынтығы 9) Ата-аналарынан ұрпа...
Жауабы. 1) Доминантты ген - А Рецессивті ген – а 2) Аллельді гендер 3) Гомоло...
V. "Бәрін білгім келеді" тест сұрақтары. 1. Бір-бірінен айқын жұп белгілері...
4. Организмнің сыртқы және ішкі белгілерінің жиынтығы: А) Хромосомалар В) Гам...
7. Популяцияның барлық дараларының гендерінің жинағы дегеніміз – бұл: А) –ген...
12. Генотиптің анықтамасын таңдап алыңдар: А) –генотип дегеніміз-нақтылы ағза...
Жауабы. 1) С 2) А 3) В 4) С 5) А 6) В 7) В 8) В 9) А 10) С 11) С 12) В 13) А...
VI. "Ырыс алды – ынтымақ" – есеп шығару. 1. Генотиптері а)АА; ә)Аа; б)аа болы...
21 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Сыныбы 9“Б" Күні 3/XII Сабақтың тақырыбы: Г.Мендельдің гибридологиялық әдісі
Описание слайда:

Сыныбы 9“Б" Күні 3/XII Сабақтың тақырыбы: Г.Мендельдің гибридологиялық әдісі. Сабақтың мақсаты: Дамытушылығы: Оқушылар генетика ғылымының тарихи даму кезеңдерін және зерттеу әдістерін танып біледі. Білімділігі: Генетик ғалымдардың еңбектері, олардың маңыздылығы туралы, Г.Мендельдің өмір баяны мен гибридологиялық зерттеу әдісі, генетикалық ұғымдар мен терминдер туралы білім беру. Тәрбиелігі: Оқушыларға ата-анадан берілетін қасиет пен белгілердің тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің нәтижесі екенін біле отырып,салауатты өмір сүруге тәрбиелеу. Сабақтың көрнекілігі: Ғалымдардың партреттері,электрондық оқулық, дидактикалық материалдар.Хабарлама,таратпа материалдар,интерактивті тақта,мультемедия. Сабақтың типі: Жаңа сабақты игерту. Сабақтың түрі: Электрондық оқулық арқылы оқыту, өз беттерімен тапсырмаларды орындау. Сабақтың өту тәсілі: Баяндау,көрсету,сұрақ-жауап,қортындылау. Сабақтың барысы: I.Ұйымдастыру. II. Өткенге шолу. «Менен сұрақ,сіздерден жауап»

№ слайда 2 III. Жаңа сабақты игеру. (Электрондық оқулық ) IV. Жаңа сабақты қорытындылау
Описание слайда:

III. Жаңа сабақты игеру. (Электрондық оқулық ) IV. Жаңа сабақты қорытындылау. V. Үйге тапсырма беру . VI. Оқушылардың білімін бағалау. Сабақтың жүрісі: Өткенді еске түсіру. "Меннен сұрақ,сіздерден жауап". 1. Генетикалық ғылымы нені зерттейді? 2. Тұқым қуалаушылық деген не? Оны қалай түсінесіңдер? 3. Өзгергіштік дегеніміз не? 4. Генетиканың даму неше кезеңге бөлінеді?  5. Генетика трминін алғаш кім енгізді? 6. Генетиканың дамуның бірінші кезеңі қай уақыттарды қамтиды? 7. Генетиканың дамуның екінші кезеңі неімен ерекшеленеді? 8. Генетиканың дамуның үшінші кезеңнің жетістіктері қандай? 9. Хромосомалық теорияның негізін кім қалады? 10. Ген дегеніміз не? Жаңа сабақтың барысы: I. Г.Мендельдің өмірбаяны мен еңбектері. II.Т.Морганның еңбектері. III. Генетиканың зерттеу әдістері. IV. Г.Мендель ашқан тұқым қуалаудың заңдылықтары. V. Гибридологиялық талдау жасау үшін қолданатын шартты белгілер,ұғымдар мен терминдер. VI.Қорытындылау.

№ слайда 3
Описание слайда:

№ слайда 4 Гибридологиялық әдіс. Тұқым қуалаушылықтың заңдылықтарын зерттеудің ғылыми не
Описание слайда:

Гибридологиялық әдіс. Тұқым қуалаушылықтың заңдылықтарын зерттеудің ғылыми негізін Г.Мендель қалады.Ол өз тәжірибелеріне қолайлы обьект ретінде асбұршақты алды.Себебі, басқа өсімдіктермен салыстырғанда асбұршақтың мынадай қасиеттері бар: 1)бірнеше белгілері бойынша бір-бірінен айқын ажыратылатын көп деген сорттары бар; 2)өсіруге қолайлы; 3) Гүліндегі жыныс мүшелері күлтежапырақшаларымен толық қалқаланып тұратындықтан,өсімдік өздігінен тозаңданады.Сондықтан әр сорт өзінше таза дамып жетілетіндіктен,белгілері ұрпақтан-ұрпаққа өзгеріссіз беріледі; 4) бұл өсімдіктің сорттарын қолдан тозаңдандыру арқылы.өсімтал будандар алуға болады.Міне,сондықтан Мендель асбұршақтың 34 сортынан белгілері айқын ажыратылатын 22 сортты таңдап алды,өз тәжірибелеріне пайдаланды.Ол өсімдіктің негізінен жеті белгісіне көңіл аударды: сабағының ұзындығы,тұқымының пішіні мен түсі,жемістерінің пішіні мен түсі,гүлдерінің реңі мен орналасуы. Мендель тәжірибелерінің келесі бір ерекшелігі белгілердің тұқым қуалауын зерттеуде гибридологиялық әдісті қолдау арқылы дәл және тиянақты нәтиже алуында болды.Бұл әдістің негізгі жағдайлары мыналар: 1) будандастыру үшін бір-бірінен айқын жұп белгілері бойынша ажыратылатын бір түрдің дарақтары алынады; 2) зерттелетін белгілер тұрақты,яғни бірнеше ұрпақ бойы қайталанып отырады; 3) әр ұрпақтағы алынған будандарға жеке талдау жасалып,нақтылы сандық есептеулер жүргізілді.Мендель өзінің тәжірибелерін 8жыл бойы (1856-64) Брно қаласындағы Августин монастырының бағында жүргізді.Ол өз зерттеулерінің нәтижесі туралы 1865 жылы 8ақпанда сол Брно қаласындағы табиғи зерттеулер қоғамының кеңесінде баяндады.Соның негізінде “Өсімдік будандарымен жүргізілген тәжірибелер“атты еңбегін жариялады.Қандай да болсын белгі-қасиеттерінде тұқым қуалайтын өзгешеліктері бар организмдерді будандастырғанда гибридті формалар алынады. Бір ғана жұп белгілерінде айырмашылығы бар ата-аналық формалар будандастырылса моногибридті,екі жұп белгісі болса дигибридті,ал белгілердің саны көп болса полигибридті будандастыру деп атайды.

№ слайда 5
Описание слайда:

№ слайда 6 Гибридологиялық талдау жасау үшін қолданатын шартты белгілер,ұғымдар мен тер
Описание слайда:

Гибридологиялық талдау жасау үшін қолданатын шартты белгілер,ұғымдар мен терминдер.

№ слайда 7
Описание слайда:

№ слайда 8
Описание слайда:

№ слайда 9 Жаңа сабақты қорытындылау. I. Не білдік: (ауызша сұрақтар) 1. Генетика ғылымы
Описание слайда:

Жаңа сабақты қорытындылау. I. Не білдік: (ауызша сұрақтар) 1. Генетика ғылымы негізінің қалануы не себепті Мендель есімімен байланысты? 2. Мендель зерттеу жұмыстарына не себепті бұршақ өсімдігін таңдап алды? 3. Бұршақ өсімдігінің неше белгісі бойынша зерттеу жүргізді? 4. Аллельді гендер дегеніміз не? 5. Т.Морган Гендер қайда орналасады деді? 6. Генотип дегеніміз не? 7. Фенотип деп нені айтамыз? 8. Генетиканы зерттеудің қандай әдістері бар? 9. Лакус дегеніміз не? 10. Гомета дегеніміз не? II. Оқулықтағы 45-суретке талдау жасай отырып,Мендель өз тәжірибесінде өсімдіктердің қандай мүшелеріне ерекше көңіл бөлгенін жазыңдар. 1. ________________________________________________________________ 2. ________________________________________________________________ 3. ________________________________________________________________

№ слайда 10 4. _____________________________________________________________ 5. ________
Описание слайда:

4. _____________________________________________________________ 5. _____________________________________________________________ 6. _____________________________________________________________ 7. _____________________________________________________________ Мендельдің өз тәжірибесінде зерттеу нысаны ретінде бұршақты таңдап алуының себебін түсіндіріңдер (оқулықты пайдаланыңдар). 1. _____________________________________________________________ 2. _____________________________________________________________ 3. _____________________________________________________________ III. Биологиялық диктант. Кестенің оң жақ бөлігінде берілген сөздерді пайдаланып,сөйлемдерді толықтырыңдар. 1.Организмнің дене клеткасында болатын жұп 1) бір белгісін хромосомалар..............................................................2) аллельді гендер деп аталады. 3) гомологті 2. Мейоздық бөліну кезінде гомологті хромосомалар хромосомалар бір-бірден......................................................................4)бірдей үлескілерінде бөлініп кетеді. 5) гаметаларға 3. Ген организмнің нақты.............................................6) біреуі ғана анықтайды. 4. Түзілген әр гаметада аллельді гендердің ....................................болады. 5. Аллельді гендер гомологті хромосомалардың ....................................орналасқан. 6. Қарама-қарсы белгілердің анықтайтын жұп гендер ....................................деп атайды.

№ слайда 11 Жауабы. 1. Гомологті хромосомалар 2. Гаметаларға 3. Бір белгісін 4. Біреуі ғ
Описание слайда:

Жауабы. 1. Гомологті хромосомалар 2. Гаметаларға 3. Бір белгісін 4. Біреуі ғана 5. бірдей үлескілерінде 6. Аллельді гендер

№ слайда 12 IV. "Кім жүйрік" Әр сөйлемнің тұсындағы қоршаудың ішіне берілген сөздердің с
Описание слайда:

IV. "Кім жүйрік" Әр сөйлемнің тұсындағы қоршаудың ішіне берілген сөздердің сәйкес келетіндерін тез жазыңдар. 1) «А» және «а» әріптердің қайсысы доминантты генді,кайсысы рецессивті генді көрсетеді? Доминантты ген . Рецессивті ген . 2) Қарама-қарсы белгілердің анықтайтын жұп гендер

№ слайда 13 3) Дене клеткасында жұп күйінде болатын хромосомалар 4) Ұрықтану нәтижесінде
Описание слайда:

3) Дене клеткасында жұп күйінде болатын хромосомалар 4) Ұрықтану нәтижесінде гаметалардың қосылуы 5) Организмнің өз ата-аналарынан қабылдаған гендердің толық жиынтығы 6) Аллельді гендердің екеуі де доминантты («АА») не рецессивті («аа») болса 7) Организмнің аллельді гендер екі түрлі болса

№ слайда 14 8) Организмнің ішкі және сыртқы белгілерінің жиынтығы 9) Ата-аналарынан ұрпа
Описание слайда:

8) Организмнің ішкі және сыртқы белгілерінің жиынтығы 9) Ата-аналарынан ұрпақтарына гаметалар арқылы берілетін фактор 10) Аталақ және аналық организмнің жыныстық хромосомасының белгісін жазыңдар 1) А,а 2) генотип; 3) гомозиготалы; 4) гетерозиготалы; 5) фенотип; 6) аллельді гендер; 7) ген; 8) гомологті хромосомалар; 9) зигота.

№ слайда 15 Жауабы. 1) Доминантты ген - А Рецессивті ген – а 2) Аллельді гендер 3) Гомоло
Описание слайда:

Жауабы. 1) Доминантты ген - А Рецессивті ген – а 2) Аллельді гендер 3) Гомологті хромосомалар 4) Зигота 5) Генотип 6) Гомозиготалы 7) Гетерозиготалы 8) Фенотип 9) Ген 10) - XY ; - XX

№ слайда 16 V. "Бәрін білгім келеді" тест сұрақтары. 1. Бір-бірінен айқын жұп белгілері
Описание слайда:

V. "Бәрін білгім келеді" тест сұрақтары. 1. Бір-бірінен айқын жұп белгілері бойынша ажыратылатын организмдерді өзара шағылыстыру: А) Гаметалар В) Гомология С) Гибридология Д) Фенотип Е) Генотип 2. Қандай да бір белгінің қалыптасуына жауап беретін тұқымқуалаушылық материалдың бірлігі: А) Ген В) Гамета С) Геном Д) Генотип Е) Фенотип 3. Гомологиялық хромосомдарда орналасқан және бір белгінің дамуын анықтайтын жұп гендер: А) Гомологиялық гендер В) Аллельді гендер С) Генотип Д) Фенотип Е) Гаметалар

№ слайда 17 4. Организмнің сыртқы және ішкі белгілерінің жиынтығы: А) Хромосомалар В) Гам
Описание слайда:

4. Организмнің сыртқы және ішкі белгілерінің жиынтығы: А) Хромосомалар В) Гаметалар С) Фенотип Д) Генотип Е) Гетерозигота 5. Бірдей аллельді гендер бар (АА немесе аа) организм генотипі: А) Гомозигота В) Гетерозигота С) Гетерогаметалы Д) Доминантты Е) Рецессивті 6. Аллельді гендер екі түрлі (Аа) организм генотипі: А) Гомозигота В) Гетерозигота С) Гетерогаметалы Д) Доминантты Е) Рецессивті

№ слайда 18 7. Популяцияның барлық дараларының гендерінің жинағы дегеніміз – бұл: А) –ген
Описание слайда:

7. Популяцияның барлық дараларының гендерінің жинағы дегеніміз – бұл: А) –генотип В) –ген С) –генофонд 8. Ген араласқан хромосом үлескісі аталады: А) –аллельді деп В) –локус С) –кодон деп 9. Қарама-қарсы белгілердің дамуын бақылайтын гендер аталады: А) –аллельді деп В) –гетерезиготты С) –гомозиготты деп 10. Аллельді гендер орналасады: А) –бір хромосомада В) –жынысты хромосомада С) –гомологтық хромосомада 11. Г.Мендель өзінің гибридологтық зерттеулерінің нәтижелерін баспадан басып шығарды А) 1855 ж. В) 1860 ж. С) 1865 ж.

№ слайда 19 12. Генотиптің анықтамасын таңдап алыңдар: А) –генотип дегеніміз-нақтылы ағза
Описание слайда:

12. Генотиптің анықтамасын таңдап алыңдар: А) –генотип дегеніміз-нақтылы ағзаның хромосомдарының гаплоидттық жиынтығының гендерінің бәрі В) –генотип өзара және орта жағдайларымен әрекеттесетін гендердің жинағы С) –генотип-популяцияның барлық дараларының гендер жиынтығы 13. Фенотип дегеніміз-бұл сыртқы және ішкі белгілердің жиынтығы: А) –ағзаның В) –популяцияның барлық дараларының С) –түрдің барлық дараларының 14. Берілген геннің бірдей аллельді бар және ұрпағында ажырамайтын ағзаны атайды: А) –гетерозиготты деп В) –моногибридті С) –гомозиготты деп 15. Әр түрлі ағзалардың генетикалық материалдарын біріктіргенде дамитын ұрпақты атайды: А) –гетерозистық деп В) –гибрид С) –гетеротрофтық деп

№ слайда 20 Жауабы. 1) С 2) А 3) В 4) С 5) А 6) В 7) В 8) В 9) А 10) С 11) С 12) В 13) А
Описание слайда:

Жауабы. 1) С 2) А 3) В 4) С 5) А 6) В 7) В 8) В 9) А 10) С 11) С 12) В 13) А 14) С 15) В

№ слайда 21 VI. "Ырыс алды – ынтымақ" – есеп шығару. 1. Генотиптері а)АА; ә)Аа; б)аа болы
Описание слайда:

VI. "Ырыс алды – ынтымақ" – есеп шығару. 1. Генотиптері а)АА; ә)Аа; б)аа болып келетін өсімдіктер қандай тиіпті гаметалар түзе алады? 2. Асбұршақ тұқымының қара түсін анықтайтын А гені,ақ түсін анықтайтын а геніне қарағанда доминантты. Мына төмендегі жолдармен будандастырылып алынатын ұрпақтар тұқымдарының түстерін анықтау керек: а) Аа Х Аа; ә) АА Х Аа; б) аа Х АА; в) Аа Х аа VII. Тақырыптың түйіндері. Генетика. Гибридологиялық әдіс. Ген. Аллельді гендер. Гомозигота. Гетерозигота. Гомологтік хромосомалар. Локус. VIII. Үйге тапсырма беру. § 32,34. Дрозофила шыбынының қызыл көзді болуы- доминантты (А), ақ көзді болуы-рецессивті (а) гендермен анықталады. Мына шыбындардың генотиптерңн және түзілетін гамета түрлерін жазып,кестені толтырыңдар: IX. «Бейнет түбі – зейнет" – оқушылардың білімін бағалау. Фенотиптері Генотиптері Гаметалары 1. 2. 3. Гомозиготалы қызыл көзді шыбын Гетерозиготалы қызыл көзді шыбын Ақ көзді шыбын

Автор
Дата добавления 22.04.2016
Раздел Биология
Подраздел Рабочие программы
Просмотров1007
Номер материала ДБ-048752
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх