Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Физика / Конспекты / Урок на тему "Фотоэффект"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Физика

Урок на тему "Фотоэффект"

библиотека
материалов

11 «А» сынып физика Айы, күні:_____________________

Сабақтың тақырыбы: Фотоэффект тақырыбына есептер шығару.

Сабақтың мақсаты:

білім беру: Фотоэффектінің кванттық теориясына арналған заңдылықтар мен формулаларды талдай отырып, есеп шығаруға үйрету. Теориялық алған білімдерін практикалық түрде қолдануға үйрету.

дамыту: Фотоэффектінің заңдарын еске түсіріп, Эйнштейннің фотоэффект үшін жазған теңдеуінің физикалық мағынасын аша отырып, фотоэффектінің заңдарына, фотонның импульсін, массасын, энергиясын есептеуді үйрету.

тәрбиелеу:табиғат заңдарының жүйелілігін саралай келіп, басты мақсат ғылым жетістігін дұрыс ұғына отырып, оны пайдалана білуге тәрбиелеу. Мысалдар келтіру арқылы, фотоэффектінің қолданылуымен таныстырып, оқушыларды ізденімпаздыққа, мақсатқа жетуге ұмтылуға, ұқыптылыққа, тиянақтылыққа тәрбиелеу.

Көрнекілік құрал жабдықтар: Интерактивті тақта, сурет пен формулалар, үлестірмелі тапсырмалар, ActivOte құралдарымен жұмыс.

Сабақтың түрі: Практикалық сабақ.

Болжап отырған нәтиже.

оқушы білуі тиіс: фотоэффектінің заңдарын, олардың ғылыми тұжырымдамасын оқи білуге және қолдана алуы тиіс. Фотондар мен оның энергиясы, импульсінің бар болуының ғылыми тұжырымдамасына баға бере алуы тиіс. Теориялық алған білімдерін практикалық түрде қолдануға үйренуі тиіс.

оқушылар үйренуі тиіс: фотоэффектінің заңдарын түрлендіре отырып жаза білуге, фотондар мен оның энергиясы, импульсін пайдаланып есеп шығара білуге тиіс.

Сабақтың жоспары:

  1. Ұйымдастыру кезеңі.(1-2 мин)

  2. Үй тапсырмасын тексеру.(8 мин)

  3. Есептер шығару(20 мин)

  4. Сабақты бекіту (10 мин)

  5. Сабақтың қорытындылау (2 мин)

  6. Оқушылар білімін бағалау.(2 мин)

  7. Үйге тапсырма (1 мин)

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру мен оны ұйымдастыру/1-2 мин./

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.(8 мин)

Сұрақ-жауап әдісін пайдалана отырып, өткен сабақты, үй тапсырмасын тексеру.

  1. Фотоэффект деп қандай құбылысты айтамыз?

  2. Фотоэффектінің тәжірибелік заңдарын айтып беріңдер.

  3. Фотон деген не?

  4. Эйнштейнің фотоэффектіге арналған теңдеуі қандай?

Сабақтың барысы:

Фотоэффекттінің тәжірибелік заңдарын еске түсіре отырып, жарықтың корпускулалық қасиетінің дәлелдемесі жарық бөлшектерінің дискреттік қасиетінің Планк идеясы бойынша тасымалдау энергиясының мөлшерін пайдаланып есеп шығаруды бастаймыз.

hello_html_m4b7ab839.png

  1. Фотоэффект дегеніміз не?

Жарықтың әсерінен металдардан электрондардың ұшып шығу құбылысы.

hello_html_m4a771335.jpg


2. Жапқыш кернеу:

hello_html_323ca1ec.gifhello_html_1a8652fc.pngeUж;



3. Фотоэффектінің пайда болу шарттарының бірі:

hυмин = Aш

hello_html_m6b9ad340.pngυmin =hello_html_m392dd9d8.gif немесе λhello_html_1877251e.gif =hello_html_39dc6f63.gif;


3. Фотон дегеніміз- энергиясы болатын элементар бөлшек. Ол бөлшек болғандықтан оның массасы мен импульсі болады.

mc2 = hυ немесе m=hello_html_66e5963a.gif ; p = hello_html_53866ecc.gif= hello_html_26c46a19.gif;

m0=0

4

hυ = Aш +hello_html_m7ae83751.gif

. Фотоэффект үшін Эйнштейн теңдеуін жазыңдар.





Сабақты бекіту (10 мин)

Тестік тапсырма(15 сұрақ)

ActivOte құралдарымен жұмыс.

Сабақтың қорытындысы: (3 мин)

  • Не білуіміз керек еді?

  • Не білдік?

  • Не үйрендік?

  • Нені түсінбедік?

Оқушылар білімін бағалау(1 мин)

  1. Үй тапсырмасына берген жауаптары бойынша;

  2. Шығарылған есептер бойынша;

  3. Тестік тапсырма бойынша.

Үйге тапсырма беру: § 6.4 - 6.6 Сұрақтарды талдау. Жаттығудың есептерін аяқтау.(1мин.)





















Деңгейлік есептер шығару(15 мин)

1Д.

Энергиясы hello_html_m2b00ef72.gif болатын фотонға сәйкес келетін электромагниттік толқынның ұзындығын тап.

E = hν; бұдан, E=h hello_html_26c46a19.gif; λ= hello_html_5446f2c2.gif= hello_html_m6d698c2c.gif=710 нм.
1Д.

Толқын ұзындығы 720нм қызыл сәуле толық жұтылған кездегі фотонның иммульсі неге тең: (h=6,62*10-34 Дж.с)

hello_html_me1a3fab.gif; hello_html_11d9d4ed.gif;

hello_html_m5d9661d2.gif

. Толық жұтылған кездегі фотондардың иммульсі hello_html_4be7b352.gif болатын ультракүлгін сәулесінің толқын ұзындығы қандай? (h = 6,63 *10-34 Дж.с)

hello_html_2df2a842.gif

hello_html_m2f928216.gif

1Д.(қордағы тапсырма)

Электронның тыныштық массасына (hello_html_m7ab39103.gif) тең массаға ие болу үшін, фотонның энергиясы қандай болу керек?(hello_html_m3fcb6bdf.gif)

hello_html_m67b2936a.gifhello_html_54d17354.jpg

1 Д’

4. Фотоэффекттінің қандай түрлерін білесіңдер? Түсіндір.

Дұрыс жауабының мазмұны:

2 түрі бар: 1. Сыртқы фотоэффект – фотоэлементтер деп аталады. Олпрға -

  • Фотореле

  • Люксометрлер

  • Фотоэлектрлік экспонометрлер т.б. жатады.

2hello_html_m43c6fe9.png. Ішкі фотоэффект – сәулеленудің әсерінен жартылай өткізгіштегі еркін зарядтардың арту құбылысынан болады. Оларды –

  • Фоторезисторлар

  • Вентильді фотоэлемент

  • Күн батареялары

  • Сигнал тарату

  • Л

    p=hello_html_26c46a19.gif



    окация құралдары ретінде қолданылады.

5.Фотонның импульсі қалай өрнектеледі?

mhello_html_m10cb8b28.gifhello_html_be45e8f.gifhello_html_m5391e67e.gif=hello_html_35e117d7.gif; р= mc = hello_html_m305dd5b0.gif=hello_html_m40cbe8a9.gif =hello_html_26c46a19.gif;

.

Энергиясы тыныштық күйден 3,3В потенциалдар айырмасы арқылы үдетілген электронның кенетикалық энергиясына тең болатын фатонның толқын ұзындығын тап. (h=6,6*10-34 Дж.с; e=1,6*10-19 кл.)

E=M; hello_html_m26f0cf60.gif;

hello_html_302108dc.gif

2Д.

Қызыл түсті сәуле толқын ұзындығы 0,7*10-6м үшін фотон массасын тыбыңыз.

(c =3*108м/с; h=6,63 *10-34 Дж.с)

hello_html_mfc36cf6.gif; hello_html_32ea4118.gif; hello_html_m384c704b.gif;

hello_html_1d2e789e.gif; hello_html_m14118015.gif; hello_html_40258d70.gif ;

hello_html_107ae269.gif

hello_html_66ff0cb5.gif

hello_html_128a971b.gif

2Д.

Фотонның массасы электронның тыныштық массасына тең болатын сәуленің толқын ұзындығын табыңыз.

(h = 6,63*10-34 Дж.с; m = 9,1*10-31 кг)

hello_html_773eec14.gifhello_html_m24432450.gif; hello_html_m6d7e816a.gif;

hello_html_m292db111.gif

hello_html_2241d9e6.gif

2Д( қордағы тапсырма).

Квант энергиясы электронның тыныштық энергиясяна тең электромагниттік сәуле шығарудың толқын ұзындығын тап.

(h = 6,62*10-34 Дж.с; m = 9,1*10-31 кг)

hello_html_4038e94c.gifhello_html_3bbfee37.gif

hello_html_748711db.gif

hello_html_4e5f2b39.gif

2Д’

  1. Металға бір емес бірнеше фотон түскен жағдайда фотоэффект пайда бола ма?

Лазерлік сәулелермен жұмыс істегенде көпфотонды эффект пайда болған жағдайдағы Эйнштейн теңдеуінің жазылуы:

Nhυ = A +hello_html_m7ae83751.gif





Aш= hυмин - толқын жиілігі үшін;

Aш = hhello_html_cd0d05d.gif- толқын ұзындығы үшін;





  1. Фотоэффектінің шығу жұмысының

формуласы неге тең?

3д.

Электрондардың вольфрамнан шығу жұмысы 4,50 ЭВ. Фотоэлектрондардың ең үлкен жылдамдығы 103 км/c болу үшін вольфрам бетіне түсірілетін жарықтың жиілігін тап.

(1 эВ = 1,6*10-19 Дж; m=9,1*10-31кг; h=6,64*10-34 Дж.с)

E = 4,50 эВ*1,6*10-19 Дж = 7,2*10-19 Дж;

hello_html_69f1bbaf.gif;

hello_html_m35941f3.gifhello_html_m46c01f58.gif



hello_html_5c0416d5.gif;

3Д.

Потенциалы 600В өріс нүктесінен ұшып жыққан электронның жылдамдығы hello_html_78c5f9df.gif , ал бағыты өріс күш сызықтарымен бағыттас. Электрон келіп тоқтайтын нүктенің потенциалын анықтаңыз.

(e = 1,6 * 10-19кл; m = 9,1 * 10-31 кг)

hello_html_163e4012.gif

hello_html_78dc06fa.gif

3Д.

Толқын ұзындығы 450 нм сәуле әсерінен цинкте фотоэффект байқала ма? Цинктен электрондардың шығу жұмысын тап ( Аш = 4,2 ЭВ; h = 4,136 * 10-14ЭВ*с )

hello_html_m61bc508c.gif

hello_html_m44b8d0c6.gif

3Д(қордағы тапсырма).

Электрон үндетуші өрісте потенциалы 200 В нүктеден потенциалы 300 В нүктеге орын ауыстырды. Бастапқы жылдамдығы нөлге тең болса, электронның соңғы алған жылдамдығын анықтаңыз.

(e= 1,6 *10-19 кл; mэ=9,1*10-31 кг;)

hello_html_m67b2003.gif; hello_html_m60232dad.gif;

hello_html_5cbb31ca.gif

hello_html_7e3161f1.gif

hello_html_m7099c6d6.gif

3Д’ 4. Фотоэффектіні ашқан және оны зерттеген ғалым кім?

Фотоэффектіні ашқан ғалым - Генрих Герц болды.

Зерттеп, тәжірибе арқылы заңдарын тағайындаған ғалым - орыс ғалымы А.Г. Столетов...

Сонымен қатар, Генрих Герц шәкірті неміс ғалымы – Ф. Ленард, американ ғалымы- Р.Э. Милликен болды. Ол 1923 жылы элементар электр зарядтарын және фотоэффектіні зерттегені үшін Нобель сыйлығын иеленді.

5.Фотонның массасы неге тең?

hello_html_1f92bd57.gifE = mc2; E = hν; осыдан, энергияның сақталу заңы бойынша mc2 = hν;

олай болса,




Ескерту: Қордағы тапсырма – альтернативті тапсырма болып табылады. Оқушы тапсырмасын ауыстыруына болады. (‘) – штрихпен белгіленген сұрақтар үлгерімі төмен оқушыларға берілетін тапсырмалар болып табылады.







Сабақты бекіту (10 мин)

Тестік тапсырма(15 сұрақ)

ActivOte құралдарымен жұмыс.










2-нұсқа

  1. Фотоэффект дегеніміз не?

    1. Түскен жарықтың әсерінен заттан электрондардың ұшып шығу құбылысы.

    2. Түскен жарықтың әсерінен металдардан электрондардың ұшып шығу құбылысы

    3. Түскен жарықтың әсерінен сұйықтардан электрондардың ұшып шығу құбылысы

    4. жауаптардың бәрі дұрыс.

  2. Фотоээфектіні зерттеп, заңдарын тағайындаған ғалым ....

    1. 1923 жылы Милликен.

    2. 1887 жылы Герц.

    3. 1905 жылы Столетов.

    4. жауаптардың дұрысы жоқ.

  3. Фотоэффектінің заңдарының маңызы неде?

    1. фотоэффект процесіндегі энергияның сақталу заңы

    2. фотоэффект процесіндегі электрондардың қозғалысын түсіндіру болып табылады

    3. фотоэффект процесіндегі жарық кванттарының энергиясы мөлшерінің шектеулілігін көрсетеді

    4. фотоэффект процесіндегі энергияның қалай бөлінетіндігін дәлелдеп түсіндіретін заң.

  4. "Жапқыш кернеу" дегеніміз не?

    1. катод пен анод арасындағы кернеу

    2. фотоэлектрондардың катодтан анодқа жетпей қалатындай потенциалдар айырымын түсіретін кернеу

    3. катодтан анодқа қарай электрондар қозғалысқа келетін кернеу.

    4. фотоэлектрондардың жылдамдығын әлсірететін кернеу

  5. Фотоэффектінің "қызыл шекарасы" дегеніміз не?

    1. жарық түссе де фотоэффект болмайтын толқын ұзындығы

    2. жарықтың әсерінен электрондардың ұшып шығатын жиілігі

    3. фотоэффект туғыза алатын ең аз жиілік шамасы

    4. жауаптардың бәрі дұрыс.

  6. "Қанығу тогы" қай кезде пайда болады?

    1. 1 секундта катодтан ұшып шыққан электрондардың қозғалысы туғызатын ток

    2. түскен жарықтың әсерінен катодтан ұшып шыққан электрондар санын анықтайтын ток.

    3. катодқа түсетін жарық интенсивтілігінің берілген мәнінде фототоктың өсуі

    4. жауаптардың дұрысы жоқ.

  7. Сыртқы фотоэффектінің маңызы неде?

    1. автоматты ойындар үшін қолданылады

    2. фотоэлементтерде қолданылады

    3. өдірісте, әртүрлі технологиялық процестерде, фоторелелерде - әскери істерде қондырғыларды автоматты түрде ағытып, іске қосып отыруға қолданылады

    4. жауаптардың бәрі дұрыс

  8. Фотон деп нені айтамыз?

    1. Әрбір жарық кванты бір бөлшек болып табылады, оны фотон деп атаймыз.

    2. бір порция энергияcы hv-ға тең элементар бөлшек, оны фотон деп атаймыз.

    3. жарықтың бөлшектік қасиетін дәлелдейтін бір квант - фотон деп аталады

    4. жауаптардың бәрі дұрыс.

  9. Фотонның энергиясы неге тең?

  1. E=hv

  2. E=mc2

  3. E=0

  4. E=eU.



  1. Фотон импульсінің болуы ненің дәлелі болып табылады?

    1. жарықтың тыныштық массасының бар болуының

    2. жарықтың бөлшектік сипатының бар екенін дәлелдейді

    3. жарықтың энергиясының бар болуының

    4. жауаптардың бәрі дұрыс

  2. Эйнштейн теңдеуі дегеніміз не?

    1. E=mc2

    2. E=hv

    3. hv=Aш+mv2/2

    4. E=eU.

  3. Бір кванттың таситын энергиясы неге тең?

    1. E=hv

    2. E=mc2

    3. E=0

    4. E=eU.

  4. Фотоэффектінің І заңы қалай тұжырымдалады?

    1. әр металл үшін фотоэффектінің қызыл шекарасы , яғни одан төменгі жиілікте фотоэффект байқалмайтын ең аз жиілік бар - vmin.

    2. қанығу фототок күші түскен жарықтың интенсивтілігіне пропорционал өседі, бірақ жарықтың жиілігіне тәуелді емес.

    3. фотоэлектрондардың максимал жылдамдығы түскен жарықтың интенсивтілігіне тәуелді емес, ол тек жарықтың жиілігіне тәуелді.

    4. жауаптардың бәрі дұрыс.

  5. Планк тұжырымдамасының физикалық маңызы неде?

    1. Жарықтың әрбір үлесін "квант" деп атаймыз

    2. Әрбір квант 1 "үлес" энергия тасиды, оның шамасы hv-ге тең.

    3. Қызған дене жарық шығарғанда "үлеспен" үздікті шығарады.

    4. классикалық физиканың заңына қайшы, дене энергияны үлестік, дискреттік түрде шығаратынын, жарықтың бөлшектік күйде тарайтынын тұжырымдап берді.

  6. Ішкі фотоэффект дегеніміз не?

    1. жарықтың әсерінен бос электрондардың санының артуынан болатын құбылыс.

    2. жартылай өткізгіштердегі электрондар мен кемтіктердің санының артуынан жүретін фототоктың қолданылуы

    3. фотоэффект 2 түрге бөлінеді: ішкі және сыртқы

    4. жауаптардың бәрі дұрыс










































Бағалау парағы:



р/с

Оқушылар тізімі

Үй тапсырмасы

Шығарылған есептер

Тестік тапсырма

Қорытынды

І топ

1






2






3






4






5






ІІ топ

1






2






3






4






5






ІІІ топ

1






2






3






4






5






Қорытынды





hello_html_5ae00f60.pnghello_html_317898d2.png

8




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 08.02.2016
Раздел Физика
Подраздел Конспекты
Просмотров183
Номер материала ДВ-428762
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх