Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Урок на тему С.Мұқанов "Лашын"
Обращаем Ваше внимание: Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии (2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации).

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Я люблю природу», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

ПРИЁМ ЗАЯВОК ТОЛЬКО ДО 15 ДЕКАБРЯ!

Конкурс "Я люблю природу"

Урок на тему С.Мұқанов "Лашын"



Московские документы для аттестации!

124 курса профессиональной переподготовки от 4 795 руб.
274 курса повышения квалификации от 1 225 руб.

Для выбора курса воспользуйтесь поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВА).

ДИПЛОМ от Столичного учебного центра: KURSY.ORG


библиотека
материалов

Күні

14.02.15ж


Сабақтың тақырыбы

Сәбит Мұқанов "Лашын" әңгімесі.


Сабақтың мақсаты

  • Оқушыларға қазақ әдебиетінің ірі тұлғаларының бірі С.Мұқановтың өмірі мен шығармашылығын таныту.Өмібаяндық шығармасы “Өмір мектебі “романынан алынған үзіндідегі хазақтың саятшылық жайлы ой-пікірін, ұлттық дәстүрді насихаттау


Күтілетін нәтиже

  • Оқушыллар топ болып жұмыс жасайды.


Қолданылатын модульдер

Сыни ойлауды дамыту, оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер


Қолданылатын әдіс-тәсілдер

Сын тұрғысынан ойлау,еркін жазу,сұрақ –жауап,әңгімелесу


Ресурстар

(Әдебиеттер,

сілтемелер,

құрал-жабдықтар)

  • Оқулық,

  • бағалау парағы.



Сабақ бойынша мұғалім мен оқушының іс – әрекеті



Уақыты


Сабақтың кезеңдері

Мұғалім әрекеті

5 мин

І. Кіріспе.

Ұйымдастыру.

Психологиялық ахуал орнату. Топқа бөлу.

  • Оқушыларды жылы жүзбен қарсы алу, амандасу.

Топқа бөлу: дуадақ, үйрек, лашын


8 мин

Үй тапсырмасын сұрау.


«Топтастыру» стратегиясы

hello_html_m340fb512.png









5 мин

ІІ. Тұсау кесер

Қызығушылықты ояту.


20 мин

ІІІ. Негізгі бөлім.

Жаңа материалмен танысу

Бекіту.

Білім көкжиегі (оқулықпен жұмыс)

І топ дуадақ

Мәтіннен Ахметтің портретін тауып оқы

ІІ топ лашын

Лашын құсты суреттеген жерін тауып оқы

ІІІ топ үйрек

Дабыл аспабы жайлы деректі тауып оқы

1- топ Аңшы құстарды ата ? Ахмет қазақ халқының қандай кәсібімен айналысады?

2- топ Құстар жайлы мақал-мәтелдер айтыңыз. Құстарда жауынан қорғану үшін қандай сезім мұшелері жақсы дамыған?

3 -топ 10 Ахметтің лашыны неше түлекте?Ахмет құс аулауға неге шілдеден кейін шығады?


Құстың отқа шығар кезі қай кез?

Зердеңе тоқы !Мәтінмен жұмыс

Шығармада

кездесетін

өлең жолдары

Шығармадағы

құс атаулары

Теңеу сөздер

Тұрақты тіркестер

Ахмет құс салуға шығатын кезең

 

 

 

 

 

Керекті сөздер: Жарау ат ,Құлақ естір жерде жоқ ,

Қыран құс қисық ұшып,түзу ілер ,сүңгуір қайықтай, өткірлігі ұстарадай, Қаз, Шабдан мұртты, Құс салып, айдын көлді дабылдаттым ,Лашын, Дуадақ, Таңату мен көтерілуінің арасы ,Күннің еңкеюі мен батуының арасы ,Айдын көл,

Көз көрім жер, Үйрек РАФТ стратегиясы

І топ

Роль  -Оқушы бала

Аудитория -Сынып бөлмесі

Форма        -    Хат

Тақырып- Лашын- саят  құсы

ІІ топ

Роль  -Құсбегі

Аудитория -оқушылар

Форма        -    үндеу

Тақырып Саят құстарын  қорғаңдар !

ІІІ топ

Роль  -Жазушы

Аудитория -оқушылар

Форма - ертегі





3 мин

IV. Қорытынды.

Рефлексия.

  • ББҮ әдісі


2 мин

V. Бағалау.


Бағалау парағындағы критерийлер бойынша жиынтық бағалау жасайды.

2 мин

VІ. Үйге тапсырма.


Үйге тапсырма: Саятшылық өнер туралы шығарма жазу
Бағалау..

Не сәтті өтті:


Не сәтсіз өтті:

Аққу құссыз - көл жетім,
Айтылмаған сөз жетім.
Өлеңге енсе - сөз сұлу,
Аққу жүзсе - көл сұлу. Құс қанатымен ұшады, құйрығымен қонады.Ит тамағы үшін жүгіреді.Құс тамағы үшін ұшады.

Лашын[2] (лат. Falco peregrinus) – сұңқар тұқымдасына жататын жыртқыш құс. Қазақстанда Іле алабының төменгі ағысында, Ертіс  Есілөзендері алабында, Алакөл, Қызылтұз, Зайсан көлдері маңындағы адырларда, Алтай, Алатау, Тарбағатай тауларының бөктерлерінде кездеседі. Қанаты ұзын, үшкір, үстіңгі беті сұр, астыңғы жағы ақшылдау келген, көлденең қара жолақты. Көзінің астында ұзынша қос қара «мұртшасы» (қауырсыны) болады. Денесінің ұзындығы 40 – 50 см, қанаттары жайылғанда 90 – 110 см. Шәулісі ұябасарынан кішірек. Шәулісінің салм. 500 – 800 г, ал ұябасарынікі – 540 – 1090 г. Аяқтары қысқа, тырнақтары майысқан, өткір.[3] Сағатына 300 км жылдамдықпен ұшады. Лашын жартас, құздағы қолайлы қуысқа, қияда өскен ағаш басына ұя салады. Кейде өзге құстардың ұясын да иемденеді. Ұясына 2 – 4 (көбінесе 3) жұмыртқа (секпілді, қызғыш) салады. Оны ұябасары 28 – 32 күндей басады. Балапандар бір жарым айда ұядан ұшады. Негізгі қорегін (торғай, қарға, кептер, шіл, кекілік, үйрек, т.б.) ұшып жүріп аулайды. Лашын Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген (1996).[4][5]

тұқымдасына жататын құс. Шығу тегі жөнінен тырналарға ұқсас болғандықтан оларды бір отрядқа жатқызады. Дуадақдың қазба қалдықтары эоцен дәуірінен белгілі. Дене тұрқы тауыққа ұқсас. Дуадақ — үнсіз әрі сақ жүретін құс. Құрлықта жүруге, жүгіруге бейімделген үш бармағы болады. Салмағы 4 — 11 кг, ірілері 20 кг-ға жетеді.[2]

Шөл,шөлейт далада мекендейді.Дуадақтар жасағында 24 түр бар,Қазақстанда олардың үш түрі бар: безгелдек, жорға дуадақ,дуадақ (Otіs tarda). Дуадақтың қауырсыны тығыз келеді, мойны қысқа әрі жуан. Қанатының ұзындығы 570 — 670 мм. Құйымшақ бездері болмайды. Қауырсындарының түсі ашық қоңырқай, ұсақ қара жолақтары бар. Құрсақ жағының қауырсындары біркелкі ақ түсті. Қазақстанның оңт.-шығысындағы шөлейтті далада, тау бөктерінде топтанып, кейде жекелей тіршілік етеді. Дуадақ — жыл құсы. Көктемде ұшып келеді де, қазан — қараша айларында жылы жаққа ұшып кетіп, Тәжікстан мен Түрікменстанда қыстайды. 

Үйрек, үй үйректері (Anas platyrhynchos var. domestіca) — қазтәрізділер отряды, үйрек тұқымдасына жататын құстар. Шамамен біздің заманымыздан 1000 жыл бұрын Еуразия, Солтүстік Африка, Солтүстік Америкадажабайы барылдауық үйректі қолға үйрету арқылы шығарылған. Үйректердің ең көп тараған түрлері: пекин Үйрегі, мәскеудің ақ Үйрегі, мускусты Үйрек, үндінің жүйрік Үйрегі, т.б. Пекин Үйрегінің басы үлкен, жалпақ, маңдайы шығыңқы, тұмсығы қызғылт-сары, сәл имектеу, арқасы кең, шоқтығына қарай биіктеу, тұлғасы кең әрі ұзын, сирағы қысқа әрі жуан, қауырсыны ақ, денесінің түсі сарғылт болып келеді. Оның мекиенінің салм. 3,0 кг, аталығы 3,5 кг, 9 апталық балапанының салм. 2,5 кг тартады. Жасы 6 — 8 айға жеткенде жұмыртқалай бастап, 7 — 8 айдың ішінде 80 —120 жұмыртқа табады. Балапан шығымы 75%. Мәскеудің ақ Үйрегі сырт тұлғасы жағынан пекин Үйрегіне ұқсайды. Ол тез жетіледі, өте бейімделгіш, жұмыртқасы 90 г, жылына 100-ге дейін (екі жыл бойы) табады. Балапан шығымы жоғары. Мускусты Үйректердің кеудесі кең денесі ұзын, жақсы ұшады; қауырсыны қара, қара ала түсті болып келеді. Мекиендерінің салмағы 2,5 — 3 кг, аталығы 4,5 — 5 кг, жақсы семірген кезде 6 — 7 кг, бауырының өзі 350 — 550 граммға жетеді. 6 — 9 айлығында жұмыртқалай бастап, жылына 60 — 120-ға дейін жұмыртқа табады. Таза еті көп, майы аз, оның құс бауырын өндіруде маңызы зор. Үндінің жүйрік Үйрегі жұмыртқалағыш тұқым. Оның денесі, мойны, сирағы, құлағы ұзын жаратылған (қ. Алғашқы жануарлар). Жылына 200-ден астам жұмыртқа табады. Дәмі тауық жұмыртқасына ұқсайды.

Қаз  үйрек тұқымдасына жататын құс. Қаздың жабайы түрлерінің салмағы 2 – 6 кг, дене тұрқы 60 – 100 см. Құрлықты не тайыз суды мекендейді. Суда жақсы жүзеді, сүңгиді. Балапан басатын кезде жұбымен жүреді, ұясын құрлыққа (шөптен, қынадан, мамықтан) салады. Әр ұяда 5 – 8 жұмыртқа болады, оны мекиені басады. Асыранды қаз жабайы сұр қаздан тараған. Асыранды қаздың түсі, ірілігі әр түрлі, мамығы көп болады, бұл оны суықтан сақтайды. Балапан қаз 265 – 350 күндігінде жұмыртқалай бастайды. Тұқымына, күтіп бағуына, ауа райына қарай 4 – 8 ай жұмыртқа салады. Қазды 5 – 6, кейде 8 жыл қолда ұстауға болады. 3 – 4 мекиенге 1 кежек қосады. Қазды әдетте 6 айлығында етке сояды. Қаз етінде 16% белок, 35% май болады. Қаз майы  үсікті емдеуде шипалы зат. Қаздың мамығы, қауырсыны өте пайдалы.[1]





Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 65% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG


Общая информация

Номер материала: ДВ-317086

Похожие материалы

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>