1 000

Урок по химии на тему

Предпросмотр материала:

Мұнай  құрамы мен оның өнімдері

 

 

Сабақтың мақсаты:

1)      білімділік:  өнекәсіптегі  химия- табиғи  энергия  көздері  және шикізаттың  маңызын  көрсету;  мұнайдың  құрамы, құрылысы  мен  өңдеу  тәсілдерін  қайталау; химиялық  шикізат  және  отын  ретінде  мұнайдың  қолдану  бағыттарын  көрсету; айналадағы  қоршаған ортаны  қорғау; интеграл  жайындағы  оқушылар  білімін  толықытырып, тереңдету.

2)      дамыту:  оқушылардың  ойлау, есте  сақтау  қабілеттерін  дамыту;

3)      тәрбиелік:  Отан  сүйгіштікке , еңбексүйгіштікке  тәрбиелеу.

 

Сабақтың  түрі: білімді  қорытындылап, жүйелеу  сабағы.

Сабақты  өткізу  тәсілі: интерактивті  диалог.

Сабақтың өткізілу  формасы: жекелеген, жұптық.

Пән  аралық  байланыс: физика, математика, тарих, география.

Қажетті  құралдар  мен реактивтер: «Крекинг», «Мұнайды  айдау», «Риформинг»  тірек –конспектілері, штатив, су, колба, бензин үлгілері, йод  тұнбасы, қозғалтқыш (двигатель) үлгісі, ҚР  экономикалық картасы.

 

Сабақтың  барысы:

1)      Ұйымдастыру  кезеңі.

2)      Мұғалім  сабақ мақсатымен, сабақ барысымен  таныстырады. Кіріспе  сөз.

3)      Сынып  екі  топқа  бөлінеді. Топ  жетекшілері сайланады. Әр  топқа  деңгейлік тапсырмалар беріледі.

4)      Сызбанұсқамен жұмыс.

5)      Тестпен жұмыс.

6)      Бағалау.

7)      Үйге тапсырма.

8)      Рефлексия.

 

Химия  мұғалімі. «Мұнай және  мұнай  өнімдері» тарауын  біз  бүгін қайталап, қорытындылаймыз.

            Көміртегі  өнімдері  адамзатқа  өте  ертеден бері  белгілі. ҒТП  дамуы және ғылымның  әр саласының дамуы  XIX-XX ғ. әр түрлі пайдалы қазбалардың, әсіресе  мұнайдың  қолданылуына әкелді. Мұнайды  біздің  эрамызға  дейін  Ефрат  бойында   өндіре  бастады. Оны дәрі  ретінде  де  қолданды.  Ежелгі  египеттіктер  тотыққан  мұнайды  бальзамдау кезінде  қолданған.  Мұнай  битумдарын  құрылыс  материалдары  ерітіндісін дайындауға  қолданды. Орта  және  т.б.  елдердің  қалаларын  жарықтандыруда  қолданды,

            XIX ғ.  басында  Ресейде, ортасында  Америакада  мұнайды тікелейайдау арқылы  керосин  алып, оны  шада  қолданған. Бу машиналарының, кейінірек  дизельді  және  бензинді  қозғалтқыштардың  пайда  болуы  мұнай  өндіретін  өнеркәсіптердің  күрт  артуына  әкелді.

            Мұнай  құрамы  өте  күрделі. Негізгі  бөліктері  С, Н қатар  S, N, O болады. Шығатын жеріне қарай  мұнайдағы  көмірсітектер  құрамы  да әр  түрлі  болады. Мұнай  құрамына  425 көмірсутек  қосылыстары кіреді.

            Қазақстан- көмірсутектердің  қоры  және  оларды  өңдеу  саласы  бойынша  әлемдегі  ірі  елдердің  бірі; анықталған  мұнай  қорының  көлемі  бойынша  ол  12-орынды, газ бен  оның  конденсаты  бойынша  15- орынды, ал  мұнай  өндіру  бойынша  23 орынды алады.  ТМД елдерінің  арасында  мұнай  өндіруден  Қазақстан  Ресей  Федерациясынан  (8 орын) кейінгі  екінші  орында, анықталған  мұнай  қоры  бойынша  13- орында, ал шығару  бойынша  12-орында  тұр.

 

Тірек- конспектілері  арқылы  әр  топ  мүшелері  жетекшісінің  басқаруымен  деңгейлік  тапсырмаларға  жауап береді.

Нақты  формуласы  жоқ
 
Мысалы: 1-ші  топтың  оқушылары  крекинг-, риформинг- процестерін  тақтадағы  тірек- сызба  арқылы түсіндіреді.

 

 

 

 


Қоймалжын сұйықтық
 

Органикалық  еріткіштерде  ериді
 

Судан жеңіл
 

Өзіне  тән  иісі  бар
 

Суда ерімейді
 
Овал: МҰНАЙ                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Ал, 2-ші  топтың  оқушылары  мұнайдың  қасиеттерін  айтқанда радиальді  диаграмма қолданады.

 

1-ші  топтағы  оқушы  бензин  сапасын  анықтағанда  әуелі  « Қауіпсіздік  ережелеріне  тоқталады.

1. Бензин де  өткір иісті  зат  болғандықтан, оны  иіскегенде  ауаны  мұрынға  таяп , желпіп  иіскейді.

2. Бензинмен  жұмыс жасағанда  оттан  аулақ  жержежасау керек.

2-ші  топтағы  оқушы бензин  сапасының  анықтамасына  тоқталады.

Бензин  сапасын анықтау  үшін сынауыққа  10мл су құйып , оған  1-2 тамшы  йод  тұнбасын  қосады және судың  мөлшеріндей  бензин құйып , сынауықты  шайқайды. Бояуына  назар аударамыз. Егер бояу  жойылса, біздің  алдымызда  крекинг-бензин  деген сөз (АИ-93, АИ-95, АИ-96). Йодтың  туссізденуі  олардың  құрамында  қанықпаған  көмірсутек  бар  екенін  көрсетеді.

            Егер йод  бензиннің  жоғарғы  қабатын  бояса, бұл тікелей  айдау арқылы  алынған  бензин, яғни  құрамында  қанықпаған  көмірсутегі  жоқ.

            Барлық топ өз сұрақтарына  жауап  беріп  болғаннан  соң, әр топ  тақтада  жазылып  тұрған  сызбанұсқаны, өз  таңдауы бойынша  орындайды.

            Сызбанұсқаны  орындағанды  әр  топтан  бір  оқушыдан  кезек-кезек  шығып, сәйкес  реакция теңдеуін  жазып, шыққан  затты, реакция  түрін атайды.

 

             C2H4           C2H5OH               CO2

 

            C2H2           C2H6          C2H5Cl        C2H5OH

 

            C6H6           C6H5Cl         C6H5OH

 

 

 

            Басқа  оқушылар  реакцияның  дұрыстығын қарап, тексеріп  отырады.

            Сабақтың соңғы  бөлімінде  оқушылар тесет  жұмысын  орындайды.

5. Тест.

«Мұнай. Мұнай өнімдері»  тарауына  арналған  тест тапсырмалар.

 

I нұсқа

 

  1. Мұнайдың физикалық  қасиеттеріне  жатпайды:

         а)  иісі  жоқ;

         б)  суда ерімейді;

         в)  иісі  бар;

         г)  май тәрізді сұйықтық.

  1. Тракторға  жанар  май  ретінде  қолданылған  мұнай  өнімі:

         а)  вазелин;

         б)  бензин;

         в)  лигроин;

         г)  гудрон.

  1. Шикі  мұнайды  өңдегеннен кейін  қалатын ауыр , қоймажың  қалдық:

    а) вазелин;

         б)  бензин;

         в)  мазут;

         г)  гудрон.

  1. Жоғары  октан  саны  бар  бензинді  алуда  қолданылатын , мұнай  өнімдерін  өңдеудің  технологиялық процессі:

    а)  пиролиз;

         б)  электрлиз;

         в)  гидролиз;

         г)  риформинг.

  1. Мұнай  деген не? Қате  жауапты табыңыз.:

    а)  судан жеңіл;

         б)  тұрақты  құрамы бар;

         в)  майлы сұйықтық;

         г)  қара сұйықтық.

  1. Мұнайға  ілеспе  газдың  құрамында  қай  заттар  көп болады:

    а)  метан;

         б)  барлық алкандар;

         в)  алкендер;

         г)  алкиндер.

  1. Сіріңке, май шам  өндірісінде қолданылатын  мұнай  өнімі:

    а)  гудрон;

         б)  парафин;

         в)  лигроин;

         г)  керосин.

  1. Көмірді  ауаның қатысынсыз  жоғары  температурады  қыздыру  процессі:

    а)  перониз;

         б)  риформинг;

         в)  мұнайды  тікелей  айдау;

         г)  крекинг.

  1. Мазуттан  алынатын зат:

    а)  парафин;

         б)  гудрон;

         в)  вазелин;

         г)  глюкоза.

  1. Жоғары  температурадыавиация  бензинін  қай  процесс  арқылы  алады:

    а)  катализдік крекинг;

         б)  пиролиз;

         в)  риформинг;

         г)  электролиз.

 

 

 

Мұнай. Мұнай өнімдері»  тарауына  арналған  тест тапсырмалар.

 

II нұсқа

 

1.  Бензинді  ароматтау үрдісінің атауы:

    а)  кокстеу;

         б)  рифоимнг;

         в)  крекинг;

         г)  детонация.

2.  Табиғи  газдың негізгі  бөлігі:

    а)  метан;

         б)  пропан;

         в)  бутан;

         г)  пентан.

3. Өнеркәсіпте жанар  май алушы мұнайды  өңдеу тәсілі:

    а)  крекинг;

         б)  гидратация;

         в)  гидролиз;

         г)  пиролиз.

4.  Мұнайды  фракцияларға бөлу себебі:

    а)  мұнай  өнімдері  - ашық  түсті;

         б)  мұнай  өнімдерінің  қайнау температуралары  әр түрлі;

         в) мұнай  өнімдерінің  агрегаттық  күйлері  әр түрлі;

         г)  мұнай  өнімдері  ұшқыш.

5.  Мұнайдан алынбайтын  өнім:

    а)  керосин;

         б)  мазут;

         в)  крахмал;

         г)  бензин;

 6. Косметикалық  зат  алуда, дәрі  жасауда қолданылатын  мұнай өнімі:

    а)  керосин;

         б)  вазелин;

         в)  лигроин;

         г)  гудрон.

 

7.Тракторға  жанар  май  ретінде  қолданылған  мұнай  өнімі:

         а)  вазелин;

         б)  бензин;

         в)  лигроин;

         г)  гудрон.

      8.Шикі  мұнайды  өңдегеннен кейін  қалатын ауыр , қоймажың  қалдық:

    а) вазелин;

         б)  бензин;

         в)  мазут;

         г)  гудрон.

9.Жоғары  октан  саны  бар  бензинді  алуда  қолданылатын , мұнай  өнімдерін  өңдеудің  технологиялық процессі:

    а)  пиролиз;

         б)  электрлиз;

         в)  гидролиз;

         г)  риформинг.

10.Мұнай  деген не? Қате  жауапты табыңыз.:

    а)  судан жеңіл;

         б)  тұрақты  құрамы бар;

         в)  майлы сұйықтық;

         г)  қара сұйықтық.

 

Сабақты  қорытындылау.

Бағалау.

Үйге  тапсырма. 7-тарау.

Рефлексия.

 

 

 

           

0%

Краткое описание материала

Урок по химии на тему

    DOCX

08.01.2015

838

Файл будет скачан в формате:

    DOCX

Краткое описание материала

Автор материала

Кожагулова Гульназ Даулетовна

Кожагулова Гульназ Даулетовна

учитель химии и биологии

  • На сайте: 10 лет и 11 месяцев
  • Всего просмотров: 6405
  • Подписчики: 0
  • Всего материалов: 6
  • 6405
    просмотров
  • 6
    материалов
  • 0
    подписчиков

Настоящий материал опубликован пользователем Кожагулова Гульназ Даулетовна.
Инфоурок является информационным посредником. Всю ответственность за опубликованные материалы несут пользователи, загрузившие материал на сайт. Если Вы считаете, что материал нарушает авторские права либо по каким-то другим причинам должен быть удален с сайта, Вы можете на материал.

ИИ для создания материалов

ИИ для создания материалов

Если готовые материалы не подошли — поможет ИИ

Конспекты, тесты, презентации, рабочие листы и другие материалы по ФГОС — под ваш урок, класс и цели занятия за пару минут.

Выберите инструмент или нейросеть
~110

Нейросети могут ошибаться. Обязательно проверяйте ответы.

Курсы по теме

Перейти в каталог курсов

Мини-курсы по теме

Перейти в каталог мини-курсов

Найдите подходящий для Вас курс

Найдите подходящий для Вас курс

В каталоге 7 333 курса по разным направлениям

Другие материалы

Вам будут интересны эти курсы: