329723
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокИсторияКонспектыУрок по истории Казахстана на тему "Гани Муратбаев".

Урок по истории Казахстана на тему "Гани Муратбаев".

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Сыр елінің жұлдызы - Ғани Мұратбаев

Дегендей, Сырдың елі – сырдың елі,

Манаптар, Нартайлар бар жырдың елі.

Атағының алдын орап аты шыққан –

Асқарлар, Ғанилардай ұлдың елі.

Йә, расында да, Сыр елі – атағы әлемге таралған талай тарландар мен таланттыларды дүниеге әкелген қасиетті мекен. Мадина Ералиева апамыздың даусынан бастап, Әбділла Тәжібаевтың өлеңдері, Асқар Тоқмағанбетовтың жырлары бар қазақтың қанына сіңген. Міне, солардың бірі, Сыр жерінде дүниеге келіп, Түркістан автономиясының құрылуына ат салысқан Ғани Мұратбаев болып есептеледі. Ғани Мұратбаев 1902 жылы 3 маусым күні Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, қазіргі Ғани Мұратбаев ауылында дүниеге келген.

Білмейтұғын бар ма қазақ Ғаниды

Айтқан сөзі, істерінің бәрі игі.

Жарқыраған шығысымның жұлдызы,

Исі қазақ деймін тегіс таниды.

Жиырма үш-ақ жыл өмір сүріп, осынша қысқа мезгілде өзін халыққа танытып үлгерген талантты перзент жайлы сыр шертіп көрелік.

Ғани Мұратбаев – таңда туған шолпандай қазақтың көгіне із тастай ағып өткен қыршын жас, қайраткер тұлға, даңқты болмыс, аты орта Азия мен Қазақстанға және Ресейге танымал жалынды жастардың жетекшісі. Ол өскелең ұрпақ үшін алыстаған сайын жақындап, жақындаған сайын асқақтай түсер ерекше бітім.

Жерлесіміз Жетіскен Мәкенәлі «Жас Алаш» газетінің 80 жылдығы құрметіне арнаған «Мен Ғанимын!» атты монологында:

Мен Ғанимын –

Ұлымын Қазалының

Ел-жұртыма жетеді, азалы үнім.

Қыршын кеттім өмірден жазамын деп,

Қасіретін қырсыққан қазағымның -

Мен Ғанимын –

Жалынмын лапылдаған

Қалды артымда таңдарым атырмаған.

Халқым үшін қаңтарда мұз жамылдым,

Мәселе жоқ басымды қатырмаған, - деп жыр жолдарын бастаған.

Жылдар, жылдар зымырап қаншама өткен,

Мен тарих беттерін ашам еппен.

Сен Ленин жанының ұщқынысың

Мәңгі жанып тұрасың сол себептен.

Мәңгі жанып тұрасың лапылдайсың,

Шабытына өртенген ақындайсың.

Жыл керуені алысқа жылжығанмен –

Бізге қарай сен ылғи жақындайсың, - деп Тұманбай Молдағалиев Ғаниға арналған ескерткіш ашылған күні «Ғани Ескеркішіне» атты өлеңіне арқау еткен[7]

Лениннің шәкірті және серігі Николай Ильич Подвойский «... Біз Советтік Күншығыстың үлкен тұлғасынан айрылдық. Жолдас Мұратбаев аса ауыр еңбектен бас тартпай жанып кетті...» десе, РЛКСМ Орталық Комитенінің бірінші хатшысы Н.П. Чаплин: «... Ғани Мұратбаев бұрынғының лағнет атқан ұлтшылдық қалдықтарынан аулақ жас ұрпаққа жатады және солардың ішіндегі аса көрнектісі» деген.[5]

Ал көрнекті қоғам қайраткері Нәзір Төреқұлов Ғаниды ақтық сапарға аттандыруға арналған 15 мың адам жиналған митингіде: «... Оны жүректегі зер де оттай жандырды, жұмысқа сүйреді. Ғани іске білімсіз келген бірақ, жайнаған көз, жанған жүрек, сыбанған білекпен, жан тәнімен келген... Ғани жабайы даланың жаужүрек ұланы, тартыстың отымен жанып кетті...»

Мінекей, осы сөздерден-ақ, Ғани Мұратбаевтың азаматтық және қайраткерлік тұлғасын айқын танимыз. Ғаниды аңсамауға, оны жырламауға амалың да қалмайды. Себебі, оның жүріп өткен жолы, істеген ісі, айтқан сөздері, жарқын болашаққа деген жалынды жүрегі мен сенімі бүгінгі өскелең ұрпақ үшін әрқашан да үлгі-өнеге.[1]

Тарих беттерінен сыр шертер елдің өткенін бүгінгідей сақтап келген қазына қры кітапханадан алған шырын сөздің шебері Қарасақал Ерімбеттің бабамыз жайлы терең мағлұмат берген «Ұлағатты сөзім ұрпаққа» атты кітабын оқып отырып мына мән жайға қанықтым. [8]

Ауыл адамдары жиналып, әңгіме – дүкен құрып отырған кезде: «Мұсылманша оқудың қадір қасиеті кетіп бара жатыр. Балаларды орысша оқыту керек. Жастарды заманынан кейін қалдырмауымыз керек»,-деп Мұратбайдың інісі Ерімбет Ғаниды меңзейді. Ауыл адамдары да шуласып мақұлдаса кетеді. Сол кезде Мұратбай: «Дұрыс айтасың Ерімбет, Мен Ғаниымды қайда оқытсам деп жүр едім, Менің ойымнан дөп түстің», - дейді. Ғанидың көзінде от ұшқыны бар, оны оқыту керек болатын. Мұратбай Ғаниды дауыстап шақырып алып: «Балам мен сенің болашағыңды ойлаймын, сондықтан сені қалаға орысша оқуға сені Ерімбет ағаңның қасына жібермекшімін. Ағаң сені баласы Құлахметтің оқып жүрген мектебіне апарады. Құлахметпен бірге оқитын боласың», - деп қалаға жібереді. Қазіргі қаладағы №16 іргелі мектепте Ғани мектепке қабылданып, осында орысша оқуды бітірген.

Қазалы өңіріндегі Құмшөл деген жерде жастардың басқосуы болып, сонда Ғани жұбайы Бақытжан апаймен танысқан екен. «Мен елден ерекше көрікті болған жоқпын, оның үстіне білім алыпта жарытпаған кезім. Бар – жоғы он алты жаста едім. Шамасы, жастарға жиналған жерде өткір пікір айтып, көзге түссем керек. Мәжілістен соң өзі келді. Әңгімеміз бірден жарасты. Ұзамай бірлесіп, отау құрсақ деген ниетін айтты. Содан кейін, Ғани екеуміз. Мәскеуге келіп, комсомол қызметкерлеріне арналған аядай бір бөлмеге қоныстандық. Маған бәрі таңсық. Ғани жұмыстан қолы қалт босағанда Мәскеу көшелерін аралататын. Ғани ажарлы, онымен бірге әңгіме айтқанда бетіне қарай бергің келетін еді. Жай сөйлейтін. Біздің қуанышымз ұзаққа созылмады – ғой. 1925 жылы 15 сәуірде 23 жасында «Биіктау» санаторийнде ұзақ науқастан көз жұмды. Мәскеудегі Ваганьков зиратына жерленді» дейді, Ғанидың сүйген жары Бақытжан апай. [3]

«Шығыстың маңдайға біткен шынары», есімі асқақ естілетін Ғани Мұратбаевтың өскелең ұрпаққа қалдырған өсиеттерінің біразын әңгімеге арқау етсек:

  • Қиын деп қынжылма, тау екен деп тартынба;

  • Болашақ сендердің қолдарыңда, сол өмірді орнатуға бүгіннен бастап әрқайсың белсене араласуларың керек;

  • Біз жұртшылықтың ұйытқысы, заманның қожасы, тірегіміз. Алдымызда асқар таудай ауыр істер тұр. Соған әзір болуға тиіспіз;

  • Оқу-білім сендерге аса қажет. Келешектің шамшырағы сендерсіңдер.

Былтыр Ғани Мұратбаевтың 110 жылдық мерейтойы Республика көлемінде тойланып өтті. «Аққан жұлдыз» Шохан Уалиханов ағамыз секілді Ғани Мұратбаевтың да есімі ел тарихында, Шығыс елдері тарихында ерекше аталатын болады.

Ғани ағамызға арналған зерттеу жұмысымды Мұқағали Мақатаев атамыздың мына бір керемет жыр-шумақтарымен аяқтамақшымын:

« Жаңа заман басталды, Жалындаған жастарды.

Ұлы Ленин ісіне, Ғани аға басқарды.

Жайдары жаз, жаны игі, Жасұландар бүгінде

Вожатый деп таниды.»


Пайдаланылған әдебиеттер:


1. « Ғани Тағылымы» Құрастырған: Ж. Мәкеналы

3. «Ортаймаған қазаны-Қасиетті Қазалы» Авторы: А. Мусабаева, Н. Мусабаев

4. Ш.Өтепов. «Ғани Мұратбаев» . Алматы,1972ж

5. «Өнегелі өмір, өшпейтін рух». Қызылорда, 2002ж

6.«Қазыналы Қазалы» аудандық баспасөз материалдары.

7.«Сыр бойы» облыстық баспасөз материалдары.

8. «Ұлағатты сөзім ұрпаққа» Қарасақал Ерімбет.












Общая информация

Номер материала: ДВ-330301

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «История: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Анализ результатов образовательной деятельности в работе учителя истории»
Курс повышения квалификации «История и философия науки в условиях реализации ФГОС ВО»
Курс повышения квалификации «Основы духовно-нравственной культуры: история и теория русской культуры»
Курс повышения квалификации «Достижение эффективности в преподавании истории на основе осуществления положений историко-культурного стандарта»
Курс повышения квалификации «Изучение русской живописи второй половины XIX века на уроках МХК в свете ФГОС ООО»
Курс повышения квалификации «Моделирование современных уроков истории»
Курс повышения квалификации «Теория и методика преподавания основ философии в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «История и теория этики в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация проектно-исследовательской деятельности в ходе изучения курсов истории в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Федеральный государственный стандарт ООО и СОО по истории: требования к современному уроку»
Курс повышения квалификации «Развитие ИКТ-компетенции обучающихся в процессе организации проектной деятельности при изучении курсов истории»
Курс повышения квалификации «Электронные образовательные ресурсы в работе учителя истории в контексте реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «История и обществознание: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс профессиональной переподготовки «Политология: теория и методика преподавания в образовательной организации»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.