336547
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокДругоеКонспектыУрок по татарскому языку на тему "Кушымчаларның сүзгә ялгану тәртибе" (5 класс, татарская группа)

Урок по татарскому языку на тему "Кушымчаларның сүзгә ялгану тәртибе" (5 класс, татарская группа)

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Кушымчаларның сүзгә ялгану тәртибе

5нче сыйныф. Татар төркеме


Максат: 1. Кушымчаларның сүзгә ялгану тәртибен өйрәтү; 2. Яңа алган мәгълуматларны ныгыту; 3. Укучыларның иҗади сәләтләрен үстерү өстендә эшләү

Җиһазлау: Компьютер, тестлар, “Яңарыш” газетасы


Дәрес барышы.

Оештыру өлеше

  • Исәнмесез!

  • Исәнмесез! Хәерле көн!

  • Кушымчалар куша-куша

Мышный-мышный эшлибез.

Сүз төзибез һәм язабыз

Рәхим итеп карагыз!


Актуальләштерү

Укучылар, без сезнең белән сүз төзелеше темасын дәвам итәчәкбез. Бүген алдагы дәресләрдә алган белемнәрегез кирәк булачак. Без сүз төзелеше буенча күнегүләр эшләячәкбез. Кагыйдәләрне сез беләсез, өйдә аларны кабатлап килергә кирәк иде. Хәзер сезнең әзерлекне тикшереп карыйк: тест биремнәре эшләгәндә күрсәтә алырсызмы икән белемнәрегезне? Сезнең алдыгызда тестлар, эшлибез. Ә Булат безнең ноутбукта эшләр.


Тестлар


1.Сүз төзелеше нәрсәне өйрәнә?

а) мәгънәле һәм мәгънәсез кисәкләрне

б) сүзлек составын

в) сүзнең мәгънәле кисәкләрен

2.Төп лексик мәгънәне нәрсә белдерә?

а) тамыр

б) кушымча

в) сүзлек

3. Үзе генә кулланылмый торган кисәк?

а) тамыр

б) нигез

в) кушымча

4. Ясагыч кушымчалы рәтне билгеләргә:

А. -га, -гә, -ка, -кә

Б. -гы, -ге, -лык, -лек

В. –дан, -лар, -ның, -ны

5. Исемнәрдә килеш кушымчасы нинди кушымчаларга керә?

А. Бәйләгеч

Б. Модальлек

В. Ясагыч

6. Бәйләгеч кушымчалар нинди сүз төркемнәрендә була алалар?

а) исемдә һәм фигыльдә

б) санда һәм сыйфатта

в) алмашлыкларда, рәвешләрдә


- Балалар, эшләп бетерсәгез, тестларны алышабыз һәм тикшерәбез. (Слайдта тест сораулары һәм җаваплар чыга). Булат укып бара. Билгеләрне ничек куярга исегезгә төшерәбез.

- Кемнәрнең “3”ле билегесе? “4”ле? “5”ле? Молодцы, бик яхшы эшләгәнсез! Әгәр модальлек кушымчаларын онытасыз икән, кагыйдә дәфтәренә карарга була. Ә бәйләгеч кушымчаларны сез яхшы беләсез, әйдәгез әле искә төшерик:

  • Бәйләгеч кушымчалар нинди сүз төркемендә генә була?

  • Исемдә нәрсә кушымчалары керә?

  • Фигыльдә?


Яңа тема аңлату

Проблема кую

- Яхшы, бик әйбәт, димәк без күнегүләр эшләүгә күчә алабыз. Күнегүләрне без инде алдагы дәресләрдә дә эшләдек. Һәм мин менә нәрсәгә игътибар иттем: сүзнең мәгънәле кисәкләрен шартлы билгеләр белән күрсәткәндә, сез әле күп хата җибәрәсез. Ә, бәлки, ул кушымчаларның ниндидер бер ялгану тәртибе бардыр? Менә без шул тәртипне тапсак, сезнең хаталар азаер иде. Димәк, бүгенге дәрестә без шул сорауларга җавап эзләрбез. (Тактада: Кушымчаларның сүзгә ялгану тәртибе бармы? Булса, ул нинди?)


Проблеманы хәл итү

Дәреслекнең 131нче битен ачабыз, 238нче күнегүне табабыз. Сүзнең мәгънәле кисәкләрен шартлы билгеләр белән күрсәтергә кирәк. Икенче төрле әйтсәк нишлибез? (Тамыр һәм кушымчаларга сызабыз) Монда сүзләр күп, әйдәгез төркемнәргә бүленеп эшлик. 1нче төркем беренче багананы эшли, 2нче төркем- икенчене, 3нче төркем – өченчене. (Өчәр сүз)

- Тактада сүзләрнең шартлы билгеләрен генә күрсәтәбез. Төркемнән бер кеше тактада эшли, бер кеше тикшерә.

- Хәзер тактага игътибар белән карыйбыз һәм күнегүдәге сорауларга җавап бирәбез:

- Ясагыч кушымча нәрсәгә ялгана?

- Ясагыч кушымчадан соң нинди кушымча килгән?

- Бәйләгеч кушымчалар сүзнең кайсы урынында килгәннәр?

Әйтегез әле нәрсәгә игътибар иттегез? Нинди нәтиҗә чыгара алабыз? (Теләсә-ничек ялгана алалармы?)

Кушымчаларның сүзгә ялгану тәртибе бар. Алар теләсә-ничек ялгана алмыйлар.

Тактада тәртибен күрсәтәбез нәрсә артыннан нәрсә бара?

- Балалар без сезнең белән сүз төзелешенең моделен ясадык. Сүзләр безнең шушы модель буенча төзелә.

- Әйтегез әле, ә нигә белергә кирәк кушымчалар ялгану тәртибен?

- Ә тагын беләсезме, сез үзегезнең рус төркемендә укучы дусларыгызга аңлата аласыз. Аларга ул бик зур ярдәм булыр. Аңладыгызмы? Аңлатырсызмы?


- Яхшы! Әйдәгез ял итеп алабыз. (Бер укучы алып бара)

Яздым җөмлә, иҗек, сүз

Бик арыды минем күз.

Йомам күзем – ял итсен,

Ачам күзем – күп күрсен.

Бер ачам да, бер йомам,

Тагын ачам һәм йомам.

Кабат төбим күзләрем

Баш бармагым очына,

Аннан карыйм урамдагы

Биек агач башына.


Проблеманы хәл итүнең дөреслеген тикшерү

- Балалар, ә ничек итеп дәлиллибез соң? Ә бәлки алай түгелдер? Ә бәлки чыгарылмалары бардыр?

- Без сезнең белән кушымчаларны өйрәнгәндә, бик күп сүзләрдә шартлы билгеләр куеп чыктык. Аларда без күрдекме бу тәртипне? Күрдек. Ә без күп сүз карадыкмы? Ә татар телендәге барлык сүзләр белән чагыштырганда, без күп сүз карадыкмы? Димәк, тагын нишләргә кирәк? (Тагын сүзләр карарга кирәк).

- Ә чыгарылмаларга килгәндә. (Чыгарылма – исключение). Мин сезгә сер итеп кенә әйтә алам, бар андый сүзләр. Минем бик сирәк кенә булса да, андый сүзләр очраганым бар. Ләкин мин аларны язып бармаганмын. Карагыз әле, балалар, без бит сезнең белән аларны бергәләп эзли алабыз. Әгәр без аларны табып, бер җиргә тупласак, бу безнең фәнни-эзләнү эше була. (Научно-исследовательская работа). Бу сүзләр беркая да җыелмаган. Балалар эшлибезме шундый эшне? Димәк, безгә нишләргә кирәк? Эзләнергә.

- Әйдәгез әле, өйдә эшли дә башлыйк. Өйдә 10 сүз алабыз һәм аларның мәгънәле кисәкләрен шартлы билгеләр белән күрсәтәбез. Аннары модель белән чагыштырасыз. Әгәр туры килә икән – без дәлилләдек: модель дөрес ясалган, әгәр туры килми икән – бу чыгарылма. (Өй эшен ничек эшләргә икәне аңлашыламы? Көндәлекләргә кабат язарбыз. Хәзер алга таба эшлибез)

- Без гәзитләрдән сүзләр эзләп карарбыз. Сезнең алдыгызда “Яңарыш” газетасы. Бу газета белән без бик дус яшибез: өйгә дә алдыртабыз, дәрестә дә кулланабыз, бәйгеләрендә дә катнашабыз. Шундый иҗади бәйгеләрнең берсендә катнашып, безнең Ранель 1 урын алды. Кызганыч, ул үзе бүген дәрестә юк, шуның өчен шигырен Гүзәл укып күрсәтер.

- Бирем мондый – 2 иң озын сүзне алып, шартлы билгеләр белән мәгънәле кисәкләрен күрсәтәсез. Сорауларыгыз булса, мин булышырмын, эшләп бетерсәгез – тикшерермен.

- Шәхси эшләр. Карточкаларда шартлы билгеләр бирелгән. Шуларга туры китереп сүзләр язарга.

Сорауларга җавап бирү.

Үзбәя. Гомуми билгеләрне көндәлеккә кую.

Общая информация

Номер материала: ДБ-112311

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Подростковый возраст - важнейшая фаза становления личности»
Курс профессиональной переподготовки «Основы религиозных культур и светской этики: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс «Администратор гостиницы»
Курс повышения квалификации «Экономика предприятия: оценка эффективности деятельности»
Курс профессиональной переподготовки «Организация логистической деятельности на транспорте»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности экономиста-аналитика производственно-хозяйственной деятельности организации»
Курс повышения квалификации «Этика делового общения»
Курс повышения квалификации «Использование активных методов обучения в ВУЗе в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Мировая экономика и международные экономические отношения»
Курс профессиональной переподготовки «Деятельность по хранению музейных предметов и музейных коллекций в музеях всех видов»
Курс профессиональной переподготовки «Управление информационной средой на основе инноваций»
Курс повышения квалификации «Финансовые инструменты»
Курс профессиональной переподготовки «Методика организации, руководства и координации музейной деятельности»
Курс повышения квалификации «Международные валютно-кредитные отношения»
Курс профессиональной переподготовки «Гражданско-правовые дисциплины: Теория и методика преподавания в образовательной организации»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.