660012
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
Добавить материал и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
ИнфоурокДругоеКонспектыУрок по якутской литературе "Олоҥхо төрдө-олоххо" (6 кылаас)

Урок по якутской литературе "Олоҥхо төрдө-олоххо" (6 кылаас)

библиотека
материалов

Олоңхо төрдө-олоххо.

(6 кылааска олоңхону үөрэтиигэ киирии уруок)


Сыала-соруга:

1.Олоңхо саха норуотун киэн туттуута, баайа буоларын өйдөтүү;

2.Үөрэнээччи кэтээн көрөр, толкуйдуур, истэр, көрөр дьо5урун сайыннарыы;

3.Өй-санаа баайын хаңатыы, айымньыга көстөр персонажтар тустарынан кэпсэтэн үтүө5э, киһилии сиэргэ-майгыга иитии.

Уруок тэрилэ: «Олоңхо төрдө-олоххо» компьютернай презентация, о5олорго аналлаах олоңхо кинигэлэрэ.


Уруок хаамыыта:

1.Уруок тематын уонна сыалын-соругун билиһиннэрии.

-Үтүө күнүнэн!

Бүгүңңү уроукпут олоңхоо киирии уруок буолар.

Олоңхо түң былыр саха омукъгун түмэр, сомо5олуур аналлаах, норуот оло5ор тыын суолталаах идеялары туругурдар айымньы быһыытынан үөскээбитэ. Олоңхо саха фольклорун чыпчаала буолар. Олоңхо норуот өйүн-санаатын чыпчаала буоларын киһини, норуоту иитэр кыа5а ураты күүстээх.


Сүрүн чааһа:

1 слайд. «Олоңхо төрдө-олоххо»

2 слайд. Олоңхо өйдөбүлэ.

Олоҥхо – сырдык-хараҥа күүрсүүтэ. Киһи модун санаатын, күүһүн-уоҕун, кыаҕын, “айыы аймаҕын”, араҥаччы- лыыр үрдүк аналын хоһуйуу көстөр.

Олоҥхо – саха олоҕу анаарыыта, исто-рията, философията, өркөн өйө.

Олоҥхо кистэлэҥэ-кини өлбөт-сүппэт тыыннаах, сырдык идеятыгар, кэрэ форматыгар, уран тылыгар-өһүгэр, атыннык эттэххэ, сөптөөх уус-уран туругар.

3 слайд. Уус-уран уратыта.

Олоҥхо уус-уран тыла, ойуулуур-дьү-һүннүүр ньыматын арааһа: аллитерация, кубулуйбат быһаарыы (эпитет), тэҥнээһин, омуннааһын, ымпыктаан хоһуйуу, төхтүрүйэн этии, ханалытан этии.

Олоҥхо тылын кубулуйбат халыыптара – олуктар.

4 слайд. Олоҥхо тутула.

  1. Киириитэ. Бухатыыр төрдө-ууһа, сирэ-дойдута, дьүһүнэ, таҥаһа-саба, сэбин-сэбиргэлин хоһуйуу.

  2. Төрүөт – абааһы аймаҕа саба түһэр, кыыһы уорар.

  3. Бухатыыр сырыыта-айана, охсуһуута.

  4. Охсуһууга кэлин кыайан, айыытын дьонун быыһаан, орто дойдуга кэлэр.

  5. Кинини уруйдаан айыы дьоно ыһыах ыһаллар.

5 слайд. Олоҥхо суолтата.

Олоҥхо – киһи кыаҕын, күүһүн-уоҕун, киһи үтүөтүн, чулуутун уруйдуур айымньы.

Олоҥхо – киһиэхэ гимн. Олоҥхо киһи чиэһин үрдүктүк тутарга, киһини сыаналыырга, норуот үгэстэрин, сиэ-рин-туомун тутуһарга үөрэтэр-иитэр. Норуот олоҥхонон ыччаты күүстээх-уохтаах, дьулуурдаах буоларга, сиэргэ-майгыга иитэр.

6 слайд. Олоҥхо уобарастара.

Холобур:

  • Айыы бухатыырдара: Ньургун Боотур, Үрүҥ Уолан, Айыы Дьураҕастай.

  • Абааһы бухатыырдара: Тимир Ыйыста Хара, Уот Уһутаакы бухатыыр.

  • Мифологическай уобарастар: Үрүҥ Аар Тойон уонна Дьылҕа Тойон, Аллараа дой- ду баһылыктара, Арсан Дуолай оҕон- ньор, Адаҕалаах Ала Буурай эмээхсин.

  • Дьахталлар уобарастара: Айыы Умсуур удаҕан, Ытык Хахайдаан удаҕан, Аҕыс былас суһуохтаах Айталы Куо, Кылаан- наах Кыыс Ньургун бухатыыр.

7, 8 слайд. Аатырбыт олоҥхоһуттар.

Абрамов-Кынат, Винокуров И.Н.-Табахыров, Захаров Т.В.-Чээбий, Говоров Д.М.

9, 10, 11, 12 слайд. Олоҥхону чинчийээччилэр.

А.Я.Уваровскай, А.Ф.Миддендорф, С.В.Ястремскай, Э.К.Пекарскай.

13 слайд. Биллэр олоңхолор.

  • П.А.Ойуунускай “Дьулуруйар Ньургун Боотур”.

  • Сергей Васильев “Эрчимэн Бэргэн”, “Үөлэн Хардааччы”.

  • Күннүк Уурастыырап “Нуоҕалдьын Кугас аттаах тойон Дьаҕарыма”, “Эрэйдээх Буруйдаах Эр Соҕотох”, “Күн Эрили”.

  • И.Г.Теплоухов “Куруубай хааннаах Кулун Куллустуур”, “Кыыс Дэбэлийэ бухатыыр”

  • Дьырыбына Дьырылыатта”.

14-21 слайд. Олоңхо туһунан кинигэлэр.

22 слайд. Олоңхоһут туһунан этиилэр.

  • Олоҥхосут пользуется традиционной артисти- ческой техникой.

Г.У.Эргис.

  • Олоҥхоһут, норуот айымньытын толорооччу буоларын быһыытынан, туох-ханнык иннинэ, кини – айааччы уонна утары толорооччу-импровизатор.

В.В.Илларионов, ф.н.д.

23-35 слайд. Эһиги билэргит курдук олоңхо5о айаа уонна абааһы бииһэ ойууланар. Бу утарыта турар күүстэр. Айыы айма5ын дьоно, күн курдук, сырдык, ыраас санаалаахтар, төрөөбүт төрүт буордарын төлөннөөхтүк таптыыллар, онон кинилэр тыллара-өстөро, хамсаныылара-имсэниилэрэ үтүонү үрдэтэр аналлаахтар. Киниклэргэ утары абааһы бииһэ аллараа дойду олохтоохторунан, абааһы бухатыырдарынан биллэр. Кинилэр уорар-талыыр кэмэлдьилээхтэр, ордуос, киһиргэс майгылаахтар, онон тыллара-өстөрө, хамсаналларын тэңэ, үтүөнү үрэйэр.


Түмүк. Онон олоңхо эйгэтигэр киирэргэр норуоппут биллэр-көстөр, ытыктанар дьоно-сэргэтэ ыраас санаатын, ыллыктаах тылынан көмөлөһүө, суолгун сирдиэ. Олоңхоттон тыл кэрэтин, ууһун-уранын сүрэххэр-быаргар иңэрэн, саастыылаахтаргын, а5а көлүөнэ дьону кытта бодоруһар, до5ордоһор далаһа оңосторгор, оттон бэйэң ыраас санааң ылба5айдык ыпсарыллан, кэрэ санааң хомо5ойдук хоһуллан, санааң хоту сайдан, үрдээн иһэргэр ба5арабын.

Рефлекция.

- Олоңхо туһунан туох саңаны бииллиң?

- Бүгүңңү уруокка ордук тугу сөбүлээтиң?

- Тугу өссө билиэххин-көрүөххүн ба5ара5ын?


Манан уруокпут түмүктэнэр. Бол5омто5ут иһин махтанабын.

- Көрсүөххэ диэри.


Курс профессиональной переподготовки
Специалист по охране труда
Курс профессиональной переподготовки
Библиотекарь
Enjoybook
Найдите материал к любому уроку,
указав свой предмет (категорию), класс, учебник и тему:
также Вы можете выбрать тип материала:
Общая информация

Номер материала: ДВ-380195

ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону N273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» педагогическая деятельность требует от педагога наличия системы специальных знаний в области обучения и воспитания детей с ОВЗ. Поэтому для всех педагогов является актуальным повышение квалификации по этому направлению!

Дистанционный курс «Обучающиеся с ОВЗ: Особенности организации учебной деятельности в соответствии с ФГОС» от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (72 часа).

Подать заявку на курс

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Подростковый возраст - важнейшая фаза становления личности»
Курс повышения квалификации «Основы туризма и гостеприимства»
Курс повышения квалификации «Финансы: управление структурой капитала»
Курс повышения квалификации «Организация маркетинга в туризме»
Курс профессиональной переподготовки «Управление ресурсами информационных технологий»
Курс повышения квалификации «Источники финансов»
Курс профессиональной переподготовки «Риск-менеджмент организации: организация эффективной работы системы управления рисками»
Курс профессиональной переподготовки «Политология: взаимодействие с органами государственной власти и управления, негосударственными и международными организациями»
Курс повышения квалификации «Финансовые инструменты»
Курс профессиональной переподготовки «Методика организации, руководства и координации музейной деятельности»
Курс профессиональной переподготовки «Метрология, стандартизация и сертификация»
Курс повышения квалификации «Международные валютно-кредитные отношения»
Курс профессиональной переподготовки «Гражданско-правовые дисциплины: Теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс профессиональной переподготовки «Стратегическое управление деятельностью по дистанционному информационно-справочному обслуживанию»
Оставьте свой комментарий
Авторизуйтесь, чтобы задавать вопросы.
Enjoybook
Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.