Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Биология / Другие методич. материалы / Урок по биологи 10 класс
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Биология

Урок по биологи 10 класс

библиотека
материалов

Сабақтың тақырыбы: Мәдени өсімдіктердің шыққан орталықтары



Сабақтың мақсаты: Оқушыларға мәдени өсімдіктің жабайы өсімдіктен айырмашылығы неде екенін,мәдени өсімдіктерсіз адам өмір сүре алмайтынын меңгерту.Оқушылардың дүниетанымын ойындар ойнау арқылы,логикалық танымын,биология пәніне деген қызығушылығын дамыту.Қоршаған ортаға деген жанашырлық көзқарастарын қалыптастыру.



Сабақтың типіі: Аралас

Сабақтың әдісі: Дәстүрлі.Ақпараттық технология

Көрнекіліктер: интерактивті тақта, карта, бағалау парағы т.б.



І. Сабақтың барысы: 1.Амандасу

2.Сабаққа әзірліктерін тексеру


ІІ. Үй тапсырмасын сұрау.



ІІІ.Жаңа сабақты түсіндіру.


Мәдени өсімдіктердің шыққан орталықтары:

250 мыңға жуық жабықтұқымдылардың 3 мыңдайы ғана кезінде белгілі болған. Тағамның 80% -ы негізгі алты мәдени өсімдіктен алынады: дәнді дақылдардан – бидай, күріш, жүгері; крахмалды дақылдардан картоп, батат, маниока. Тамақ үшін ең маңыздылары: қантты - қант қамысы, қант қызылшасы; көкөністер - асбұршақ, картоп; дәнді дақылдар – бидай; майлы -кокос, күнбағыс, соя; жемістер - алма, банан, жүзім, цитрустылар.

Дүниежүзілік тарихи және археологиялық деректерге сүйене отырып Н.И.Вавилов ертедегі мәдени өсімдіктердің шығу орталықтарын жеті топқа біріктірді.

hello_html_7c6f2cd2.gif



Оңтүстіказиялық орталықтан шыққан мәдени өсімдіктер:


  • Банан

    Күріш

    • Қант қамысы

    hello_html_2d3f8d64.jpg


Шығысазиялық орталықтан шыққан мәдени өсімдіктер:


соя

шай



қарақұмық

hello_html_m632f8d67.jpg



Оңтүстік- батысазиялық орталықтан шыққан мәдени өсімдіктер:


бидай

құрма

кофе

hello_html_7f34a8e.jpg


Жерортатеңіздік орталықтан шыққан мәдени өсімдіктер:


сәбіз

зәйтүн

орамжапырақ

hello_html_m21dc2921.jpg


Абиссиналық орталықтан шыққан мәдени өсімдіктер:

Дәнді құмай,бананның бір түрінің,майлы ноқат өсімдігі,бидай мен арпаның бірқатар ерекше түрлерінің отаны.

Орталық америкалық орталықтан шыққан мәдени өсімдіктер:

Жүгері,ұзын талшықты мақта,какао,бірқатар асқабақ,үрмебұршақ мәдени өсімдіктердің отаны.

Андылық орталықтан шыққан мәдени өсімдіктер:

Картоп,дәрілік өсімдіктердің отаны.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

Ортаға мәдени өсімдіктің атауы беріледі. Ол сөз «Орамжапырақ» осыдан бірнеше сөздер шығаруы керек.1минут уақыт беріледі.Көп сөз жазған командаға жетон беріледі.


V.Үге тапсырма беру.

§34. оқулықтағы кестені толтыру. 7орталықтан шығатын мәдени өсімдіктер туралы интернеттен мағлұмат әкелу.


VІ. Бағалау.





Рысбаева Гүлмира Бейсенбайқызы

Головацкий атындағы орта мектебінің

Биология-география пәнінің мұғалімі

Панфилов ауданы.






Краткое описание документа:

Қазіргі кезде мәдени өсімдіктердің шығу тегі мен систематикалық орнын салыстырмалы морфологиялық ж\е биохимиялық зерттеулердің негізінде, сол сияқты генетикалық ерекшеліктеріне, яғни хромосомаларынын кұрылымы мен гендердің кұрамына қарай анықтайды. Үй жануарларын да мәдени есімдіктер сияқты шығу орталықтарынан таратура болады. . Мысалы, индонезиялық-үндақытайлық, орталықта алғашқыда ұсақ жануарлар — ит, шошка, тауық, қаз, үйректер қолға үйретілген деген болжам бар. Сол сиякты Алдыңғы Азияда қой, Кіші Азияда ешкі үй жануарларына айналдырылған. Ірі қараның арғы тегі — күдір (тур) ең алғаш Еуропаның біраз елдерінде қолға үйретілген. Жылкы Еуразия даласынан шыккан деген болжам бар. Орталык Америкада таутайлақ (лама) ж\е күркетауыктар қолга үйретілген.

 

Үй жануарларының шығу тегі жайлы көптеген даулы пікірлер де бар. Мысалы, иттің шығу тегі туралы пікірталастар болған. Зерттей келе олардьң қаскырдан шыққандығы дәлелденді. Көдімгі койдың шыккан тегі жабайы арқарлар болып есептеледі. Олар біздің Қазакстанда кең тараған, сондай-ак ертеде оңтүстік Еуропа мен Алыңғы Азия тауларында тіршілік еткен. Кудір (тур) Еуразия мен Оңтүстік Африкада тараған, бірак бірте-бірте жойылған. Қазіргі колда өсірілетін жылкының арғы тегі Орта Азиядан табылған жабайы керқұлан (Пржевальский жылқысы) болып табылады.

Мөдени   өсімдіктердің   шығу   ортальщтары

5-кесте

 

Орталықтар

Мәденилендірілген өсімдіктер

1. Индонезиялык-Үндікытайлык

Банан, кант палъмасы, нан агашы, car

 

пальмасы, қант камысы

2. Қытайлық-Жапондык

Күріш, тары, соя, тұт ағашы

3. Орта Азиялык

Бұршақ,  зығыр,  сәбіз,  пияз, грек

 

жаңғағы, жүзім, бадам

4. Алдыңғы Азиялык

Бидай, карабидай, арпа, сүлы,

5. Жерортатеніздік

Қырьщқабат,   бөрібұршак,   тарна,

 

зәйтүн ағашы

6. Африкалық

Маңта, қарбыз, кофе, кұмай, сорго,

 

күнжіт, майкене

7. Оңтүстік Америкалык

Үрмебүршак,   кызан,   жержаңғак,

Биология пәнінен сабақ жоспары

Сабақ тақырыбы:Бейімделушілік-эволюция факторларының өзара әрекетінің нәтижесі.

Сабақ мақсаты: Бейімделушілік және оның түрлері мен пайда болуын түсіндіру.

Білімділілік : Эволюция, оның бағыттары, ерекшеліктері, бейімделушілік және оның нәтижелері туралы түсінік қалыптастыруды қамтамасыз ету.

Дамытушылық: Негізгілерін бөліп көрсетіп, оқулық мәтінімен жұмыс істеу іскерлігін дамытуға ықпал ету.

Тәрбиелілік: Бейімделушілік туралы түсіндіре отырып, тірі ағзаларға тән ерекшеліктерді сипаттай білуге үйрету .

Құрал-жабдықтар:тақта(маркерлік,интерактивті),үлестірмелер,кестелер-сызбалар,презентация,видео.

Сабақ түрі:аралас сабақ

Сабақ барысы:

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушылардың іс-әрекеті

І.Үйымдастыру кезеңі:

Сәлемдесу.

Оқушыларды түгендеу.

Сабақа назарын аудару.

Сабақтың тақырыбын айту

Сабақтың мақсаты мен міндеттерімен таныстыру.

ІІ.Өтілген тақырыпқа шолу:тапсырманың орындалуын түсіндіру және дұрыс орындалуын қадағалау.

ІІІ. Жаңа тақырыпты түсіндіру кезеңі.

Бейімделушілік дегеніміз не?

Бейімделушіліктің түрлерін айтып шығу.

Бүркеңіш реңнің түрлер сипаиын оқушылырды топтарға бөлу және тапсырмаларды тарату.Тапсырмаларда бүркеніш реңнің  түрін бейнелеп беру керек.

Тақырыптың қорытындысын шығару

 

 

ІҮ.Бекіту кезеңі.

Тапсырмалардың орындалуын және олардың дұрыстығын қадағалау.

Сабаққа дайындалу

Сәлемдесу

Сабақтың тақырыбын жазып алу

 

 

 

 

Тақтаның алдыңда тапсырманы орындап шығу.

 

 

Бүркеңіш реңнің түрлерін бейнелеп беру.

 

 

 

 

 

Тақырыптың қорытындысын шығару

Тақырып барысында кездескен терминдерді және олардың анықтамасын жазу.

 

Тапсырмаларды орындау.

 

ІІ.Өтілген тақырыпқа шолу:

Берілген сұрақтарды түсініп оқып,сұрыптаудың қай түріне жатанының әрқайсысының тұсындағы төркөздің  ішіне бас әрпін қою арқылы жауап қайырыңдар. «Т»-табиғи сұрыпталу, «Қ»-қолдан сұрыптау.

1.     Сұрыптау кезінде организмдегі белгілердің төзімділігі арттырады.  

2.     Жаңадан пайда болған белгілер организм үшін пайдалы. 

3.     Адам егіншілікпен және мал шаруашылығымен айналыса бастаған соң қолға алынды. 

4.     Нәтижесінде жаңа түр түзіледі. 

5.     Нәтижесінде қолтұқымдар мен іріктемелер алынады. 

6.     Жүруі білінбейді,көзге көрінбейді. 

7.     Қажетті деп тапқан белгініөзгерту үшін жоспар құрады. 

8.     Тіршілік пайда болғаннан бері үздіксіз,үзіліссіз  жүріп отырады. 

9.     Пайда болған белгілер организмге пайдалы. 

ІІІ. Жаңа тақырыпты түсіндіру кезеңі.

Бейімделушілік-адаптация- тірі организмдердің тіршілік ету ортасына түрліше бейімделуінің пайда болуына негізгі себебі-табиғи сұрыпталу.Бейімделушілік дайын күйінде бірден пайда болмайды,ұзақ жылдар бойы қалыптасады.

Бүркеніш рең-жауы тез байқайтын ашық жерде тіршілік ететін ағзалардың жауынан қорғануы үшін қажет болып табылатын бейімделушілік.

Сақтандырушы рең-әсіресе улы,шағатын, күйдіретін жәндіктерге тән.Реңдері бірден көзге түсетін,есте сақталып қалатындай өте ашық, түрлі түсті айқын бояулы.Сақтандырушы рең жыртқыштардың қорқыту үшін жасалған мінез-қылығымен үйлесімді әрекет жасайды.

Қызықтырушы рең-бұл рең әсіресе көбейер кезде пайдалы.Жайшылықта реңдері тіршілік еткен орта жағдайына ұқсас болып, жауына байқалмайды.

Қауіп төндіруші рең-кейбір жануарлар қауіп төнген кезде айбар шегіп, денесін әр түрлі пішінге келтіре алады.

Еліктеуші рең-(мимикрия;грекше «mimikos» -еліктегіш) – өсімдіктер мен жануарлардың табиғаттың белгілі бір өлі затына және тірі организмдерге еліктеуі.

 

 


 

 


Қорытынды:

1.     Организмдердің тіршілік ортасына түрліше бейімделуіне негізгі себепші – сұрыпталу.

2.     Бүркеніш рең – ашық жерде тіршілік ететін организмдердің жауынан қорғануы үшін қажетті бейімделушілік.

3.     Сақтандырғыш рең – улы, шағатын, күйдіретін жәндіктерге тән бүркеніш реңнің түрі.

4.     Қызықтырушы рең – организмдердің көбею кезіндегі бүркеніш реңнің түрі.

5.     Қауіп төндіруші рең – жауынан қорғану үшін айбар шегіп құтылу тәсілі.

6.     Табиғаттың өлі заттарына және тірі организмдеріне еліктеу – өздігінен қорғана алмайтын, баяу қозғалатын дәрменсіз организмдердің бейімделушілігі.

ІҮ.Бекіту кезеңі.А)Әңгімелеу

                             В)Негізгі мағлұматтарды талдау,анализдеу,анықтаманы жазу

                            С)Тақырып соңындағы сұрақ пен тапсырмаларды орындау

Келтірілген мысалдар бүркеніш реңнің қай түріне жататынын әрқайсысының тұсындағы торкөзге бас әріппен белгілеңдер.

«СҚ» - сақтандырғыш; «ҚЗ» - қызықтырғыш; «ҚТ» - қауіп төндіруші; «ЕК» - еліктеуші.

1.     Ханқыз қоңызы 

2.     Орденді көбелек 

3.     Қарақоңыз (жағымсыз иісті)

4.     Атбас балық

5.     Непентес (жәндікқоректі өсімдік)

6.     Оқпан

7.     Қырғауылдың қоразы

8.     Дәуіт

Ү.Үйге тапсырма беру.

 

 

 

 

 

 

«Головацкий атындағы орта мектеп мектепке дейінгі шағын орталығымен» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

 

 

 

 

Биология пәнінің мұғалімі: Рысбаева Г.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Автор
Дата добавления 13.01.2015
Раздел Биология
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров1005
Номер материала 294469
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх