Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Начальные классы / Другие методич. материалы / Урок по осетинской литературе Алеш Гучмазов (5класс)
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Урок по осетинской литературе Алеш Гучмазов (5класс)

библиотека
материалов


Гуыцмæзты Алеш

«Бæхы уаргъ æмæ чысыл лæппу»



hello_html_m488a6c86.jpg


Беслæны 7-æм скъолайы ион

æвзаг æмæ литературæйы

ахуыргæнæг Елдзарты Нателæ





Темæ: Гуыцмæзты Алеш

«Бæхы уаргъ æмæ чысыл лæппу»


Урочы нысан.Скъладзаут базонгæ кæнын Гуыцмæзты А. радзырдимæ «Бǽхы уаргъ ǽмǽ чысыл лǽппу». Равзарын сæйраг хъайтар Мурæты сæрæн митæ. Скъоладзауты зæрдæты гуырын кæнын тырнындзинад хорз хъуыддæгтæ аразынмæ.


Цæстуынгæ æрмæг.Фыссæджы портрет, йæ чингуыты стенд, иллюстрацитæ, дзырдбыд, проектор, газеттæ, фæйнæгыл конд урочы пълан.


Дзырдуат.

цæппæртæ – æгънæджытæ;

уæргътæ – хæссинæгтæ;

арæцугъын – фехсын;

тымыгъ мын цы хъом у – уазал мын цы хъуамæ кæна;

æхсарджын ныхас – хъæбатыр (ныфсджын) ныхас;

бантысти йын – сарæзта йæ (наконец то сделал);

фыдызгъæл – дзидза (мясо);

фыр мæстæй йæ хурхы сæртæ ахгæдтой – йæ зæрдæ суынгæг

(хотел заплакать);

йæ зæрдæ сæ фæцъæх – сфæлмæцыд сæ;

йæ къух сыл ауыгъта – ныууагъта сæ;

йæ цæлхъ фæцыд – йæ тъупп, гуыпп фæцыд;

бæх идадзæй ласын – афтидæй цæуын;

фæсæццæ – фæбырыд;

аргъуц кæнын – æфсæрмы кæнын, тæрсын.


Эпиграф. «Мæ риуы бæрц уæддæр бахъахъхъæндзынæн Ирыстонæй».


Гуыцмǽзты Алеш.


Урочы цыд.


1. Организацион хай.


2. Ахуыргæнæг. Уæ бонтæ хорз, нæ зынаргъ уазджытæ, æмæ нæм алы бон æгас цæут. Тынг æхсызгон нын у, абон нæм кæй саккаг кодтат, уый. Уæдæ абон нǽ урочы æрдзурдзыстæм, йæ ном цæргæйæ кæмæн баззад, Ирыстоны йæ риуæй чи бахъахъхъæдта, уыцы зынгхуыст фыссæг Гуыцмæзты Алешы уацмыс «Бæхы уаргъ æмæ чысыл лæппу»-йыл.

Гуыцмæзты Алеш уыдис курдиатджын фыссæг. «Уыдис» уымæн зæгъын,æмæ Алеш фæмард знаджы къухæй 1991 азы, гуырдзиаг экстремисттæ куы æрбабырстой Ирыстонмæ, уæд.

Алеш фыста:«Æз мæ риуы æмбæрц уæддæр бахъахъхъæндзынæн Ирыстоны зæххæй». Æмæ æцæгдæр, йæ цард радта йæ Райгуырæн бæстæйы сæрвæлтау.


Байхъусæм Хостыхъоты Зинæйы æмдзæвгæмæ:

Поэт йæ дзыллæяйы цæрайæн

Фǽцыд нæмыгдзæфæй мæрдтæм,

Ир,де знаг йе ‘ нгуылдзтыл нымайæд

Дæуау йæ хæстифтонг фыртты!


Ос- Бæгъатыр фыртты сахъдæр,

Бустæ,уайдзæфтæ нǽ зыдтай,-

«Мемæ цомут» дæр нæ загътай,

Афтæмǽй хæстмǽ фæцыдтæ.


Зæрдæ судзгæмаст æууилы,-

Мах дæуау нæ зыдтам уарзын,

Ды цы ныфс хастай дæ риуы ,

Уый нǽ цауд удты нǽ разынд…


Махмæ ‘мгары намыс бастъæд

Ацы стырзæрдæ фыдцарды,-

Иу нæ не ‘рлæууыд дæ фарсмæ

Ǽмæ ныр кæуæм дæ мардыл.


Рухс ирон дзырды мæлæтыл

Хауын’ арвы риу фæрчытæ,

Калынц сау цǽссыг дæ цæфтыл

Иры сау хъарæггæнджытæ.


Ехх, дæ бон бакæла , уастæн,

Хæсты кæд хæцæн нæй иуæй!

Ау , куы йæ зыдтай,Ирыстон

Цъус уæрæхдæр у дæ риуæй.

Алеш кæд цыбыр рæстæг ацард, уæддæр ын бирæ бантыст саразын. Йæ уацмысты уый æвдисы ирон адæмы хъæууон цард, сæ уазæгуарзондзинад, рæдаузæрдæ æмæ иугъæдондзинад.

Абон æркæсдзысты Алешы радзырд «Бæхы уаргъ æмæ чысыл лæппу»-мæ.

Радзурæм тексты мидис пъланмæ гæсгæ.


Пълан:


  1. Мурæт йæхи цæттæ кæны балцы цæуынмæ. Дзаумæ.

  2. Лæппу æмæ фыд ныхас кæнынц æмсæр лæгтау.

  3. Мурæты хъуыдытæ барæджы тыххæй.

  4. Мурæты æддаг бакаст йæ балцы райдайæны.

  5. Хъæбатырдзинад равдисыны уавæртæ алыхуызы уайынц Мурæты цæстытыл.

  6. Миты хъæпæнтыл абадтысты лæппуйæ, бæхæй, уаргъæй?

  7. Мурæт фæхæрам йæ бæхмæ.

  8. Лæппу архайы уæргътæ фæстæмæ бæхы рагъыл сæвæрыныл.

  9. Мурæты ныфс асаст, разы у абырæг алидзыныл дæр.

  10. Ногæй та сæнтты ахæсты.


(сывæллæттæ радыгай дзурынц радзырды скъуыддзæгтæ)

Фæрстытæ:


Зæгъут, Мурæт цавæр удыхъæды хицау уыд?

(скъоладзауты дзуапп)

Цавæр æвæрццæг миниуджытæ ис Мурæтмæ?

(скъоладзауты дзуапп)

Мурæт йæ сæрмæ цавæр худинаг не ‘рхаста?

(скъоладзауты дзуапп)

Цæмæн тарстис Мурæт, йæхицæн æви йæ кадæн?

(скъоладзауты дзуапп)

Мурæт цавæр ныхæстæй равдыста йæ маст бæхмæ?

(Фæлæу хъуынджынхъус…)

Зæгъут, сывæллæттæ, Мурæты ныхмæ цавæр æрдзон тых слæууыд? Цы йæ нæ ауагъта размæ? (Радзырды Мурæтмæ мит кæсы удгоймаджы хуызæн. Нæ йæ уадзы размæ)

Ссарут тексты автор миты тыххæй цы зæгъы, уый.

(67 фарс)

Куыд уæм кæсы, сывæллæттæ, Мурæт фæхудинаг?

(скъоладзауты дзуапп)

Куыд равдыста автор Мурæты зæрдæйы уаг, кæй нæ фæхудинаг, уый куы базыдта, уæд? Ссарут тексты уыцы бынат æмæ йæ хъæрæй бакæсут .

(286 ф.)

Цы бакодтаиккат Мурæты бынаты сымах та?

(скъоладзауты дзуапп)

Сымахæй искуы исчи бахауд ахæм уавæры?

(скъоладзауты дзуапп)

Мурæты схонæн ис хъæбатыр лæппу? Цæмæ гæсгæ?

(скъоладзауты дзуапп)

Куыд уæм кæсы сымахмæ, Мурæт, знаг сæ хъæумæ куы æрбабырстаид, уæд куыд тох кодтаид?

Мурæтæн йæ бон уыдис æмæ раздæха фæстæмæ?

(скъоладзауты дзуапп)

Æмæ цæуылнæ раздæхт?

(скъоладзауты дзуапп)

Мурæт худинаг не ‘рхаста йæ сæрмæ. Уæд ыл фæхудтаиккой. Уый нæ фæхудинаг кодта йæхи. Куыд нæ фæхудинаг кодта йæхи Гуыцмæзты Алеш дæр.


Ирыстон лæууыд Мурæт, Алеш æмæ уыдон хуызæн лæппутыл.


Æвдисын экраныл Алеш æмæ Мурæты нывтæ (иллюстрацитæ)

Цавæр эпитеттæ ис зæгъæн Мурæт æмæ Алешы тыххæй?


(Хъæбатыр, тыхджын, ныфсхаст, сагсур, цæхæрцæст, домбай, æхсарджын)


Скъоладзауты куыстытæм æркаст.

(Сывæллæттæ бацæттæ кодтой иллюстрацитæ, уыдон дзурынц

нывтæм гæсгæ сюжеттæ, æвдисын сǽ экраныл)

hello_html_m5a7bdb8a.jpghello_html_7d99ef66.jpg


hello_html_m488a6c86.jpghello_html_m6ce9773f.jpg


  1. Цы у радзырды сæйраг хъуыды?

  2. Цы зæгъынмæ хъавыд фыссæг йæ радзырдæй?

  3. Архайджыты адих кæнут дыууæ къордыл.

  4. Цы райстат уæхицæн хорзæй ацы радзырдæй?


Дзырдуатон куыст.

Ахуыргæнæг: Радзырды ис дзырдтæ, (фыст сты фæйнæгыл) кæцытæн хъæуы зæгъын сæ синонимтæ:


цæппæртæ –æгънæджытæ;

уæргътæ – хæссинæгтǽ, ноша;

арæцугъын – фехсын;

тымыгъ мын цы хъом у – уазал мын цы хъуамæ кæна;

æхсарджын ныхас – хъæбатыр (ныфсджын) ныхас;

бантысти йын – сарæзта йæ (наконец то сделал);

фыдызгъæл – дзидза (мясо);

фыр мæстæй йæ хурхы сæртæ ахгæдтой – йæ зæрдæ суынгæг (хотел заплакать);

йæ зæрдæ сæ фæцъæх – сфæлмæцыд сæ;

йæ къух сыл ауыгъта – ныууагъта сæ;

йæ цæлхъ фæцыд – йæ тъупп, гуыпп фæцыд;

бæх идадзæй ласын – афтидæй цæуын;

фæсæццæ – фæбырыд;

аргъуц кæнын – æфсæрмы кæнын, тæрсын.


Дзырдбыд.









6.Ч









е









с







5.Чъ

р

е

б

а







л







2.М

и

т





3.Дз

а

у





1.З

ы

гъ

а

р









а






4

ы

х

т






Фæрсырдæм:

  1. Куыд хуынд радзырды бæхы ном? (Зыгъар)

  2. Цы хъыгдардта Мурæты размæ цæуын? (Мит)

  3. Кæдæм цыдис Мурæт? (Дзау)

  4. Цы хаста голладжы Мурæт, уыдонæй иу ном? (Цыхт)

  5. Цхинвалы ном ма куыд хуыйны радзырды? (Чъреба)


Бынмæ:

2. Куыд хуыйны радзырды сæйраг хъайтар? (Мурæт)

6. Кæцы хъæуæй рацыд лæппу? (Чеселт хъæу)


Ахуыргæнæг: Радзырд тынг хъæздыг у алыхуызон аивгæнæн мадзæлттæй. Тынг бирæ дзы ис æмбисæндтæ дæр. Бакæсут сæ .(фæйнæгыл сты фыст) Куыд сæ æмбарут, кæд фæдзурæм афтæ:


  • Арсы хъуыны мæлдзыг (никуы мæ ницы);

  • Фæндаджы къǽсǽрыл лæуд у (фæндагыл цæуын, зæгъгæ);

  • Фæфос кæнын (фос дарын);

  • Симды куы бацæуæй, уæд дзы симын хъæуы (исты дæ сæрмæ райстай, уæд æй сараз);

  • Хи тылиф кæнын – сайын

  • ныр мыл цы уынгæджы бон ис (цы мæ нæ уадзы, цæмæн аразын)

  • Йæ уæрджытæ йæ быны ныддонзоныг сты (нал лæууыд йæ къæхтыл)

  • Йæхицæй ныббуц(Йæхицæй уыд бузныг)


Ахуыргæнæг: Урочы кæрон мæ фæнды зæгъын,Гуыцмæзты Алеш кæй æрцахта ирон литературæйы хъæугæ бынат. Уымæн йæ хъайтартæ дæр сты йæхиау хуымæтæг æмæ хъæбатыр. Ирыстон кæддæриддæр уыд сæрыстыр Алеш æмæ Мурæты хуызæн лæппутæй. Уыдоны ном цæрдзæни адæмы зæрдæты. Сæ рухс ном сын хæсдзысты бæрзонд тырысайау.


Æмдзæвгæ. Кокойты Эльзæ «Алешмæ».


Уый уалдзæг куы ‘рцыдис

Йæ дидинты хаутыл нæ хъæумæ,-

Цæуылнæфæзындис мæ уды фыдрыстмæ,

Мæ хъæрмæ?

О, ма мæ фæкæн ды

Дæ уарзтæй, дæ цинæй

Ǽнæхай…

О, ма мæ фæкæн ды

Мæ уалдзыгон хуымæй æнæрай.

О, ма мын æй басудз,-

Мæ уалдзыгон къуыбар - æнæфтыд.

О, ма мын фæкæн ды

Нæчысыл рæзгæ хурты

Нæфыд!

С, ма дыл фæтых уæд фыдгулы фыдзæрдæ,фыдрæхуыст.



Кæрон. Скъоладзаутæн æвæрын бæрæггæнæнтæ.


Х/куыст: ныффыссын сочинени-миниатюрæ «Хъæбатыр лæппу».




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Краткое описание документа:

Тема урока по осетинской литературепроизведение Алеша Гучмазова

"Маленький мальчик и его лошадь с ношей" Россказ о маленьком

мальчике, которому поручили доставить ношу в  горный аул.

В рассказе автор показал трудную и тяжелую дорогу через горный

перевал.  Урок начинается со словарной работы, знакомства с автором

и чтения стихотворении, посвященных автору. На уроке идет работа с

текстом, анализа .выборочного чтения. Задаются вопросы на которые

дети отвечают. Решается кроссворд.Рассматриваются иллюстрации к 

рассказу, которые дети сами нарисовали. 

Автор
Дата добавления 13.01.2015
Раздел Начальные классы
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров557
Номер материала 293088
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх