Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Презентации / Урок-презентация : " 155-летие Коста Левановича Хетагурова".

Урок-презентация : " 155-летие Коста Левановича Хетагурова".

  • Другое

Поделитесь материалом с коллегами:

«Ирон адæмы сæрхъуызой». /Къостайы цардвæндаг/.
Мæ иунæг сидзæр уд нывонд кæнын нæ Иры дзыллæйæн, мæ зонд, мæ зæрдæ куыд амон...
Алы адæмыхатмæ дæр фæзыны ахæм адæймаг, кæцы йæ адæмæн уыйбæрц æвæджиау хæрзт...
. 15- æм октябры Къостайæн уыди йё юбилей, йæ райгуырдыл сæххæст 155 азы. Иро...
Хетæгкаты Леуаны фырт Константин, кæнæ цыбырæй , ирон адæм æй куыд хонынц, аф...
Дардæй мæ салам æрвитын æз Нарæн, Нарæн – хæххон хъæуён, амонды ранæн! Кувын...
Къостайы фыд Леуан уыдис стыр мыггагæй, кæнæ йæхæдæг куыд фыста, афтæ «Нары д...
Леуаны чи зыдта, уыдоны мысинæгтæм гæсгæ, уый уыди хъуыстгонд адæймаг æппæт И...
Æмзæрдæ кæй нæ уыдысты фыд æмæ фырт, уымæн ис йæхи аххосаг: нæ уыдысты иу зон...
Къоста йæ мады нæ зыдта . Йæ мад уыди Гуыбаты Габрелы чызг Мария (Маро). Адæм...
Мады арм, дам мæрдты рдыгёй дæр ауды, фæзæгъынц. Фæлæ уыцы сыгъзæрин сылгойма...
Къостайы мад Гуыбаты Мария амард, фидæны поэт ма хæрз чысыл сывæлло н куы уыд...
Къоста рæзыд уæнгрог, æнæниз æмæ хъæлдзæг сывæллонæй. Алы куыстмæ дæр уыд рæв...
Кæд уæззау уыдысты Къостайы сывæллоны бонтæ, уæддæр тырныдта ахуырмæ, зонындз...
Къоста Нары хъæуы скъола каст куы фæци, уæд дыууæ азы дæргъы (1868-1870 азты)...
1871 азы Къоста бацыд ахуыр кæнынмæ Стъараполы гимназмæ, æмæ дзы æёцис 1881 а...
Уый уыдис курдиатджын нывгæнæг. Йæ рæстæджы каст фæцис Бетъырбухы Аивæдты ака...
Академийы Къоста ахуыр кодта тынг зæрдиагæй. Ам базонгæ уæды рæстæджы æппæты...
Йæ уæззау материалон уавæрмæ гæсгæ Бетъырбухы цæрынын фадат нал уыд æмæ сфæнд...
Поэты зæрдæ уæлдай тынгдæр агайдта йæ уарзон Ирыстоны уæззау уавæр . Къостайæ...
Поэт кæдфæнды дæр цæттæ уыд мæгуыр, æфхæрд адæмы рухсдæр фидæны сæраппонд йæ...
Къостайы кад æмæ намыс цас тыхджындæр кодтой адæмы хсæн, уыйас æнæуынондæр ко...
Къоста карз тохы кæй бацыд скъола æхгæнджыты ныхмæ, уый тыххæй йæ паддзахы бы...
Къоста йæ хасты рæстæджы бирæ зынтæ, бирæ фыдæбæттæ кæйæ, уый йе нæниздзинады...
Къоста рæстæгм æрцард Пятигорскы. Операцийы фæстæ йе нæниздзинад нырма лæмæгъ...
1901 азы Къоста сыздæхт Дзæуджыхъæумæ. Ирон фæллойгæнæг адæм тынг цин кодтой...
Йё карз низæй нал сдзæбæх Къоста æмæ 1906 азы 1 апрелы йæ тыхджын мæстæлгъæд...
Къостайы ном æнусмæ æрцарди адæмы зæрдæты. Зарынц ыл зарджытæ, кæнынц ыл кадд...
1 из 67

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 «Ирон адæмы сæрхъуызой». /Къостайы цардвæндаг/.
Описание слайда:

«Ирон адæмы сæрхъуызой». /Къостайы цардвæндаг/.

№ слайда 2 Мæ иунæг сидзæр уд нывонд кæнын нæ Иры дзыллæйæн, мæ зонд, мæ зæрдæ куыд амон
Описание слайда:

Мæ иунæг сидзæр уд нывонд кæнын нæ Иры дзыллæйæн, мæ зонд, мæ зæрдæ куыд амонынц, афтæ.

№ слайда 3 Алы адæмыхатмæ дæр фæзыны ахæм адæймаг, кæцы йæ адæмæн уыйбæрц æвæджиау хæрзт
Описание слайда:

Алы адæмыхатмæ дæр фæзыны ахæм адæймаг, кæцы йæ адæмæн уыйбæрц æвæджиау хæрзты бацæуы, уыйбæрц лæггæдтæ сын бакæны, æмæ сын хуымæтæг ныхæстæй зæгъæн нæ вæййы. Ахæм адæймаг йæ адæмы цæсты свæййы бæрзонд, свæййы сын зæххон зæды хуызæн, йæ ном вæййы дзыллæйæн таурæгъты дзуринаг, йæ номæй йын ард фæхæрынц, æнустæм адæмы зæрдæты цæргæйæ баззайы. Мах, ирон адæм, нæхи амондджын хонæм Хуыцау æмæ Мады-Майрæмы арфæтæй хайджын кæй фестæм, кæй нын ракодтой зæрдæбын лæвар Къостайы.

№ слайда 4
Описание слайда:

№ слайда 5
Описание слайда:

№ слайда 6
Описание слайда:

№ слайда 7
Описание слайда:

№ слайда 8 . 15- æм октябры Къостайæн уыди йё юбилей, йæ райгуырдыл сæххæст 155 азы. Иро
Описание слайда:

. 15- æм октябры Къостайæн уыди йё юбилей, йæ райгуырдыл сæххæст 155 азы. Ирон адæмæн Къостайы ном у табуйаг. Уый канд ирон æвзаг æмæ литературæйы бындурæвæрæг нæ уыд, фæлæ ма ирон дзыллæйы зæрдæты баззад, куыд сæ сæрхъуызой, сæ ирвæзынгæнæг, мæгуыр адæмы сæрыл хæцæг, æмæ уымæй йæхицæн скодта æнусон кад. Цалынмæ дунейы иу ирон адæймаджы цæст æрттива, уæдмæ йæ ном никуы бамынæг уыдзæн. Уымæн æмæ уымæй зæрдæбындарæй йæ уацмысты ничима равдыста йæ дзыллæйы уарзт æмæ сагъæстæ. Йæ амæлæтыл цас фылдæр азтæ цæуы, уыйбæрц нын йæ ном зынаргъдæр æмæ адджындæр у, йæ фæлгонц нæм хурæлвæстæй, ирддæрæй зыны. Æмдзæвгæ: «Къостайыл».

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10
Описание слайда:

№ слайда 11
Описание слайда:

№ слайда 12 Хетæгкаты Леуаны фырт Константин, кæнæ цыбырæй , ирон адæм æй куыд хонынц, аф
Описание слайда:

Хетæгкаты Леуаны фырт Константин, кæнæ цыбырæй , ирон адæм æй куыд хонынц, афтæмæй Къоста райгуырди 1859 азы октябры 15-æм бон Уæлладжыры комы, Нары хъæуы. Æмдзæвгæ: «Нар».(Слайдтæ) Зарæг: «Хетæгкаты Къоста».

№ слайда 13
Описание слайда:

№ слайда 14 Дардæй мæ салам æрвитын æз Нарæн, Нарæн – хæххон хъæуён, амонды ранæн! Кувын
Описание слайда:

Дардæй мæ салам æрвитын æз Нарæн, Нарæн – хæххон хъæуён, амонды ранæн! Кувын мæ сæрæй æз уыцы хæдзарæн Саби кæм райгуырдис иухатт Леуанæн!

№ слайда 15 Къостайы фыд Леуан уыдис стыр мыггагæй, кæнæ йæхæдæг куыд фыста, афтæ «Нары д
Описание слайда:

Къостайы фыд Леуан уыдис стыр мыггагæй, кæнæ йæхæдæг куыд фыста, афтæ «Нары дворянинтæй». Архивы документтæм гæсгæ Леуан 30 азы бæрц фæцис паддзахы æфсæддон службæйы, архайдта хæстон операциты Кавказы, стæй фæсарæнты дæр (Венгрийы, Польшæйы), активонæй архайдта 1853-1856 азты Хъырымы хæсты. Леуан æфсады æнувыдæй кæй службæ кодта, уый тыххæй йын лæвæрд 1855 азы æрцыд прапорщичы ном, 1865 азы та подпоручикы ном. 1859 азы йæ йе нёниздзинадмæ гæсгæ (хæсты цалдæр хатты фæцæф) раивтой Терчы облæсты милицæмæ. 1870 азы онг Леуан уыдис хæххон милицæйы командиры хæдивæг.

№ слайда 16 Леуаны чи зыдта, уыдоны мысинæгтæм гæсгæ, уый уыди хъуыстгонд адæймаг æппæт И
Описание слайда:

Леуаны чи зыдта, уыдоны мысинæгтæм гæсгæ, уый уыди хъуыстгонд адæймаг æппæт Ирыстоны дæр, нымад уыдис зондджын æмæ растзæрдæ адæймагыл. Леуан 1892 азы куы амард, уæд Къоста йæ иу писмойы Цæлыккаты Алыксандры чызг Юлианæмæ афтæ фыста: «Мæ фыды канд уарзгæ нæ кодтон, фæлæ йæ нымадтон зæды хуызæн адæймагыл… Ахæм хæд-зонд , адæмуарзон, растзæрдæ , æнæзыд адæймагыл, никуы æмæ никæд сæмбæлдтæн. Махæн не хсæн никуы уыди быцæудзинæдтæ, суан г ма чысыл куы уыддтæн уæдæй фæстæмæ нæмгæ нæ, фæлæ уый мæнæ карз уайдзæф дæр никуы бакодта.Фæлæ уæддæр не хæ ён,-фыссы Къоста дарддæр уыцы писмойы,-нæ уыди бынтон æмзæрдæдзинад, æмæ йын мёæалы хъуыды зæгъын куыд бауæндыдаин.

№ слайда 17 Æмзæрдæ кæй нæ уыдысты фыд æмæ фырт, уымæн ис йæхи аххосаг: нæ уыдысты иу зон
Описание слайда:

Æмзæрдæ кæй нæ уыдысты фыд æмæ фырт, уымæн ис йæхи аххосаг: нæ уыдысты иу зондахастыл лæуд. Уæрæсеимæ кæй баиу сты хæххон адæмтæ , уый прогрессивон ахадындзинад æмбæрста æмæ уыцы хъуыддаджы сæраппонд тох кодта, уæддæр уый нæ иртæста, царизмы æмæ уырыссаг адæмы хсæн цы стыр хицæндзинад уыдис . Хетæгкаты Леуанмæ æё уыдис демократон-революцион зондахаст. Леуаны хуыздæр идеал уыдис æфсæддон службæ, æмæ йæ фæндыди, йæ фырт дæр уыцы фæндагыл куы ацыдаид, уый. Къостайы идеал та æндæр уыди , уый йæ цардæн æндæр нысæнттæ , æндæр фæндæгтæ агуырдта. Фыд æмæ фыртæн сæ хъуыды, сæ æхсæнадон цæстæнгас иухуызон кёй не сты, уый бæрæг у Къостайы æмдзæвгæ: «Ныфс»-ы мидисæй. Æмдзæвгæ: «Ныфс».

№ слайда 18
Описание слайда:

№ слайда 19
Описание слайда:

№ слайда 20 Къоста йæ мады нæ зыдта . Йæ мад уыди Гуыбаты Габрелы чызг Мария (Маро). Адæм
Описание слайда:

Къоста йæ мады нæ зыдта . Йæ мад уыди Гуыбаты Габрелы чызг Мария (Маро). Адæмы мысинæгтæм гæсгæ, Маро уыди хæрзæгъдау, фæлмæнзæрдæ, рæсугъд сылгоймаг. Ахуыргонд нæ уыд, фæлæ æрдзæй хæдзонд уыди. Къоста йæ амæлæты онг дæр нæ ферох кодта йæ мады. Чи йæ зыдта, уыдоны-иу лæмбынæг фæфарста æмæ уыдоны ныхæстæм гæсгæ сарæзта йæ мады сурæт. Фæстæдæр рауад йæ мады хæдхалдих. Мады обрæз Къостайы сфæлдыстады æрцахста стыр бынат, æвдыста мадмæ æнæкæрон уарзондзинад.

№ слайда 21
Описание слайда:

№ слайда 22 Мады арм, дам мæрдты рдыгёй дæр ауды, фæзæгъынц. Фæлæ уыцы сыгъзæрин сылгойма
Описание слайда:

Мады арм, дам мæрдты рдыгёй дæр ауды, фæзæгъынц. Фæлæ уыцы сыгъзæрин сылгоймагæн йæ фæстæ къам нæ баззад. Зындгонд нывгæнæг, скульптор, кинемотографист Уæрæсейы Федерацийы адæмы нывгæнæг, Цæгат Ирыстоны аивæдты сгуыхт архайæг, Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон премийы лауреат Дзанайты Азанбе г рагæй фæнд кодта Къостайы мады сурæт саразын, фæлæ нæ ардта, кæмæ гæсгæ йæ сныв кодтаид, Марияйы нгæс чи уыд, ахæм сылгоймаг. Азанбег ссардта ахæм сылгоймаг Хъесаты мыггаджы. Уый уыдис Хъесаты Михалы чызг Ольгæ . Афтæ Ольгæмæ гæсгæ, Дзанайты Азанбеджы фæрцы Къостайы музейы ис Марияйы портрет, цæстуынгæ æрмæг.

№ слайда 23
Описание слайда:

№ слайда 24
Описание слайда:

№ слайда 25 Къостайы мад Гуыбаты Мария амард, фидæны поэт ма хæрз чысыл сывæлло н куы уыд
Описание слайда:

Къостайы мад Гуыбаты Мария амард, фидæны поэт ма хæрз чысыл сывæлло н куы уыдис, уæд. Уымæ гæсгæ Къостайы хъомыл кæнынмæ радтой се рвадæлты ус Туаты Чендземæ. Чендзе уыди сыгъзæрин зæрдæйы хицау, зæды хуызæ н сылгоймаг. Уый афтæ бауарзта Къостайы, афтæ тынг æй йæ зæрдæмæ айста, æмæ йæ хи хъæбулау рёвдыдта. Къоста дæр тынг бирё уарзта Чендзейы, нымадта йæ йе схæссæ г мадыл, кодта йын стыр аргъ, йæ амæлæты бонмæ йын нæ ферох кодта йæ хорздзинæдтæ , йæ рæвдауæн дзырдтæ, йæ фæлмæн ныхас. Фæстæдæр ын йæ ном ссардзæн зæдæбын æмæ арфæйаг ныхæстæй. Фæстæдæр Къостайы фыл Леуан дыккаг ус æрхаста, æмæ сæхимæ æрбакодтой сывæллоны. Къостайы фыды ус Сухиты Хъызмыдæ разынд карз æмæ хъæбæрзæрдæ адæймаг, нæ бауарзта æнахъом сидзæр сабийы, йæхимæ йæ не рбангом кодта, æдзух æй æнæхъуаджы схуыста, лæгъз ныхасæ йæм никуы сдзырдта. Иу ныхасæ й, æнахъом сабийы цард зындон фестад. Къоста йæ автобиографион поэмæ «Чи дæ?»-йы ссардта æртæ сылгоймаджы фæлгонцы: Мария, Чендзе, Хъызмыдæ. Поэмё: «Чи дё?».

№ слайда 26
Описание слайда:

№ слайда 27 Къоста рæзыд уæнгрог, æнæниз æмæ хъæлдзæг сывæллонæй. Алы куыстмæ дæр уыд рæв
Описание слайда:

Къоста рæзыд уæнгрог, æнæниз æмæ хъæлдзæг сывæллонæй. Алы куыстмæ дæр уыд рæвдз æмæ арæхстджын. Æрмæст æдзухдæр мысыд йæ мады, хæлæг кодта, мады фæлмæн къухты рæвдыд чи æййæфта, уыцы сывæллæттæм. Адæймаджы зæрдæйы тугтæ ныккæлынц, Къоста йæ сабийы уæззау бонты тыххæй кæм дзуры, уыцы мысинæгтæ кæсгæйæ. Иу хатт Чендзе Къостайæн бацамыдта йæ мады ингæн. Уæдæй фæстæмæ алы бон дæр цыдис уæлмæрдтæм. Хаттёй-хатт-иу афтæ тынг бафæллад кæуынæй, æмæ-иу йæ мады ингæныл бафынæй. Уый тыххæй Къоста йæхæдæг афтæ фыста: «Гъ уæд-иу æз райсомæй изæрмæ хъарджытæ фæкодтон. Гыцци зыдта, уым кæй вæййын, уый æмæ фынæйæ йæ хъæбысы Гоккотæм æрхаста». Къоста никуы рох кодта йæ мады. Мады фæлгонц Къостайы поэзийы æрцахста стыр бынат. Æмдзæвгæ: «Тæхуды».

№ слайда 28
Описание слайда:

№ слайда 29 Кæд уæззау уыдысты Къостайы сывæллоны бонтæ, уæддæр тырныдта ахуырмæ, зонындз
Описание слайда:

Кæд уæззау уыдысты Къостайы сывæллоны бонтæ, уæддæр тырныдта ахуырмæ, зонындзинæдтæм. Йæ фыд фендджын адæймаг уыдис, фæндыд æй, цæмæй йæ фырт ныллæуыдаид ахуыры фæндагыд. Къост а фыццаг а хуы р кæнынмæ бацыд Нары скъоламæ. Зæрдæргъæвд лæппу уыдис æмæ ахуыр кодта стыр разæнгардæй. Ам, Нары скъолайы ахуыр кæнгæйæ, уæлдай зæрдиагдæрæйж йæж хъус дардта нывкæнынмæ. Уый тыххæй Къостайыж хæстæ æрвад Хетæгкаты Андухъапар афтæ фыста: « Къоста чысылæй фæстæмæ хохы лæгъз къæйдуртыл æмæ къултыл æвзалыйæ кодта фосы, хъæддаг сырдты, мæргъты, æрдзы нывтæ æмæ-иу ын рауадысты тынг хорз, тынг аив. Уыцы рæстæг æз нымайын, Къостайы зонды нывгæнæг суæвын куы райгуырд, ууыл». Фидæны поэт æмæ стыр нывгæнæг куыд бирæ уарзта нывкæнын æмæ куыд зæрдиагæй куыста, уый тыххæй йæ иу писмойы афтæ фыста: « Иуæй-иу хатт уыйбæрц фæныв кæнын æмæ мæ къух сисын мæ бон нал вæййы».

№ слайда 30
Описание слайда:

№ слайда 31 Къоста Нары хъæуы скъола каст куы фæци, уæд дыууæ азы дæргъы (1868-1870 азты)
Описание слайда:

Къоста Нары хъæуы скъола каст куы фæци, уæд дыууæ азы дæргъы (1868-1870 азты) ахуыр кодта Дзæуджыхъæуы прогимназы. Уыцы рæстæджы хæхбæсты цæрæг ирон адæм уыдысты зæххъуаг, кодтой мæгуыр хъизæмайраг цард. Уымæ гæсгæ Къостайы фыд Леуан, Гуытъиаты Мысырби æмæ ма кæйдæрты фæндæй 1870 азы Уæлладжыры цæрæг адæм 150 хæдзарæй Нарæй алыгъдысты Кубаны облæстæ. Æрлидзæг адæм ам сарæзтой ног хъæу- Лабæ (Георгиевск-Осетинское, ныр Хетёгкаты Къостайы хъæу). Леуан дæр йæ дыккаг усимæ æрцард ацы хъæуы æмæ фæстæдæр Къостайы дæр Дзæуджыхъæуæй уырдæм æркодта æмæ йæ радта Лабæмæ ввахс Каланжинскы станцæйы скъоламæ. Зарæг: «Лабæ». (Слайдтæ).

№ слайда 32
Описание слайда:

№ слайда 33
Описание слайда:

№ слайда 34
Описание слайда:

№ слайда 35 1871 азы Къоста бацыд ахуыр кæнынмæ Стъараполы гимназмæ, æмæ дзы æёцис 1881 а
Описание слайда:

1871 азы Къоста бацыд ахуыр кæнынмæ Стъараполы гимназмæ, æмæ дзы æёцис 1881 азы онг. Уыцы рæстæджы Стъарапол уыдис æгас Цæгат Кавказы культурон артдзæст. Гимназы ахуыргæнджытæй куыстой раззагдæр зондыл хæст чи уыдис, ахæм стыр ахуыргонд адæймæгтæ. Я.М.Неверов, В.И. Смирнов æмæ иннæтæ. Уыдон сæ ахуыргæнинæгтæн лæвæрдтой арф æмæ уæрæх зонындзинæдтæ, æппæт мадзæлттæй дæр архайдтой сабиты раст фæндагыл ныллæууын кæныныл. Къоста зæрдæхæлар æмæ æмгаруарзон лæппу уыди, уымæ гæсгæ йæ гимназы ахуыргæнинæгтæ æмæ ахуыргæнджытæ дæр тынг бирæ уарзтой, кодтой йын стыр аргъ. Стъараполы гимназы ахуыр кæнгæйæ Къоста уæлдай æргом здæхта нывкæнынадмё. Уыцы дæсныйадыл та йæ ахуыр кодта Василий Иваны фырт Смирнов.

№ слайда 36
Описание слайда:

№ слайда 37
Описание слайда:

№ слайда 38
Описание слайда:

№ слайда 39 Уый уыдис курдиатджын нывгæнæг. Йæ рæстæджы каст фæцис Бетъырбухы Аивæдты ака
Описание слайда:

Уый уыдис курдиатджын нывгæнæг. Йæ рæстæджы каст фæцис Бетъырбухы Аивæдты академи æвзист майданимæ. Уыди зындгонд нывгæнæг Репины æмкурсон, йæ хуыздæр хæлар. В.И.Смиронов Къостайы бирæ уарзта æмæ æппæт мадзæлттæй дæр архайдта, цæмæй йе рмдзæф фидардæр кæна, йæ курдиат рæза, æххуыс ын кодта суанг материалон æгъдауæй. Смирнов Къостайы сразæнгард кодта, цæмæй бацыдаид Бетъырбухы Аивæдты академимæ æмæ уым арфдæр базыдтаид нывкæныны сусæгдзинæдтæ. Æмё 1881 азы Къоста æрцыд Бетъырбухмæ. Æнтыстджынæй радта фæлварæнтæдæр æмæ уыцы аз ссис Бетъырбухы Аивæдты академийы студент. Сæххæст йе стыр бæллиц.

№ слайда 40
Описание слайда:

№ слайда 41 Академийы Къоста ахуыр кодта тынг зæрдиагæй. Ам базонгæ уæды рæстæджы æппæты
Описание слайда:

Академийы Къоста ахуыр кодта тынг зæрдиагæй. Ам базонгæ уæды рæстæджы æппæты зындгонддæр нывгæнджытимæ., ахуыр с ын кодта сæ дæсныйадыл. Уыцы хъуыддаджы йын уæлдай ахъаз фæци йæ ахуыргæнæг П.П.Чистяков. Къостаимæ уыцы рæстæг академийы ахуыр кодтой, фæстæдæр зындгонд чи сси, уыцы уырыссаг нывгæнджытæ: Серов , Врубель, С амокиш æмæ æндæртæ. Чистяков сæ а хуыр кодта реалистон аивадыл. Академийы фæцис æртæ азы æмæ уыцы рæстæджы йæ хъус тынгдæр дарын байдыдта æхсæнадон-политикон царды фарстатæм, баст уыд Бетъырбухы студентты революцион змæлдимæ, архайдта алыхуызон прогрессивон хъуыдытæ парахатгæнæ г къордты. Ацы горæты бахсыст йæ революцион зондахаст, йæ прогрессивон хъуыдыкæнынад, йæ дунембарынад. Йæ зæрдæйы цæрæнбонтæм баззадысты йæ уарзон ахуыргæнæг Чистяковы ныхæстæ æмæ йын систы царды стыр скъола: «Гниль гнилью и останется». «Жизнь-тоже искусство. Нужно жить, не теряя чувство собственного достоинства, не смиряесь с подлостью». Ахæм хъуыдытыл хæст студенттæн нæ уыд бынат Академийы æмæ –иу тард æрцыдысты. Уыдонимæ уыд -Къоста дæр.

№ слайда 42
Описание слайда:

№ слайда 43
Описание слайда:

№ слайда 44 Йæ уæззау материалон уавæрмæ гæсгæ Бетъырбухы цæрынын фадат нал уыд æмæ сфæнд
Описание слайда:

Йæ уæззау материалон уавæрмæ гæсгæ Бетъырбухы цæрынын фадат нал уыд æмæ сфæнд кодта йæ уарзон, йæ райгуырæн Ирыстонмæ ацæуын. Уым цæргæйæ дæр Къоста æдзухдæр йæ хъуыдыты уыди, æгæрон уарзтæй кæй уарзта, уыцы Ирыстоны, йæ иубæстон адæмимæ. 1885 азы Къоста сыздæхт Ирыстонмæ æппæтæй дæр æххæст лæгæй. Æрцардис Дзæуджыхъæуы. Æнæрынцойæ бавнæлдта æхсæнадон куыстмæ, йæ адæмы ахæм тæригъæддаг уавæры куы федта, уæд. Ссис фæллойгæнæг адæмы цард, сæ хъуыдыæё, сæ бæллицтæ æвдисæг. Йæ диссаджы арф хъуыдыджын æмæ цыргъзонд уацмысты хурмæ хаста, паддзахы фæсдзёуинтæ æмæ бынæттон æфхæрджытæ куыд хъизæмарæй мардтой фæллойгæнæг адæ мы, куыд сæ æфхæрдтой, куыд сын ссæстой сæ бартæ сæ къæхты бын. Къоста кæдфæнды дæр æууæндыд адæмы фарн, адæмы зонд, адæмы хъаруйыл æмæ сæм уæндонæй сидтис сæ барты сæрыл тохмæ.

№ слайда 45
Описание слайда:

№ слайда 46 Поэты зæрдæ уæлдай тынгдæр агайдта йæ уарзон Ирыстоны уæззау уавæр . Къостайæ
Описание слайда:

Поэты зæрдæ уæлдай тынгдæр агайдта йæ уарзон Ирыстоны уæззау уавæр . Къостайæ раздæр ничи фехъуыста Ирыстоны риуæй йæ уæззау хъæрзын. Къостайы йеддæмё ничи бауæндыд хъæрæй, æргомæй алкæйы ныхмё дзурын… Къостайау никæмæ разынд фаг ныфс адæммæ уæндонæй бадзурын. Иунæг Къостайы бауырныдта, адæмы фарнæй къæдзæх дæр кæй ныннæры, уый, æмæ. бацамыдта йæ фæндыры цагъдæй фидæны рухсдæр цардмæ тохы фæндаг. Видеоклип: «Катай». Зарёг: «Ракёс».(Слайдтæ).

№ слайда 47
Описание слайда:

№ слайда 48
Описание слайда:

№ слайда 49
Описание слайда:

№ слайда 50 Поэт кæдфæнды дæр цæттæ уыд мæгуыр, æфхæрд адæмы рухсдæр фидæны сæраппонд йæ
Описание слайда:

Поэт кæдфæнды дæр цæттæ уыд мæгуыр, æфхæрд адæмы рухсдæр фидæны сæраппонд йæ цард æнæвгъауæй радтыныл, йæ ныфс, йæ хъару нæ асæтгæйæ. Къостайы ном айхъуыст æппæт Ирыстоныл, уымæн æмæ уæндонæй дзырдта фæллойгæнæг адæмы æфхæрджыты ныхмæ, æвдыста сын сæ хъизæмайраг царды æцæгдзинад. Зарæг: «Мæгуыры зæрдæ».

№ слайда 51
Описание слайда:

№ слайда 52 Къостайы кад æмæ намыс цас тыхджындæр кодтой адæмы хсæн, уыйас æнæуынондæр ко
Описание слайда:

Къостайы кад æмæ намыс цас тыхджындæр кодтой адæмы хсæн, уыйас æнæуынондæр кодта Терчы зылды хицауадæн. Уыдон а гуырдтой алы мадзæлттæ поэтмё исты къух бакæнын, æмæ сын æнтысгæ дæр бакодта. 1863 азы Колыты Аксо йæ ххдзары ирон чызджытæн байгом кодта скъола. Уый стыр цины хъуыддаг уыдис Ирыстоны раззагдæр зондыл хæст интеллигенцийæн. Фæлæ сæ цин бирæ нæ ахаста. Терчы облæсты хицау Кахановы разыйы фæндонæй зымæджы каникулты рæстæджы 1891 азы скъола æхгæд æрцыд. Чызджыты ныййарджытæ хъаст кодтой алы рæттæм, фæлæ сæ хъуыддагæй ницы уади. Фæстагмæ сæ хъас т бахастой Къостамæ. Уый æрбамбырд кодта ирон интеллигенцийы активондæрты æмæ иумæ ныффыстой курдиат уæлдæр хицауадмæ цæмæй скъола ногæй байгом уа. Уыцы хъ\уыддаг сæ къухы бафтыд. Ирон чызджытæ та стыр зæрдиагæй цæуы н райдыдтой сæ уарзон скъоламæ.

№ слайда 53
Описание слайда:

№ слайда 54 Къоста карз тохы кæй бацыд скъола æхгæнджыты ныхмæ, уый тыххæй йæ паддзахы бы
Описание слайда:

Къоста карз тохы кæй бацыд скъола æхгæнджыты ныхмæ, уый тыххæй йæ паддзахы бынæттон администраци банымадта «змæнтæгыл». 1891 азы Къостайы æрцахстой июны мæй æмæ тард æрцыд Терчы облæстæй Хъæрæсемæ фондз азы æмгъуыдмæ. Ам дæр та ногæй йæхи цæстытæй федта кусæг адæмы мæгуыр æмæ хъизæмæйраг цард. Фæлæ ахæм зын уавæрты дæр Къостайæн йе сфæлдыстадон хъару нæ фæлæмæгъдæр. Ам ныффыста æрдхæрæны лирикон æмдзæвгæтæ: «Æнæ хай», «Хæрзбон», автобиографион æмдзæвгæ «Джук-тур» æмæ æндæртæ. Уыцы рæстæджы сфæлдыста йæ диссаджы нывтæ: «Тебердайы ком» æмæ «Æрдзон хид». Ацы нывтæ дзурæг сты Къостайы стыр нывгæнæджы курдиатыл, куыд хорз арæхст пейзажон нывтæ аразынмæ, ууыл. Æмдзæвгæ: «Джук-тур».(Слайдтæ).

№ слайда 55
Описание слайда:

№ слайда 56
Описание слайда:

№ слайда 57
Описание слайда:

№ слайда 58 Къоста йæ хасты рæстæджы бирæ зынтæ, бирæ фыдæбæттæ кæйæ, уый йе нæниздзинады
Описание слайда:

Къоста йæ хасты рæстæджы бирæ зынтæ, бирæ фыдæбæттæ кæйæ, уый йе нæниздзинадыл зынын байдыдта. Тынг слæмæгъ æмæ æррынчын стæджы чахоткæйæ. Дзæвгар рæстæг фæхуыссыд Стъараполы рынчындоны, скодтой йын операци дæр, фæлæ йын уыййас ницы баххуыс. Къоста рынчындонæй куы рацыд, уæд та чысыл фæстæдæр къах ногæй риссын байдыдта. Андухъапар куыста Бетъырбухы хирургæй æмæ йын уым ногæй скодтой операци. Æхсæз мæйы фæхуыссыд Къоста рынчындоны. 1898 азы æрцыд Цæгат Ирыстонмё, фæцис йæ хасты рæстæг дæр. Къоста тарст куынæуал сдзæбæх уа, уымæй. Тæрсгæ йæ удæн нæ кодта, фæлæ йæ хъуыддæгтæ æрдæгыл кæй баззайдзысты. Уымæн æвдисæн æмдзæвгæ: «Перед операцией». Æмдзæвгæ: «Перед операцией».

№ слайда 59
Описание слайда:

№ слайда 60 Къоста рæстæгм æрцард Пятигорскы. Операцийы фæстæ йе нæниздзинад нырма лæмæгъ
Описание слайда:

Къоста рæстæгм æрцард Пятигорскы. Операцийы фæстæ йе нæниздзинад нырма лæмæгъ кæй уыдис, уымæ гæсгæ ам йæхи дзæбæх кодта сондæттæй. Рæстæгмæ-иу суад Дзæуджыхъæумæ. Къостайы та ногæй ахастой Ирыстонæй дард Украинæйы горæт Херсонмæ. Бирæ тухитæ, бирæ зындзинæдтæ баййæфта Къоста Херсоны рæстæджы… Æмдзæвгæ: «Къоста Херсоны».

№ слайда 61 1901 азы Къоста сыздæхт Дзæуджыхъæумæ. Ирон фæллойгæнæг адæм тынг цин кодтой
Описание слайда:

1901 азы Къоста сыздæхт Дзæуджыхъæумæ. Ирон фæллойгæнæг адæм тынг цин кодтой сæ уарзон фыссæджы сыздæхтыл. Цин кодта сывæллонау, Къоста йæхæдæг дæр. Бирæ рæсугъд хъуыдытæ, бирæ ног фæндтæ уыдис Къостамæ. Уыдонæн сæ сæйрагдæртæ уыдысты исты зæрдæмæдзæугæ куыст кæнын, бинонты хъуыддаг бакæнын, хæдзар саразын, аивæдты скъола байгом кæнын, газет рауадзын, ирон æвзагыл чингуытæ мыхуырæй уадзын æмæ æндæртæ. Бавнæлдта разæнгардæй уыцы хъуыддæгтæ аразынмæ, фæлæ йæ къухы нал бафтыдысты . Стæджы низ ыл бонæй-бонмæ тыхджындæр кодта. 1902 азы бынтондæр уатон рынчын æрци. Лабæйæ ссыд йæ хо Ольгæ æмæ йæ аласта йæ фыды хæдзармæ. Æртæ азы ма фæтухи кодта хуыссæны, фæлæ куыстæн нал сбæззыд

№ слайда 62 Йё карз низæй нал сдзæбæх Къоста æмæ 1906 азы 1 апрелы йæ тыхджын мæстæлгъæд
Описание слайда:

Йё карз низæй нал сдзæбæх Къоста æмæ 1906 азы 1 апрелы йæ тыхджын мæстæлгъæд зæрдæ банцад йæ кусынæй , йæ хъæлæс бамынæг. Йæ мард ын фыцца г баныгæ дтой Лабæ йы, йæ фыды ингæны цур. Фæлæ Иры раззагдæр интеллигенцийы минæвæрттæ хорз æмбæрстой, Къостайæн ирон адæмы царды цы ахадындзинад ис, уый æмæ йæ дæс фæстæ æрбаластой Дзæуджыхъæумæ æмæ йæ стыр кад æмæ намысимæ баныгёдтой Ирыхъæуы аргъуаны кæрты. Уыцы бон бирё адæм æрæмбырд Къостайæн æнустæм фæндараст зæгъынмæ . Поэтæн йæхи загъдау: «Уый бæрц æрцæугё нæм а федтон иу ранмæ. Уый бæрц æркæсгæ нæма федтон иу зианмæ-хохёй, быдырёй». Ахæм кад, ахæм стыр намыс та йын уымæн кодтой, æмæ Къоста ирон дзыллæйы сæрыл куыд дзырдта, афтæ дзырдта иннæ æфхæрд фæллойгæнæ г адæмы сæрыл дæр.

№ слайда 63
Описание слайда:

№ слайда 64 Къостайы ном æнусмæ æрцарди адæмы зæрдæты. Зарынц ыл зарджытæ, кæнынц ыл кадд
Описание слайда:

Къостайы ном æнусмæ æрцарди адæмы зæрдæты. Зарынц ыл зарджытæ, кæнынц ыл кадджытæ. Чиныгаразджытæ ирон фысджыты алы фæлтæрты цалдæр минæвармæ раттой æртæ фарстайы. Цæмæй у Къоста адæмон? Цæмæй у хион дæуæн та? Йæ тæккæ стырдæр уæлахиз? (Слайдтæ).

№ слайда 65
Описание слайда:

№ слайда 66
Описание слайда:

№ слайда 67
Описание слайда:

Выберите курс повышения квалификации со скидкой 50%:

Автор
Дата добавления 31.08.2015
Раздел Другое
Подраздел Презентации
Просмотров164
Номер материала ДA-023549
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх