Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Классному руководителю / Конспекты / Внеклассная работа на тему "Көнермейді әшекей бұйымдар" (4-класс)
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Классному руководителю

Внеклассная работа на тему "Көнермейді әшекей бұйымдар" (4-класс)

Выберите документ из архива для просмотра:

Выбранный для просмотра документ Слайд.pptx

библиотека
материалов
Тақырыбы: “ Көнермейді әшекейлі бұйымдар” Мақсаты: Зергерлік бұйымдарды насих...
Кіріспе: Қазақтың халықтық зергерлік өнері ұлттық мәдениет тарихынан ерекше о...
 Сәукеле
 Сырға
 Алқа,бойтұмар
 Өңіржиек
 Түйреуіштер,түйме
, Білезік
 Сақина,жүзік
 Шашбау,шолпы
 Белдік
 Қамшы,ер
Есіңізде жүрсін Табиғи тастар мен адамдардың арасындағы өзара байланысты зер...
Қорытынды Халқымыз әйел атаулыны аналарындай сыйлаған алтын қолды зергерлерім...
Қорытындымнан шығатын тұжырым. Халқымыздың ежелгі мұрасы зергерлік бұйымдарын...
15 1

Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Тақырыбы: “ Көнермейді әшекейлі бұйымдар” Мақсаты: Зергерлік бұйымдарды насих
Описание слайда:

Тақырыбы: “ Көнермейді әшекейлі бұйымдар” Мақсаты: Зергерлік бұйымдарды насихаттау,зергерлік бұйым түрлерімен таныстыру,зергерлік бұйымдар туралы ой қорыту. Тәрбиелік мәні: Зергерліктің өнер екенін ұғындыру,мамандық ретінде қабылдауға тәрбиелеу,зергердің өнерін бағалау.Күмістің емдік қасиетін,күміске байланысты халықтық ырымдарды білу.

№ слайда 2 Кіріспе: Қазақтың халықтық зергерлік өнері ұлттық мәдениет тарихынан ерекше о
Описание слайда:

Кіріспе: Қазақтың халықтық зергерлік өнері ұлттық мәдениет тарихынан ерекше орын алады.Өнердің бұл түрінің түп төркіні мыңдаған жыл әріде жатыр.Қазба жұмыстары кезінде табылған бұйымдардағы қолтаңбалар ежелгі өнердің көркемдік деңгейінің биік болғанынбайқатады.Зергерлер көбінесе бағалы металдардың ішіндег іең қолайлысы күмісті пайдаланған. Қазақ зергерлері күмістің жалтыраған түсін,әр түрлі формалар жасауға қолайлылығын шебер пайдаланған.Сауда дамуына байланысты қазақ жайылған Ресейдің күміс және алтын ақшасы,Қытайдың қой тұяқ,тай тұяқ жамбыларынан сәндік бұйымдар жасады.Күмісті,алтынды,асыл тастарды сәндік бұйым жасатушылар өздері тауып берді.Кейбір зергерлер өз күмісінен де сәндік бұйымдар жасап сататын болған.

№ слайда 3  Сәукеле
Описание слайда:

Сәукеле

№ слайда 4  Сырға
Описание слайда:

Сырға

№ слайда 5  Алқа,бойтұмар
Описание слайда:

Алқа,бойтұмар

№ слайда 6  Өңіржиек
Описание слайда:

Өңіржиек

№ слайда 7  Түйреуіштер,түйме
Описание слайда:

Түйреуіштер,түйме

№ слайда 8 , Білезік
Описание слайда:

, Білезік

№ слайда 9  Сақина,жүзік
Описание слайда:

Сақина,жүзік

№ слайда 10  Шашбау,шолпы
Описание слайда:

Шашбау,шолпы

№ слайда 11  Белдік
Описание слайда:

Белдік

№ слайда 12  Қамшы,ер
Описание слайда:

Қамшы,ер

№ слайда 13 Есіңізде жүрсін Табиғи тастар мен адамдардың арасындағы өзара байланысты зер
Описание слайда:

Есіңізде жүрсін Табиғи тастар мен адамдардың арасындағы өзара байланысты зерттейтін арнайы ғылым бар.Ол астроминералогия деп аталады. Ежелден- ақ адамзат баласы табиғи тастарды тек сәндік үшін ғана емес,түрлі ауруларды емдеу үшін де пайдаланған.Табиғи тастардың құпия сыры саналуан.Олар адамға күш- қуат береді,тіл мен көзден сақтайды.  

№ слайда 14 Қорытынды Халқымыз әйел атаулыны аналарындай сыйлаған алтын қолды зергерлерім
Описание слайда:

Қорытынды Халқымыз әйел атаулыны аналарындай сыйлаған алтын қолды зергерлеріміз қарындастарын хор қызынан кем қылмай жасандырып,оларға алуан түрлі әшекей бұйымдарын сыйға тартқан ғой.Бағанадан бері өздерің айтқан сақина,білезік,алқа,шолпы,сырға т.б. көненің көзіндей асыл мұраларымыз тек музей мүлкі болып қана қоймай,қайтадан жаңғырып,жасарып,абзал аналарымыздың,әсемдікке құштар қыз- келіншектеріміздің көркіне көрік қосып жүр. Сыңғыр,сыңғыр,сыңғыр, Жүректі жандырды құрғыр, деп ақын ағамыз Мағжан жырлағандай көздің ғана жауын алмай,жүректі де толқытқан әсемдік бұйымдары қай заманда болмасын халқымыздың баға жетпес мұраларының қатарын құрайтыны хақ.

№ слайда 15 Қорытындымнан шығатын тұжырым. Халқымыздың ежелгі мұрасы зергерлік бұйымдарын
Описание слайда:

Қорытындымнан шығатын тұжырым. Халқымыздың ежелгі мұрасы зергерлік бұйымдарын құрметтеп,оны өзімізге пайдалануға үлес қосамыз.

Выбранный для просмотра документ әшекей.docx

библиотека
материалов




Тақырыбы: “ Көнермейді әшекейлі бұйымдар”

Мақсаты: зергерлік бұйымдарды насихаттау,зергерлік бұйым түрлерімен таныстыру,зергерлік бұйымдар туралы ой қорыту.

Тәрбиелік мәні: Зергерліктің өнер екенін ұғындыру,мамандық ретінде қабылдауға тәрбиелеу,зергердің өнерін бағалау.Күмістің емдік қасиетін,күміске байланысты халықтық ырымдарды білу.

Көрнекілігі: Зергерлік бұйым түрлері,слайдтар,көрме.


Сабақтың барысы:

1 )Ұйымдастыру

2)Қонақты қарсы алу


Кіріспе:

Қазақтың халықтық зергерлік өнері ұлттық мәдениет тарихынан ерекше орын алады.Өнердің бұл түрінің түп төркіні мыңдаған жыл әріде жатыр.Қазба жұмыстары кезінде табылған бұйымдардағы қолтаңбалар ежелгі өнердің көркемдік деңгейінің биік болғанынбайқатады.Зергерлер көбінесе бағалы металдардың ішіндег іең қолайлысы күмісті пайдаланған. Қазақ зергерлері күмістің жалтыраған түсін,әр түрлі формалар жасауға қолайлылығын шебер пайдаланған.Сауда дамуына байланысты қазақ жайылған Ресейдің күміс және алтын ақшасы,Қытайдың қой тұяқ,тай тұяқ жамбыларынан сәндік бұйымдар жасады.Күмісті,алтынды,асыл тастарды сәндік бұйым жасатушылар өздері тауып берді.Кейбір зергерлер өз күмісінен де сәндік бұйымдар жасап сататын болған.


1-оқушы: Зергерлердің көп жасаған бұйымдарының қатарына әйелдерге арналған әшекейлер жатады.Күміс әшекейлерді алтынмен аптап,түрлі асыл тастармен көз салып әрлеу кең етек алған.Әйел әшекейінің ең қымбаты ұзатылатын қыздың үйінен киіп шығатын бас киімі- сәукеле.Алтын,күміс әшекейлері,гауhар,інжу тастары мол сәукелелердің құны тіпті қымбат болды. Сәукелеге үкі,аяқ қолтықша,шекеліктер тағылды.

C:\Users\free\Documents\13.jpg

Cлайд: Сәукеле түрлері


2-оқушы: Қыз келіншектердің аса сүйіп тағатын ең сүйкімді әшекейі- сырға. Сырғалар әркелкі болып жасалады.Сырғаны бой жеткен қыздар,жас келіншектер таққан. Жасамыс әйелдер жаулық тартып,кимешек кигендіктен

көбіне сырға тақпаған.Қазақ зергері жасаған сырғаларының түрі өте көп. Ай сырғалар тас көзді сырғалар,күмбез сырғалар,қозалы сырға,салпыншақ сырға,шұжық сырға,сабақты сырға,шашақты сырға, т.б.


Слайд: Сырға түрлері

іC:\Users\free\Documents\9.jpgC:\Users\free\Documents\15.jpg

А. Қоразбаевтың « Сырғалым» әні

3- оқушы: Мойынға тағатын әшекейлер алқа және бойтұмаршалар.Көз қондырылған теңгелерден,асыл тастардан жасалынған үзбелі моншақтарды алқа деп атайды.Бұрыштап немесе жұмыр түтікше тәрізді жасалып,іші қуыс болатын әшекей бұйымдарды бойтұмар деп атаған.Алқа мен бойтұмарды мойынға ілу үшін әсем шынжыр тағылады.


Слайд: Алқа,бойтұмар түрлері

C:\Users\free\Documents\20.jpg

4- оқушы: Қазақ әйелдерінің сәндік бұйымдарының бір тамаша үлгісі- өңіржиек.Өңіржиек бір- біріне шығыршық немесе шынжыр арқылы жалғасқан бірнеше төрт бұрышты әшекейлерден тұрады.Әр әшекейдің ортасына,жиегіне асыл тастар орнатылады.Төменгі жағына әр түрлі салпыншақтар ілінеді.Өңіржиек әйел адамның құрсағы мен кеудесін бәле-

жаладан,тіл- көзден сақтайды.


Слайд: Өңіржиек түрлері

C:\Users\free\Documents\12.jpg

Би: « Көңіл толқыны»


5-оқушы: Киімге тағылатын күміс әшекейлер қатарына түйреуіштер,түйме, тана,үзбе,ақық,қапсырмаларды жатқызамыз.Қапсырма екі бөлек жасалады да,бір- бірімен ілмек арқылы жалғасады.Киімнің екі өңірін бір- біріне қосып тұру үшін тағылатын әшекейдің бірі.Түймелер- іші қуыс,сырты зерлі болып келеді,кейде оны торсылдақ түйме деп атайды.


Слайд: Түйреуіштер ,түйме түрлеріC:\Users\free\AppData\Local\Microsoft\Windows\Temporary Internet Files\Content.Word\19.jpg6-оқушы: Әйелдерге арналатын әшекейдің ең көбі,ертеден келе жатқан және бүгінге дейін кең қолданылатын бұйым- білезік. Оны қыз- келіншектер де,орта жастағы әйелдер мен үлкендер де салған.Білезік көбіне күмістен кейде таза алтыннан да жасалған.Бұған қоса бірнеше асыл тастардан тұратын үзбелі білезіктер де кездеседі.Кейбір білезіктерде шынжырмен жалғасқан екі- үш сақина,жүзіктері болады. Мұндай білезіктерді «бесбілезік» деп атайды.Білезіктің топса арқылы ашылып- жабылатын да түрі болады.Сом білезік,жұмыр білезік,қарта білезік,қақпа білезік,сағат білезік деп әр түрлі атайды.




Слайд: Білезік түрлері.

C:\Users\free\Documents\10.jpg

7-оқушы: Қазақ зергерлерінің өте көп жасайтын әшекейлерінің бірі- сақина, жүзіктер.Қазақта ең қасиетті бұйым- жүзік.Қазақстанның батысы мен оңтүстік батысында құдағи жүзік деп аталатын өте көлемді және сәнді жүзік жасалады.Оның бауырында екі саусаққа бірдей кигізетіндей қосарланған екі сақинасы болады.Мұны ұзатылған қыздың енесіне,яғни құдағиына бір жылдан соң тарту ету үшін арнайы жасатады.Құс мұрын жүзік,құдағи жүзік,отау жүзік,тасбақа жүзік деген түрлері бар.


Слайд: Сақина,жүзік түрлері.

C:\Users\free\Documents\17.jpg

Ән: « Қазақы дастарханым» (Хор)


8-оқушы: Бой жеткен қыздар шолпы, шаш теңге тағатын болған.Шолпыны күміс теңгелердің бірнешеуін кішкене шығыршықтар арқылы жалғастырып жасайды,ең үстінгісіне күміс шынжырдан немесе матадан ызылған бау тағады.Бұл бауды бұрыммен қоса өріп қояды.Шаштың ұшында салбырап тұрған әшекейлер қыз жүрісінен үн қосып,әсем әуен шығарады.


9-оқушы: Шашбау бір- біріне сым үзбелер арқылы жалғасатын,ортасына асыл тастардан көз қондырылған теңгелердің тізбегінен тұрады.Шашбаудың ұшы сәнді шашақпен немесе күміс әшекейлермен аяқталады.Бұдан басқа шашқа желкелік, шашкерме, шашқаптар тартылған.


Слайд: Шашбау,шолпы түрлері.


А. Қоразбаевтың « Шашбаулым» әнін тыңдау.


10-оқушы: Қазақ халқының ұлттық киімінің сәнін келтіретін тағы бір маңызды бөлшектерінің бірі ерлерге арналған кемет белдік,кісе белдік.Көбінесе батырлар мен аңшылар тағатын белдіктер қос қабатталынған былғарыдан жасалады.Олар берік болып келеді.Сыртынан алтыннан,

күмістен,асыл тастардан әшекейлер орнатылады.Орта жастағы немесе жігіт ағасы болған сал- серілер қамзол сыртынан кемер белбеу буынған.Кемер белбеу адам белін бір орайтындай қысқа болады,екі басына темірден қапсырма орнатылады,сырт жағы күміс, асыл тас әшекейлермен безендіріледі.

Слайд: Белдік

C:\Users\free\Documents\11.jpg

11-оқушы: Күміс киелі нәрсе. Ол жүрген жерге жамандық жоламайды. Тамақ адал болу үшін қолда жүзік болуы керек немесе жаңа туған баланың дені сау, жаны таза болуы үшін күміс жүзік немесе күміс теңге салып шомылдыру,тамақты күміс қасықпен ішу сияқты ұғымдар әріден келе жатқан сенім нанымнан туса керек.таза күмістен әр түрлі ауру қоздырғыш микробтарды өлтіретін қасиет бар.


Зергерлік

12-оқушы

Күмісті илеп қамырдай,

Жіптей созып иейін.

Өз ісімнен жаңылмай,

Тастан түйін түйейін.

13- оқушы

Жамбы,жақұт,мәрмәрді,

Сәндеп,қырлап,баптайын.

Сүйсіндірсін алғанды,

Алтынменен аптайын.


14-оқушы

Салтанат құрсын сән енді,

Жаңғыртайық көнені.

Таңдандырсын әлемді,

Қазақтың бұл өнері.

15-оқушы « Зергер» Ф. Оңғарсынова

16-оқушы

Білесің бе бұл істі, Көрсең қайран боларсың

Зергерлікке кім дайын? Мақтанышы ол бір елдің.

Балқытып ап күмісті, Күмістейді тағасын,

Сапырады судайын, Таралғы мен жүгенін.

Осы жұмыс ырғағы. Демеңіздер бұл қалай,

Білезік пен алқаны, Күмісті де илеген.

Сақинаны,сырғаны. Осы өнерді мұрадай,

Күміс сымнан тартады. Зергерлерден үйренем


Слайд: Қамшы

C:\Users\free\Documents\16.jpgC:\Users\free\Documents\14.jpg

17-оқушы:

Алтыннан,күмістен,мыстан,түрлі асыл тастардан сәнді бұйым жасайтын өнер иесін зергер деп атайды.Ондай шеберлерді «он саусағынан бал тамған,темірден түйін түйген шебер» деп әспеттейді.Қазір ұл балалардың да арасында сақина,алқа тіпті сырға тағатындарын да кездестіруге болады. Қазақ халқында ер адамдардың да өзінше сәндік бұйымдары болған.Бірақ, бүгінгідей алқа,сырға тақпағаны айдан анық.Бұрын шамасы жеткен ер жігіттер қамшысын күмістен сәндеген,күмістен белбеу тағынған.Жалпы, мұсылман жігіттер алтын тақпаған,өйткені ер адамның алтын тағуы шариғатқа қайшы. Ер адамдар тек күміс таққан.Тіпті,ұлдардың неке жүзігі де күмістен жасалған. «Қазақы атаулар мен байламдар» кітабында қыз- келіншектердің,жалпы әйел адамдардың сәндік бұйымдардын әшекейлеп безендіретін асыл тастардың да тізімі берілген екен.Бірсыпырасын атап айтар болсақ ақық, алмас, гауhар, дәурия,дүр,жақұт,зүбіржат,лағыл,маржан,

меруерт,інжу т. б.


18-oқушы:Табиғи тастар мен адамдардың арасындағы өзара байланысты зерттейтін арнайы ғылым бар.Ол астроминералогия деп аталады.

Ежелден- ақ адамзат баласы табиғи тастарды тек сәндік үшін ғана емес,түрлі ауруларды емдеу үшін де пайдаланған.Табиғи тастардың құпия сыры саналуан.Олар адамға күш- қуат береді,тіл мен көзден сақтайды.


Қорытынды

Халқымыз әйел атаулыны аналарындай сыйлаған алтын қолды

зергерлеріміз қарындастарын хор қызынан кем қылмай жасандырып,оларға алуан түрлі әшекей бұйымдарын сыйға тартқан ғой.Бағанадан бері өздерің айтқан сақина,білезік,алқа,шолпы,сырға т.б. көненің көзіндей асыл мұраларымыз тек музей мүлкі болып қана қоймай,қайтадан жаңғырып,жасарып,абзал аналарымыздың,әсемдікке құштар қыз- келіншектеріміздің көркіне көрік қосып жүр.

Сыңғыр,сыңғыр,сыңғыр,

Жүректі жандырды құрғыр,

деп ақын ағамыз Мағжан жырлағандай көздің ғана жауын алмай,жүректі де толқытқан әсемдік бұйымдары қай заманда болмасын халқымыздың баға жетпес мұраларының қатарын құрайтыны хақ.




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Краткое описание документа:

 


Мақсаты: зергерлік бұйымдарды насихаттау,зергерлік бұйым түрлерімен таныстыру,зергерлік бұйымдар туралы ой қорыту.


Тәрбиелік мәні: Зергерліктің өнер екенін ұғындыру,мамандық ретінде қабылдауға тәрбиелеу,зергердің өнерін бағалау.Күмістің емдік қасиетін,күміске байланысты халықтық ырымдарды білу.


Көрнекілігі: Зергерлік бұйым түрлері,слайдтар,көрме.


 


                                       Сабақтың барысы:


1 )Ұйымдастыру


2)Қонақты қарсы алу


 


Кіріспе:


 Қазақтың халықтық зергерлік өнері ұлттық мәдениет тарихынан ерекше орын алады.Өнердің бұл түрінің түп төркіні мыңдаған жыл әріде жатыр.Қазба жұмыстары кезінде табылған бұйымдардағы қолтаңбалар ежелгі өнердің көркемдік деңгейінің биік болғанынбайқатады.Зергерлер көбінесе бағалы металдардың ішіндег іең қолайлысы күмісті пайдаланған. Қазақ зергерлері күмістің жалтыраған түсін,әр түрлі формалар жасауға қолайлылығын шебер пайдаланған.Сауда дамуына байланысты қазақ жайылған Ресейдің күміс және алтын ақшасы,Қытайдың қой тұяқ,тай тұяқ жамбыларынан сәндік бұйымдар жасады.Күмісті,алтынды,асыл тастарды сәндік бұйым жасатушылар өздері тауып берді.Кейбір зергерлер өз күмісінен де сәндік бұйымдар жасап сататын болған.


 


1-оқушы:  Зергерлердің көп жасаған бұйымдарының қатарына әйелдерге арналған әшекейлер жатады.Күміс әшекейлерді алтынмен аптап,түрлі асыл тастармен көз салып әрлеу кең етек алған.Әйел әшекейінің ең қымбаты ұзатылатын қыздың үйінен киіп шығатын бас киімі- сәукеле.Алтын,күміс әшекейлері,гауhар,інжу тастары мол сәукелелердің құны тіпті қымбат болды. Сәукелеге үкі,аяқ қолтықша,шекеліктер тағылды.


 

Автор
Дата добавления 05.02.2015
Раздел Классному руководителю
Подраздел Конспекты
Просмотров507
Номер материала 366923
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх