Логотип Инфоурока

Получите 30₽ за публикацию своей разработки в библиотеке «Инфоурок»

Добавить материал

и получить бесплатное свидетельство о размещении материала на сайте infourok.ru

Инфоурок Другое Другие методич. материалыЗагадки на разные темы по башкирскому языку

Загадки на разные темы по башкирскому языку

Скачать материал
библиотека
материалов



ЙОРТ ХАЙУАНДАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 




Һаҡалы бар - бабай түгел, 
Бер кемгә лә ағай түгел. 
Тәү ҡарашҡа меҫкен, өтөк, 
Үсектерһәң - китә төкөп. /кәзә/ 

Йылыта, кейендерә, 
Әҙәмде һөйөндөрә. /һарыҡ/ 

Дүртәүҙер аяғы, 
Ҡайсылай ҡолағы, 
Таштан ҡаты тояғы. /ат/ 

Хайран уның йөрөүе, 
Бик йыраҡтан килеүе, 
Ай-һай уның кешнәүе. 
Аяғында тимере, 
Тамағында күмере, 
Ерғе ярып килеүе. /ат/ 

Ишек алдында сүмәлә, 
Аҫтында дүрт бағана, 
Алдында ике һәнәк, 
Артында һепертке. /һыйыр/ 

Ҡуян ҡолаҡлы, ат тояҡлы. /ишәк/ 

Муйыны – дуға, арҡаһы – эйәр. /дөйә/ 

Туны бар – сапаны юҡ, 
Мыйығы бар – һаҡалы юҡ. /бесәй/ 

Арҡаһынан һыпырһаң, 
Күҙҙәре ялт-йолт итә. 
Гел яратып, иркәләп, 
Һөйөп торғанды көтә. /бесәй/ 

Ауыҙы бар – көйшәмәҫ, 
Теше бар – тешләмәҫ, 
Ултырһаң – күтәрер, 
Етәкләһәң – эйәрер. /ат/ 

Ары ла йүгерә Зәпзәки, 
Бире лә йүгерә Зәпзәки. 
Тамаҡ ҡыра Зәпзәки, 
Һаҡал һелкә Зәпзәки. /кәзә/ 

Һәр кистә яландан ҡайта 
Мөңрәй-мөңрәй көтөүҙән. 
Май, ҡаймаҡ яһайҙар уның 
Тәмле ап-аҡ һөтөнән. /һыйыр/ 

Бысраҡ һыуҙа аунай, 
Мырҡ-мырҡ, мырҡылдай. /сусҡа/ 

Йәйен дә, ҡышын да, 
Йылы тунда. /һарыҡ/ 

Бик оҙон мыйыҡтары, 
Күҙҙәре янып тора. 
Сысҡандарҙы аулар өсөн 
Туҡтауһыҙ хәйлә ҡора. /бесәй/

Ишек алдында хужа, 
Сит малдарҙы ул ҡыуа, 
“Һау-һау!” - тиеп ул өрә, 
Барса ерҙә өлгөрә. /көсөк/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Һаҡаллы ул, мөгөҙлө, 
Һанға һуҡмай һис кемде. 
Баҡсаға бик йыш инә, 
Кәбеҫтәне кимерә. /кәзә/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Мендәр өҫтөндә ятыр, 
Йә мейескә ул ҡасыр. 
Көндөҙ әҙерәк серем итеп, 
Төнөн сысҡан ул тотор. /бесәй/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Йүгерекләп йөрөр ул, 
Ләү-ләү итеп өрөр ул, 
Мал-тыуарҙы ҡыуыр ул, 
Өйгә һаҡсы булыр ул. /көсөк/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Шып-шым баҫып йөрөй ул, 
Сысҡандарҙы тота ул. 
Һөт эсә лә рәхәтләнеп, 
Мейес башында ята ул. /бесәй/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

































ҠЫРАҒАЙ ХАЙУАНДАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Эй тырыша – кәрәк уға 
Сәтләүектең орлоғо. 
Өйө ағас ҡыуышында, 
Көлтә ҙурлыҡ ҡойроғо. /тейен/ 

Ағас башында туп һымаҡ 
Ул һикереп шаяра, 
Йә тубырсыҡ эҙләп йыя, 
Йә ул сәтләүек яра. 
Имәнгә ҡора өйөн, 
Ниндәй кейек ул? ... /тейен/ 

Ҡойроғо көлтә кеүек, 
Яратҡаны сәтләүек, 
Ҡыуышҡа яһай өйөн, 
Был ни, әлбиттә,… . /тейен/ 

Энәләре күп булһа ла, 
Кейем текмәй был кейек. 
Сәнскеле балаһын да 
Һөйә: ”Йомшағым!”- тиеп. /терпе/ 

Энәһе күп: йөҙләп-меңләп, 
Бер ни тегә алмай йүнләп. /терпе/ 

Борсаҡтай ғына күҙҙәре, 
Морон осо ҡап-ҡара. 
Яҡын килһәң, йоморлана, 
Энәле - тотоп ҡара! 
Кем белә, кем белә, 
Йә әйтегеҙ тиҙ генә. /терпе/ 

Йәйен - урманда батша, 
Ҡышын - ҡарҙан да аҫта. /айыу/ 

Йәйен - һоро, ҡышын - аҡ, 
Ҡыҫҡа ҡойороҡ, шеш ҡолаҡ. /ҡуян/ 

Ерҙе тиштем – йәшәнем, 
Ер өҫтөнә сыҡтым – үлдем. /һуҡыр сысҡан/ 

Йөрөмәй ул буранда, 
Ҡышын йоҡлай урманда, 
Йәйен солоҡ "таҙарта", 
Еләкте лә ярата. /айыу/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Ҡылый күҙ, оҙон ҡолаҡ, 
Баҡсаны үтмәй урап, 
Һайлап, кишер кимерә, 
Бигерәк шәп йүгерә. /ҡуян/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Ул тегеүсе булмаһа ла 
Энәләр күп йөрөтә, 
Яҡын килһәң - йомарлана, 
Китһәң - йүгереп китә. /терпе/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Урманда йыш тап булыр, 
Мөгөҙҙәре бигерәк ҙур, 
Ат ҡәҙәре кәүҙәһе, 
Һис еткермәй берәүҙе. /мышы/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Йәйгә сыҡһа һөйөнә, 
Һоро тунын кейенә, 
Ҡышын ҡарҙа күренмәй ул - 
Кейенә аҡ кейемгә. /ҡуян/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Ҡара морон, һарғылт йөн, 
Көлтә ҡойроҡ, хәйләкәр, 
Тауыҡ итен бик ярата, 
Ялан, урманда йәшәр. /төлкө/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Бәләкәй генә, бик етеҙ, 
Йөнтәҫ ҡойроҡ, ялтыр күҙ, 
Сәтләүекте бик ярата,- 
Кем ағаста? Әйтегеҙ. /тейен/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Ҡомда мәҙәк юл ҡалдыра, 
Һыуҙа йөҙә ҡай саҡта, 
Үҙе менән һөйрәп йөрөй 
Үҙенең өйөн йыраҡҡа. /гөбөргәйел/ 
(Ғүмәр Ғайсин)









































ЙОРТ ҠОШТАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Һыуҙа йыуынып алды, 
Өҫтө ҡоро ҡалды. /ҡаҙ/ 

Әсәй көтә был ҡоштарҙы, 
Улар тоя һөйөү, наҙ. 
Бәпкәләрен сығарғанда, 
Шатлығынан бейей ... . /ҡаҙ/ 

-Ҡыт-ҡытыҡ,-ти,-ҡытыҡ,-ти,- 
Тибенеүе ҡыҙыҡ,-ти, 
Әйтеп ҡуймағыҙ яҙыҡ, 
Әлеге ҡош ул-… . /тауыҡ/ 

-Мин барыһын уятам,- тип 
Ҡысҡыра,-кикирикүүүк! 
Бара торған ерегеҙгә 
Һуңлап ҡуймағыҙ берүк! 
Һис кәрәк түгел бәхәс, 
Был булыр инде … . /әтәс/ 

-Ҡаҡ-ҡаҡ,-тиер,-ҡаҡ,-тиер, 
Ниҙер ҡағырға ҡушыр. 
Үҙе ҡанат ҡағып ҡына 
Һыу буйында булашыр. 
Күл, йылғала табыр наҙ 
Ҡыҙыл ситек кейгән … . /ҡаҙ/ 

Башы тараҡ, ҡойроғо ураҡ, 
Ҡысҡыртып борғоһон, уята барыһын. /әтәс/ 

Оса лап-лап, төшә лап-лап, 
Йөҙә шәп-шәп, йөрөй саҡ-саҡ, 
Әкрен атлап, кейеҙен ҡаплап. /өйрәк/ 

Күбеп китһә, көймә кеүек, 
Күпереп бешкән икмәк кеүек, 
Губернский ҡыҙҙар кеүек, 
Ултырыуы мулла кеүек, 
Ҡысҡырыуы торна кеүек?! /күркә/ 

Гөбөр-гөбөр гөбөрә, ҡыҙыл күрһә, ҡабара. /күркә/ 

Тарағы бар - сәсен тарамай, 
Урағы бар – иген урмай. /әтәс/ 

Бәләкәй генә һары йомғаҡ 
Йүгереп йөрөй сиҙәмдә. /себеш/

Бәпкәләрен үләндә 
Эйәртеп йөрөтә ул, 
Оҙон муйын,ҡыҙыл тәпәй, 
Ыҫылдап суҡымаҡсы ул. /ҡаҙ/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Таң атмаҫ борон уяна, 
Ҡанат ҡаға, талпына, 
- Килтере-е-е-п би-и-и-р!- тиеп һөрән һала, 
Баҫып кәртә башына. /әтәс/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Ҡыт-ҡыт-ҡыт-ҡыт-ҡыт итә, 
Килгәнебеҙҙе көтә, 
Йомортҡаны алығыҙ! – тип, 
Ул беҙгә хәбәр итә. /тауыҡ/ 
(Ғүмәр Ғайсин)



















ҠОШТАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Тау-ҡаяны төйәк итә, 
Бер ниҙән тормай өркөп. 
Кемдең уны күргәне бар? 
Ҡош батшаһы ул ... . /бөркөт/ 

Ҡыйыҡ башына йорт ҡуйҙым, 
Ишек-тәҙрәһе асыҡ. 
Яҙҙар еткәс, ҡайтып керҙе 
Ошо йортҡа ... . /сыйырсыҡ/ 

Хужанан да, эттән дә 
Һис тә ҡурҡып тормайҙар. 
Ем һипкәйнем ҡаҙҙарға, 
Килеп ҡунды ... . /турғайҙар/ 

Тәҙрәләремә ҡарап, 
Ҡойма башына баҫҡан. 
- Бөгөн ҡунаҡ көтөгөҙ, - тип 
Шыҡырланы ... . /һайыҫҡан/ 

Ниңә ҡаҙҙар ҡаңғылдашып 
Бәпкәләрен өйөргән? 
Күктә ҡанаттарын йәйеп, 
Бәпкә күҙләй ... . /төйлөгән/ 

Ниңә әле был балалар 
Күккә ҡарап торалар? 
Йылы яҡҡа үтеп китте, 
Ҡаңғылдашып ... . /торналар/ 

Үҙе йомортҡа баҫмай, 
Балаһын да баҡмай. /кәкүк/ 

Ҡулы юҡ, балсыҡ ташый, 
Балтаһы юҡ, өй яһай. /ҡарлуғас/ 

Ҡыҙыл ситектәрен кейгән 
Күк күлдәкле ҡыҙ килгән. 
Күк күлдәк, ҡыҙыл ситекле 
Әйтегеҙсе, кем икән? /күгәрсен/ 

Көндөҙ ул насар күрә. 
Тап бына шуға күрә, 
Үҙ ҡорбанын һағалап, 
Төндә тора самалап. /ябалаҡ/ 

Айырып булмай был ҡоштоң 
Исемен есеменән. 
Һоҡландыра бөтәһен дә 
Аҡтан-аҡ төҫө менән. /аҡҡош/ 

Осоп киләм, осоп киләм, 
Күҙгә эләккәнде тибеп киләм. /бөркөт/ 

Ағас башында бер Ҡолой, 
Көндөҙ йоҡлай, кис олой. /өкө/ 

Торған булһалар ҙа ҡысҡыралар 
Торайыҡ та торайыҡ. /торна/ 

Баҫтырығы оҙон, көлтәһе ҡыҫҡа. /һайыҫҡан/ 

Көндөҙ йоҡлай, төнөн илай. /өкө/ 

Яңғыратып һыу буйҙарын 
Һарай, алһыу таң тыуғас, 
Моңло, дәртле … . /һандуғас/ 

Йылы яҡтан 
Беҙгә килә, 
Ул йылдарҙы 
Һанай белә. 
Был ниндәй ҡош? 
Бирсе әйтеп! /кәкүк/ 

Бар белгәне ҡар ҙа ҡар, 
Бер туҡтауһыҙ ҡар даулар. 
Ниндәй ҡош мохтаж ҡарға? 
Ни булһын инде … . /ҡарға/

Көнө буйы туҡ та туҡ, 
Ағастан ҡорт табып туҡ. 
Ағасты йырған ҡортҡа 
Иң ҙур дошман … . /тумыртҡа/

«Ҡыж-ҡыж » тиеп тауыш бирә, 
Мороно, гүйә, көрәк. 
Йылы яҡтан яҙын ҡайта, 
Ниндәй ҡош, тиһең? ... . /өйрәк/ 

Аяҡтары уның оҙон, 
Әйт, ниндәй ҡош, уйлап торма. 
Яҙын ҡайта көҙөн китә, 
“Тор-райыҡ” тиһә лә … . /торна/ 

Өй артындағы тирәккә 
Ҡайсаҡ ҡунып китә ул. 
Ҡасан ҡунаҡтар килерен 
Беҙгә хәбәр итә ул. /һайыҫҡан/ 

Талға ҡунып, йөҙ төрлө
Йыр йырланы маҡтансыҡ.
Булһа булһын маҡтансыҡ,
Үҙебеҙгә бик танһыҡ. /сыйырсыҡ/

Һайлап алып ҡыу ағасты 
Көнө буйы туҡылдар, 
Ҡорттан һаҡлай ағастарҙы,- 
Ә исеме кем булыр? /тумыртҡа/
(Ғүмәр Ғайсин) 

"Шыҡырыҡ-шыҡырыҡ!" - һөрән һала,- 
Нимә икән ул тапҡан? 
Аҡлы-ҡаралы кәүҙәле,- 
Ул ҡош була - ... . /һайыҫҡан/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Ҡатыҡты ла ул эсмәйҙер, 
Эсмәйҙер ул һис тә һөт, 
- Һөҙ һ-ө-ө-өт! - тип оҙаҡ өндәй 
Тажлы башлы ҡош ... . /һөҙһөт/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Ауыр йөк һөйрәгән һымаҡ, 
- Тар-р-р-т!- та, - Тар-р-р-т!- ярҙам һорай, 
Тыныс төбәкте ярата, 
Был ҡош булалыр ... . /тартай/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Көндөҙ яратҡан урыны 
Ҡоро ағаста - аулаҡ, 
Төн етте ниһә һунар итә 
Бесәй башлы ... . /ябалаҡ/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Иң моңло йырҙы тыңлата 
Беҙгә, йәмле яҙ булғас, 
Барса кеше бирелеп тыңлай, 
Ул ҡош була ... . /һандуғас/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Моңло итеп ул саҡыра, 
Күренеп бармай бик үк, 
Кә-күк, кә-күк,- тигән һүҙен 
Ҡабатлай оҙаҡ ... . /кәкүк/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Йәй көнөндә бер ҡош күрәң 
Туҡтап, ҡанат елпегән, 
Сысҡан аулай, йә сиңерткә, 
Ул ҡош була ... . /төйлөгән/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Һауала ул батша инде, 
Саңҡып бирә ул тауыш, 
Бөрйән башҡортоноң ҡошо, 
Ул булалыр ... . /ҡарағош/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Ағас башында ояһы, 
Йәйен-ҡышын ҡар даулай, 
Ҡарауһыҙ ҡалдырһаң әгәр, 
Себештәрҙән күҙ алмай. /ҡарға/ 
(Ғүмәр Ғайсин) 

Ҡанатлы ла ҡолаҡлы, 
Төнөн генә оса ул, 
Ҡош тип әйтеп булмай уны,- 
Ниндәй хайуан була ул? /ярғанат/ 
(Ғүмәр Ғайсин)





































БӨЖӘКТӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Йоҡонан тора иртә, 
Үҙен-үҙе һикертә. 
Йәйен уйнап үткәрә 
Сырылдауыҡ ... . /сиңерткә/ 

Матур итеп селтәр үрҙе 
Кешеләрҙән күрмәксе. 
Аҫҡа табан төштө китте 
Селтәр буйлап ... . /үрмәксе/ 

Бейек кенә бейек ҡаялар, 
Ул ҡаяға ҡыйғыр оялар. 
Һурпаһы хәләл, ите хәрәм, 
Ул ни булыр икән?! /бал ҡорто/ 

Бесәнлектә бер көршәкте 
Ҡарап торғас бик оҙаҡ 
Салғым менән тейеү булды – 
Һырып алды ... . /һағыҙаҡ/ 

Ҡап-ҡаранғы бүлмәлә 
Селтәр бәйләй ҡыҙ бала. /бал ҡорто/ 

Бейек тауға менәләр, 
Тоҡтар йөкмәп киләләр. /ҡырмыҫҡа/ 

Деү-деү, деү итә – дуғаға ҡуна, 
Сей-сей, сей итә – ситәнгә ҡуна. /күгәүен/ 

Беҙелдәп оса ла семетеп ала, 
Ул семеткән ерҙә ҡан ҡала. /серәкәй/ 

Бал ҡортона бик оҡшаған, 
Тик саҡһа, саға елле! 
Шул бөжәктекеләй, тиҙәр, 
Ҡыҙҙарҙың нәҙек биле. /һағыҙаҡ/ 

Гөжләп тора өй-йорттары, 
Ҡупҡан һуң ниндәй ғауға? 
Хәүеф килһә, күмәкләшеп, 
Дәррәү сығалар яуға. /ҡырмыҫҡалар/ 

Нисек итеп биҙмәйҙәр, 
Бер туҡтауһыҙ безләйҙәр. 
Безләшеп, улар беҙгә 
Сәскәнән бал эҙләйҙәр. /бал ҡорто/ 

«Тоттом» тигәндә, тороп китте, 
«Баҫтым» тигәндә, тороп ҡасты. /сиңерткә/ 

Шем шекерә-мекерә, 
Тотам тиһәң, һикерә. /сиңерткә/ 

Ат башлы, 
Болан мөгөҙлө, 
Бүре кәүҙә, 
Бүкән һын, 
Ҡош ҡанатлы, 
Ҡырмыҫҡа аяҡлы. /сиңерткә/ 

Эт башлы, 
Ырғаҡ муйынлы, 
Бүре кәүҙәле, 
Бүкән һынлы, 
Ҡуш ҡанатлы, 
Тиктормаҫ йәнле. /сиңерткә/ 

Аяғы ҡулдан юғары, 
Һикерә талдан юғары. 
Ни ҡош түгел, ни ҡорт түгел, 
Теҙе билдән юғары. /сиңерткә/











ТӘБИҒӘТ КҮРЕНЕШТӘРЕ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Әй, малайҙар! Әй, ҡыҙҙар! 
Ҡойҙоғоҙмо ҡоймаҡтар? 
Килегеҙ, әйҙә, ултырығыҙ, 
Табышайыҡ йомаҡтар. 
(Ғүмәр Ғайсин)

Йәйен томра эҫелә 
Күгәреп болоттар килһә, 
Тамсылар булып тамыр, 
Был ни була? Был ... . /ямғыр/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Күктән яуа ынйылай, 
Үҙе ап-аҡ, мамыҡтай, 
Аяҡ баҫһаң - шығырҙай, 
Ул ҡыштың йырын йырлай. /ҡар/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Ағастарға ул ҡунған, 
Ап-аҡ ҡар һымаҡ булған, 
Анау урман әкиәттәге 
Көмөш аҡ урман булған. /бәҫ/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Ҡыш көнө генә яуа, 
Сафланып ҡала һауа, 
Атлағанда шығыр-шығыр 
Эҙҙәрҙе уйып ала. /ҡар/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Ап-аҡ ҡына, шәкәр түгел, 
Йылыға иреп бара. 
Ҡышын ерҙе ҡаплап ала, 
Йомшаҡ ҡына, тотоп ҡара. /ҡар/ 

Эй, ыжғыра, асыулана, 
Үкерә, ярһый, өрә. 
Кеше йөрөй алмаһын, тип, 
Ҡарҙарҙы юлға өйә. /буран/ 

Өшөттөрә, туңдыра – 
Үҙе күренмәй күҙгә. 
Ҡайсаҡ ул йүгерттерә, 
Йылы тунды кейҙерә. /һыуыҡ/ 

Аҡ мунсаҡ төшөп ҡалды, 
Ай күрҙе, ҡояш алды. /ысыҡ/ 

Осоп китә, йөҙөп китә, 
Ваҡыт еткәс, иреп бөтә. /ҡар/ 

Йондоҙ булып ҡойола, 
Мамыҡ булып йыйыла. 
Ел булһа, оса, 
Яҙ булһа, ҡаса. /ҡар/ 

Үкерә лә ҡотора, 
бөтә ерҙе тултыра. /буран/ 

Күктән килде, ергә китте. /ямғыр/ 

Ялт-йолт ялтырай, 
Ерҙең өҫтө ҡалтырай. /йәшен/ 

Тау арҡылы уҡ аттым, 
Атҡан уғым юғалттым. /йондоҙ атылыу/ 

Аяҡһыҙ-ҡулһыҙ тәҙрә ҡаға. /ел/ 

Аяғы юҡ, ҡулы юҡ, 
Һөйләшергә теле юҡ, 
Ҡояш кеүек нуры юҡ, 
Күрергә күҙе юҡ, 
Һис етмәгән ере юҡ. /ел/ 

Уты юҡ, төтөнө бар. /томан/ 

Таҫмаларым йыуам да, 
Киптерәмен дуғамда. /йәйғор/ 

Ишек алды таш була, 
Өйгә инһә, һыу була. /боҙ/ 

Ишектән керер, түргә уҙыр. /һыуыҡ/ 

Аҡ булһа ла, һөт түгел, 
Күп булһа ла, йөк түгел. 
Һыу буйында ярала, 
Ҡояш сыҡһа, тарала. /томан/

Йәшенегеҙ, ти, тиҙерәк, 
Ҡурҡыныс минең утым. 
Ҡаялағы бөркөттөң дә 
Алам да ҡуям ҡотон. /йәшен/ 

Иретһәң, һыу була, 
Ҡайнатһаң, быу була. /ҡар/ 

Мин дә эй күшегеп бөттөм, 
Урман-ҡырҙар күшекте. 
Күк күкрәүен ер аҫтында 
Һуҡыр сысҡан ишетте. /ямғыр/ 

Ямғыр тынды, ҡояш сыҡты, 
Ҡалҡты күктә ҙур күпер. 
Шул күперҙең бөтә төҫөн 
Айыра ала тик өлгөр. /йәйғор/ 

Көндөҙ йоҡлай, төндә илай. /ысыҡ/ 

Ҡыш буйы ятты - ятты ла, 
яҙын тороп сапты. /ҡар/ 

Аҡ бабай, аҡ бабай, 
Аҡ туныңды ҡаҡ, бабай. /ҡар/ 

Утта янмай, һыуҙа батмай. /боҙ/ 

Сәстәремде тағатып 
Йөрөй нисек иренмәй? 
Әллә уйнай йәшенмәк, 
Үҙе ҡайҙа? Күренмәй. /ел/

















































ЙӘШЕЛСӘЛӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Йәшелсә - витаминдар, 
Ашайым да ҡуямым. 
Йәшелсәләр хаҡында мин 
Һеҙгә йомаҡ ҡоямын. 

Бер-береһенән уҙышып 
Үҫәләр гел бер өйҙә. 
Өйҙәрен төп тип атайым, 
Сығалар өйҙән көҙгә. /картуф/ 

Ҡыяҡтары йәм-йәшел дә, 
Һап-һары уның башы. 
Ашнаҡсыны илатһа ла, 
Их, тәмләй ул һәр ашты. /һуған/ 

Ҡып-ҡыҙыл ғына күлдәкте 
Ҡайҙан ала ... ? 
Күлдәге матур булғас ни, 
Уға хатта ер аҫтында 
Һис күңелһеҙ түгелдер. /сөгөлдөр/ 

Ерҙән ҡаҙып алалар, 
Аш, бәлешкә һалалар. 
Көлгә күмә малайҙар, 
Иҙеп ашай бабайҙар. /картуф/ 

Миңә оҡшай ҡурғаны, 
Кетерләп үк торғаны, 
Маҡтап бөтөргөһөҙ, уф! 
Нимә ашайым? … . /картуф/ 

Әбей түгел, бабай түгел, 
Үҙе ҡат-ҡат тун кейә, 
Һыуҙар һибеп үҫтерәбеҙ- 
Ул дымлы ерҙе һөйә. 
Йәшкелтем һәм аҡ төҫтә, 
Шытырлап тора тештә, 
Ә исеме - ... . /кәбеҫтә/ 

Тәҙрәһе юҡ, ишеге юҡ, 
Эсе тулы халыҡ. /ҡыяр/ 

Ер аҫтында алтын ҡаҙыҡ. /кишер/ 

Ҡат-ҡат тунлы, 
Ҡарыш буйлы. /кәбеҫтә/ 

Бабай ҡат-ҡат тун кейгән, 
Сисендерһәң – иларһың. /һуған/ 

Үҙе генә ашалмай, 
Унан башҡа аш бармай. /һуған/ 

Келәте бар, малы юҡ, 
Балаһының һаны юҡ. /ҡыяр/ 

Үҙе һимеҙ – майы юҡ, 
Тиреһе ҡалын – йөнө юҡ. /шалҡан/ 

Йәшкелт аҡһыл төҫтә ул, 
Ҡатлы-ҡатлы күлдәкле, 
Әсәй турап ашҡа һала, 
Ашағанда бик тәмле. /кәбеҫтә/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Ҡуян бик ярата икән 
Ул ҡыҙыл йәшелсәне, 
Ҡыш көнөндә Ҡар-бабайҙың 
Танауы ул - беләһеңме? /кишер/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Әрсей ҡалһаң, йәһәт кенә 
Күҙ йәштәрен ағыҙа. 
Уны ашаһаң сирләмәйһең,- 
Кәрәк түгел дарыу ҙа. /һуған/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Йоморо уның кәүҙәһе, 
Унан аштар бик тәмле, 
Әйт әле, һин, әйт әле,- 
Был нимә ул? /бәрәңге/
(Ғүмәр Ғайсин) 















































Ш ҠОРАЛДАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Түтәлдерҙе ҡаҙып бөткәс, 
Мыштырлап оҙаҡ торма. 
Эшкә тотон йәһәт кенә 
Ҡулыңа алып… . /тырма/ 

Бесән ҡалай ныҡ кипкән, 
Йыйырға ваҡыт еткән. 
Ҡарап торма,тик торма, 
Йә,ҡулыңа тот … . /тырма/ 

Был ҡоралды сабый саҡтан 
Ҡулда тоторға кәрәк. 
Ғүмер буйы бары файҙа 
Бирә кешегә… . /көрәк/ 

Ҡар көрәргә 
Булһа кәрәк, 
Нимә кәрәк? 
Дөрөҫ! ... . /көрәк/ 

“Т” хәрефенә оҡшаш был 
Оҫтаға кәрәк ҡорал. 
Һыры бар урау-урау, 
Был нимә? Был бит ... . /бырау/ 

Әй, күп тә һуң тештәре! 
Әй, күп тә һуң эштәре! 
Ағасты «ашай-ашай», 
Төрлө әйберҙәр яһай. /бысҡы/ 

Нисек кенә бәйләп тотма, 
Ятҡырып булмай тоҡта. 
Барыбер сыға тишеп, 
Уның исеме нисек? /беҙ/ 

Был ҡорал менән 
Шымартып алғас, 
Ял итеп ҡала 
Ҡытыршы ағас. 
Түңәрәкләнеп 
Оса юнысҡы, 
Оҫта ҡулында 
Нимә ул? /йышҡы/















































АҒАСТАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Йәшел төҫлө кейемдәрен 
Кейеп тора ағайҙар. 
Йәйҙәр үтә, көҙҙәр үтә - 
Һис бер уны һалмайҙар. /шыршы/ 

Бер ағаста мең ҡара. /муйыл/ 

Уңмай көндә - ҡояшта, 
Йәшел була ул ҡыш та. 
Оҙон буйлы бер ағай – 
Күпте күргән ... . /ҡарағай/ 

Ул хас бойҙай орлоғо – 
Шундай ғына ҙурлығы. 
Етһен әле йәй генә - 
Ул япраҡҡа әүерелә. /бөрө/ 

Суҡ толомло, аҡ һынлы, 
Гел һөйкөмлө, яғымлы. 
Сағылда табып яйын 
Сәләмләй килгән һайын. /ҡайын/ 

Йәй ҙә йәшел, ҡыш та йәшел 
Тауҙа ла, урманда ла. 
Ултыра уртала илап 
Ҡыш байрам ҡорғанда ла. /шыршы/ 

Йәм-йәшел йәйен,ҡышын да, 
Энәһе күп ботаҡта. 
Ул төҙәнә беҙгә килеп 
Яңы йылда ҡунаҡҡа. /шыршы/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Майҙа ап-аҡ күлдәкле, 
Унан йәшеллек кейә. 
Ҡарайғас шул күлдәге, 
Башҡайын түбән эйә. /муйыл/ 

Гел бейеккә, гел киңлеккә әйҙәр, 
Йәмле булыр унан өйҙәр-өйҙәр, 
Өй аҫтына һалһаң, йөҙ йыл түҙәр, 
Ныҡ кешене уның кеүек тиҙәр. /имән/ 

Күлдәктәре аҡ ҡына, 
Бөҙрә уның сәстәре. 
Бысаҡ тейҙеме яҙын, 
Сәсрәп сыға йәштәре. 
Тик яраламаһын һис кем 
Матур йәшел дуҫҡайын. 
Урман булып шаулаһын 
Беҙҙең ерҙә аҡ. /ҡайын/ 

Аҡ кейемен кейгән 
Йәшел суғын элгән. /ҡайын/ 

Ирендәрҙе күгәртә, 
Ҡан баҫымын үҙгәртә. 
Яҙын, әйтерһең, кәләш, 
Көҙөн – көп-көрән ... . /миләш/ 

Урамдарҙа йәй бураны, 
Ап-аҡ иткән йорт-ҡураны. /тирәктәр/























ҺӨНӘРҘӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Шым йөрөй еңел баҫып, 
Мылтығын алған аҫып, 
Шулай һунар итә ул, 
Ул кеше кем була ул? /һунарсы/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Ҡармаҡ алып ҡулына 
Китә йылға буйына, 
Көн оҙон тик ултыра, 
Сабаҡ,суртандар тота. /балыҡсы/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Атҡа атланып һыбай 
Һыҙғыра йә ул йырлай, 
Үҙе төшмәй эйәрҙән, 
Эте уға эйәргән. /көтөүсе/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Иртүк тороп фермаға 
Йүгерә атлай бара, 
Аҡ халатын кейеп алып 
Кем әле һыйыр һауа? /һауынсы/ 
(Ғүмәр Ғайсин)

Тыпыр-тыпыр, тыпыр-тыпыр... 
Һикереп йөрөй туптай. 
Ҡош ҡанатылай ҡулдары, 
Күҙҙәре яна уттай. /бейеүсе/ 

Эшем күп шул - хат ташыйым 
Өйҙәрҙән өйгә кереп. 
Ҡаршы сығып алалар, 
Минең килгәнде күреп. /хат ташыусы/ 

Хат , газета-журналдарҙы 
Ул бар өйгә тарата. 
Пенсия биргәнгә күрә, 
Бар өлкәндәр ярата. /хат ташыусы/ 

Тәмле аштар бешерә, 
Аш-һыуы төшкә керә. 
Әйтегеҙсе, кем һуң шулай 
Барыбыҙҙы ла һыйлай? /ашнаҡсы/ 

Ут менән көрәшәбеҙ беҙ, 
Шуға көслө, ҡыйыубыҙ. 
Бар кешегә кәрәк һөнәр – 
Әйтегеҙсе, беҙ кемдәр? /янғын һүндереүселәр/ 

Беҙ бик иртә торабыҙ, 
Алдыбыҙҙа - юлыбыҙ. 
Барығыҙҙы ла йыйып, 
Кәрәк ергә илтербеҙ. /автобус йөрөтөүсе/ 

Уҡырға ла өйрәтә, 
Яҙырға ла өйрәтә. 
Уны белә һәр кеше, 
Ул була … . /уҡытыусы/ 

Ул ҡалалар төҙөй 
Ҡағыҙҙа йылдар буйы. 
Хыялы һәм оҫта ҡулы 
Бүләк итә өй туйы. /архитектор/ 

Быяла күҙен көйләй ҙә 
Бер генә йомоп ала – 
Һеҙҙе иҫтә ҡалдыра. 
Аңлатығыҙ, был эште 
Кем бик оҫта башҡара? /фотограф/ 

Сәскә араһында үтә 
Уның бөтә көндәре. 
Матурлыҡ биҙәй дөнъяны - 
Гөлдәр оҡшай һәр кемгә. /баҡсасы/







МУЗЫКА ҠОРАЛДАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР 

Таҡыя башын тубайтып, 
Үҙе урманда үҫә. 
Елкендереп күңелде, 
Йәшен-ҡартын бейетә. 
Наҙлы моңло был ҡорал 
Ниндәй исем йөрөтә? /ҡурай/ 

Ҡырҙа үҫкән бер бала 
Өйгә килеп моң һала. /ҡурай/ 

Бәләкәй генә көпшәлә 
Уйылғандар тишектәр. 
Моңло тауыш сығарһа, 
Бейеп китә ситектәр. /ҡурай/ 

Үҙе үҫемлек, 
Унан да моңло нәмә юҡ. /ҡурай/ 

Ҡарар күҙгә ҙур түгел, 
Киләсәге ҙур уның. /ҡумыҙ/ 

Кире кәпәс кире һикерә. /ҡумыҙ/ 

Туҡмағанды ярата, 
Бик дәртле көй тарата: 
Тра-та-та-та! Тра-та-та! /барабан/ 

Эсе ҡыуыш, 
Даңғылдарға уны ҡуш./барабан/ 

Йәнле йәнһеҙҙе ҡыйнай, 
Йәнһеҙ ҡысҡырып илай. /барабан/ 

Сирткән һайын терт итә, 
Шунда уҡ йырлап китә. /мандолина/ 

Телдәре күп булғанғалыр, 
Көй һуҙа моңло итеп. 
Яратам уны шуға мин, 
Тыңлайым иҫем китеп. /гармун/ 

Тартыла ла һуҙыла, 
Бар донъяға моң һала. /гармун/ 

Ауыҙы юҡ, күп телле, 
Дәртләндермәй һуң кемде? /гармун/ 

Бармаҡ менән баҫалар, 
Уйнап күңел асалар. /пианино/ 

Тейһәң, илаған, 
Тауышы халыҡҡа уйнаған. 
Эсендә эсәге бар, 
Тышында түшәге бар. /думбыра/ 

Ҡолағы – ҡойроҡ осонда, 
Эсәге – кендек өҫтөндә, 
Тейһәң, илай. /думбыра/ 

Ебенә тейһәң, илаған, 
Тауышы матур сыңлаған. 
Өҫтөндә эсәге бар, 
Аҫтында түшәге бар. /скрипка/



















  • Если Вы считаете, что материал нарушает авторские права либо по каким-то другим причинам должен быть удален с сайта, Вы можете оставить жалобу на материал.
    Пожаловаться на материал
Скачать материал
Найдите материал к любому уроку,
указав свой предмет (категорию), класс, учебник и тему:
также Вы можете выбрать тип материала:
Скачать материал

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Основы туризма и гостеприимства»
Курс повышения квалификации «Педагогическая риторика в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация практики студентов в соответствии с требованиями ФГОС педагогических направлений подготовки»
Курс повышения квалификации «Экономика: инструменты контроллинга»
Курс повышения квалификации «Основы менеджмента в туризме»
Курс профессиональной переподготовки «Управление сервисами информационных технологий»
Курс профессиональной переподготовки «Управление информационной средой на основе инноваций»
Курс профессиональной переподготовки «Уголовно-правовые дисциплины: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Финансовые инструменты»
Курс повышения квалификации «Международные валютно-кредитные отношения»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и управление службой рекламы и PR»
Курс профессиональной переподготовки «Информационная поддержка бизнес-процессов в организации»
Курс профессиональной переподготовки «Управление качеством»

Оставьте свой комментарий

Авторизуйтесь, чтобы задавать вопросы.