146435
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокБиологияКонспектыЖануарларды қолға үйрету – селекцияның бастапқы кезеңі

Жануарларды қолға үйрету – селекцияның бастапқы кезеңі

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Байқоңыр қаласы

274 орта мектебі

биология пәнінің мұғалімі Жанузакова Акмарал Бегайдаровна


Сабақтың тақырыбы: §32. Жануарларды қолға үйрету – селекцияның бастапқы кезеңі

Сабақтың мақсаты:

білімділік - оқушыларға селекция ғылымы туралы білім бере отырып, жануарларды қолға үйрету - ғылымның дамуының басты негізі екенін айқындау, мәдени өсімдіктердің шығу тегі мен орталықтары туралы түсінік беру;

дамытушылық – оқушылардың ойлау, есте сақтау, топта шығармашылықпен жұмыс істеу қабілеттерін дамыту;

тәрбиелік – оқушыларды белсенділікке, жауапкершілікке, жануарлар мен өсімдіктерді қорғауға тәрбиелеу.

Сабақтың типі: аралас сабақ Сабақтың түрі дәстүрлі Әдіс –тәсілдері: сұрақ-жауап, баяндау, «Кім жылдам?» ойын, сәйкестендіру тесті Көрнекілігі: үлестірме қағаздар, слайдтар, стикерлер, бағалау парақшалары, нысана суреті Пәнаралық байланыс: география, тарих

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі а) оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу; ә) ынтымақтастық атмосферасын құру (бір-біріне жылы тілек айту) ІІ. Үй жұмысын сұрау Сұрақ –жауап «Ғажайып алаң»

  1. Тұқым қуалайтын аурулар неше топқа бөлінеді?

  2. Даун ауруының пайда болу себебі неде?

  3. Ерлер мен қыз балаларда кездесетін хромосомалық аурулардың айырмашылығы қандай?

  4. Гендік аурулардың жиі кездесетін түрі және оның пайда болу себебін түсіндір.

  5. Резус-факторды білу не үшін қажет?

  6. Туыстық некенің жағымсыздығын қалай түсінесіңдер?

ІІІ. Үй жұмысын қорытындылау Ойын «Кім жылдам?» (мағына –термин)

1.Организмнің ата-аналарынан гаметалар арқылы қабылданған гендердің толық жиынтығы (Генотип)

2. Организмнің ішкі және сыртқы белгілерінің жиынтығы (Фенотип) 3. Кездейсоқ пайда болған тұқым қуалайтын тұрақты өзгерістер (Мутация) 4. «Мутация» деген терминді ғылымға енгізген ғалым (Де Фриз) 5.Адамның ататегіне шежірелік сызбанұсқа құрып, талдау жасайтын әдіс (Генеалогиялық) 6. Зат алмасудың бұзылуының аруларын зерттейтін әдіс (Биохимиялық) 7.Тұқым қуалайтын өзгергіштіктегі гомологтік қатарлар заңын ашқан ғалым (Н.И.Вавилов)

ІV. Жаңа сабақ 1.Сабақтын тақырыбын, мақсатын анықтау, сабақ жоспарымен таныстыру: Жоспары: - селекция ғылымы және оның әдістері; - жануарларды қолға үйрету – селекцияның бастапқы кезеңі; - жануарларды қолға үйрету аймақтары мен олардың жабайы ататектері;

- мәдени өсімдіктердің шығу орталықтары. 2.Мұғалімнің жаңа сабақты түсіндіруі (слайд арқылы)

Селекция (лат. «selectio» – сұрыптау) деген мағынаны білдіреді. Қазіргі кезде селекция өсімдіктердің жаңа іріктемелері мен жануарлардың бағалы қолтұқымдарын және микроорганизмдердің қажетті штамдарын алу әдістері туралы ғылым саласы болып табылады.

Іріктеме, қолтұқым, штамм – бұлар адамның қолымен түзілген организм популяциялары.

Қолтұқым – бұл үй жануарларының ерекше формалары, іріктеме – мәдени өсімдіктердің формалары, ал штамм микроорганизмдердің таза себіндісі. Олар нақты морфологиялық, физиологиялық және жоғары өнімділік сияқты тұқым қуалайтын ерекшеліктермен сипатталады. Бұл ерекшеліктердің фенотиптік көрінісі сыртқы орта жағдайларына байланысты. Сондықтан сұрыптау жұмыстарында климаттық факторлармен қатар күтіп – баптау шараларына үлкен мән беру керек.

Жануарларды қолға үйрету – селекцияның бастапқы кезеңі. Адам әуел бастан-ақ өзін қоректік заттармен қамтамасыз ету мақсатында жабайы жануарларды қолға үйретті, жеуге жарамды өсімдіктерді өсіріп, өнімдерін пайдаланды. Жабайы жануарлар мен өсімдіктер бара – бара адамның іс-іректіне байланысты мәдени формаларға айналды.

Жануарларды қолға үйретудегі ең басты мәселе – оның мінез құлқын өзгертіп, қолға ұстауға бейімдеу, үй жағдайында көбейтіп, өсімтал ұрпақ алу. Б.з.д VI-VIII мың жыл бұрын басталған қолға үйрету әрекетінің нәтижесінде көптеген жануарлар мен өсімдіктерді адамның тұрмыс жағдайына, шаруашылыққа тиімді кеңінен пайдаланды.

Жабайы жануарлар мен өсімдіктердің мәдени формаға айналу әрекетін зерттеу барысында Ч.Дарвин: «Жабайы түрлер қолға үйрету процесінде елеулі өзгерістерге ұшырады» деген қорытынды жасады.

Қолға үйрету жұмыстарының нәтижесінде байқалған сан алуан өзгерістер адамның шығармашылық рөлін айқындап, оның өсімдіктер мен жануарлардың белгілерін түрлі бағытта өзгертуге қабілетті екенін көрсетті. Кейінгі ғалымдардың зерттеулері бойынша өзгергіштіктің қай формасы болмасын өз алдына қолтұқым мен іріктеменің түзілуіне себеп бола алмайды. Оған тек адам ғана әсер етеді. Ал, тұқым қуалайтын өзгергіштіктің өзі мәдени формалар эволюциясының алғышарттары бола алады. Бұл эволюциялық процесте адамның мақсатты әрекеті бағыттаушы фактрдың рөлін атқарады. Дарвин бұл әрекеттерді қолдан сұрыптау деп атады. Қолдан сұрыптау қолтұқымдар мен іріктеме алудағы негізгі қозғаушы күш деп көрсетті.

Қолдан сұрыптау

Мақсатсыз (санасыз ) –құнды Мақсатқа сай әдістемелік сұрыптау -

белгілері бар дараларды сақтауға

және көбейтуге бағытталған сұрыптау.

Оқулықпен жұмыс

Енді мақсатсыз сұрыптауды толық біліп, түсіну үшін оқулықпен жұмыс жасаймыз. Алдымен, санау арқылы екі топқа бөлінеміз.

Топтық жұмыс (мәтінді оқиды, бір-біріне түсіндіреді, ой бөліседі): а) 1 –топтың тапсырмасы: Жануарларды қолға үйрету аймақтары мен олардың жабайы ататектерін, қай кезден бері қолға үйреткенін анықтаңдар. Адамның жануарларды не үшін қолға үйреткенін

талқылаңдар. 2 – топтың тапсырмасы: Мәдени өсімдіктердің шығу орталықтарын, сол орталықта өсетін өсімдіктердің түрін анықтаңдар. Мәдени өсімдіктердің шығу орталықтарын білудің селекция үшін маңызы. ә) Постер құру, қорғау VІ. Жаңа сабақты бекіту

Сәйкестендіру тесті

VІІ. Үйге тапсырма

1)§32. Жануарларды қолға үйрету – селекцияның бастапқы кезеңі (оқу);


2) Белгілі бір өсімдіктердің іріктемелері мен жануарлардың қолтұқымдары туралы хабарлама жазу.

VІІІ. Бағалау. Өзіндік бағалау парағы бойынша









Общая информация

Номер материала: ДБ-088108

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Организация и руководство учебно-исследовательскими проектами учащихся по предмету «Биология» в рамках реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «ФГОС общего образования: формирование универсальных учебных действий на уроке биологии»
Курс профессиональной переподготовки «Биология: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Медико-биологические основы безопасности жизнедеятельности»
Курс повышения квалификации «Методические аспекты реализации элективного курса «Антропология и этнопсихология» в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Государственная итоговая аттестация как средство проверки и оценки компетенций учащихся по биологии»
Курс повышения квалификации «Нанотехнологии и наноматериалы в биологии. Нанобиотехнологическая продукция»
Курс «Общее садоводство: Стилистика садов. Создание различных стилей с использованием местных и интродуцированных растений»
Курс повышения квалификации «Основы биоэтических знаний и их место в структуре компетенций ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Анатомия и физиология: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс «Общее садоводство:Травянистые растения для садов средней полосы»
Курс повышения квалификации «Гендерные особенности воспитания мальчиков и девочек в рамках образовательных организаций и семейного воспитания»
Курс повышения квалификации «Составление и использование педагогических тестов при обучении биологии»
Курс повышения квалификации «Инновационные технологии обучения биологии как основа реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и выполнение работ по производству продукции растениеводства»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.