Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / ОБЖ / Другие методич. материалы / Разработка урока по НВП "Азимут бойынша қозғалыс"

Разработка урока по НВП "Азимут бойынша қозғалыс"

  • ОБЖ

Поделитесь материалом с коллегами:

ӘСКЕРИ ТОПОГРАФИЯ

Сабақтын тақырыбы: Азимут бойынша қозғалыс.

Білімдік мақсаты: Оқушыларға азимут бойынша қозғалыс жасауды үйрету.

Тәрбиелік мақсаты: Географиядан алған білімдерін әскери тәрбиемен ұштастыра отырып логикалық ойлауын тәрбиелеу.

Дамыту мақсаты: Тірек сызбамен жұмыста шығармашылығын дамыту.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ.

Уақыты: 45 мин.

Әдістеріп: Түсіндіру. Бейнематериалды көрсету. Оқушылардан сұрау өткізу.

Сабақтын өту орны: АӘД кабинеті.

Оқулықтын аты: 10 сынып АӘД оқулығы, 2006 ж.

Көрнекті құралдар: Жергілікті жердің картасы, топографиялық карта сызбасы, дидактикалық үлестірмелі кестелер. Интерактивтік тақта. Құлабыз.

Кіріспе кезені 10 мин.

1. Взводты сапқа тұрғызу, командирден рапорт қабылдау, түгендеу 1 мин.

2. Оқушылардың сырт көрінісін тексеру 1 мин.

3. Үй тапсырмасын тексеру (өткен тақырыпты қайталау) 8 мин.

  • Әскери топография нені зерделейді?

  • Топографиялық жергілікті жер элементтерін атаңдар?

  • Жергілікті жерде бағдарлану нені білдіреді?

  • Таңдалып алынған бағдарлар қандай талаптарды қанағаттандыра алуы қажет?

- Көкжиек тұсын күндіз және түнде анықтаудың қандай тәсілдері бар?

Негізгі кезен 25 мин

Жаңа тақырыпты түсіндіру 15 мин.

Азимут дегеніміз – берілген нүкте арқылы өтетін, меридианның солтүстік бағытынан сағат меңзері жүрісімен зат бағытына дейін өлшенетін көлденең бұрыш. Егерде өлшеу ақиқат меридиан қатынасында жүргізілсе, онда ақиқат азимуты (А), ал магниттік меридиан қатынасында жүргізілсе, онда магниттік азимут (М) болып табылады. Магниттік меридианды жергілікті жерде бос ілінген магнит меңзері еркін көрсетеді. Солтүстік бағыттағы ақиқат және магниттік меридиандар арасындағы бұрыш магниттік бұрылу (б) деп аталады. Егер де магнит меңзерін солтүстік ұшы ақиқат меридианнан шығысқа ауытқыса, онда бұрылу шығыстық және оң деп есептелінеді, батысқа ауытқыса, бұрылу батыстың алу белгісімен көрсетіледі.

А=М+(+ - б).

Магниттік азимутты анықтау үшін бетпен затқа қарсы тұрып, меңзерді тежеуіштен босатып, құлабызды бағыттау керек (құлабызды бұрып, меңзердің солтүстік ұшын лимб нөлдің бөлік белгісіне сыйыстыру). Құлабызды бағытталған қалпында ұстап, қақпақты бұрап, ойықты-қарауылды берілген бағытта нысана бойынша кезейді (құлабыздың нысана бойын затқа сыйыстыру көзқарасты көп қайтара нысана бойын затқа кейін ауыстырумен қол жеткізіледі) осылай түзу азимут анықталады, яғни жергілікті жерде өзінің тұрған нүктесінен, қандай болмасын, басқа нүктеге азимуттың бағытталуы.

Кері азимут – ол жергілікті заттар тұрған нүктеге беттелуі: түзу азимуттан ол 180град айырмашылығы бар. Бұл шама түзу азимутқа қосылады, егерде түзу азимут 180градустан кіші болса алынады.

Жергілікті жерде берілген азимуттық бағытты табу үшін лимбта өлшем көрсеткішін қарауыл түбіне берілген магниттік азимутты орналастыру қажет, меңзерлердің тежеуішін босатып, оның солтүстік ұшына лимбтағы нөлді әкелу қажет, жергілікті жердегі берілген бағытқа бетпен қарап тұрып анықтайды; лимбтағы нөлге меңзердің солтүстік ұшын дәл әкеледі; ондағы меңзердің қалпы – ойықты-қарауылды бағыт сызығы болып табылады.

Құлабызбен жұмыс істегенде, оны көздің деңгейінен 10см төмен сол қолға ұстайды, шынтақ тұрақты тұру үшін бүйірге қысу керек.

Азимут бойынша жылжу.

Азимут бойынша жылжудың мәні – құлабыз көмегімен жергілікті жерде берілген азимут бойынша керекті бағыт таба білуден, жылжуда осы бағытты ұстап белгіленген пунктке шығудан тұрады.

Азимут бойынша қозғалыс мәліметтері

Маршруттың учаскесі

Магниттік азимут,

градустар

Жұп адымдығы қашықтық

Сарай - мұнара

80

610

Мұнара қорған

88

580

Қорған – жеке тұрған ағаш

78

550

Азимут бойынша жылжу кезінде бір нүктеден келесі нүктеге жүйелі түрде ауысады, қосалқы немесе аралықтағы бағдар бағытын ұстай отырып, жұп адымды есеп жүргізіледі.

Бастапқы және басқа да келесі бұрылыс нүктелерінде құлабыз көмегімен берілген азимут бойынша жергілікті жерде қозғалыс бағытын табады. Бұл бағытта нақты жағдайларға сәйкес аса қашықтау (қосалқы) бағдар немесе қозғалыс маршруты бұрылыс нүктелеріне жақын орналасқан бағдар есте сақталады және таңдап алынады. Егер аралық бағдарда бұрылыс нүктесі көрінбейтін болса, онда келесі бағдарды анықтайды.

Жалаң бағдарлы ашық жерлерде жылжу бағыты тұстама бойынша ұсталынады. Қозғалыс бағыты бастапқы нүктеде құлабыз бойынша келесі нүктеге анықталады. Осы бағытпен жылжи отырып, кейбір қашықтықтарда бірінен соң бірін, қандай болмасын, белгілер қалдырады. Сосын мезгілімен оларға бұрылып қарап, алдағы қозғалыс бағыты түзу сызықпен сәйкес келуін қадағалайды. Қарлы жерлерде тұстама ретінде өз қозғалысының іздері пайдаланылады. Бақылау үшін кері азимут және аспан шырақтары бойынша қозғалыс бағыты мезгілімен тексеріліп отырады, берілген бағдарлар қол жеткізілген бағдарлармен үнемі салыстырылады, ал карта бар болғанда, онымен жергілікті жер мен қозғалыс маршрутын беттестіреді. Сол жолмен кері қайту қажет болғанда маршруттың бұрынғы сызбасы пайдаланылады, бірақ алдын ала тура азимуттар кері азимуттарға ауыстырылады.

Түнде аралық (қосалқы) бағдарлар ретінде жергілікті заттардың нұсқасы және жарық жұлдыздар пайдаланылады; егер мұндай мүмкіндік болмаса, онда құлабызбен бағыт ұсталынады, яғни құлабызды еркін түсірілген меңзермен барлық уақытта бағытталған жағдайда өзінің алдында ұстайды, ал бағыт үшін түзу, ойық және қарауыл арқылы өтетін қозғалысты қабылдайды.

Қыс мезгілінде бағдарлар ретінде маршруттың бұрылыс нүктелеріндегі қар жамылғыларының үстінде немесе алыстан жақсы көзге түсетін жергілікті заттарды таңдап алады.

Бөгетті айналып өту керек болған жағдайда, мынадай сипат жасалынады: бөгеттен қарама-қарсы жағына қозғалыс бағыты бойынша бағдар белгіленеді, оған дейінгі қашықтық анықталады және оны осы көлемде жүріп өткен жолдың ұзындығына қосады; бөгетті айналып өтеді және үзілген жол бағытын құлабыз бойынша алдын ала анықтап, таңдалып алынған бағыттан қозғалысты жалғастырады.

Азимут бойынша қозғалыстың нақтылығы жолдың, шамамен 1/10 бөлігін құрайды. Сондықтан, егер тиісті қашықтықты жүріп өткенде сілтемелі бағдарды кездестірмесе, онда шығу нүктесіне белгі қойылады, ал жүріп өткен бұрынғы бағдардан осы нүкте айналасындағы радиусы 1/10-ге тең жол ұзындығын айналып өтіп, бағдар іздестіріледі.


Қорытынды бөлім – 10 минут.

Жаңа тақырыпты бекіту 5 мин.

Сұраққа жауап беру арқылы, оқушылар жаңа тақырыпты бекітеді.

Қортынды кезені 5 мин.

  1. Жаңа тақырыптың мақсаты және немен жетілдірілгенін айту.

  2. Жақсы жауаптарды белгілеу.

  3. Келесі сабақтығы өтетін тақырыпты айту.

  4. Ұй жұмысы. (10 сынып АӘД өқулығы).

Сұрақтар мен тапсырмалар:

  • Азимут деген не?

  • Магниттік азимуттың ақиқат азимуттан айырмашылығы қандай?

  • Түзу және кері азимутқа анықтама беріңдер.

  • Азимут бойынша қозғалыс үшін қандай мәліметтер керек?

  • Берілген азимут бойынша затқа бағыт қалай анықталады?

  • Азимут бойынша қозғалу ретін айтып беріңдер.





АӘД пәнінің мұғалімі: __________________________ А.С. Мұхамбетжанов





Выберите курс повышения квалификации со скидкой 50%:

Автор
Дата добавления 04.11.2016
Раздел ОБЖ
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров33
Номер материала ДБ-318836
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх