Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / История / Конспекты / Қазақстан тарихы пәнінен сабақ дайындамасы
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • История

Қазақстан тарихы пәнінен сабақ дайындамасы

библиотека
материалов

1 сабақ


Сабақтың тақырыбы: Орта ғасырларда қазақ жерінде рухани мәдениеттің дамуы.

Сабақтаң мақсаты:

а) Білімділік: VI-XII ғасырлардағы қазақ жеріндегі рухани мәдениеттің дамуын, оның бағыттарын көрсету. Ғылым мен әдебиеттің дамуына өз үлесін қосқан ғалымдар, әдебиет өкілдері туралы мәліметтер бере отырып білімдерін тереңдету.

ә) Дамытушылық: Ғылыми еңбектерді, көркем шығармаларды түсініп оқуға, ізденіске дағдыландыру.

б) Тәрбиелік: Оқушыларды әдебиет пен өнерді сүюге, рухани ескерткіштерге құрметпен қарауға тәрбиелеу.


Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың әдісі: СТО жобасымен

Сабақтың көрнекілігі: Қазақстанның ортағасырлар картасы, Әл-Фараби,М.Қашқари,Қожа Ахмет Йасауидің портреттері, кесенелер суреттері, « Сөнбес жұлдыздар» кітабы т.б.

Пәнаралық байланыс: қазақ әдебиеті, география.


Сабақтың барысы:

I.Қызығушылықты ояту.

II. Мағынаны тану.

III. Толғаныс.

Сабақтың жоспары:

1. Орта ғасырлардың ерте және орта кезіндегі рухани мәдениеттің даму бағыттары.

2.Ежелгі жазба ескерткіштері.

3. Ғылым мен әдебиеттің дамуы.

4. Сыр бойының даналары.


  1. Қызығушылықты ояту.

а) Ой қозғау

ә) Символды көрнекілік




II. Мағынаны тану.

а) Жигсо

Оқушылар төрт топқа бөлініп берілген тапсырмалармен жұмыстанады.

ә) Категориялық кесте



Категориялық кесте


Айша бибі

кесенесі


Алаша хан күмбезі

Арыстанбаб кесенесі


hello_html_m4c936e41.gif

hello_html_6fb1955b.gif

Қожа Ахмет Йасауи кесенесі

hello_html_m37024eaa.gif

Бабажа хатун

кесенесі


hello_html_67b7a8c8.gifhello_html_23e80afa.gif

hello_html_2267d59.gif

Қарахан

кесенесі

Жошы хан

кесенесі


hello_html_a176b60.gifhello_html_5073de46.gif


hello_html_7e9b3592.gif



Отырар

Күлтегін

ескерткіші

Түркістан

Тараз

Алып тас

hello_html_331789a2.gif


hello_html_m445e19bf.gif

hello_html_m786d84bd.gifhello_html_m13d43907.gifhello_html_4380c11d.gif

hello_html_1e208ec2.gifhello_html_425e29e9.gif

hello_html_m36e74fe2.gif

hello_html_m53a5d0eb.gifhello_html_m2e03db1c.gif


hello_html_45cf3d91.gifhello_html_1514ed48.gifhello_html_57ae547.gif

hello_html_79254aeb.gifhello_html_m2f38935d.gifhello_html_57ae547.gifhello_html_723c15c.gif

Балбал тастар

Бабалар үңгірі



Қос батыр


Баласағұн

Сығанақ


Сайрам





hello_html_576dc2a0.gif

Талас жазулары

hello_html_m53a5d0eb.gifhello_html_m2e03db1c.gifhello_html_3b108b9.gifhello_html_52240516.gif

«Кодекс Куманикс»

hello_html_m1586c114.gif

«Құтадғу білік»

Есік жазулары

hello_html_2ae8ec1b.gifhello_html_m29f49008.gif








«Қорқыт ата кітабы» зерттеуші: неміс ғалымы Н.Ф.Диц.

«Оғызнама» XIIIғ. Рашид-ад-дин,XVIIIғ. Әбілғазы көшірген.

«Күлтегін Тоныкөк»

















Адамзат тарихының күре тамыры мәдениет болса, мәдениеттің күре тамыры-адам баласының ақыл-ойы мен қимыл-қаракеті дүниеге әкелген ғажайып рухани және материалдық құндылықтар.

Қай халықтың болсын өзге ешбір жұртқа ұқсамайтын бөлек болмыс-бітімін даралап, өзгеше тағдыр- талайын айқындайтын да, түптің түбінде, осы қымбат та құнды жауһар жәдігерлер. Тарихтың терең қатпарларынан аманат болып жетіп, әлемдік өркениеттің қазынасына енген мәдени байлығымыздың құндылығын әрбір жеткіншегіміз білуі,бағалауы шарт.

Ұлы даналар



hello_html_m7142e221.gif


























«Насаб- наме» дастаны

Йасауи кесенесін XIVғ. аяғында Әмір Темір салдырды.



Ол адамдарды ізгілік пен әділеттілікке, дүниеқор болмауға, байлыққа қызықпауға, азға қанағат етуге үйретеді.

«Даналық кітабы» н/се «Диуани хикмет» кітабы түркі тілінде жазылған.

hello_html_4e373333.gifhello_html_1879cc66.gif


hello_html_1d35827.gifhello_html_m60039e97.gif

hello_html_ma6790a9.gif

63 жасында мешітке жақын жерден қылует қазып, 30 жыл өмірінің соңына дейін тұрады.



Арыстанбаб пен Қожа Жүсіптің шәкірті


hello_html_331789a2.gif

ғалым

hello_html_m42000418.gifhello_html_331789a2.gif

hello_html_m4f17b54.gif

Қожа Жүсіп Хамадидің медресесінде оқыды.


ақын

hello_html_4ba4e39.gifhello_html_139a1e53.gifhello_html_m797f207f.gif

hello_html_m2025a642.gif

hello_html_1de12b3a.gifhello_html_98608df.gifhello_html_6b11c135.gifhello_html_m29cf9bab.gif

ойшыл

hello_html_2206d408.gifhello_html_m6b95948a.gifhello_html_m4999677e.gif

hello_html_57ae547.gif

Испиджаб қаласында туған.

ақылгөй

hello_html_m294b5e27.gifhello_html_m580ed4ea.gif



Сопылық ілім басшысы

уағызшы


Ол сопылық өлеңдерінде әділдік, шапағат,мейірімділік, тақукалық,шыншылдық,ойлылық,тазалық секілді игі істерге шақырады.






«Азаматтық саясат»

«Музыка туралы кітап»

«Ғылымдар энциклопедиясы»



hello_html_4eaf9a1a.gifhello_html_m238a5fb8.gif

hello_html_26bffda7.gif

«Даналықтың жауһарлары»

«Бақыттың жетістіктері»


hello_html_3244727f.gifhello_html_245bc385.gif


«Қайырлы қала тұрғындары»

hello_html_ma6790a9.gif

«Мемлекет қайраткерлерінің афоризмдері»


hello_html_c3fc721.gifhello_html_m78002eda.gif


философ



Пифагор, Архимед, Аристотель,Евклид, Птолемей сияқты философтардың еңбектерін оқыған.

социолог


hello_html_3d1da774.gif

ботаник


математик

hello_html_m6494411c.gifhello_html_6cc844ac.gif

hello_html_54111611.gifhello_html_245bc385.gifhello_html_5789e2f7.gif

логик

hello_html_5d6591c2.gif

Отырарда туған.


hello_html_m3768d332.gif

тарихшы

hello_html_m2094bd23.gifhello_html_m13d43907.gif

hello_html_m797f207f.gifhello_html_m369f0e4d.gif

лингвист

hello_html_m28b39a84.gifhello_html_m5a014edd.gif

Отырар медресесінде оқыды.


hello_html_5351c983.gifhello_html_m3c6df9d0.gifhello_html_m767b4bbf.gifhello_html_a176b60.gif

hello_html_m294b5e27.gifhello_html_m767b4bbf.gifhello_html_463f4a12.gifhello_html_m77dae311.gifhello_html_18f98594.gif

физик

астроном

hello_html_42f43d05.gifhello_html_m1440cc8e.gif

160-қа жуық трактат жазған


Дамаскіде қайтыс болған.

Музыка зерттеушісі


Шығыстың Аристотелі

Ғылыми жұмыстармен айналысқан.


Шам,Египет, Александрия қалаларында білім алған.


Самарханд, Бұқара, Хиуа ж/е мұсылман шығысының көп жерлерін аралаған.





«Құтадғу біліктің» бізге Каир,Вена,Наманған деп аталатын үш нұсқасы жетті.

Дастанда әділет, бақыт, ақыл,қанағат сияқты этикалық ұғым екшелеп алынады.


hello_html_6cc844ac.gifhello_html_36d8e02a.gif

«Құтадғу білік» дастанымен қалды.


hello_html_57aed7ff.gif

«Құтадғу білік» 73 тараудан,12814 өлең жолынана тұрады.

hello_html_25fbfb98.gif

«Құтадғу білік» -түркі тілінде жазылған.


hello_html_ma6790a9.gifhello_html_33d6c96a.gifhello_html_74e956c6.gif



Фараб, Қашғар, Бұхара қалаларында білім алған.

философ

медицина зерттеушісі


hello_html_6fb1955b.gif

ақын

hello_html_m7be9b33c.gifhello_html_m41fa15bc.gif

hello_html_331789a2.gifhello_html_57aed7ff.gif

психолог

hello_html_m37024eaa.gif

Музыкант жанұясында дүниеге келген.


hello_html_5ba9016.gifhello_html_m3732994.gif

hello_html_m3768d332.gif

hello_html_m797f207f.gif

жазушы

hello_html_f5eebd8.gif

hello_html_m2e03db1c.gifhello_html_5073de46.gifhello_html_m53a5d0eb.gifhello_html_57aed7ff.gif

геометрик

hello_html_m534ed961.gifhello_html_1de12b3a.gifhello_html_781855f6.gif

hello_html_4a2c7b76.gifhello_html_7e80ece3.gifhello_html_m294b5e27.gifhello_html_185174f5.gif

дана

Араб, парсы ж/е өз ана тілін терең меңгерген.



астроном

ақылгөй

астролог


Туған жері- қазіргі Шу өзені бойындағы Баласағұн қаласы









«Диуани лұғат-ат-түрк» н/се «Түркі тілдерінің сөздігі» кітабы


«Түркі тілдерінің сөздігі» кітабында 400-ден астам мақал бар.

Тарихшы

Қашғарда,Бұхара мен Нишапурде білім алады.

Қарахандар ақсүйектері ортасынан шыққан.

hello_html_m2c13f449.gifhello_html_ma6790a9.gifhello_html_m797f207f.gifhello_html_m3768d332.gif

географ

әдебиетші

филолог

астроном

этнограф

hello_html_m69b5e115.gifhello_html_m1d254673.gifhello_html_6fb1955b.gifhello_html_98608df.gifhello_html_a176b60.gifhello_html_331789a2.gifhello_html_m712fb3e2.gifhello_html_m206199dd.gifhello_html_m5aa6adf7.gifhello_html_5d210a37.gifhello_html_m2b63dd5b.gifhello_html_6345b98c.gif

зерттеуші

саяхатшы

hello_html_6ed331d6.gifhello_html_m6a10a894.gifhello_html_1f50b428.gif

Балалық шағын Ыстықкөл маңындағы қышлақта өткізген.

Қашғарда дүниеге келгенмен өмірінің көп кезеңін Баласағұнда өткізген.

Орта Азия мен Иранның біраз қалаларын аралайды.

Арабша жоғары білім алған.

hello_html_m408e67fc.gifhello_html_d0b9f4a.gifhello_html_m29f49008.gif

Кітап 1072-47 жылдары жазылған.


Өз айтуы б/ша «Түрік тілінің синтаксистік жүйесінің негіздері»деген ғылыми трактатын жазған, бірақ ол еңбегі сақталмаған.

hello_html_4dbeffc6.gif

Өз білімін туған халқының тілі, әдебиеті,тарихы, этнографиясы, географиясы жайында зерттеулер жүргізуге жұмсаған.

hello_html_6fb1955b.gif















hello_html_m4e0cfa18.gif




hello_html_m3c8540c.gif










Белгісіз ғалымдарhello_html_m6ebb7fde.gifhello_html_1a3dd64a.gif

Әбу-л-Хасан әл-Испиджаби

Жамал ад-Дин Саид

Ғиас ад-Дин Женди

Хусам ад-Дин әл-Баршынлығы

Жамал Карши (1230-1315жж.)

Әбу Абд әл-Баласағұни

Махмұд бин Әли ат-Тарази

Таһир Мұхаммад ат-Тарази

Шамс Тарази

hello_html_m6173f3a6.gifhello_html_39712661.gifhello_html_m1cd9591f.gifhello_html_m6902a730.gifhello_html_135117ce.gifhello_html_m686e315.gifhello_html_20fcd12f.gifhello_html_7d777191.gif






















Білемін

Білгім келеді

Үйрендім






III.Мағынаны тану.

ББҮ –парағын толтыру.

«Жұлдызды сәт» ойыны

Бекіту сұрақтары:

  1. Тарихта адам бейнесін тастан жасау қалай аталады? (балбал тастар)

  2. Белгілі ғалым әл-Фараби қай жылдары өмір сүрген? (870-950жж.)

  3. Шығыста Аристотельден кейінгі екінші ұстаз? (Әл Фараби)

  4. Түрік тілінде алғаш еңбек жазған ғалым кім? Ол еңбек қалай аталады? (Ж.Баласағұн «Құтадғу білік»)

  5. «Диуани лұғат-ат-түрк» кімнің еңбегі? (Махмұт Қашғари)

  6. Кітапта қанша мақал-мәтел бар? (400-ден астам)

  7. Қазақстанда поэзияның сопылық бағытын кім дамытты? (А.Йасауи)

  8. Ахмет Йасауи неше жасында өзінің ерлігін жасады? (63 жасында)

  9. Ахмет Йасауидің өлеңдер жинағы? (Диуани хикмет)

  10. « Күлтегін» және « Тоныкөк» жазбаларын кім жазған? (Йоллығтегін)

  11. « Қорқыт ата кітабы» шығармасы қай ғасырда жазылған? (IXғ.)

  12. Қорқыт кім болды? (қобызшы, күй өнерінің атасы)

  13. « Кодекс Куманикус» нешінші ғасырда қандай жазумен жазылды?

(XIV ғ.басында, готикалық көне жазумен)

  1. XI-XII ғасырдағы ерте мұсылмандық ғимарат? (Айша бибі мазары)

  2. Кім Қожа Ахмет Йасауиға арнап кесене салдырды? Ол қай жерде?

(Әмір Темір, Түркістанда)

  1. Діни наным-сенімге байланысты дамыған қандай өнер? (мүсін өнері)

  2. «Ақиқат сыйы» атты әдеби еңбектің авторы? (Ахмет Йүгінеки)

  3. « Жоғары математика кітабына түсінектеме» атты трактат авторы?

(Жамал ад-Дин Саид)

  1. Баршыкент қаласынан шыққан әдебиетші, ақын, ойшыл ғалым кім?

(Хусам ад-Дин әл-Баршынлығы)

  1. Ел аузында аңыз болып, XIII ғасырда жазу үлгісіне түскен тарихи шығарма?

( «Оғызнама»)


IV. Үй тапсырмасы: Жаңа тақырыпты оқу, өзі қалаған тұлғаға реферат жазу,

« Қазақ даласының жұлдыздары» тақырыбына эссе жазып келу.



Тестілік тапсырмалар


  1. 960 жылы Ислам дінін Қарахандықтарда мемлекттік дін деп қай хан жариялады?

а) Сатұқ хан б) Күшлік хан

ә) Мұса хан в) Арслан хан


  1. Ертедегі діни наным дәстүрлері қай аймақта кеңінен тараған?

а) Сырдария б) Жетісу

ә) Отырар в) Орталық Қазақстан


  1. «Түрік тілдерінің сөздігі» еңбегінің авторы кім?

а) Ахмет Йүгінеки б) Махмұт Қашғари

ә) Жүсіп Баласағұни в) Жамал Қарши


  1. «Қорқыт» ата кітабын тұңғыш зерттеуші ғалым:

а) А.Левшин б) Н.Диц

ә) Н.Ядринцев в) В.Рубрук


  1. Әл-Фарабидің еңбегін атаңыз?

а) «Ғылымдар» энциклопедиясы б) «Дүниенің ақыры»

ә) «Шындық сыйы» в) «Даналық кітабы»

  1. Түрік сына жазуының көне ескерткіштері:

а) « Жүсіп-Зылиқа» б) «Күлтегін», «Тоныкөк»

ә) «Ақиқат сыйы» в) «Құт негізі- білік»


7. Әмір Темірдің бұйрығымен салынған сәулет өнерінің үлгісі:

а) Айша бибі кесенесі б) Алаша хан кесенесі

ә) Қожа Ахмет Йасауи кесенесі в) Қара хан кесенесі


8. Тас мүсіндердің атауы:

а) Петроглиф б) Сардоба

ә) Дың в) Балбал


9. Әбунасыр әл-Фараби өз шығармаларын қай халықтың әліпбиімен жазған?

а) Соғды б) Түрік

ә) Араб в) Сирия


10. «Құтадғу білік» поэмасын қай ғалым жазды?

а) М.Қашқари б) Әл-Фараби

ә) А.Йасауи в) Ж. Баласағұн

11. Ахмет Йасауидің тарихи шығармасы:

а) Құтадғу білік б) Диуани хикмет

ә) Тарихи Рашиди в) Жамиғат ат-тауарих


12. Баршыкент қаласынан шыққан әдебиетші, ақын, ғалым:

а) Жамал ад-Дин Саид б) Ғиас ад-Дин Женди

ә) Әбу Абд әл-Баласағұни в) Хусам ад-Дин әл-Баршынлығы

13. «Жоғары математика кітабына түсініктеме» атты трактат еңбегінің авторы:

а) Жамал Қарши б) Жамал ад- Дин Саид

ә) Шамс Тарази в) Таһир Мұхаммад ат-Тарази


14. Пайғамбардың құрметіне 63 жастан кейін жер асты үйін салып, өмірінің

соңына дейін сонда өмір сүрген әулиені атаңыз?

а) Арыстанбаб б) Хакім ата

ә) Әбу Бәкір в) Ахмет Йасауи



  1. Атақты «Кодекс Куманикс» шығармасы қай тілде жазылған?

а) Араб б) Қыпшақ

ә) Түркі в) Парсы


  1. Айша бибі кесенесі қай қалада орналасқан?

а) Тараз б) Түркістан

ә) Ақтөбе в) Алматы


  1. IX ғасырда жазылған ел аузында ауызша тараған тарихи шығарма:

а) Қорқыт ата б) Оғызнама

ә) Кодекс Куманикус в) Даналық кітабы


18. Кімнің еңбегі XII ғасырда еуропа тілдеріне аударылған?

а) А.Йасауидің б) М.Қашқаридің

ә) Әл-Фарабидің в) Ж. Баласағұнның


  1. Әбунасыр әл-Фараби қай жерлерде білім алды?

а) Шам,Египет, Александрия б) Отырар, Испиджаб

ә) Фараб, Қашғар, Бұхара в) Қашғар, Нишапур


  1. «Ақиқат сыйы» дастанының авторы:

а) Шамс Тарази б) Ахмет Йүгінеки

ә) Ахмет Йасауи в) Жамал Қарши



Краткое описание документа:

  орта ғасырлардағы қазақ халқының рухани мәдениеті туралы сабағымды ұсынып отырмын.Қай халықтың болсын өзге ешбір жұртқа ұқсамайтын бөлек болмыс-бітімін даралап, өзгеше тағдыр- талайын айқындайтын да, түптің түбінде, осы қымбат та құнды жауһар жәдігерлер. Тарихтың терең қатпарларынан аманат болып жетіп, әлемдік өркениеттің қазынасына енген мәдени байлығымыздың құндылығын әрбір жеткіншегіміз білуі, бағалауы шарт.Білімділік: VI-XII ғасырлардағы қазақ жеріндегі рухани мәдениеттің дамуын, оның бағыттарын көрсету. Ғылым мен әдебиеттің дамуына өз үлесін қосқан ғалымдар, әдебиет өкілдері туралы мәліметтер бере отырып білімдерін тереңдету.

ә) Дамытушылық: Ғылыми еңбектерді, көркем шығармаларды түсініп оқуға, ізденіске дағдыландыру.

б) Тәрбиелік: Оқушыларды әдебиет пен өнерді сүюге, рухани ескерткіштерге құрметпен қарауға тәрбиелеу. 

 

Автор
Дата добавления 30.01.2015
Раздел История
Подраздел Конспекты
Просмотров500
Номер материала 351356
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх