Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация по татарскому языку на тему "Синугыл"

Презентация по татарскому языку на тему "Синугыл"

Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"

Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:

1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.

Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs

  • Другое
Госманова Алия Гүмәр кызы Татар теле һәм әдәбияты укытучысы 94 нче гимназия М...
Тема: Ә.Синугыл шигъриятенең сәнгати-поэтик теле
Шагыйрь, тәрҗемәче, журналист, мөгаллим, җәмәгать эшлеклесе, милләтпәрвәр Әдх...
Әдхәт Синугыл Татарстан Республикасының һәм Украинаның атказанган сәнгать эшл...
Милләт темасы: “Милләттәш”, “Берләшү”, “Төрки дөнья”, “Татар-башкорт арасы”,...
Максат: шигырьләрдәге сәнгати үзенчәлекләрне чагылдыру. Бурычлар: 1) Ә.Синугы...
Белүебезчә, шагыйрьләр карамагында дүрт төрле сурәтләү чаралары бар: сүзләрне...
Лексик чаралар дип дөрес сайлау һәм урынлы куллану нәтиҗәсендә барлыкка кил...
Антонимнар: сөй-сөймә; яшьлек-картлык; явыз-яхшы, кадерле-кадерсез; югары-түб...
Синонимнар: шәфкать, кадер-хөрмәт; татулык, берлек, хөрлек; вөҗдан, әхлак һ.б...
Омонимнар Бер халык “ак”, ә берсе гел, имеш, “кара”. Комнан аркан ишкәнне син...
Сүз уйнату Этләр булгач этләр инде, Хуҗаларын саклыйлар. Этнең шуңа этлекләре...
Тарихи сүз Урам буйлап бер яшь яугир килә. Килә аннан сорау аласы... (“Робагы...
Неологизмнар Маркитантлар басты бар җир йөзен, Юнь итәргә башкача юнь дә юк.....
II. Троплар яки ассоциатив сурәтләү чаралары дип күчерелмә мәгънәне төрле ә...
Чагыштыру Урман янганны Күргән бар мин дә... Урмандай шаулап, Шагыйрь, ян син...
Метафора Көньяк гөлләре бик горур була, Бик очсыз да булмый үзләре. (“Көньяк...
Эпитет Ал кояш, нурлы иртә, алсу йөзләр, кара кайгы, ак бураннар, алсу гөлләр...
Сарказм: Арабызда: “Бар иде, дип, заманалар”, Койрык кысып мыштым гына йөрг...
Сынландыру Ай да йөзен сирәк ача күк йөзе гөмбәзендә, Кыраулар суккан таңнар...
Фразеологизмнар Тизлекнең меңнәр артыннан куып, Җан тәслим кылган фаҗига булы...
Мәкаль-әйтемнәр Яхшы дус авыр чак сынала, диләр, Без дә күп сынаулар дөньясын...
III. Стилистик фигуралар – сүзләрнең фразага һәм сөйләмгә оешу үзенчәлекләрен...
Оксиморон Башыма кайгылар килеп, Җырлаган чакларым булса, Күңел шатлык белән...
Риторик эндәш-өндәү Милләтем, милләттәшем, туган як, туган ил, туган җир, мәх...
Фәкать кенә күреп ала кара төсләр, Төшкә кереп җанны кыйный “кара көчләр”. (“...
Тау - символ “Борыннан ук канга сеңеп калган” (тау – ныклык, мәгърүр тау); “М...
IV. Әсәр телендә авазлар яңгырашы ягыннан оештыру фоника, ә шунда катнашучы ч...
Охшату “Карр-карр” килеп, Себер каргалары, Көньякларда нишләп йөрисез?.. (“Се...
Февраль бетте... Мартлар җитте... Кышлар китте. Кошлар кайтты”. (“Көньякларда...
Ә.Синугылның язу стиленә барыннан да элек кыскалык, җыйнаклык хас дигән фикер...
1 из 31

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Госманова Алия Гүмәр кызы Татар теле һәм әдәбияты укытучысы 94 нче гимназия М
Описание слайда:

Госманова Алия Гүмәр кызы Татар теле һәм әдәбияты укытучысы 94 нче гимназия Мәскәү районы, Казан шәһәре

№ слайда 2 Тема: Ә.Синугыл шигъриятенең сәнгати-поэтик теле
Описание слайда:

Тема: Ә.Синугыл шигъриятенең сәнгати-поэтик теле

№ слайда 3 Шагыйрь, тәрҗемәче, журналист, мөгаллим, җәмәгать эшлеклесе, милләтпәрвәр Әдх
Описание слайда:

Шагыйрь, тәрҗемәче, журналист, мөгаллим, җәмәгать эшлеклесе, милләтпәрвәр Әдхәт Синугыл Мин кемдер кушканча язмыйм Җаным кушканча язам, Җан теләгәнне язганга, Каралтып акны язмам, Язмам! (“Язмам!”)

№ слайда 4 Әдхәт Синугыл Татарстан Республикасының һәм Украинаның атказанган сәнгать эшл
Описание слайда:

Әдхәт Синугыл Татарстан Республикасының һәм Украинаның атказанган сәнгать эшлеклесе. 1982 елдан СССР (Татарстан) Язучылар берлеге әгъзасы.

№ слайда 5 Милләт темасы: “Милләттәш”, “Берләшү”, “Төрки дөнья”, “Татар-башкорт арасы”,
Описание слайда:

Милләт темасы: “Милләттәш”, “Берләшү”, “Төрки дөнья”, “Татар-башкорт арасы”, “Тормыш”, “Иртә-кич”. Туган якка, сөйгәненә мәхәббәт темасы: “Кадыш”, “Каенавыл”, “Курганакбаш”, “Стәрлетамак”, “Өлешемә тигән көмешем”, “Сөя белү, көя белү кирәк”, “Күзләр сөйләшүе”, “Сулар сибеп көн-төн багып”, “Мәхәббәт бураны”.

№ слайда 6 Максат: шигырьләрдәге сәнгати үзенчәлекләрне чагылдыру. Бурычлар: 1) Ә.Синугы
Описание слайда:

Максат: шигырьләрдәге сәнгати үзенчәлекләрне чагылдыру. Бурычлар: 1) Ә.Синугылның шигырьләре белән танышу; 2) Ә.Синугыл иҗатына хас поэтик һәм стиль алымнарын билгеләү, сәнгатьчә эшләнешен тикшерү. Төп предметы – Ә.Синугыл шигъриятендә кулланылган сәнгати үзенчәлекләрне һәм тел-сурәтләү чараларын күзәтү. Тикшерү объектын шагыйрьнең шигырьләре тәшкил итә. Төп чыганак итеп, Ә.Синугылның “Ефәк кәрваннар” (2002), “Җыр төбәген сагынып” (1984), “Иман гасыры” (2002) җыентыклары алынды.

№ слайда 7 Белүебезчә, шагыйрьләр карамагында дүрт төрле сурәтләү чаралары бар: сүзләрне
Описание слайда:

Белүебезчә, шагыйрьләр карамагында дүрт төрле сурәтләү чаралары бар: сүзләрнең туры мәгънәсенә нигезләнгән лексик сурәтләү чаралары сүзләрнең кинаяле мәгънәсенә нигезләнгән махсус сурәтләү чаралары – троплар әсәр телен авазлар яңгырашы ягыннан оештыручы фоника поэтик синтаксиска караучы синтаксик, стилистик фигуралар.

№ слайда 8 Лексик чаралар дип дөрес сайлау һәм урынлы куллану нәтиҗәсендә барлыкка кил
Описание слайда:

Лексик чаралар дип дөрес сайлау һәм урынлы куллану нәтиҗәсендә барлыкка килгән сурәт тудыручы сүзләр атала: синоним, антоним, омоним, сүз уйнату, тарихи сүз,неологизм, диалектизм, алынма сүзләр һәм башкалар керә.

№ слайда 9 Антонимнар: сөй-сөймә; яшьлек-картлык; явыз-яхшы, кадерле-кадерсез; югары-түб
Описание слайда:

Антонимнар: сөй-сөймә; яшьлек-картлык; явыз-яхшы, кадерле-кадерсез; югары-түбән; үз-чит; туа-үлә; җырлый-елый; шатлана-кайгыра; җиңел-авыр; мәхәббәт-нәфрәт Өсләргә ук яуса, Дошманнар сөенә. Өсләргә дан яуса, Дошманнар көенә. (“Өсләргә”) Берсе – эчке, берсе – тышкы, Тышы – ышкы, эче – пычкы. (“Бәгъзе кеше”)

№ слайда 10 Синонимнар: шәфкать, кадер-хөрмәт; татулык, берлек, хөрлек; вөҗдан, әхлак һ.б
Описание слайда:

Синонимнар: шәфкать, кадер-хөрмәт; татулык, берлек, хөрлек; вөҗдан, әхлак һ.б. Калмады туганнарга да бик ышаныч калмады, Калмады керсез, эчкерсез Олуг җаннар калмады. (“Мөсәддәсләр”) Тау-тау чәчәкләр монда Барлык җир ал, кызыл, ак. (“Чәчәкләр диңгезе”)

№ слайда 11 Омонимнар Бер халык “ак”, ә берсе гел, имеш, “кара”. Комнан аркан ишкәнне син
Описание слайда:

Омонимнар Бер халык “ак”, ә берсе гел, имеш, “кара”. Комнан аркан ишкәнне син раслап кара! (“Татар-башкорт арасы”) Бүлмәне бүлгән түр арка, Терәлик аркага арка, Мунча әллә яктырасы, Бик кычытып тора арка... (“Тоюклар”)

№ слайда 12 Сүз уйнату Этләр булгач этләр инде, Хуҗаларын саклыйлар. Этнең шуңа этлекләре
Описание слайда:

Сүз уйнату Этләр булгач этләр инде, Хуҗаларын саклыйлар. Этнең шуңа этлекләрен, Гөнаһларын аклыйлар. (“Этләр”) Чебен чигәңә кунганга, Чебенләп юкка үртәнмә, Чебен ул очар да китәр, Чебенгә чукмар күтәрмә. (“Робагыйлар”)

№ слайда 13 Тарихи сүз Урам буйлап бер яшь яугир килә. Килә аннан сорау аласы... (“Робагы
Описание слайда:

Тарихи сүз Урам буйлап бер яшь яугир килә. Килә аннан сорау аласы... (“Робагыйлар”) ...Күршедән кыз сөйгәннең Йөрәгендә яг булмас! (“Кырым татар манәләре”) Күктә йолдыз йөз алтмыш, Кашларың каләм чатмыш. Бар галәмне туфрактан, Сине нурдан яратмыш! Орды – үтерәлмәде, Тик яралады мине. (“Кырым татар манәләре”)

№ слайда 14 Неологизмнар Маркитантлар басты бар җир йөзен, Юнь итәргә башкача юнь дә юк..
Описание слайда:

Неологизмнар Маркитантлар басты бар җир йөзен, Юнь итәргә башкача юнь дә юк... (“Робагыйлар”, “Хәят гыйбрәтләре...”) Диалектизмнар Дам (дамба) өстендә бер гүзәл, Дамны тирәли гизәр. Кулында бер кызыл гөл, Үзе гөленнән гүзәл! (“Кырым татар манәләре”) Алынма сүзләр Шәфталы агачлары Төрле чәчәк башлары... (“Робагыйлар”) Мендем чия далына (агачына), Ботаклары салына. Мин ярымны бирмәмен Бөтен дөнья малына! (“Кырым татар манәләре”)

№ слайда 15 II. Троплар яки ассоциатив сурәтләү чаралары дип күчерелмә мәгънәне төрле ә
Описание слайда:

II. Троплар яки ассоциатив сурәтләү чаралары дип күчерелмә мәгънәне төрле әйберләр, күренешләр, предметлар арасындагы бәйләнеш аша барлыкка китерә торган гыйбарәләргә әйтәләр: чагыштыру, метафора, эпитет көлке, сынландыру, фразеологизм, мәкаль-әйтем һ.б.

№ слайда 16 Чагыштыру Урман янганны Күргән бар мин дә... Урмандай шаулап, Шагыйрь, ян син
Описание слайда:

Чагыштыру Урман янганны Күргән бар мин дә... Урмандай шаулап, Шагыйрь, ян син дә. (“Яну”) Урманнарым еракта бит калган, Яшьлектәй хыял кебек янган. (“Яшьлек урманнарым”)

№ слайда 17 Метафора Көньяк гөлләре бик горур була, Бик очсыз да булмый үзләре. (“Көньяк
Описание слайда:

Метафора Көньяк гөлләре бик горур була, Бик очсыз да булмый үзләре. (“Көньяк гөлләре”) Кем соң түгел матурлыкның язы Матурлык бит йөрәк яндыра. Таш йөрәкле, таш бәгырьләрне дә, Яшь түктереп, яңгыр яудыра. (“Матурлык”)

№ слайда 18 Эпитет Ал кояш, нурлы иртә, алсу йөзләр, кара кайгы, ак бураннар, алсу гөлләр
Описание слайда:

Эпитет Ал кояш, нурлы иртә, алсу йөзләр, кара кайгы, ак бураннар, алсу гөлләр, энҗе чык, ак өмет, тимер йөрәк, нәни гармун, яшел дулкыннар, татлы төшләр.... Йөрәк куба урыныннан, ярсудан Алсу ирене татлылыкка бал судан. (“Мәхәббәткә”)

№ слайда 19 Сарказм: Арабызда: “Бар иде, дип, заманалар”, Койрык кысып мыштым гына йөрг
Описание слайда:

Сарказм: Арабызда: “Бар иде, дип, заманалар”, Койрык кысып мыштым гына йөргәннәр бар. Тәти сүзләр сөйләнгән кайбер адәмнәр – “Черек күл”гә иман саткан бәндәләр. (“Җавап хаты”) Инвектива: Йөри икмәк өстендә, Әрәмтамак! Комсызланып ашый, Бирәнсымак... (“Мыскыл итә”) Юмор: Аны куып, моны куып, Яшь гомер киткән узып. Менә, малай, мин сиңа әйтим: Яшем, болай, карт булса да, Яшим гел “егет” булып. (“Менә, малай!”)

№ слайда 20 Сынландыру Ай да йөзен сирәк ача күк йөзе гөмбәзендә, Кыраулар суккан таңнар
Описание слайда:

Сынландыру Ай да йөзен сирәк ача күк йөзе гөмбәзендә, Кыраулар суккан таңнарда җир йөзе бизәгеңдә. (“Көз”) Җанландыру Шәһәрнең тыны кысыла, Тиргә батып манчыла... (“Робагыйлар”) Агачлар бөгәләр билләрен, Кызганам шәп-шәрә тәннәрен. (“Кышкы урман”) Көзләр җитсә, кайгырып каеннар, Саргаешып сары яшь коялар. (“Каенавыл”)

№ слайда 21 Фразеологизмнар Тизлекнең меңнәр артыннан куып, Җан тәслим кылган фаҗига булы
Описание слайда:

Фразеологизмнар Тизлекнең меңнәр артыннан куып, Җан тәслим кылган фаҗига булып. (“Гомер бер генә”) Тормыш кордык без икәүләп бергә, Иң якын безне тик икәү белә. (“Икәү белә”)

№ слайда 22 Мәкаль-әйтемнәр Яхшы дус авыр чак сынала, диләр, Без дә күп сынаулар дөньясын
Описание слайда:

Мәкаль-әйтемнәр Яхшы дус авыр чак сынала, диләр, Без дә күп сынаулар дөньясын кичтек, Эчкерсез дуслык тик чын дуслык, диләр, Без дә күп бер ләвеш шулпасын эчтек. (“Горбәтлек илендә”) Баен бай ул Рәсәй, үзе тик Кырыкмаса кырык ямаулл... (“Баен бай ул”) Әйткән бер сүзем – аткан ук, Сүзне уйнап әйтмим мин. (“Үз сүземнән...”) Дүрт аяклы абына дип ат та, Абындырсаң, үтергәнче макта! (“Мактау”)

№ слайда 23 III. Стилистик фигуралар – сүзләрнең фразага һәм сөйләмгә оешу үзенчәлекләрен
Описание слайда:

III. Стилистик фигуралар – сүзләрнең фразага һәм сөйләмгә оешу үзенчәлекләренә нигезләнгән сурәтләү чаралары Таулар, таулар каушамыйлар алар, Каушамыйлар – гаярь йөрәкле. (“Кычкырмагыз куркытырга теләп”) Барлык кешенең ул серен белә Барлык кешегә дә ярый белә, Барлык кешенең ул хәлен белә, Табан асларын да ялый белә! (“Робагыйлар”)

№ слайда 24 Оксиморон Башыма кайгылар килеп, Җырлаган чакларым булса, Күңел шатлык белән
Описание слайда:

Оксиморон Башыма кайгылар килеп, Җырлаган чакларым булса, Күңел шатлык белән тулып, Елаган чакларым була. (“Яңгырда калган утындай”)

№ слайда 25 Риторик эндәш-өндәү Милләтем, милләттәшем, туган як, туган ил, туган җир, мәх
Описание слайда:

Риторик эндәш-өндәү Милләтем, милләттәшем, туган як, туган ил, туган җир, мәхәббәт, авыл, кеше, курай, урман, сандугач, былбыл, И Ходай, И Татар, ерак кардәшләрем, туган телем – Анам теле, Рус җире, шагыйрь, якташ, ай, Татарстан, Болгар, син, Пушкин, һ.б. (“Төрки дөнья”, “Лачыннар илендә”) Төрки дөнья – гамьсез дөнья, Уяныгыз, төркиләр! (“Төрки дөнья”)

№ слайда 26 Фәкать кенә күреп ала кара төсләр, Төшкә кереп җанны кыйный “кара көчләр”. (“
Описание слайда:

Фәкать кенә күреп ала кара төсләр, Төшкә кереп җанны кыйный “кара көчләр”. (“Җавап хаты”) Ике башлы, кара карчыга, Җир табынын канга тутыра. (“Телевизор карап утырам”)

№ слайда 27 Тау - символ “Борыннан ук канга сеңеп калган” (тау – ныклык, мәгърүр тау); “М
Описание слайда:

Тау - символ “Борыннан ук канга сеңеп калган” (тау – ныклык, мәгърүр тау); “Мин курыксам тауларыма сыенам”, “Йөрәк булып Урал тавы тибә” (тау – рухи таяныч, авыл); “Таулар нәкъ таулыларның үзедәй”, “Кычкырмагыз куркытырга теләп”, “Кая гына карама син” (тау – кешеләр); “Таулы халык” (тау – халык).

№ слайда 28 IV. Әсәр телендә авазлар яңгырашы ягыннан оештыру фоника, ә шунда катнашучы ч
Описание слайда:

IV. Әсәр телендә авазлар яңгырашы ягыннан оештыру фоника, ә шунда катнашучы чаралар фонетик чаралар. Әдхәт Синугыл шигырьләрендә аһәңле, матур, гармонияле яңгыраш өстенлек итә.

№ слайда 29 Охшату “Карр-карр” килеп, Себер каргалары, Көньякларда нишләп йөрисез?.. (“Се
Описание слайда:

Охшату “Карр-карр” килеп, Себер каргалары, Көньякларда нишләп йөрисез?.. (“Себер каргалары”) Очты алар “чырык-чырык” дип Чыркылдашып очты еракка... Көзләр җиткәч, башка кошлардай, Очмадылар ләкин көньякка. (“Чыпчыклар”)

№ слайда 30 Февраль бетте... Мартлар җитте... Кышлар китте. Кошлар кайтты”. (“Көньякларда
Описание слайда:

Февраль бетте... Мартлар җитте... Кышлар китте. Кошлар кайтты”. (“Көньякларда язлар җитте”) Яу чапканда синең артларыңнан Давыл купсын, бураннар дуласын, Очкан коштай ат тоякларыннан Җирләр тетрәп, тау-ташлар уалсын! (“Чыңгызхан васыятьләреннән”)

№ слайда 31 Ә.Синугылның язу стиленә барыннан да элек кыскалык, җыйнаклык хас дигән фикер
Описание слайда:

Ә.Синугылның язу стиленә барыннан да элек кыскалык, җыйнаклык хас дигән фикергә килдек. Аның каравы алар фикер тыгызлыгына ия. Ә.Синугыл шигырьләре тирән мәгънә, үзенең егәрлеген әйтеп бирүе белән характерлана. Әсәрләрендә кулланылган образлы гыйбарәләр укучыга үзенчәлекле көтелмәгән тәэсир, эмоциональ яңгыраш бирүе белән әһәмиятле. Шул ук вакытта, алар сурәтләү чараларын оста файдалану ягыннан да аерылып тора.

Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!

Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".

Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy

Автор
Дата добавления 26.01.2016
Раздел Другое
Подраздел Презентации
Просмотров116
Номер материала ДВ-381927
Получить свидетельство о публикации

УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ

от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.

Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.

Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх