Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Физика / Другие методич. материалы / Сабақтың тақырыбы: « Фотоэффект»
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Физика

Сабақтың тақырыбы: « Фотоэффект»

библиотека
материалов

Таласқалиев Ерболат Алпысұлы.

Ақтәбе облысы,Ойыл ауданы,Қараой мектеп-бала бақшасы.

Сабақтың тақырыбы: « Фотоэффект»

Сабақтың мақсаты: а) Білімділік: Оқушыларға фотоэффект ұғымы мен оның заңдарын

меңгерту, фотоэффект құбылысын тәжірибе жүзінде алғаш зерттеген

А.Г.Столетовтің ғылыми еңбегін таныстыру.

ә) Дамытушылық: Оқушылардың ойлауын дамыту, компьтер арқылы

модельдеу процестерін қалыптастыру.

б) Тәрбиелік: Оқушылардың зейінін, жауапкершілік сезімін,

топтастырының пікіріне шыдамдылық танытуын және физика пәнін

қызығушылықпен оқуға тәрбиелеу.

Сабақтың типі: Жаңа материалды меңгерту

Сабақтың түрі: Жаңа сабақ

Оқыту технологиясы, әдістері:ауызша, жазбаша, сұрақ-жауап

Оқыту құралдары мен көрнекіліктер: дербес компьютер, «Физика 11 сынып» электрондық

оқулығы, слайдтар, кодоскоп, тапсырмалар, «А.Г.Столетов» тақырыбындағы буклет

Сабақтың пәнаралық байланысы: математика, информатика

Сабақтың барысы:

Р/с

Сабақтың кезеңдері

Уақыт

мөлшері

Оқытушының

іс-әрекеті

Оқушының

іс-әрекеті

Ескерту

1.

Ұйымдастыру кезеңі

1 мин

Оқушылармен сәлемдесу.

Топты түгелдеу.

Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

Орындарынан тұрып амандасады.

Сабаққа дайындықтары туралы хабарлайды. Кезекші сабаққа қатыспаған оқушыларды хабарлайды.


2.

Өтілген материалдарға шолу жасау.

3 мин

Өтілген материалдарды еске түсіру мақсатында әңгіме жүргізу.

Оқытушының сұрақтарына жауап береді.

Оқушыларға таратпа қағазын беруге болады.

3.

Сабақтың тақырыбы мен міндеті

2 мин

Оқушыларға сабақтың тақырыбын хабарлау.

Дәптерге сабақтың тақырыбын жазу.

Тақырып тақтаға жазылады.

4.

Жаңа материалды меңгерту.

10 мин

Оқушыларға дербес компьютер көмегімен ЭО және слайдтарды пайда-лана отырып жаңа материалды мең-герту.А.Г.Столетов тәжірибесін түсіндіру.


Оқытушыны тыңдайды

Оқушылар слайдтарды көру үшін дербес компьютерге жақындап отыруға болады.

5

Дербес компьютермен жұмыс

7 мин

1. Оқушыларға ЭО және ДК пайдаланутәртібін еске салады.

2. Оқушыларға қажетті слайдтарды ашып көрсетеді.

1. Оқытушы сөзін тыңдап, түсінбеген мағлұматтарды сұрайды.

2. Әрбір ДК топтық жұмыс жасайды.

ДК жақсы меңгерген оқушы орындап, қалғаны сол оқушыға ауызша жауап беріп отыруға болады.

6

Сергіту сәті

2 мин

Оқушыларға физикалық жаттығулар көрсетіледі

Жаттығуды орындайды.

Оқушылар жаттығуды орындарынан тұрып орындайды.

7

Топтық жұмыс есебі

7 мин

Нәтиженің дұрыстығын тексеріп отырады.

Өздерінің орындаған жұмыстарын көрсетеді.

Дәптерлеріндегі жұмысты тақтаға жазады.

8

Жаңа материалды бекіту. Таратпа материалдарымен жұмыс.

(5 тапсырма)

5 мин

Таратпа материалдарының мазмұнын түсіндіреді.

Таратпа материалдарын орындайды.

Партадағы әр оқушы таратпа материалын орындап, бірінікін бірі орындауға болады. Бағалау критерийі:

«5» - 5 дұрыс жауап

«4» - 4 дұрыс жауап

«3» - 3 дұрыс жауап

9

Рефлексия

2 мин

Сабақ барысын-дағы өз қызмет-терін талдауды ұсынады.

Сабақ барысын «Менің сабақтағы көңіл-күйім...» сұрағы бойынша талдайды.

Оқушыларға стейк парақ тарату арқылы көңіл-күйлерін анықтап, тақта-ға жапсыруға болады.

10

Сабақты қорытындылау, үйге тапсырма беру.

1 мин

Оқушыларға үй тапсырмасын беру, бағаларын хабарлау, күнделікке қою.

Үй тапсырмасын күнделікке жазып алады және баға алғандары бағаларын күнделікке қойдыртады.

Үй тапсырмасы тақтаға жазылады.


ІІІ. Жаңа материалды меңгерту.

§ 6.4. Фотоэффект

Фото – грек сөзінен аударғанда - жарық, эффект латын сөзінен аударғанда - әсер деген мағынаны білдіреді.

Фотоэффект деп түскен жарықтың әсерінен заттардан (метелдар мен сұйықтардан) электрондардың ыршып шығу құбылысын айтады.

Фотоэффект құбылысын тәжірибе үзінде алғаш зерттеп, заңдылықтарын тағайындаған орыс ғалымы А.Г.Столетов. Бұл құбылысты зерттеуде Герцтің шәкірті, неміс ғалымы Ф.Ленард, американ ғалымдары Р.Э. Миллекен үлкен үлес қосты.

Фотоэффект теориясының шығу кезеңдері:

  • Жарық табиғаты жөніндегі 1887 жылы неміс ғалымы Генрих Герцтің кванттық құбылысы;

  • 1888 жылғы орыстың көрнекті ғалымы А.Г.Столетов тәжірибесі;

  • 1905 жылғы ағылшын ғалымы А.Эйнштейннің теориясы;

hello_html_7d992d44.png


hello_html_m441ea177.png





А.Г.Столетов тәжірибесі


  • Фотоэффект;

  • Фотоэлектрондар;

  • Фототок



Электрондық оқулық бойынша фотоэффект теориясын түсіндіру.



hello_html_69b49a21.png

hello_html_227af491.png

Ток күшінің кернеуге тәуелділігі


  • Қаныққан фототок;

  • Тежеуіш кернеуъ

hello_html_58694d61.png


Фотоэффект заңдары:

  • Жарықтың металл бетінен 1 с ішінде ыршытып шығаратын электрондарының мөлшері сол уақыт ішінде жұтылатын жарық энергиясына тура пропорционал.

  • Фотоэлектрондардың максимал кинетикалық энергиясы жарық жиілігіне қарай сызықты түрде артады да, жарықтың интенсивтігіне тәуелді болмайды.

IV. Дербес компьтермен жұмыс

Электрондық оқулықтағы тақырып бойынша тапсырмаларды орындау.


    1. Сергіту сәті.

Дене жаттығуларын жасау.


    1. Топтық жұмысты қорытындылау.

Оқушылардың дәптерлеріндегі тапсырмаларды тексеру. 2-3 оқушыны тақтаға шығарып, дұрыс жауаптарын жаздырту.


    1. Жаңа материалды бекіту.

Таратпа материалдарымен жұмыс.


1

Фотоэффект


6

Катодтан арықтың әсерінен шығатын электрондар

2

Фотоэлектрон


7

Ток күшінің максимал мәні

3

Қанығу тогы


8

Жарықтың әсерінен заттардан электрондардың ыршып шығуы

4

Тежеуші кернеу


9

Жарықтың әсерінен ыршып шығатын электрондар

5

Фототок


10

Қанығу тогы 0-ге тең болғандағы кернеу


1-8

Бағалау критерийі:

2-6

«5» - 5 дұрыс жауап

3-7

«4» - 4 дұрыс жауап

4-10

«3» - 3 дұрыс жауап

5-9


    1. Рефлексия.

Менің сабақтағы көңіл-күйім …

1. Менің бүгінгі сабақтан үйренгенім ...

2. Маған бүгінгі сабақта ұнағаны …

3. Маған бүгінгі сабақтан ұнамағаны …

    1. Сабақты қорытындылау, үйге тапсырма беру.

Үй тапсырмасын хабарлау және тақтаға жазу: «§ 6.4. Фотоэффект» тақырыбын оқу және тақырып соңындағы бақылау сұрақтарына жауап жазып келу.

Оқушыларды сабаққа қатысу белсенділігі мен біліміне қарай бағалау. Бағаларын хабарлап, күнделіктеріне қою.


Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Краткое описание документа:

Таласқалиев Ерболат Алпысұлы.

Ақтөбе облысы, Ойыл ауданы, Қараой мектеп бала – бақшасы.

Сабақтың тақырыбы: Табиғи радиоактивтік.

Сабақтың мақсаты:

а) білімділігі: оқушыларға атом ядросының құрылысын анықтайтын құбылыстар мен радиактивтіктің атомдық физикадағы маңызын және сақталу заңдарын түсіндіру, ығысу ережесін талдай білуге үйрету,радиактивті сәулелердің негізгі қасиеттерімен таныстыру

ә) дамытушылығы: оқушылардың танымдық деңгейлерін кеңейту, ойлау қабілетерін дамыту, радиактивті сәулелерді ажырата білуге дағдыландыру, ығысу ережесіне сәйкес элементтерді анықтай білуге дағдыландыру

б) тәрбиелілігі: оқушыларды білімділікке, ізденімпаздыққа,

белсенділікке, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: жаңа сабақ

Сабақтың әдісі: ауызша баяндау,сұрақ-жауап

Сабақтың түрі: жаңа ұғымды қалыптастыру

Көрнекілігі: сызбалар, интерактивті тақта

Әдебиеттер: Физика – 11

Сабақтың құрылысы:

І. Ұйымдастыру.

Үй тапсырмасын тексеру.

  • Ядролық күштердің басты ерекшеліктері қандай?
  • Масса ақауы дегеніміз не?
  • Ядроның байланыс энериясы нені сипаттайды?
  • Массалық сан дегеніміз не?
  • Нуклондар мен нуклидтер дегеніміз не?
  • Изобаралар деп нені атайды?

ІІ. Жаңа сабақ:

Табиғи радиоактивтік.

Атомның күрделі құрылысын сипаттайтын құбылыстың бірі – радиоактивтік болды. Бұл құбылыс –сәтті кездейсоқтықтың жемісі еді.Рентген сәулелері – алғаш рет шапшаң электрондар разрядтық түтіктің шыны қабырғасына соқтығысуынан алынған болатын. Дәл осы сияқты Беккерель ұзақ уақыт осы тектес құбылысты күн жарығына сәулелендірілген заттардың сәуле шығаруын бақылаған. Мұндай заттарға эксперимент ретінде уран тұздарын пайдаланған.

Беккерель тәжірибесі: фотопластинаны тығыз қара қағазға орап, үстіне уран тұздарының қиыршықтарын сеуіп, ашық күн сәулесіне қойды.Кейін пластина ның тұз жатқан бөліктері қарайғанын көрді. Ендеше уран рентеген сәулелері сияқты мөлдір емес денелерден өтіп, фотопластинкаға әсер ететін белгісіз сәуле шығарады екен.Беккерель бұл сәулелер күн сәулесінің әсерінен пайда болады деп ойлады.

Кейін 1896 жылы ақпанның бір күнінде ауа бұлтты болғандықтан, кезекті тәжірибені жүргізудің сәті түспей, уранның тұзы себілген мыс крест жатқан пластинаны шкафтың суырмасына салып қояды. Екі күн өткен соң пластинаны алып қараған кезде пластина бетінде крестің айқын бейнесі түрінде дақ пайда болғандығын байқаған.

Ураның қосылыстарын зерттей келіп, мынадай маңызды фактіні анықтады: сәуле шығарудың интенсивтілігі тек уранның мөлшерімен анықталады, оның қандай қосылыстарға кіретініне тәуелсіз. Ендеше бұл қасиет – тек уранға, оның атомдарына ғана тән.

Көптеген ғалымдар ураннан басқа химиялық элементтердің сәуле шығаруын бақылауға ұмтылды.

1898 жылы Францияда Мария-Склодовская–Кюри және тағы басқа ғалымдар торийдің сәуле шығаруын байқаған. Бұдан әрі жаңа элементтерді іздеуге күш салған Мария-Склодовская–Кюри және оның ері Пьер Кюри болды.

Пьер Кюри – француз физигі. Ол бар болғаны 35 жыл ғана өмір сүрді. Жол апатынан қайтыс болды. Пьер Кюри мен Мария-Склодовская –Кюри

радиактивті элементтерді зерттеумен шұғылданды.Олар – бүгінгі күннің басты тақырыбы радиактивті элементтердің тірі ағзаларға әсерін зерттеді. Уран мен торийі бар рудаларды зерттеп,олардың ішінен бұрын белгісіз элементті тапқан. Оны Мария-Склодовская–Кюридің Отаны – Польшаның құрметіне полоний деп аталған. Ақырында өте катты сәуле шығаратын тағы бір элемент – радий ашылды. Өздігінен сәуле шығару құбылысын ерлі-зайыпты Кюрилер радиоактивтік деп атады.

Мария-Склодовская –Кюри – жаңа радиоактивті элементтерді ашып қана қоймай, олардың қасиеттерін де зерттеді.Бірқатар жылдар бойы радиактивті сәуле шығарудың қасиетін олардың тірі клеткаға әсерін зерттеді.1934 жылы ол белгісіз аурудан қайтыс болды.Кейіннен дәрігерлер көптеген жылдар бойы радиактивті сәулелерді зерттеумен шұғылданғандықтан, сәуле шығару- дың ағзаға, ең алдымен жұлынға зақым келтіргенін дәлелдеді.

Мария Склодовская физика мен химия саласы бойынша Нобель сыйлығын екі мәрте алған тұңғыш-ғалым.

Кюрилердің зерттеулері негізінде реттік номері 83-тен жоғары химиялық элементтің бәрі де радиоактивті болатындығы анықталды.

Радий немесе уран сияқты өз-өзінен ерекше сәуле шығарып тұратын химиялық элементтерді радиоактивті элементтер деп атайды.

Радиоактивті элементтердің ерекше сәуле шығаруын радиоактивті сәулелену деп атайды.

Радиоактивті элементтердің шығаратын сәулесін магнит өрісінде зерттегенде оның үш түрге жіктелетіні белгілі болды.

Резерфорд тәжірибесі.

Радий преапараты кесек қорғасыннан жасалған жіңішке өзекшенің түбіне орналастырылған. Өзекшенің қарсысына фотопластинка қойылған. Өзекше- ден шықан сәулеге магнит өрісі әсер еткен. Магнит өрісі жоқ кезде фотопластинканың қарсысынан қара дақ байқалады. Магнит өрісінде бұл үш шоққа бөлінген.

Сәуле шығарудың оң құраушысы – альфа сәулелер, теріс зарядталғаны – бета сәулелер, нейтралы – гамма сәулелер.

Сәулелердің физикалық табиғаты.

Механикалық және термиялық жолмен және басқа да сыртқы әсерсіз-ақ ядро өздігінен ыдырап радиоактивті сәуле шығарады және бөліну нәтижесінде түрленіп,жаңа элементтің ядросы пайда болады.

Өздігінен ыдырау процесінде α – бөлшектер ядролан ұшып шықса,

оны α – ыдырау деп атайды.

Альфа ыдырау кезінде атом ядросы зарядтық саны Z екіге және массалық саны А төртке кем туынды ядроға түрленеді.Жаңа элемент Менделеев кестесіндегі периодтық жүйенің бас жағына қарай екі орынға ығысады.

M a c2 = (MТ + MНе) c2 +Q α

Q α= (Ma-M T-M He) c 2

Альфа-ыдырау.

Альфа бөлшегінің табиғатын 1908 жылы Резерфорд көптеген эксперименттік зерттеулер нәтижесінде анықтады.

Альфа сәулелер - өтімділік қабілеті өте төмен,олар қалыңдығы 0,1 мм қағаздан өте алмайды,магнит және электр өрісінде нашар ауытқиды,иондаушы қабілеті өте жоғары ,сондықтан энергиясын тез жоғалтады.

Бір элементар зарядына массаның екі атомдық бірлігі сәйкес келеді, элементар екі зарядқа массаның төрт атомдық бірлігі сәйкес келеді. Бұл – гелий атомының ядросы деген қорытынды шығарды.

Бета-ыдырау.

Бета сәулесінің табиғатын 1899 жылы Резерфорд ашқан болатын

Бета сәулелер – зарядталған бөлшектердің ағыны немесе электрондар ағыны, магнит және электр өрісінде жақсы ауытқиды, жарық жылдамдығына жақын жылдамдықпен қозғалады. Зат арқылы бета сәулелер өткенде , олар анағұрлым аз жұтылады. Тек қалыңдығы бірнеше мм алюминий пластина ғана оларды түгелімен өткізбейді. Бұл – электрондар ағыны екендігі анықталды.

β– бөлшекті деп белгілейді.

Бета-ыдырау кезінде атом ядросының зарядтық саны Z бір заряд бірлігіне артады,ал массалық сан өзгермейді. Жаңа элемент Менделеев кестесіндегі периодтық жүйенің соңына қарай бір орынға ығысады.

Электрондық β- ыдырау және позитрондық β+ ыдырау формулалары:

Электрондық β – ыдырау деп атайды

Ядроның ішінде электорнның пайда болуы осы нейтронның нәтижесі.

Ядродағы энергияның сақталу заңы орындалмау себебі. Бұл энергия антинейтриноға тиесілі.

Нейтрон – протонға,электронға және антинейтриноға ыдырайды.

1930 жылы В.Паули ядродан электроннан басқа тағы бір бөлшектің ұшып шығатынын анықтаған. Оны Э.Ферми нейтрино –(кішкентай нейтрон) деп атаған.

Бета + ыдырау кезінде атом ядросының зарядтық саны Z

бірлік зарядқа кемиді. Жаңа элемент Менделеев кестесіндегі периодтық жүйенің бас жағына қарай бір орынға ығысады.

Протон – нейтронға,позитронға,нейтриноға ыдырайды.

β - ыдырау

β + ыдырау

Гамма сәулелер - өзінің қасиетіне қарағанда гамма сәулелері рентген сәулелеріне өте ұқсас, бірақ өтімділік қабілеті рентген сәулелерінен анағұрлым артық, толқын ұзындықтары 10-8 - 10 -10 см-ге дейін,өтімділік қабілеті - өте жоғары. Бұл сәулелер – электромагниттік толқындар екені толықтай дәлеледенді.

Оның жұтылу интенсивтігі заттың атомдық номері артқан сайын өседі. Қалыңдығы 1 см қорғасын қабаттың өзі өткізбейтін тосқауыл бола алмайды.

Магнит өрісінде алғашқы бағытын өзгертпейді.

Білімді бекітуге арналған тапсырмалар:

БҮҮ кестесі:

Білетінім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

Атомның құрылысы, сәулелену құбылысы

Радиактивтік, радиактивті сәулелердің табиғаты, түрлері, қасиеттеірі

Радиактивті сәулелердің ағзаға әсері, оның алдын-алу шаралары

  • Беккерель тәжірибесінің маңыздылығы неде?
  • Радиоактивті сәулелелердің табиғатын түсіндіріңдер.
  • Электрондық және позитрондық β- ыдыраулардың айырмашылықтары қандай?
  • Альфа ыдырау дегеніміз не?
  • Бета-ыдырау дегеніміз не?

«Топтастыру» стратегиясы:

өтімділік қабілеті өте аз

магит өрісінде нашар ауытқиды

электр өрісінде нашар ауытқиды

гелиий атомының ядросы

магнит және электр өрісінде жақсы ауытқиды

жарық жылдамдығына жақын жылдамдықпен қозғалады

зарядталған бөлшектердің ағыны

электрондар

рентген сәулелеріне ұқсас

өтімділік қабілеті жоғары

жұтылу интесивтігізаттың атомдық номері артқан сайын өседі

электромагниттік толқындар

Тапсырмалар:

1. Уранның изотопының α – ыдырауы кезінде қандай ядро пайда болады?

2. Актиниий изотопы үш рет ыдырағаннан кейін қандай ядро пайда

болады?

3. Ксенон ядросы төрт рет β түрленуге ұшыраған соң қандай тұрақты

ядроға айналады?

Белгісіз элементті анықта!

Үйге тапсырма: Табиғи радиоактивтік.

11218,1219,1220 есептер

Бағалау.

Автор
Дата добавления 30.01.2016
Раздел Физика
Подраздел Другие методич. материалы
Номер материала ДВ-394479
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх