Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Другое / Презентации / Ғылыми жоба "Жылқының пайдасы"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Другое

Ғылыми жоба "Жылқының пайдасы"

библиотека
материалов
 Жылқының пайдасы
Мақсаты «Жеті қазынаның бірі жылқының» ерекше қасиеттерімен таныстыру, жылқы...
Негізгі бөлім Адам жылқыны осыдан бес жарым мың жыл бұрын қолға үйреткенін жә...
Үш дәлел Біріншіден, ғалымдар төрт жерден табылған жылқы қаңқаларының түрі м...
Арий кезеңі Арийлер жылқыны ерекше құрметтеген. Ғалымдар арийлерде жылқының ү...
Жылқы сүті - қымыз Жылқы шаруашылығының басты өнімі – сүті. Бие сүтінен қымыз...
Қымыздан шетелдіктердің жасап жатқан өнімдері жайында. Қазір Германияда таза...
Алты мың жылдық тарихы бар қымыз енді қазақтікі емес! Патенттеуге шебер шетел...
Жылқы төлінің атаулары: құлын (биенің жас төлі), жабағы (6 айдан асқан құлын)...
Өмір сүру мерзімі Түріне, күтімі және өсу айналасына байланысты қазіргі үй жы...
Халық аузынан алынған деректер Ата-бабаларымыз жылқы етінің, сүтінің, майыны...
Қорытындылау Ғылыми жобамды қорытындылай келе жылқы шаруашылығын өркендетуге...
Ұсыныс Халық аузынан алынған еленбей келе жатқан екі мәселені қолға алса дей...
Қолданылған әдебиеттер Inswinger Horses and Horsemanship pp. 46–50 Ryder, Eri...
Назарларыңызға рахмет!!!
15 1

Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1  Жылқының пайдасы
Описание слайда:

Жылқының пайдасы

№ слайда 2 Мақсаты «Жеті қазынаның бірі жылқының» ерекше қасиеттерімен таныстыру, жылқы
Описание слайда:

Мақсаты «Жеті қазынаның бірі жылқының» ерекше қасиеттерімен таныстыру, жылқы туралы түсінігін кеңейту, жылқы асыл мал екенін айта отырып, жылқы жануарына деген құрметтерін арттыру, жылқы кәделі, бағалы қазына екенін ұғындыру. Өзектілігі Халқымызда жылқы малына қатысты әлі де болса еленбей қалып жүрген мәліметтердің орасандылығын көрсету.

№ слайда 3 Негізгі бөлім Адам жылқыны осыдан бес жарым мың жыл бұрын қолға үйреткенін жә
Описание слайда:

Негізгі бөлім Адам жылқыны осыдан бес жарым мың жыл бұрын қолға үйреткенін және бұның Солтүстік Қазақстанда орын алғандығын археологтар дәлелдеді. Ғалымдардың пікірінше, бұл ғылыми жаңалық Евразия қоғамының аграрлық кезеңге дейінгі даму деңгейіне қатысты қазіргі көзқарасты қайта қарауға түрткі болуы мүмкін. Жылқының ертеректе қолға үйретілгені жөніндегі тың дәлелдерді Science журналының жаңа санында ағылшынның Эксетер университетінің Алан Оутрам басқарған көпұлтты археологтар командасы жариялады. New York Times газетінің жазуынша, археологтар біршама жылқы сүйектері мен басқа да қазбаларды тапқан. Оларды зерттеу барысында, бұл жылқыларды Қазақстанның солтүстігінде, біздің дәуірімізге дейінгі 3600 жылдан бастап 600 жыл қатарында дамыған, жартылай көшпелі Ботай мәдениетінің өкілдері қолға үйреткені туралы бір-бірінен тәуелсіз үш түрлі дәлелдер тобы нақтыланған.

№ слайда 4 Үш дәлел Біріншіден, ғалымдар төрт жерден табылған жылқы қаңқаларының түрі м
Описание слайда:

Үш дәлел Біріншіден, ғалымдар төрт жерден табылған жылқы қаңқаларының түрі мен өлшемін талдаған. Оларды осы өңірлерде, осы кезеңдерде өмір сүрген жабайы жылқылардың, бұдан жүздеген жылдар кейінірек қола дәуіріндегі қолға үйретілген жылқылардың және монғолдың қолға үйретілген жылқыларының сүйектерімен салыстырған. Зерттеушілер, сүйегі ірі жабайы жылқыларға қарағанда ботай жылқыларының «сымбаттырақ» болғандығын және қолға үйретілген жылқыларға жақындау екендігін айтады. Дәлелдердің екінші тобы жылқының тістеріндегі іздер мен қаңқа тканінің бұзылуына байланысты. Зерттеушілер оны жұмысқа пайдаланған жылқыны басқару үшін кигізілген жүген мен ауыздықтың, жауырдың салдары деп есептейді. Тістегі мұндай кетіктерді археологтар бұрыннан бері қолға үйретудің дәлелі деп есептеп келеді. Дәлелдердің үшінші тобы қыш ыдыстың қабырғасындағы май қышқылдарының дағымен байланысты. Ыдыс қабырғасындағы дақтар бие сүтінің ізі. Бұның өзі Ботай тұрғындарының қымызды қалай ашытуды білгенін дәлелдеп тұр.

№ слайда 5 Арий кезеңі Арийлер жылқыны ерекше құрметтеген. Ғалымдар арийлерде жылқының ү
Описание слайда:

Арий кезеңі Арийлер жылқыны ерекше құрметтеген. Ғалымдар арийлерде жылқының үш түрлі тұқымы болғанын анықтады: тауда жүруге ыңғайлы аласа жылқы, ұзақ жүруге ыңғайлы шыдамды қазанат және қазіргі Түркменстанның  «ақалтеке» жылқысының арғы тегі саналатын ұшқыр тұлпар. Әсіресе, арийлер арасында ұшқыр тұлпарлар қатты қадірленген. Әлемде алғаш рет екі доңғалақты арбаны ойлап тапқан арийлер оған ұшқыр тұлпарларын қос-қостан жегіп алып, сары далада сағымша жүйткіген. Қазақстан аумағында арийлер қалдырған құнды мәдениет ескерткіштері өте көп.

№ слайда 6 Жылқы сүті - қымыз Жылқы шаруашылығының басты өнімі – сүті. Бие сүтінен қымыз
Описание слайда:

Жылқы сүті - қымыз Жылқы шаруашылығының басты өнімі – сүті. Бие сүтінен қымыз ашытылады. Түркі халықтары этнографиясының көрнекті өкілі Л.Потапов: «Қымызды ойлап тапқан – көшпенділер. Көшпендінің бұл жаңалыққа тап болуы әсте қиын емес еді. Сауып алынған бие сүтін тері ыдысқа құйып көшіп жүргенде, ыстық күнде шайқалған сүт өзінен-өзі қымызға айналған. Шайқалған сүтті ішіп көрген көшпенді, шөлінің қанып, жан сарайының ашылғанын, көңілінің көтерілгенін байқаған. Ол енді қымыз ашытудың әдістерін жетілдіре түсуге кіріскен…», – деген пікір айтады. Ғалымдардың пікірлеріне сүйенер болсақ, қымыз-туберкулез ауруына қарсы бірден-бір шипа. Ертеректе 1858 жылы осы дертті қымызбен емдейтін шипажай Самара қаласында ашылған екен. Қымыздың құрамындағы дəрумендер адам ағзасына тез тарайды. Оның құрамында қан гемоглобині, эритроциттерді көбейтетін дəрумендер өте көп. Тіптен кейбір деректерге сүйенсек, жүкті əйелдің бетінде қалып қоятын қара дақтарға биенің жаңа сауылған сүтінің көбігін жақса, еш дақ қалмайды екен. Сондай-ақ бұрынғы аналарымыздың ешқандай медицинасыз, дəрі-дəрмексіз дүниеге қаншама ұл -қызды əкелуін де осы қымыздың қуаты десек қателеспейміз. Жаңа сауылған биенің сүтін жас балаға жылыдай ішкізген. Дімкəс балалардың денсаулығы осы саумалдың арқасында дұрысталып кеткен.

№ слайда 7 Қымыздан шетелдіктердің жасап жатқан өнімдері жайында. Қазір Германияда таза
Описание слайда:

Қымыздан шетелдіктердің жасап жатқан өнімдері жайында. Қазір Германияда таза қымызды шығарумен қатар, қымыздан сапалы балалар сүті мен тағамдарын жасауды қолға алып отыр екен. Спортшыларға арналған әлдендіруші ,қуатты ас мәзірлерінде даярлап жатыр. Осылармен қатар Германияда қымыз өнімінен жасалған балмұздақ пен әйелдер қолданатын далаптардың бірнеше түрі баршаға танымал. Кейінгі кездері соңғы технологиямен жасалынған қымыз балмұздақтың жаңа түрін шығара бастаған. Оның ерекшелігі ауыз қуысы микрофлорасына жағымды әсер ететінінде. Ал әйелдерге арналған далаптарды айтатын болсақ, ол іспен айналысып жүргендеріне 20 жылдың жүзі болды. Қымыздың құрамындағы таза ақуыздың көмегімен бет терісіне жайлы болуы үшін далаптың құрамын жақсартуға күш салуда. Осы істермен айналысып жүріп, тағы бір нәрсеге көз жеткізген — қымыз экземаны жақсы емдейді екен.

№ слайда 8 Алты мың жылдық тарихы бар қымыз енді қазақтікі емес! Патенттеуге шебер шетел
Описание слайда:

Алты мың жылдық тарихы бар қымыз енді қазақтікі емес! Патенттеуге шебер шетелдіктер бізден тез қималдапты. Нәтижесінде ата сусын-қымызымыз немістерге тиесілі боп шықты. Шұбат – еврейлерде, қазы – италиялықтарда. Мөрі басылған қағазға түк те қыла алмайсыз. Бүгінде елімізде 10 шақты кәсіпкер қымыз, шұбат шығарады, ал бір ғана Германияда осындай 50 кәсіпорын бар. «Берсең - қолыңнан, бермесең–жолыңнан»деп, ата сусынды алдымыздан тартып әкетті деп БАҚ жарыса жазды. Бұл бекер сөз. Қымыздың, еттің өзін емес, өнімінің түрін жаңаша сипатта қолданысқа енгізіп, патенттеген. Мысалы, қымыздан жасалынған сабынды, сусабынды, косметикалық далаптарды патенттеген. Менің бір білгенім— патенттік бюрода қымызды патенттеу туралы цикл жоқ екен. Қазақстанды қымыздың отаны деп әспеттегенімізбен, ешқандай жұмыс жасалып жатпағаны байқалады. Мемлекеттің қымыз өндірісін қолдау жағы да жұтаң. Ғалымдардың қолын қаржы байлайды. Себебі, қымыздың сапасын анықтайтын стандарт жоқ. Ал оны жолға қою үшін миллиондаған қаржы керек. Осының бәрін көріп, зерттей келе, келешекте Қазақстанда қымыз өндіретін үлкен зауыт ашу қажет деп білемін.

№ слайда 9 Жылқы төлінің атаулары: құлын (биенің жас төлі), жабағы (6 айдан асқан құлын)
Описание слайда:

Жылқы төлінің атаулары: құлын (биенің жас төлі), жабағы (6 айдан асқан құлын), тай (1 жастан асқаны) деп атайды. Ал бұдан әрі ұрғашы жылқыны яғни байталды: құнажын байтал (2 жастан асқаны), дөнежін шығар (3 жастағы байтал), дөнежін байтал (3 жастан асқаны), бесті бие (4 жастан асқаны), қасабалы бие (7 – 8 жастағы бие), кәртамыс бие (11 – 14 жастағы бие), жасаған бие (20 жастан асқан бие), т.б. атайды. Еркек жылқының яғни айғырдың атаулары: құнан айғыр (2 жастан асқаны), дөнен айғыр (3 жастағысы), сәурік айғыр (3 – 4 жастағы үйірге салынбағаны), бесті айғыр (5 жастағысы), сақа айғыр (11 – 12 жастағысы), т.б.

№ слайда 10 Өмір сүру мерзімі Түріне, күтімі және өсу айналасына байланысты қазіргі үй жы
Описание слайда:

Өмір сүру мерзімі Түріне, күтімі және өсу айналасына байланысты қазіргі үй жылқысы орташа 25-30 жыл жасайды. Кей кезде, кейбір жануарлар жасы 40-тан асады. Жазу деректеріне сай ең көп 19 ғ. Ескі Билли деген ат 62 жыл өмір сүрген. Қазіргі заманда, Шуга Пафф деген пони 2007 ж. 56 жаста өліп Гиннесс рекордтар кітабына енген. Билли

№ слайда 11 Халық аузынан алынған деректер Ата-бабаларымыз жылқы етінің, сүтінің, майыны
Описание слайда:

Халық аузынан алынған деректер Ата-бабаларымыз жылқы етінің, сүтінің, майының, көкбауырының, сүйегінің, тобығының, терісінің, қылының, шуының, тіпті жас тезегінің, көңінің, несебінің емдік қасиеттері хақында нақты мысалдар келтіре отырып, толыққанды түсініктер береді. Тіптен кейбір деректерге сүйенсек, жүкті əйелдің бетінде қалып қоятын қара дақтарға биенің жаңа сауылған сүтінің көбігін жақса, еш дақ қалмайды екен. Сол сияқты сары биенің жаңа нәжісін қайнатып,тікішек қабынуында пайдалануға болады дейді дерек көздері. Жылқы құлындағаннан кейін, бірер уақыт өткенде құлынының аузынан бір түйір қызыл ет түседі екен. Оны – «Құлын тіл» деп атайды. Құлын тілге қол жеткізіп,оны жейтін болса нендей дерттен болмасын айығуға болады. Әсіресе қояншық дертіне бірден-бір ем деген халық арасында елеусіз жүрген ақпараттар бар.

№ слайда 12 Қорытындылау Ғылыми жобамды қорытындылай келе жылқы шаруашылығын өркендетуге
Описание слайда:

Қорытындылау Ғылыми жобамды қорытындылай келе жылқы шаруашылығын өркендетуге мемлекет тарапынан жағдай тудырып, таза қазақи асылтұқымды жылқыларды өсіретін жылқы зауыттарын ұйымдастыру, жылқы санын жеделдете көбейту, жылқының емдік қасиеттерін қазіргі медицина саласында кеңірек пайдалану, қымыздың сапасын түсірмейтін ыдыстар жасайтын кәсіпорындар ашу, жылқы зауытын, республикалық жылқы шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтын ашу, қазақ жылқысының тарихын, атпен салт жүру, ат баптау, атпен ит жүгіртіп, құс салу өнерлерін мектептерге жеке пән ретінде енгізу, жылқы шаруашылығын өркендетуді қолға алса дегім келеді

№ слайда 13 Ұсыныс Халық аузынан алынған еленбей келе жатқан екі мәселені қолға алса дей
Описание слайда:

Ұсыныс Халық аузынан алынған еленбей келе жатқан екі мәселені қолға алса деймін.Неліктен сары биенің жаңа тезегімен емделуге болады? Демек ол тезектің құрамында медицинаға байланысты бір нәрсенің болуы мүмкін деп ойлаймын.Соны зерттеп,анықтап, қолданысқа енгізсе. Сол сияқты “құлын тіл”жайлы деректі де қолға алып,зерттеп, жаңа емдеу жолдарын қолға алса деген ұсыныс айтқым келеді.

№ слайда 14 Қолданылған әдебиеттер Inswinger Horses and Horsemanship pp. 46–50 Ryder, Eri
Описание слайда:

Қолданылған әдебиеттер Inswinger Horses and Horsemanship pp. 46–50 Ryder, Erin World's Oldest Living Pony Dies a 56. The Horse.com. The Horse.   Қазақ энциклопедиясы Қазақстан табиғаты 1-2 том

№ слайда 15 Назарларыңызға рахмет!!!
Описание слайда:

Назарларыңызға рахмет!!!


Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 29.11.2015
Раздел Другое
Подраздел Презентации
Просмотров1512
Номер материала ДВ-206807
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх