Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / Класстан тыш эшләр."Гомерем минем моңлы бер җыр иде"(1-4 класс)
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Класстан тыш эшләр."Гомерем минем моңлы бер җыр иде"(1-4 класс)

библиотека
материалов

Татарстан Республикасы Кукмара муниципаль районы «Г.Г.Гарифуллин исемендәге Сәрдек-Баш авылы урта гомуми белем бирү мәктәбе» муниципаль бюджет мәгариф учреждениесенең Тырыш авылы филиалы











Гомерем минем моңлы бер җыр иде
























Автор: «Г.Г.Гарифуллин исемендәге Сәрдек-Баш авылы урта гомуми белем бирү мәктәбе» муниципаль бюджет мәгариф учреждениесенең Тырыш авылы филиалының башлангыч класслар укытучысы Шагабиева Нурия Миннәхмәт кызы



Стенада Муса Җәлил портре­ты. Аның янында кичәнең эпиг­рафы итеп шигъри юллар язып эленгән һәм Муса Җәлил әсәр­ләреннән китап күргәзмәзсе ку­елган.


АЛЫП БАРУЧЫ. Үлемсезлек юлы озынмы? Моны төрлечә үлчәргә мөмкин. Фаҗигале Волхов вакыйгасыннан соң, гиль-отинага кадәр санасаң, 791 көн! авыр, ко-тылгысыз, газаплы фаҗига Муса Җәлил өчен 1942 нче елның 26 нчы июнь кө-неннән башлана. Ул көнне шагыйрь каты яраланып, немец фашистларына әсирлеккә эләгә. 791 көн ул коллыкта яши. Лә-кин һәрбер көннең газаплы бор­чылдыра торган, йокысыз төннәре бар. шуларның 380 көнен шагыйрь төрмә­ләрдә, үлем җәзасын көтеп уздыра


1   НЧЕ УКУЧЫ. Ләкин төп хөкемдар -фашизм түгел, совет халкы булачак, ул
аңа ышана.
Карарның кискен булачагын белеп тора:

Килер ул көн, халык хөкем итәр,

Карар булыр кискен һәм кыска.

Каным белән язган соңгы җырым,

Бул гаепләү акты фашистка.


2НЧЕ УКУЧЫ. Муса Җәлил фашизм­ның кешелек дөньясына алып килгән фа­җигасен үз күзләре белән күрде, үз тәнен­дә, үз җанында татыды.

 

3НЧЕ УКУЧЫ.

Үзем күрдем, үз күзләрем белән,

Үкереп акты ничек елгалар;

Балалар күк ничек үкси-үкси

Яшен түкте ярсып җир-ана.

Үзем күрдем, ничек моңлы кояш

Болыт аша җиргә сузылып,

Үксеп үпте үксез балаларын

Соңгы кабат кысып, суырып.


4   НЧЕ УКУЧЫ. Бу фаҗигадә шагыйрь рухи җиңеп чыгуына, дошманның күмәк
көч; белән тар-мар ителүенә ышана.


5 НЧЕ УКУЧЫ.

Беләм, ләкин яшәү килмәс миңа,

Бар хыялым шунда табылыр:

Бәхет, яшәү илгә бүләк итеп,

Җиңү таңы тиздән кабыныр


6НЧЫ УКУЧЫ. Үлемгә хөкем ителгән һәм үзенең башы киселәсен айлар буе көтеп утырган шагыйрь үлем турында яз­ганда да көрәшче булып, күтәренке рух­та яза.


7НЧЕ УКУЧЫ.

Тиздән сүнәр гомрем, йөрәгемдә

Тоеп ялкын көчен.

 Үлсәм үләм бөек хаклык өчен,

Сөйгән халкым өчен.


8 НЧЕ УКУЧЫ. Ләкин аның уйлары үлемнән дә бигрәк яшәү турында, иҗади хезмәт турында, сугыштан соң торгызы-лачак шәһәрләр, машиналы колхоз кыр­лары турында:


1   НЧЕ УКУЧЫ.

Кырны тутырып алтын бодай үссен,

 Ауган йортлар торып бассыннар.

 Җиңгән илнең хезмәт тире белән

Кырлар көлеп чәчәк атсыннар.


АЛЫП БАРУЧЫ. Муса Җәлил шун­дый вәхшәт эчендә җырларын иҗат итеп, бер батырлык күрсәтсә, шул җырларны төрмәнең калын стеналары аша иреккә чыгара алуы белән икенче батырлык эш­ли. Бу үлемсез җырлар безгә Мусаның авазы булып кына түгел, бәлки фашист­лар җәзалаган миллионнарча корбан­нарның, миллионнарча көрәшчеләрнең васыятьләре булып килеп җитте.

(Магнитофон язмасында "Җырларым" көе яңгырый)

 

2   НЧЕ УКУЧЫ.

Туфрак күмәр тәнне, күмә алмас

 Ялкынлы җыр тулы күңелне,

 "Үлем" диеп әйтеп буламы соң

 Җиңеп үлгән мондый үлемне?


3   НЧЕ УКУЧЫ. Әйе, шагыйрь мәңге үлемсез. Муса Җәлилнең исеме бөтен планетабызга билгеле. Патриот шагыйрь исемен мәктәпләр, колхозлар, китапха­
нәләр йөртә, аның исемендә театр, теп­лоход, пароходлар бар.


АЛЫП БАРУЧЫ. Шагыйрь иҗаты ту­рында белемнәребезне тикшереп карыйк әле. Мин сезгә шигырьләрдән өзекләр укырмын, сез аларны дәвам итәрсез. Ши­гырьнең исемен әйтерсез.

1.   Бик уңган безнең бакчачы бабай,
Яше үзенең туксанда бугай. ...

("Бакчачы")

2.   Суык бабай, кил безгә
Яңа ел бәйрәменә, ...

("Суык бабай")

3.   Юл чатында ялгыз гына
Үсеп утыра бер карт имән. ...

("Имән")

4.   Иртәнге таң нурыннан
Уянды ромашкалар. ...

("Кызыл ромашка")

5.   Җилләр, җилләр, исегез,
Болытларны кисегез! ...

("Җилләр")

6.   Минем бар бер маэмаем,
Кара борын Акбаем. ...

("Маэмай")


    АЛЫП БАРУЧЫ. Шагыйрьнең кайсы әсәрләренә көйләр язылган? (Мәсәлән: Л. Хәмиди язган көйләр: "Күрсәт әле", "Куян", "Күңелле яшьләр", "Уңыш бәй­рәме", "Көз җитте"; З.Хәбибуллин әсәр­ләре: "Гөлләрем", "Бишекҗыры"; Җ. Фәй­зи әсәрләре: "Беренче дәрес", "Карак пе­си", "Сәгать", "Чишмә", "Күке", "Әтәч"һ.б.) 

АЛЫП БАРУЧЫ. Муса Җәлилнең тор­мышына кагылышлы сорауларга җавап­ларны беләбез микән? (Кроссворд чишү оештырыла) Әгәр җаваплар дөрес бул­са, күрсәтелгән шакмакларда шагыйрь­нең иң беренче шигыренең исеме килеп чыга.

 

1.Муса Җәлилнең абыйсы кем исем­ле? (Ибраһим)

2.Шагыйрьнең тормыш иптәшенең исеме ничек? (Әминә)

3.Муса Җәлилнең әнисе кем исем­ле? (Рәхимә)

4.Муса Җәлил кайсы өлкәдә туган? (Оренбург)

     5.Әтисенең исеме ничек? (Мостафа)


АЛЫП БАРУЧЫ. Әйе, "Бәхет" шигы­рен Муса 13 яшьтә "Кечкенә Җәлил" исе­
ме белән яза. Кыска гомер кичерсә дә, аның исеме мәңгелек. Герой шагыйрь бу
яктан бик бәхетле.

 





Кулланылган әдәбият:


  1. Муса Җәлил. Җыентыклар. Казан Татарстан китап нәшрияты, 1973 ел.

  2. Муса Җәлил. Кызыл ромашка. Казан Татарстан китап нәшрияты, 1984 ел.




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Краткое описание документа:

     Татар халкының патриот шагыйре Муса Җәлилгә багышланган сыйныфтан тыш чарада аның героик батырлыгы, үлемсезлеге чагылыш тапкан. Шагыйрьнең шигырь юллары аша якты киләчәк килүе яктыртыла.

    Шагыйрьнең тормыш һәм иҗат юлына карата сорауларга җаваплар эзләнелә, кроссворд чишү оештырыла.  Шагыйрьнең әсәрләренә карата язылган көйләр искә төшерелә.

   Герой-шагыйрь турындагы бу дәрестән тыш чара эшкәртмәсе башлангыч классларга файдалану өчен төзелгән.

 

Автор
Дата добавления 26.11.2014
Раздел Начальные классы
Подраздел Конспекты
Просмотров379
Номер материала 155900
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх