Инфоурок / Другое / Рабочие программы / Рабочая программа для учащихся 10 классов
Обращаем Ваше внимание, что в соответствии с Федеральным законом N 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» в организациях, осуществляющих образовательную деятельность, организовывается обучение и воспитание обучающихся с ОВЗ как совместно с другими обучающимися, так и в отдельных классах или группах.

Педагогическая деятельность в соответствии с новым ФГОС требует от учителя наличия системы специальных знаний в области анатомии, физиологии, специальной психологии, дефектологии и социальной работы.

Только сейчас Вы можете пройти дистанционное обучение прямо на сайте "Инфоурок" со скидкой 40% по курсу повышения квалификации "Организация работы с обучающимися с ограниченными возможностями здоровья (ОВЗ)" (72 часа). По окончании курса Вы получите печатное удостоверение о повышении квалификации установленного образца (доставка удостоверения бесплатна).

Автор курса: Логинова Наталья Геннадьевна, кандидат педагогических наук, учитель высшей категории. Начало обучения новой группы: 27 сентября.

Подать заявку на этот курс    Смотреть список всех 203 курсов со скидкой 40%

Рабочая программа для учащихся 10 классов

библиотека
материалов

Татарстан Республикасы Түбән Кама муниципаль районы

муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесе

«29нчы гомуми урта белем бирү мәктәбе»


Раслыйм

Мәктәп директоры

________/Р. М. Шакиров/

Боерык №____________

«__»__________ 2015 нче ел


10 нчы Б сыйныфының рус төркеме өчен

2015-2016 нчы уку елына

татар әдәбиятыннан

ЭШ ПРОГРАММАСЫ

Программаны төзүче:

Чевачина Р.В..,

беренче квалификация категорияле

татар теле һәм әдәбияты укытучысы


Каралган

Методик берләшмә җитәкчесе

_____________ Гурьева Л.С.

Беркетмә №______________

“ “___________2015 нче ел

Килешенгән

Милли эшләр буенча директор урынбасары

___________ Пахомова Г.Ә.



“ “_________________2015 нче ел


Каралган

Педагогик киңәшмә утырышы

Беркетмә №________________



_____”_______________2015 нче ел






Арх №______

  1. АҢЛАТМА ЯЗУЫ

Эш программасы статусы

Эш программасы түбәндәге документларга нигезләнеп төзелде:

  • Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының “Рус мәктәпләрендәге рус төркеме укучыларына татар теленнән гомуми белем бирүнең дәүләт стандарты”, Казан, 2005;

  • Татарстан Республикасының Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан расланган “Рус телендә урта(тулы) гомуми белем бирү мәктәпләре өчен татар теле һәм әдәбиятыннан үрнәк программалар: 1-11 нче с-лар/ [төзүче авторлар Р. З. Хәйдәрова, Р. Л. Малафеева]” – Казан: Татар. кит.нәшр., 2011;

  • 29 нчы гомуми белем бирү мәктәбенең 2015-2016 нчы уку елына төзелгән укыту планы;

  • 29 нчы гомуми белем бирү мәктәбенең эш программасы турындагы нигезләмәсе.

Эш программасының эчтәлеге

Белем бирү өлкәсендә татар теле тел белеме, психология, дидактика һәм башка чиктәш фәннәр белән үзара тыгыз бәйләнгән. Өйрәнелә торган материалның эчтәлеге һәм характеры беренче чиратта лингвистика тарафыннан билгеләнелә. Татар әдәбияты укытучысы рус теленең үзенчәлекләрен яхшы сиземләргә, аларны истә тотарга бурычлы. Ул ике телгә хас булган охшаш һәм аермалы якларны даими рәвештә күрсәтеп барырга тиеш.

Билгеле булганча, укытуның максаты җәмгыять тарафыннан куелган социаль заказ белән билгеләнә. Татарстан Республикасының белем бирү системасына куйган төп бурычы – иҗади фикерләүче, инициативалы, иҗтимагый тормышта актив катнашучы, белемле, ике дәүләт телендә һәм чит телләрдә дә иркен сөйләшеп аралашучы, билингваль шәхес формалаштыру.

Гомуми белем бирү мәктәбендә татар әдәбияты укытуның максатлары:

  1. матур әдәбият текстларын кабул итү, төп әдәби-тарихи мәгълүматларны һәм әдәби-теоретик төшенчәләрне белү; әдәби-тарихи процесс турында гомуми караш булдыру;

  2. тиз үзгәрүчән заман шартларында файдалы җитештерүчән хезмәткә яраклы, үз-үзен танып белергә һәм һәрдаим камилләштерергә әзер, рухи дөньясы бай булган шәхес тәрбияләү; гуманлылык карашлары, милли үзаң, гражданлык тойгысы, патриотизм хисләре, әдәбиятка һәм халыкның мәдәни кыйммәтләренә ярату һәм хөрмәт булдыру;

  3. укучыларга әдәбиятның үзенчәлекләре турындагы карашларны, әдәби текстны кабул итү, автор позициясен аңлау, әдәби процессның тарихи һәм эстетик нигезләренә төшендерү, аларда образлы һәм аналитик фикерләү культурасын, эстетик һәм иҗади сәләтне үстерү.

Гомуми белем бирү мәктәбендә татар әдәбияты укытуның бурычлары:

  1. матур әдәбият текстларын кабул итү, төп әдәби-тарихи мәгълүматларны белү

  2. әдәби-тарихи процесс турында гомуми караш булдыру;

  3. гуманлылык карашлары, гражданлык тойгысы, патриотизм хисләре, татар әдәбиятына һәм татар халкының рухи һәм мәдәни кыйммәтләренә ихтирам тәрбияләү;

  4. телдән һәм язма сөйләм аша әдәби зәвык үстерү;

  5. татар классик әдәбияты, балалар әдәбияты, хәзерге татар әдәбиятының күренекле вәкилләрен атый белү, аларныү әсәрләреннән алынган өзекләрнең эчтәлеген аңлау һәм фикер алыша белү;

  6. татар халкының әдәбияты, тарихы, мәдәнияты буенча мәгълүматлы булу;

  7. татар сәнгатенең күренекле вәкилләре турында хәбәрдар булу.

  1. 10 НЧЫ СЫЙНЫФЛАР ӨЧЕН УКУ-УКЫТУ ПРЕДМЕТЫНА ГОМУМИ ХАРАКТЕРИСТИКА

Сөйләм эшчәнлегенең төрләренә өйрәтү.

Тыңлап аңлау. Әңгәмәдәшеңнең татарча сөйләмен тулысынча аңлау; теле-радио тапшыруларын тыңлап, өлешчә аңлау.

Сөйләү. Коммуникатив максатларны аңлап, аралашу ситуацияләренә бәйле диалог яки монолог төзү; тәкъдим ителгән тема буенча эзлекле һәм аңлаешлы монологик сөйләм (тасвирлау, хикәяләү, фикер йөртү) булдыру; татар сөйләме этикеты гыйбәрәләреннән файдаланып әңгәмә кору. Аралашу процессында төрле репликаларны кулланып, үз фикереңне әңгәмәдәшеңә аңлата белү; конкрет проблема буенча әңгәмәдәшең белән бәхәсләшә һәм үз фикереңне дәлилли белү; программада тәкъдим ителгән проблема буенча әңгәмәдәшләрең белән аралашуга чыгу.

Уку. Программада тәкъдим ителгән текстларны, татар теленең әйтелеш нормаларын саклап, сәнгатьле һәм аңлап уку; укыган текстның эчтәлеген логик бөтеннәргә бүлә белү, план төзи белү.

  1. УКУ-УКЫТУ ПРЕДМЕТЫНЫҢ УКЫТУ ПЛАНЫНДАГЫ УРЫНЫ

29 нчы гомуми белем бирү мәктәбенең 2015-2016 нче уку елына төзелгән укыту планы буенча татар теленә атнасына 2 сәгать вакыт исәпләнгән. Шул сәбәпле сәгатьләр саны - 70. Шуннан чыгып, темалар түбәндәгечә бүленде:

Тема

Үрнәк программа буенча

Үзгәртелгән сәгатьләр саны

Эш программасы буенча

1

Белем һәм тормыш.

10

-

10

2

Иң зур байлык — күңел матурлыгы.

9

-

9

3

Зарарлы гадәтләрдән сакланыгыз.

16

-

16

4

Дустың булмаса—эзлә,  тапсаң —югалтма.

9

-

9

5

Саф хисләр — беренче хисләр.

12

-

12

6

Беркем дә, бернәрсә дә онытылмый.

14

-

14


Барлыгы

70

-

70





















  1. УКУ-УКЫТУ ПРЕДМЕТЫН ҮЗЛӘШТЕРҮНЕҢ НӘТИҖӘЛӘРЕ

Татар әдәбиятын укытуның гомуми нәтиҗәләре:

- коммуникатив компетенция, ягъни татар телендә сөйләшүчеләр белән телдән яки язмача аралашуга әзер булу;

- коммуникатив бурычлар куя һәм хәл итә белү, адекват рәвештә аралашуның вербаль һәм вербаль булмаган чараларыннан, сөйләм этикеты үрнәкләреннән файдалана алу, итагатьле һәм киң күңелле әңгәмәдәш булу;

-“Татар теле һәм әдәбияты” фәненә карата уңай мотивация һәм тотрыклы кызыксыну булдыру, шулай ук тиешле гомуми һәм махсус күнекмәләр формалаштыру.

Укытуның шәхси нәтиҗәләре:

Төп гомуми белем бирү баскычын төгәлләгәндә, укучының үзенә һәм үзенең әйләнә-тирәсендәге кешеләргә, тормыштагы яшәеш проблемаларына карата түбәндәге шәхси кыйммәтләре формалашкан булуы күзаллана:

  • шәхесара һәм мәдәниятара аралашуда татар теленә карата ихтирамлы караш булдыру һәм аны яхшы өйрәнү теләге тудыру;

  • әхлакый кагыйдәләрдә ориентлашу, аларны үтәүнең мәҗбүрилеген аңлау;

  • әдәби әсәрләрдәге төрле тормыш ситуацияләренә һәм геройларның гамәлләренә гомүмкешелек нормаларыннан чыгып бәя бирү;

  • гаилә”, “туган ил”, “мәрхәмәтлелек”, төшенчәләрен кабул итү, “башкаларга карата түземлелек, кайгыртучанлык”, “кеше кадерен белү” кебек хисләр формалашу.

Укытуның метапредмет нәтиҗәләре:

Урта белем бирү баскычында татар теле һәм әдәбиятын укыту, танып белү чарасы буларак, укучыларның фикер йөртү, интеллектуаль һәм иҗади сәләтләрен үстерүгә, шулай ук, реаль тормышта туган проблемаларны хәл итү өчен кирәк булган универсаль уку гамәлләрен (танып белү, регулятив, коммуникатив) формалаштыруга хезмәт итә.

Укучыларда мәгълүмати җәмгыятьтә яшәү һәм эшләү өчен кирәкле күнекмәләр үстерелә. Укучылар текст, күрмә-график рәсемнәр, хәрәкәтле яисә хәрәкәтсез сурәтләр, ягъни төрле коммуникацион технологияләр аша тапшырыла торган гипермедиалы мәгълүмати объектлар белән эшләү тәҗрибәсе ала; презентацион материаллар әзерләп, зур булмаган аудитория алдында чыгыш ясарга өйрәнә; укучыларда компьютер яисә ИКТ ның башка чаралары белән эш иткәндә,сәламәтлеккә зыян китерми торган эш алымнарын куллана алулары формалаша.



  1. УКУ-УКЫТУ ПРЕДМЕТЫНЫҢ ЭЧТӘЛЕГЕ



Тема

сәгать саны

Татар әдәбияты

1.

Белем һәм тормыш.

10

М.Хөсәен «Китап» шигыре, Р. Фәхреддин «Китап һәм уку» тексты, Каюм Насыйри «Тәрбия китабы», «Казан дәүләт университеты», «Роальд Сәгъдиев — фән күгендәге йолдыз» тексты, “Татарлар кайларда яшиләр?” тексты

2

Иң зур байлык — күңел матурлыгы.

9

Татар халкы, Казан тарихы турында сөйләшү, Казанның истәлекле урыннары, вакытлы матбугат турында, “Бакый Урманче” тексты, Садри Ахун – танылган рәссам, Татарстанның атаклы рәссамнары – Х.Якупов, Л.Фәттаховлар турында белешмә, Татарстанда яшьләр хәрәкәте, “Мине борчыган проблемалар”

3

Зарарлы гадәтләрдән сакланыгыз.

16

«Сәламәтлек — зур байлык» тексты, «Тәмәке тартуның зарары» , «Аракы кешене нишләтә?», «Ак үлем»нән саклан», “Киенә белү – үзе бер һөнәр”, “Тормыш мәгънәсе” текстлары, еш авыруның сәбәпләре турында сөйләшү.

4

Дустың булмаса—эзлә,  тапсаң —югалтма.

9

«Дус була белү серләре» тексты, «Өч дус» әкияте, «Тугрылыклы дуслык» мәсәле, Ф. Хөснинең тормыш юлы һәм иҗаты,“Кабак” әсәре, Һ.Такташ “Мокамай”, И.Юзеев “Мин телим дусларга”

5

Саф хисләр — беренче хисләр.

12

Габделхай Сабитов «Ярсулы яз» әсәре, А. Гыймадиев. «Зөлфия +... мин», В. Казыйханов. «Йөрәк киңәш көтә», Әмирхан Еники биографиясе һәм иҗаты, «Кем җырлады?» әсәре.

6

Беркем дә, бернәрсә дә онытылмый.

14

Ш. Маннур. «Әсирлектә туган дуслык», Г. Ахунов: тормыш юлы һәм иҗаты «Шагыйрьнең каһарманлыгы» әсәре, Муса Җәлил – герой-шагыйрь, Г. Әпсәләмов «Газинур» романы, М. Мәһдиев: тормыш юлы һәм иҗаты «Бәхилләшү». Үлемсезлеккә бер адым. Батырлар турында сөйләшү.


Барлыгы

70


Укучыларның әзерлек дәрәҗәсенә таләпләр:


  1. Татар әдәбиятының дөньякүләм тоткан урыны, татар әдәбияты классиклары, аларның әсәрләре турында мәгълүмат.

  2. Өйрәнгән әдәби әсәрләрнең эчтәлеге.

  3. Классик әдипләрнең тормыш һәм иҗат юлларының төп фактлары.

  4. Әдәби әсәрнең төрен һәм жанрын билгеләү; - әдәби әсәрләрне чагыштырып бәяләү.

  5. Автор позициясен ачыклау.

  6. Әдәби бәйләнеш таләпләрен саклаган хәлдә өйрәнелгән әсәрләрне сәнгатьле итеп уку.

  7. Укыган әсәргә дәлилле рәвештә үз мөнәсәбәтеңне белдерү.

  8. Рус һәм татар телендәге әсәрләрнең уртак һәм милли үзенчәлекләрен билгеләү, әхлакый кыйммәтләрне чагыштырып бәяләү.

  9. Татар әдәби теленең нормаларына нигезләнеп, кирәкле темага телдән һәм язмача бәйләнешле текст төзү.

  10. Диалогта яисә бәхәстә катнашып, үз фикерен исбатлый белү.



  1. ТЕМАТИК ПЛАН


Лексика


Универсаль уку эшчәнлеге

(уку эшчәнлеге төрләре)

Көтелгән нәтиҗә

(предмет нәтиҗәсе)

Тикшерү төрләре

Үткәрү вакыты

план

факт

1нче яртыеллык. Белем һәм тормыш. (10 сәгать)

1

Мәхмүт Хөсәен. "Китап" шигыре




Шигырьне уку,тәрҗемә итү, диалог төзү, әңгәмә кору, китап турында мәкальләрнең мәгънәләрен аңлату.

Китапның тормышта белем чыганагы, киңәшче, ярдәмче булуы турында сөйләшүгә ирешү.

Парларда эшләү



2

Ризаэддин Фәхреддинның тормыш юлы. "Китап һәм уку"(лексик-грамматик материал)

Биография сөйләү. Текстны тәрҗемә итү, аңлап укуга ирешү

Сөйләмдә яңа лексиканы кул

лана алу.

Биография сөйләү



3

Каюм Насыйриның тормыш юлы.

"Тәрбия китабы"нда әхлак проблемалары

Хикәяне уку, тәрҗемә итү,эчтәлеген сөйләү,сораулар кую, диалог төзү

Безнең тормышыбызда китап

ның роле турында сөйли белү

Биография сөйләү



4

Зәкия Туфайлова шигырендә китапка хөрмәт темасы

Шигырьне сәнгатьле уку, тәрҗемә итү, биография сөйләү, шигырьгә анализ

Китап турында сөйли белү.




5

Китапханә” темасы буенча диалогик сөйләм

Җөмләләрне урнаштыру, репликалар өстәү, диалог төзү, парларда эш

"Китапханәдә" темасы буен

ча диалогик сөйләм оешты

рып,чыгыш ясый алу.

"Китапханәдә" темасы буенча диалог төзеп сөйләү



6

"Казан дәүләт университеты" текстында лексик-грамматик материал

Әсәрне уку, өлешләп уку, фикерне дәвам итү,өзекне мәгънәви кисәкләргә бүлү, исем кую, план төзү. Төркемнәрдә эшләү

Тема буенча лексиканы белү, сөйләмдә кулану.




7

"Казан дәүләт университеты" тексты


Текстны уку,җөмләләрне тәрҗемә итү, сорауларга җавап бирү , парларда сөйләшү, эчтәлек сөйләү

Текстның эчтәлеген һәм Казан университетының Н.И. Лобачевский исемендәге китапханәсе турында сөйли белү.

Текстның эчтәлеген төркемнәрдә сөйләү




8

"Роальд Сәгьдиев – фән күгендәге йолдыз" тексты

Текстны уку, сорауларга җавап бирү, план, диалог төзү, тәрҗемә итү

Роальд Сәгьдиев – фән күгендәге йолдыз" текстның эчтәлеген сөйли белү.

План буенча эчтәлек сөйләү



9

"Телләр белгән- илләр белгән" тексты

Текстны уку, сорауларга җавап бирү, диалог төзү, тәрҗемә итү

Төрле телләр өйрәнүнең кирәклеге турында сөйли алу.

План буенча эчтәлек сөйләү



10

Татарстан-туган җирем” темасы буенча диалогик сөйләм

Презентация ясау, мультимедиа буенча эш, тема буенча зачет

Татарстан – туган җирем” темасы буенча чыгыш ясый алу.

Зачет




Шушы яктан, шушы туфрактан без... ( Иң зур байлык- күңел матурлыгы ) 9 сәгать

11

Татар халкы тарихы” темасына диалогик-монологик сөйләм


Рефератлар язу, мультимедиа буенча эш, парларда эш, диалоглар төзү

Укылган текстның эчтә

легенә нигезләнеп, кирәкле мәгълүматны җиткерә алу. Бирелгән өзекнең эчтәлеген сөйли белү




12

Казанда яшәгән бөек шәхесләр


Слайдлар буенча эш, рефератлар тыңлау, төркемнәрдә эш.

Казанда яшәгән бөек шәхес

ләр турында гомуми мәгъ

лүмат бирә алу.

Төркемнәрдә эш



13

Татарстанның сынлы сәнгате.

Слайдлар буенча эш, рефератлар тыңлау, төркемнәрдә эш.

Тыңланган мәгълъматны аңлап, тыңлаучыга җиткерә алу.

Бер рәссам, сынчы турында сөйләү



14

Фатих Әмир хан "Хәят" әсәре

Биография белән танышу,әсәрне уку, тәрҗемә итү, эчтәлеген сөйләү, төркемнәрдә эш

Текстның эчтәлеген сөйләү.

Хатын-кызның гаиләдәге роле турында төркемнәрдә фикер алышу.

Биография, эчтәлек сөйләү



15

Казанның тарихи һәм истәлекле урыннары, музейлары

Слайдлар буенча эш, рефератлар тыңлау, парларда эш, телдән журнал.

Төрле мәгълүматлар буенча фикер алыша алу.




16

Татарстанда яшьләр хәрәкәте


Мультимедиа буенча эш, төрле яшьләр хәрәкәте турында интер

неттан материал туплау, сөйләү

Татарстанда яшьләр хәрәкә

те, яшьләрнең төрле акция

ләрдә катнашуы турында сөйләшә белү.




17

Галиәсгар Камалның тормыш һәм иҗат юлы. "Беренче театр"



Биография белән танышу, Пьесаны уку,рольләргә бүлеп уку , образларга характеристика бирү

Г.Камал биографиясен, әсәрнең эчтәлеген, төп образлар турында сөйли белү.

План буенча эчтәлек сөйләү



18

БСҮ. Минем яраткан театр артистым.

Мультимедиа буенча эш, спектакльләрдән өзекләр карау, альбом буенча сәяхәт, төркемнәрдә эш

Караган спектакльләргә үз фикереңне белдерергә өйрәнү.

Төркемнәрдә фикер алышу



19

БСҮ. Түбән Каманың сәнгать дөньясы

Мультимедиа буенча эш, төрле сәнгать коллективлары турында мәгълүмат туплау, альбом буенча сәяхәт, төркемнәрдә эш.

Үз фикереңне тыңлаучыга җиткерә алу.




Зарарлы гадәтләрдән сакланыгыз! (16 сәгать)

20

"Киенә белү – үзе бер һөнәр" текстындагы лексик-грамматик материал

Хикәяне уку, тәрҗемә итү, өлеш

ләп уку, җөмләләрне эчтәлек буен

ча урнаштыру, сорауларга җавап бирү, мәкальнең мәгънәсен аңлату

Киенә белү проблемасы буенча төркемнәрдә сөйләшә алу.

Киенә белү проблемасы буенча төркемнәрдә сөйләшү



21

Киенә белү – үзе бер һөнәр” тексты буенча монологик сөйләм

Җөмләләрне тәртипкә китерү, диалог төзү, мәкальләрнең мәгънәсен аңлату,сөйләү

Геройлар турында үз фикереңне әйтә белү.

Киенә белү проблемасы буенча сөйләшү



22

БСҮ. Модага ияреп киенү һәм сәламәтлек

Слайдлар буенча эш, парларда диалог төзү, ситуатив күнегүләр

Тема буенча үз фикереңне әйтә белү.




23

Н.Дереклеева "Тормыш мәгънәсе" т екстындагы лексика

Хикәяне уку, тәрҗемә итү, диалог төзү, фикерне әйтү, җөмләләрне дәвам итү

Геройлар турында үз фикереңне әйтә белү.

Яшәү кыйммәте проблемасы буенча сөйләшү



24

Тормыш мәгънәсе” тескты өстендә эш

Җөмләләрне дәвам итү, ситуатив күнегүләр, эчтәлек сөйләү

Тема буенча үз фикереңне әйтә белү.





25

БСҮ Мин һәм минем яшьтәшләрем

Төркемнәрдә эш, уңай һәм тискәре геройларга характеристика бирү.

Геройларга характеристика бирә алу.





26

Сәламәтлек – зур байлык” темасы буенча монологик сөйләм


Сәламәт яшәү кагыйдәләрен язу, диалог төзү, мәкальләрнең мәгънәсен аңлату

Сәламәт яшәү кагыйдәләрен сөйли белү.

Сәламәтлек турында төркемнәрдә фикер алыша алу.

Сәламәт яшәү кагыйдәләрен сөйләү





27

Тәмәке тартуның зарары” тексты буенча эш

Хикәяне уку, тәрҗемә итү, җөмләләрне тәртипкә китерү, парларда эш, диалог төзү

Сәламәтлек турында төркемнәрдә фикер алышу, сәламәтлек өчен зарарлы гадәтләрне атый алу.

Тәмәке тартуның зарары турында сөйли белү



28

"Аракы кешене нишләтә?" текстындагы лексик-грамматик материал

Хикәяне уку, тәрҗемә итү, җөмләләрне тәртипкә китерү, диалог төзү

Төркемнәрдә зарарлы гадәтләр турында фикер алышуга ирешү.

Исерткеч эчемлекләрнең зарары турында сөйләү



29

Аракы кешене нишләтә?” тексты

Текст белән танышу, тәрҗемәләш терү, фикерне дәвам итү, өлешләп уку, җөмләләрне урнаштыру

Диалог төзү

Зарарлы гадәтләрдән саклану турында сөйләү



31

БСҮ. Еш авыруның сәбәпләре.

Җөмләләрне дәвам итү, ситуатив күнегүләр, эчтәлек сөйләү

Төркемнәрдә фикер алыша алу.




32

Ак үлем”нән саклан!" текстын дагы лексик-грамматик материал


Текст белән танышу, фикерне дәвам итү, өлешләп уку, җөмләләрне урнаштыру

Тема буенча диалог төзеп сөйли алу.




2 нче яртыеллык

33

"Ак үлем"нән саклан!" тексты буенча диалогик- монологик сөйләм

Текстны уку,җөмләләрне тәрҗемә итү, сорауларга җавап бирү , парларда сөйләшү, эчтәлек сөйләү

Текстның эчтәлеген төркем

нәрдә сөйләү

Наркотикларның зыяны турында сөйләшү




34

«Ак үлем»нән саклан» тексты эчтәлеге өстендә эш

Текстка план төзү, план буенча сөйләү, ситуатив күнегүләр

Текстка план төзеп, үз фикер

еңне аңлата алу.

Текст буенча план төзү




35

Наркотик куллануның зыяны” темасына диалогик-монологик сөйләм

Слайдлар буенча эш, парларда диалог төзү, ситуатив күнегүләр

Тема буенча диалогик- монологик сөйләм оештыра алу.




36

БСҮ. Зарарлы гадәтләр һәм алардан ничек котылырга?

Слайдлар буенча эш, парларда диалог төзү, кечкенә хикәя язу.

Тема буенча диалогик- монологик сөйләм оештыра алу.

Хикәя язу



Дустың булмаса – эзлә, тапсаң сакла (9 сәгать)

37

Дус була белү серләре

Хикәяне уку, тәрҗемә итү, җөмләләрне тәртипкә китерү, диалог төзү

Төркемнәрдә фикер алышуга ирешү.

Дустың, дус була белү серләре турында сөйләшү



38

БСҮ. Минем якын дустым

Слайдлар буенча эш, парларда диалог төзү, кечкенә хикәя язу

Тема буенча диалогик- монологик сөйләм оештыра алу.




39

Көрд халык әкияте "Өч дус"

Хикәяне уку, тәрҗемә итү, сорау

ларга җавап бирү, схема буенча диалог төзү, мәкальләрнең мәгънәсен аңлату

Текстның эчтәлеген төркем

нәрдә сөйләү, дуслык турын

да төркемнәрдә фикер алы

шу.

Чын дуслык турында сөйләшү



40

"Тугрылыклы дуслык" мәсәле


Хикәяне уку, тәрҗемә итү, җөмлә

ләрне тәртипкә китерү, диалог тө

зү, мәкальләрнең мәгънәсен аңлату

Дуслык турында төркем нәрдә фикер алышу.

Мәсәлнең эчтәлеген сөйләү. Ялган һәм исәп- хисапка корылган дуслык турында сөйләшү



41

Кабак” әсәрендә лексика

Текстны уку, өлешләп уку, тәртипкә китерү, фикер белдерү, парларда эшләү

Иң ошаган өлешне сайлап, эчтәлеген сөйләү.

Әсәрнен эчтәлеген сөйли белү.



42

Кабак” әсәрендә дуслык проблемасы

Текстны уку, сорауларга җавап бирү, диалог төзү, ситуатив күнегүләр эшләү

Әсәрдәге дуслык проблемасына дөрес бәя бирә белү.






43

Һади Такташ. "Мокамай" шигыре




Биография белән танышу, шигырьне уку, тәрҗемә итү, сораулар төзү, сорауларга җавап бирү, эчтәлеген сөйләү

Төркемнәрдә эшләү “Лирик геройның трагедиясе” темасына үз фикереңне әйтә белү

Биография сөйли белү, шигырьдән өзекне яттан сөйләү



44

Илдар Юзеев. "Мин телим дусларга"

Шигырьне уку, тәрҗемә итү, җөмләләрне тәртипкә китерү, диалог төзү, мәкальләрнең мәгънәсен аңлату

Дуслык турында төркемнәрдә фикер алышу

Шигырьнең эчтәлеген сөйләү. Дусларга бәйрәм теләкләре әйтү.




45

Дустың булмаса эзлә, тапсаң – сакла” темасы буенча диалогик-монологик сөйләм

Слайдлар буенча эш, парларда диалог төзү, ситуатив күнегүләр

Тема буенча монологик сөйләм оештыра алу.





Саф хисләр – беренче хисләр...(12 сәгать)

46

Габделхай Сабитов биографиясе

Биография белән танышу, тәрҗемә итү, эчтәлеген сөйләү

Төркемнәрдә чыгыш әзерләп сөйләүгә ирешү.

Биография сөйләү



47

Габделхай Сабитов. "Ярсулы яз" хикәясенең лексикасы

Текстны уку, сорауларга җавап бирү, тәрҗемә итү , фикерне дәвам итү, эчтәлек сөйләү

Ошаган эпизодның эчтәлеген сөйли алуга ирешү.

Әсәрнең эчтәлеген сөйләү



48

Габделхай Сабитов «Ярсулы яз» хикәясе буенча диалогик-монологик сөйләм

Текстны уку,җөмләләрне тәрҗемә итү, сорауларга җавап бирү , парларда сөйләшү, эчтәлек сөйләү

Текстның эчтәлеген төркемнәрдә сөйли, образларга характеристика бирүгә ирешү.

Образларга характерис

тика бирә белү



49

А. Гыймадиев. «Зөлфия +... мин» “Мәхәббәт хаты” бүлегендә лексика

Хикәяне уку, тәрҗемә итү, план буенча хикәянең эчтәлеген сөйләү, фикерне дәвам итү, өлешләп уку, сорауларга җавап бирү

Ошаган өлешне табып уку, төркемнәрдә фикер алыша алу.

Әсәрнең эчтәлеген сөйли белү.



50

«Зөлфия +... мин» “Зөлфияне озату” бүлеге өстендә эш

Текстны уку, сорауларга җавап бирү, тәрҗемә итү , өлешләп уку

I өлешнең планын төзеп, план буенча эчтәлек сөйли алу.

Әсәрнең эчтәлеген сөйли белү.



51

«Зөлфия + …мин» Малайларга характеристика бирү

Текстны уку,җөмләләрне тәрҗемә итү, сорауларга җавап бирү , парларда сөйләшү, эчтәлек сөйләү, малайларга характеристика бирү.

Текстның эчтәлеген төркем

нәрдә сөйләү







52

БСҮ. Буш вакытны ничек үткәрергә?

Буш вакытны үткәрү, бергә ял итү турында әңгәмә, слайдлар буенча эш, ситуатив күнегүләр

Буш вакытны ничек үткәрү турында сөйли алу.


Буш вакыт турында сөйләү



53

В. Казыйханов. «Йөрәк киңәш көтә» әсәрендә лексика

Аудирование, фикерне дәвам итү, төркемнәрдә фикер алышу, диалог төзү

Төркемнәрдә эшләү күнек

мәләрен камилләштерү.






53

Вил Казыйханов. "Йөрәк киңәш көтә" хикәясендәге проблемалар

Текстны уку,җөмләләрне тәрҗемә итү, сорауларга җавап бирү , парларда сөйләшү, эчтәлек сөйләү

Текстның эчтәлеген төркем

нәрдә сөйләүгә ирешү.

Эчтәлек сөйләү



54

Әмирхан Еники биографиясе. "Кем җырлады?" хикәясендәге лексика

Текстны уку,җөмләләрне тәрҗемә итү, сорауларга җавап бирү , парларда сөйләшү, эчтәлек сөйләү

Әмирхан Еники биография сен төркемнәрдә сөйли, сөйләүчегә бәя бирә алу.

Биография сөйләү



55

Әмирхан Еники. "Кем җырлады?" хикәясендә сагыну хисе


Текстны уку,җөмләләрне тәрҗемә итү, сорауларга җавап бирү , парларда сөйләшү, эчтәлек сөйләү

Текстның эчтәлеген төркемнәрдә сөйләү

Куелган сорауларга җавап бирә алу



56

БСҮ. Кызлар- малайлар дуслыгы, үзара аралашу әдәбе

Дуслык турында сочинениеләр тыңлау, диалоглар сөйләү, ситуатив күнегүләр, слайдлар буенча эш

Дуслык, аралашу турында сөйли белү.




Беркем дә, бернәрсәдә онытылмый. (14 сәгать)

57

Татарстан язучылары Бөек Ватан сугышында

Бөек Ватан сугышында катнашкан язучылар турында рефератлар сөйләү, слайдлар буенча эш.

Язучылар турында сөйли белү




58

Шәйхи Маннур. "Әсирлектә туган дуслык" әсәрендәге лексика

Аудирование,фикерне дәвам итү, төркемнәрдә фикер алышу, диалог төзү

Төркемнәрдә эш

М.Җәлил турында сөйләү



59

Шәйхи Маннур."Әсирлектә туган дуслык" әсәре буенча диалогик – монологик сөйләм

Текстны уку,җөмләләрне тәрҗемә итү, сорауларга җавап бирү , парларда сөйләшү, эчтәлек сөйләү

Текстның эчтәлеген төркемнәрдә сөйләү.

Әсәрнен эчтәлеген сөйләү



60

Гариф Ахунов. "Шагыйрьнең каһарманлыгы" әсәрендә лексика

Текстны уку, сорауларга җавап бирү, диалог төзү, фразеологизм нарның мәгънәләрен аңлату, ситуатив күнегүләр

Яңа лексиканы сөйләмдә куллана алу.

"Җәлил эзләре буйлап" темасына мәгълүмат бирү



61

Муса Җәлил – герой-шагыйрь

Мультимедиа буенча эш, әңгәмә, рефератлар тыңлау, Х.Якуповның “Хөкем алдыннан” картинасы буенча эш

М.Җәлил турында мәгълүмат бирә белү.

Картина буенча эш




62

Бөек Ватан сугышын да һәлак булган әдипләр


Аудирование, сорауларга җавап бирү, тәрҗемә итү , фикерне дәвам итү

Төркемнәрдә чыгыш әзерләп, тема буенча сөйли алу.

Бөек Ватан сугышын

да һәлак булган әдип

ләр турында сөйләү



63

Габдрахман Әпсәләмов. "Газинур"романыннан өзектәге лексика

Текстны уку, сорауларга җавап бирү, диалог төзү, фразеологизм нарның мәгънәләрен аңлату, ситуатив күнегүләр

Яңа лексиканы сөйләмдә куллана алу.

Әсәрнең эчтәлеген сөйли алу



64

Габдрахман Әпсәләмов. "Батырлык" ( диалогик-монологик сөйләм)

Хикәяне уку, тәрҗемә итү, план буенча хикәянең эчтәлеген сөйләү, фикерне дәвам итү, өлешләп уку, сорауларга җавап бирү

Ошаган өлешне төркемнәр

дә табып укып, фикер алышу

га ирешү. Газинур Гафиятул

линның батырлыгы турында сөйли алу.

Газинур Гафиятул

линның батырлыгы турында сөйләү



65

Мөхәммәт Мәһдиевнең тормыш юлы, иҗаты

Биография белән танышу, альбом буенча сәяхәт, тәрҗемә итү, эчтәлеген сөйләү

Төркемнәрдә чыгыш әзерләп, язучы турында сөйли алу.

Биография сөйләү



66

М.Мәһдиевнең "Бәхилләшү" әсәрендәге лексика


Текстны уку, сорауларга җавап бирү, диалог төзү, фразеологизм нарның мәгънәләрен аңлату, ситуатив күнегүләр

Ситуатив күнегүләр эшләү аша, эчтәлекне бирә алуга ирешү.






67

М.Мәһдиевнең "Бәхилләшү" тексты буенча эш

Фикерләрне раслату,сорауларга җавап бирү, мультимедиа буенча эш

Үз фикереңне әйтә белү.




68

Мөхәммәт Мәһдиев.

"Бәхилләшү” әсәре буенча диалогик – монологик сөйләм


Текстны уку,җөмләләрне тәрҗемә итү, сорауларга җавап бирү , парларда сөйләшү, эчтәлек сөйләү

Текстның эчтәлеген төркемнәрдә сөйләү.

Әсәрнең эчтәлеген сөйли белү. Сугыш ветераннарын хөр

мәтләү турында әңгәмә



69

БСҮ. Түбән Каманың иҗат кешеләре

Рефератлар тыңлау, слайдлар буенча эш, диалоглар төзү, ситуатив күнегүләр эшләү

Мөстәкыйль рәвештә материал туплап, мәгълүмат бирә алу.




70

Бүгенге чор әдәбиятына күзәтү


Слайдлар буенча эш, ситуатив күнегүләр эшләү, рефератлар тыңлау, әсәрләрдән өзекләр уку

Бүгенге чор әдәбияты турында мәгълүмат бирә белү.

Тыңланган мәглүмат буенча сөйли алу





2 нче яртыеллык – 38 сәгать

Еллык – 70 сәгать





  1. УКЫТУНЫ МАТЕРИАЛЬ-ТЕХНИК ҺӘМ МӘГЪЛҮМАТИ ЯКТАН ТӘЭМИН ИТҮ



Укыту методик комплект

Укытучы өчен методик әдәбият


Укучылар өчен әдәбият

Электрон ресурслар

Стандарт: Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының “Рус мәктәпләрендәге рус төркеме укучыларына татар теленнән гомуми белем бирүнең дәүләт стандарты”, Казан, 2005;

Программа: Татарстан Республикасының Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан расланган “Рус телендә урта(тулы) гомуми белем бирү мәктәпләре өчен татар теле һәм әдәбиятыннан үрнәк программалар: 1-11 нче с-лар/ [төзүче авторлар Р. З. Хәйдәрова, Р. Л. Малафеева]” – Казан: Татар. кит.нәшр., 2011;

Дәреслек: Р.З.Хәйдәрова, Р.Л.Малафеева, З.М.Шаһгалиева. Казан, “Мәгариф” нәшрияты, 2009. Татар теле. Рус телендә урта гомуми белем бирүче мәктәпнең 10 нчы сыйныфы өчен дәреслек (рус телендә сөйләшүче балалар өчен).



А.Ш.Асадуллин, Р.А.Юсупов «Рус телле балаларга татар телен укыту методикасы нигезләре» Казан, «Мәгариф» нәшрияты, 1998

Р.З.Хайдарова «Научно-педаго-гические аспекты билингвального образования в Республике Татар-стан», Набережные Челны, 2006

Р.З.Хайдарова «Сборник ситуативных упражнений по татарскому языку для русскоязычных учащихся», Набережные Челны, 1998

Ф.Ф.Харисов «Татар телен чит тел буларак өйрәтүнең фәнни-методик нигезләре», Казан, Мәгариф, 2002.


Сүз сәнгатенең барлык жанрларына караган әсәрләрдән өзекләр:

Г.Камал, Һ.Такташ, М.Җәлил, Ф.Әмирхан, Ә.Еники, И.Гази, Н.Дәүли, Г.Әпсәләмов, М.Мәһдиев, Г.Ахунов, Ф.Хөсни, И.Юзеев, Ш.Маннур, Г.Сабитов, Ф.Яруллин.

М.Хөсәен «Китап». Р. Фәхреддин «Китап һәм уку» . Каюм Насыйри «Тәрбия китабы». «Казан дәүләт университеты» тексты. «Роальд Сәгъдиев — фән күгендәге йолдыз» тексты. “Татарлар кайларда яшиләр?” тексты. «Сәламәтлек — зур байлык» тексты. «Тәмәке тартуның зарары» тексты .«Аракы кешене нишләтә?» тексты. «Ак үлем»нән саклан» тексты. “Киенә белү – үзе бер һөнәр” тексты.“Тормыш мәгънәсе” тексты. «Өч дус» әкияте . «Тугрылыклы дуслык» мәсәле. Ф. Хөсни“Кабак”. Һ.Такташ “Мокамай”. И.Юзеев “Мин телим дусларга”. Габделхай Сабитов «Ярсулы яз». А. Гыймадиев. «Зөлфия +... мин». В. Казыйханов. «Йөрәк киңәш көтә». Әмирхан Еники «Кем җырлады?» . Ш. Маннур. «Әсирлектә туган дуслык», Г. Ахунов: тормыш юлы һәм иҗаты «Шагыйрьнең каһарманлыгы» әсәре, Муса Җәлил – герой-шагыйрь, Г. Әпсәләмов «Газинур» . М. Мәһдиев «Бәхилләшү».


1.http://www.tugantelem.narod.ru татар телен өйрәнү

2.http://tatar.com.ru/fonetika.php

татар теле фонетикасы

3.http://tatar.moy.su

татар теле турында

4. http://. belem.ru

новости (яңалыклар)

5. http://. suzlek.ru on- line

русча сүзлек

6. http://. Tugan-tel.at.ru шрифтлар һәм IT- технологияләр

7. http://. Kitapxane.at.ru

татар телендәге әдәби әсәрләр

8. http://. Tatar.com.ru

татар телендә сүзлекләр

9. http://. Tatarca.boom.ru татарча текстлар

10. http://. tataroved.ru

татар тарихы: төрки – татар дөньясы

11.http://vneuroka.ru

мавыктыргыч уеннар

12. http://www.fasi.gov.ru

Фән һәм инновацияләр буенча федераль агентлык

13. http://www.edu. kzn.ru

ТР Мәгариф һәм фән министр-лыгы Белем порталы



  1. КОНТРОЛЬ ЭШЛӘР+ БӘЯЛӘҮ НОРМАЛАРЫ

Агымдагы һәм арадаш аттестация

Фәне

11 нче сыйныф

1 нче яртыеллык

2 нче яртыеллык

Татар әдәбияты

Тест № 1

Тест № 2

Тест № 3

Тест № 4

Сочинение -1





Рус телендә сөйләшүче укучыларның белем һәм күнекмәләрен бәяләү нормалары

10 нчы сыйныф

Эш төрләре

Саны

I

Телдән җавап бирү:


1

Тыңлап аңлау (минутларда)

1,5- 2,5 минут

2

Диалогик сөйләм (репликалар саны)

12-13 реплика

3

Монологик сөйләм (фразалар саны)

10-12 фраза

4

Аралаша белүне ситуатив күнегүләр аша тикшерү


4-5 ситуатив реплика


Кычкырып уку

90 - 95 сүз

II

Язма эшләр :






Диктант

Уку елы

башында

Ахырында

75-80 сүз

80-85 сүз


Изложение

120-130 сүз

130-140 сүз


Сочинение

10-12 җөмлә

13-15 җөмлә


Сүзлек диктанты

26-28 сүз


Рус телендә сөйләшүче балаларның татар теленнән белем һәм күнекмәләрен тикшерү төрләре.

10 нчы сыйныф


Эш төрләре

Сыйныф



10

1.

Тыңлап аңлау

1,5 – 2,5 минут

2.

Диалогик сөйләм

12 – 13 реплика

3.

Монологик сөйләм

11 – 13 фраза

4.

Һәр тема буенча аралаша белү күнекмәләрен ситуатив

күнегүләр аша тикшерү

4

5.

Уку

90 – 95 сүз

6.

Язу:



сүзлек диктанты

26 – 28 сүз


сочинение

10 – 12 җөмлә








Укучыларның белем һәм күнекмәләрен бәяләү нормалары

Бәяләү критерийлары

5”ле

4”ле

3 ле

2”ле

1

Тыңланган текстның эчтәлеге буенча сорауларга язмача җавап бирү.

(тыңлап аңлау минутларда – 1,5)

Эчтәлекне тулаем аңлап, барлык сорауларга язмача дөрес җавап бирелгән, 1 орфографик хатасы яки эчтәлеккә бәйле 1 хатасы бар.

Эчтәлекне аңлап, сорауларга дөрес җавап бирелгән, әмма 2-3 орфографик, 3 пунктуацион яки эчтәлеккә бәйле 2-3 хатасы бар.

Эчтәлекне өлешчә генә аңлап, сорауларга төгәл җавап бирелмәгән, 5 орфографик, 5 пунктуацион яки эчтәлеккә бәйле 4-5 хатасы бар.

Сорауларга бирелгән җавапларның яртысы дөрес түгел, 6 орфографик, 6 пунктуацион яки эчтәлеккә бәйле 5тән артык хатасы бар.

2

Диалогик сөйләм

(репликалар саны - 11 -12 )

Укучы бирелгән ситуация яки өйрәнелгән тема буенча әңгәмә кора ала, әйтелеше һәм грамматик төзелеше ягыннан дөрес, эчтәлеге ягыннан эзлекле һәм тулы диалогик сөйләм төзи.

Укучы бирелгән ситуация яки өйрәнелгән тема буенча әңгәмә кора ала, әмма репликаларның әйтелешендә һәм аерым сүзләрнең грамматик формаларында 2-3 хата җибәреп, эчтәлеге ягыннан эзлекле диалогик сөйләм төзи.

Укучы өстәмә сораулар ярдәмендә генә әңгәмә кора ала, репликаларның әйтелешендә һәм сүзләрнең грамматик формаларында 4-6 хата җибәреп, эчтәлеген бозып, диалогик сөйләм төзи.

Укучы бирелгән ситуация яки өйрәнелгән тема буенча диалог төзи алмый.






3

Монологик сөйләм

(фразалар саны- 10-12)

Укучы өйрәнелгән яки тәкъдим ителгән тема буенча әйтелеше, грам-матик төзелеше ягыннан дөрес һәм эчтәлеге ягыннан тулы, эзлекле монологик сөйләм төзи.

Укучы өйрәнелгән яки тәкъдим ителгән тема буенча эзлекле сөйләм төзи, әмма аерым сүзләрнең әйтелешендә, грамматик формаларында яки җөмлә төзелешендә 2-3 хатасы бар.

Укучы өйрәнелгән яки тәкъдим ителгән тема буенча эзлекле сөйләм төземи, сүзләрнең әйтелешендә, җөмлә төзелешен-дә 4-7 хата ясый.

Укучы өйрәнелгән яки тәкъдим ителгән темага монолог төзи алмый.

4

Уку (сүзләр саны – 95-100)

Укучы тәкъдим ителгән текстның эчтәлеген тулаем аңлап, авазларны һәм сүзләрне дөрес әйтеп, басымны дөрес куеп, сәнгатьле һәм аңлаешлы итеп тиешле тизлектә укый.

Укучы тәкъдим ителгән текстның эчтәлеген аңлап, сәнгатьле һәм аңлаешлы итеп, әмма 2-3 орфоэпик хата җибәреп (авазларның әйтелешен бозып, басымны дөрес куймыйча, синтагмаларның бүленешендә ялгышып) укый.

Укучы тәкъдим ителгән текстның эчтәлеген өлешчә аңлап, 4-6 тупас орфоэпик хата җибәреп укый, уку тизлеге акрын.




Укучы тәкъдим ителгән текстның эчтәлеген бөтенләй аңламыйча, орфоэпик кагыйдәләрне бозып, 7дән артык әйте-леш хатасы җибәреп һәм уку тизлегенә куелган таләпләрне сакламыйча укый.

5

Сочинение

(җөмлә саны - 12-15)

Эш тәкъдим ителгән темага эзлекле язылган һәм эчтәлеге тулы ачылган, 1 орфографик, 1 пунктуацион яки 2 грамматик хатасы бар.

Эш тәкъдим ителгән темага эзлекле язылган, ләкин 2-3 эчтәлек ялгышы, 2-3 орфографик, 2-3 пунктуацион хатасы бар.

Эш тәкъдим ителгән темага өлешчә эзлекле язылган, эчтәлеге тулысынча ачылмаган, 4-5 орфографик, 4-5 пункту-ацион һәм җөмлә төзелешендә хатасы бар.

Эш тәкъдим ителгән темага эзлекле язылмаган һәм эчтәлеге ачылмаган, 6 дан артык орфографик, 6 дан артык пунктуацион һәм грамматик хатасы бар.















24




Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 27 сентября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Общая информация

Номер материала: ДВ-038779

Похожие материалы

2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации. Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии.

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Законы экологии», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

Конкурс "Законы экологии"