Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Сыныптан тыс жұмыс (5 класс)
  • Другое

Сыныптан тыс жұмыс (5 класс)

библиотека
материалов

Сабақ жоспар

Сабақтың тақырыбы: Сыныптан тыс жұмыс

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Ерегілер,аңыз әңгімелер туралы түсініктерін кеңейте отырып, оқушылардың ойлау шеберлігін, сөйлеу мәдениетін арттыру.

Дамытушылық: Оқушылардың тілін, ойлау қабілеттерін, мазмұндау дағдысын дамыту, сөздік қорын молайту. Аңыз әңгімелер арқылы халық ауыз әдебиетіне деген қызығушылықтарын ояту.Мәтінмен жұмыс жасауға, сұрақтарға жүйелі жауап бере білуге, логикалық ойлау қабілетін дамыта отырып, өз ойын еркін жеткізудегі іскерлік дағдысын анықтау.

Тәрбиелік: Оқушылардың бойына әдептілік, инабаттылық, қарапайымдылық қасиеттерін қалыптастыру. Ой ұшқырлығы мен тапқырлық арқылы кез келген жағдайдан шыға білуге икемдеу.

Түрі: Шығармашылық-ізденіс сабақ

Әдісі : Түсіндіру, ойландыру, салыстыру, жинақтау, сөз әдісі, логикалық әдіс

шығармашылық жұмыс

Көрнекілігі: слайдтар, интербелсенді тақта, сурет,қосымша материалдар

Сабақтың барысы:

а) Ұйымдастыру кезеңі:оқушыларды сабақ процесіне дайындау.

ә) Үй тапсырмасын тексеру:

Аңыз дегеніміз не?

Асанқайғының жерұйықты іздеуі мазмұндау

Шығарма «Өз туған жерім»

Аңыз әңгімелерінің басқа да кейіпкерлер бар.Олар: Алдар көсе, Қожанасыр, Жиренше шешен, Қарашаш

http://www.kerekinfo.kz/uploads/images/00/11/01/2012/01/10/6c5f1d49c1.jpg

Алдаркөсе — қазақ ауыз әдебиетінің кейіпкері, ақылды айлакердің, зерделі қудың жиынтық бейнесі. Алдаркөсе өзінің асқан айлакерлігі арқылы мұратына жетіп отырады. Оның мақсаты – сараң байды, пайдакүнем саудагерді, озбыр ханды, т.б. әжуа ету. Мысалы, ол асқан сараңдығы үшін халық Шықбермес Шығайбай атаған байдың асын ішіп, атын мініп, қызын алады; алыпсатар саудагердің алдынан өгіздерін айдап кетеді; оның бұл әрекетін халық айыптамайды, қайта құптап, қошеметтеп отырады. Өйткені, Алдаркөсе әділетсіз билік иелерінен қиянат, қорлық көрген қарапайым халықтың өкілі.







Сиқырлы тон

Мұндай сақылдаған сары аязда тоңбаса, түлкі тоны немесе қасқыр ішігі бар адамның ғана тоңбауы мүмкін. Ал Алдар көсе жарықтық шұрық тесік жаман тонмен күн сайын үсіп өле жаздайтын.

Бірде ол жапан далада жортып келе жатып, сұмдық тоңды. Аяқ-қолының жаны кетіп, бет-аузы бозарып, бас сұғар жылы үйді армандайды.

Суылдаған суық жел, уілдеген үскірік құлағының ұшын аямай шымшып, жанын шығарып барады. Жақын арада түтін түтеткен ешқандай ауыл көрінбейді.

Қанша тебіреніп, қамшысын қанша сілтегенмен Алдардың арық аты жүріп жарытпайды. Басын бір шұлғып қойып, жай ғана итіндейді де отырады.

Жаман ат — жолдың соры. Әлі біраз жүретін шығармын. Иттің үргені естілмейді. Қақаған далада қатып өлмесем жарар еді”, — деп ішінен сөйлеп келеді.

Кенеттен алдынан бір аттылы көрінбесі бар ма? Атының желісіне қарап, иесінің бай адам екенін біле қойды. Буы бұрқырап ыссылап келе жатқан адамдай омырауын ашып тастап, әндете бастады.

Жолаушылар жолығып, аман-саулық сұрасты.

Бай үстіндегі түлкі ішіктің өзінен тоңып, бүрсең-бүрсең етеді.Ал Алдар көсе бөркін бір шекесіне қарай қисайта киіп, күншуақта жылынып отырған адамдай көңілді сөйлейді.

Сен, немене, тоңған жоқсың ба? — дейді бай.

Тоңсаң, сен тоңған шығарсың? Менің тонымды киген кісі үнемі қыз-қыз қайнап жүреді — дейді Алдар Көсе.

Мүмкін емес! — дейді бай.

Немене, көрмей тұрсың ба?!

Көрмейтін несі бар? Көріп тұрмын: шұрық тесік!

Мәселе сонда, сол шұрық тесікте. Бір тесіктен кірген жел лып етіп екінші тесіктен шығып кетеді.Ал жылу өзімде қалады.

Қайткенде де мен мұның тонын алып қалайын” — деп ойлайды бай.

Шіркін, мынаның ішігін қолыма бір түсірсем!” — деп армандайды Алдар көсе.

Ішігіңді маған сатсаңшы? — дейді бай.

Сатпаймын! Мен онсыз үсіп өлемін! — дейді Алдар. — Үсіп өлмейсің. Оның орнына мен саған өз ішігімді беремін. Ол да сондай жылы.

Алдар көсе оның ұсынысын құлағына да ілмеген кісідей байға жоғарыдан қарайды. Бірақ екі көзі байдың түлкі ішігінде.

Ішігімді де берейін, үстіне ақша да қосайын — деп қызықтырады бай.

Маған ақшаның қажеті жоқ. Ақша орнына атынды берсең, ойланып көрер едім.

Қуанғаннан бай бірден келісе кетеді.Ішігін шешіп, астындағы атын түсіп береді.

Алдар көсе байдың ішігін киіп,байдың жүйрігіне мініп, ысқырған желмен жарыса жөнеледі.

Енді Алдар көсеге бір ауылдан бір ауылға барып тұру онша қиын емес. Астында — ұшқыр ат, иығында — жылы ішік. Кез келген үйде одан:

Мына керемет түлкі ішік пен жүйрік атты қайдан алдың? — деп сұрайды.

Жетпіс жеті жыртығы, жетпіс сегіз жамауы бар тонға айырбастап алдым.

Жаман тонға жақсы ішігін, қыршаңқы атқа кұстай ұшқан жүйрігін айырбастаған ақымақ бай туралы әңгімені естіп, ел мәз болады. Күлкі сәл саябыр тартқан сәтте Алдар көсе:

Жолдың алыс-жақынын жортқан біледі, дәмнің ащы- тұщысын тартқан біледі! — дейді.



Кестені толтыру.

Алдар көсенің іс әрекеті

Байдың іс-әрекеті











































Үйге тапсырма

Алдар көсеге хат

Бағалау





Краткое описание документа:

Сабақ жоспар

Сабақтың тақырыбы:Сыныптан тыс жұмыс

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Ерегілер,аңыз әңгімелер туралы түсініктерін кеңейте отырып, оқушылардың ойлау шеберлігін, сөйлеу мәдениетін арттыру.

Дамытушылық: Оқушылардың тілін, ойлау қабілеттерін, мазмұндау дағдысын дамыту, сөздік қорын молайту. Аңыз әңгімелер арқылы халық ауыз әдебиетіне деген  қызығушылықтарын ояту.Мәтінмен жұмыс жасауға, сұрақтарға жүйелі жауап бере білуге, логикалық ойлау қабілетін дамыта отырып, өз ойын еркін жеткізудегі іскерлік дағдысын анықтау.

Тәрбиелік: Оқушылардың  бойына әдептілік, инабаттылық, қарапайымдылық қасиеттерін қалыптастыру. Ой ұшқырлығы мен тапқырлық арқылы кез келген жағдайдан  шыға білуге икемдеу.

Түрі:  Шығармашылық-ізденіс сабақ

Әдісі : Түсіндіру, ойландыру, салыстыру, жинақтау, сөз әдісі, логикалық әдіс

шығармашылық жұмыс

Көрнекілігі: слайдтар, интербелсенді тақта, сурет,қосымша материалдар

Сабақтың барысы:

а) Ұйымдастыру кезеңі:оқушыларды сабақ процесіне дайындау.

ә) Үй тапсырмасын тексеру:

Аңыз дегеніміз не?

Асанқайғының жерұйықты іздеуі мазмұндау

Шығарма «Өз туған жерім»

Аңыз әңгімелерінің басқа да кейіпкерлер бар.Олар: Алдар көсе, Қожанасыр, Жиренше шешен, Қарашаш

Алдаркөсе — қазақ ауыз әдебиетінің кейіпкері, ақылды айлакердің, зерделі қудың жиынтық бейнесі. Алдаркөсе өзінің асқан айлакерлігі арқылы мұратына жетіп отырады. Оның мақсаты – сараң байды, пайдакүнем саудагерді, озбыр ханды, т.б. әжуа ету. Мысалы, ол асқан сараңдығы үшін халық Шықбермес Шығайбай атаған байдың асын ішіп, атын мініп, қызын алады; алыпсатар саудагердің алдынан өгіздерін айдап кетеді; оның бұл әрекетін халық айыптамайды, қайта құптап, қошеметтеп отырады. Өйткені, Алдаркөсе әділетсіз билік иелерінен қиянат, қорлық көрген қарапайым халықтың өкілі.

 

 

 

Сиқырлы тон

Мұндай сақылдаған сары аязда тоңбаса, түлкі тоны немесе қасқыр ішігі бар адамның ғана тоңбауы мүмкін. Ал Алдар көсе жарықтық шұрық тесік жаман тонмен күн сайын үсіп өле жаздайтын.

Бірде ол жапан далада жортып келе жатып, сұмдық тоңды. Аяқ-қолының жаны кетіп, бет-аузы бозарып, бас сұғар жылы үйді армандайды.

Суылдаған суық жел, уілдеген үскірік құлағының ұшын аямай шымшып, жанын шығарып барады. Жақын арада түтін түтеткен ешқандай ауыл көрінбейді.

Қанша тебіреніп, қамшысын қанша сілтегенмен Алдардың арық аты жүріп жарытпайды. Басын бір шұлғып қойып, жай ғана итіндейді де отырады.

“Жаман ат — жолдың соры. Әлі біраз жүретін шығармын. Иттің үргені естілмейді. Қақаған далада қатып өлмесем жарар еді”, — деп ішінен сөйлеп келеді.

Кенеттен алдынан бір аттылы көрінбесі бар ма? Атының желісіне қарап, иесінің бай адам екенін біле қойды. Буы бұрқырап ыссылап келе жатқан адамдай омырауын ашып тастап, әндете бастады.

Жолаушылар жолығып, аман-саулық сұрасты.

Бай үстіндегі түлкі ішіктің өзінен тоңып, бүрсең-бүрсең етеді.Ал Алдар көсе бөркін бір шекесіне қарай қисайта киіп, күншуақта жылынып отырған адамдай көңілді сөйлейді.

— Сен, немене, тоңған жоқсың ба? — дейді бай.

Тоңсаң, сен тоңған шығарсың? Менің тонымды киген кісі үнемі қыз-қыз қайнап жүреді — дейді Алдар Көсе.

Мүмкін емес! — дейді бай.

— Немене, көрмей тұрсың ба?!

— Көрмейтін несі бар? Көріп тұрмын: шұрық тесік!

— Мәселе сонда, сол шұрық тесікте. Бір тесіктен кірген жел лып етіп екінші тесіктен шығып кетеді.Ал жылу өзімде қалады.

“Қайткенде де мен мұның тонын алып қалайын” — деп ойлайды бай.

“Шіркін, мынаның ішігін қолыма бір түсірсем!” — деп армандайды Алдар көсе.

— Ішігіңді маған сатсаңшы? — дейді бай.

Сатпаймын! Мен онсыз үсіп өлемін! — дейді Алдар. — Үсіп өлмейсің. Оның орнына мен саған өз ішігімді беремін. Ол да сондай жылы.

Алдар көсе оның ұсынысын құлағына да ілмеген кісідей байға жоғарыдан қарайды. Бірақ екі көзі байдың түлкі ішігінде.

— Ішігімді де берейін, үстіне ақша да қосайын — деп қызықтырады бай.

— Маған ақшаның қажеті жоқ. Ақша орнына атынды берсең, ойланып көрер едім.

Қуанғаннан бай бірден келісе кетеді.Ішігін шешіп, астындағы атын түсіп береді.

Алдар көсе байдың ішігін киіп,байдың жүйрігіне мініп, ысқырған желмен жарыса жөнеледі.

Енді Алдар көсеге бір ауылдан бір ауылға барып тұру онша қиын емес. Астында — ұшқыр ат, иығында — жылы ішік. Кез келген үйде одан:

— Мына керемет түлкі ішік пен жүйрік атты қайдан алдың? — деп сұрайды.

— Жетпіс жеті жыртығы, жетпіс сегіз жамауы бар тонға айырбастап алдым.

Жаман тонға жақсы ішігін, қыршаңқы атқа кұстай ұшқан жүйрігін айырбастаған ақымақ бай туралы әңгімені естіп, ел мәз болады. Күлкі сәл саябыр тартқан сәтте Алдар көсе:

Жолдың алыс-жақынын жортқан біледі, дәмнің ащы- тұщысын тартқан біледі! — дейді.

 

Кестені  толтыру.

Алдар көсенің іс әрекеті

Байдың іс-әрекеті

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Үйге тапсырма

Алдар көсеге хат

Бағалау

 

 

 

Автор
Дата добавления 16.11.2014
Раздел Другое
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров887
Номер материала 115103
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх